Document · PDF

Was getekend Accountantsverslag 2020

gemeenteraad 6 juli 2021, gemeente BarendrechtBij agendapunt: Jaarstukken 202010.066 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Gemeente Barendrecht Accountantsverslag 2020 6 juli 2021

Deloitte Accountants B.V. Wilhelminakade 1 3072 AP Rotterdam Postbus 3031 3000 CA Rotterdam Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088 288 9830 www.deloitte.nl

STRIKT VERTROUWELIJK Aan de leden van de gemeenteraad van de gemeente Barendrecht Postbus 501 2990 EA BARENDRECHT

Beconnummer 110620

Rotterdam, 6 juli 2021 Ons kenmerk: Geachte leden van de raad, Hierbij bieden wij u ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2020 van de gemeente Barendrecht. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2020 van de gemeente Barendrecht. Wij verstrekken een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid en rechtmatigheid bij de jaarrekening 2020 van de gemeente Barendrecht. Onze verantwoordelijkheid is het geven van een oordeel over de door het college van burgemeester en wethouders onder toezicht van de gemeenteraad opgemaakte jaarrekening. De controle van de jaarrekening ontslaat het college en de raad niet van hun verantwoordelijkheden. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 3 december 2020 en ons auditplan dat is besproken met de auditcommissie. Wij zijn verstrekken een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid en rechtmatigheid bij de jaarrekening 2020 van de gemeente Barendrecht.

Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V.

J. Van Koert MSc RA

Op alle opdrachten verricht door Deloitte zijn de ‘Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020’ gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is a Netherlands affiliate of Deloitte NSE LLP, a member firm of Deloitte Touche Tohmatsu Limited.

Inhoudsopgave

Managementsamenvatting 2020

Managementsamenvatting 5

De financiële positie van uw gemeente De financiële positie van uw gemeente

Het weerstandsvermogen

Belangrijkste bevindingen en observaties

Overige aangelegenheden

Jaarrekening en jaarverslag

Effecten COVID-19

Rechtmatigheid

SiSa en WNT

Voorzieningen

Grondexploitaties

Bijlage A: Niet-gecorrigeerde controleverschillen

Overige aangelegenheden

Bijlage B: Onzekerheden in de controle

Fraude als onderdeel van onze controle

Bijlage C: In de controle opgenomen aanpassingen

Bijlage D1: Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020

Bijlage D2: Bevindingen SiSa-bijlage Tozo 2020

Bijlage E: Onafhankelijkheid

Interne-beheersingsomgeving De belangrijkste bevindingen uit onze managementletter 2020 Betrouwbaarheid en continuïteit automatiseringsomgeving

22 22

Communicatie met het management

Bijlagen

Gemeente Barendrecht | Accountantsverslag 2020

01 Managementsamenvatting

Gemeente Barendrecht | Accountantsverslag 2020

Managementsamenvatting 2020

Kernactiviteiten

1. Identificeren van wijzigingen binnen uw gemeente Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in het najaar van 2020 een interim-controle uitgevoerd bij de BARorganisatie. Tijdens onze interim-controle hebben wij de belangrijkste wijzigingen binnen uw organisatie vastgesteld en is de impact daarvan op onze controleaanpak bepaald. De bevindingen naar aanleiding van de interim-controle hebben wij besproken en gerapporteerd in onze managementletter van 8 december 2020 (kenmerk 2012A94B49/SS).

2. Vaststelling materialiteit Bij de jaarrekening 2020 van de gemeente Barendrecht verstrekken wij een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid en rechtmatigheid.

De hierbij gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 1,52 miljoen en respectievelijk € 4,46 miljoen. De rapportagetolerantie bedraagt € 100.000.

3. Reikwijdte De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging van 3 december 2020. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd.

4. Inschatting significante risico’s

5. Conclusie significante risicogebieden

Onze planning beschrijft het proces van risicoinschatting, inclusief nadere informatie over de significante risico’s die wij tijdens deze opdracht hebben geïdentificeerd. Onze bevindingen en conclusies met betrekking tot deze risico’s zijn vermeld in deze rapportage. De significante risico’s betreffen het onderwerp:

Wij wijzen u op onze conclusies met betrekking tot de significante controlerisico’s. Wij merken op dat wij geen tekortkomingen hebben geconstateerd ten aanzien van de significante risicogebieden.

• Management override of controls.

Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2020 voldoende voor de doelstelling van onze controle.

Oordeel

Kernpunten

Bevindingen

• Waardering Voorraad onderhanden werk, waaronder bouwgronden in exploitatie: Wij hebben het proces beoordeeld waarmee het management schattingsposten met betrekking tot de grondexploitatie ontwikkelt en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen aannemelijk zijn en consistent worden gebruikt. • Sociaal domein: Wij hebben de verantwoorde baten en lasten inzake het sociaal domein beoordeeld. Hierbij zijn geen fouten geconstateerd. Er is voor een bedrag van € 326.190 sprake van een onzekerheid in ons oordeel over de getrouwheid en de rechtmatigheid in het kader van het sociaal domein. In het onderdeel Sociaal domein gaan wij hier nader op in. • Begrotingsrechtmatigheid: Wij hebben bij de controle op de jaarrekening vastgesteld dat er sprake is van begrotingsoverschrijding(en) op de programma’s 2. Zorgen voor Elkaar, 4. Leren, Werken en Ondernemen, 5. Ontspannen en 6. Bestuur en Organisatie. Deze begrotingsoverschrijdingen wegen echter niet mee in het accountantsoordeel. Tevens is geconstateerd dat diverse investeringskredieten worden overschreden, dit telt voor € 504.570 mee in het accountantsoordeel. In het onderdeel Begrotingsrechtmatigheid gaan wij hier nader op in.

• Financiële positie: De financiële positie van uw gemeente is verbeterd als gevolg van de verkoop van de aandelen Eneco. In het onderdeel De financiële positie van uw gemeente gaan wij hier nader op in. • Wij hebben geen bevindingen ten aanzien van de controle op management override of controls.

• Geen niet-gecorrigeerde controleverschillen met betrekking tot het vermogen en resultaat. • Geen feitelijke, niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot SiSa en de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT). • Geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels als gevolg van het wijzigingen van de verslaggevingsgronslagen.

Wij verstrekken een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid en rechtmatigheid bij de jaarrekening 2020 van de gemeente Barendrecht. De controle 2020 van de gemeente Barendrecht © 2021 Deloitte The Netherlands

Gemeente Barendrecht | Accountantsverslag 2020

Managementsamenvatting 2020 Wij hebben onze controle van de jaarrekening 2020 van de gemeente Barendrecht uitgevoerd. Wij verstrekken een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid en rechtmatigheid af bij de jaarrekening 2020 van de gemeente Barendrecht. Met de opdrachtbevestiging 2020, heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2020. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend (geweest) voor onze controle: •

Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado).

•

Controleprotocol gemeente Barendrecht 2015 2019, verlengd voor 2020.

•

Het normenkader 2020.

•

Controleprotocol WNT 2020.

Geen significante wijzingen in reikwijdte van de controle De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2020 voldoende voor de doelstelling van onze controle. Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Barendrecht Ons zijn geen relaties bekend tussen Deloitte Accountants B.V. en haar zuster- en/of dochterondernemingen of de memberfirms van Deloitte Touche Tohmatsu Limited en hun respectievelijke zuster- en/of dochterondernemingen en de gemeente Barendrecht, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid. Onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging is te vinden in bijlage E bij deze rapportage. Geen wijzigingen in de verslaggevingsgronslagen

Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn zeer belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van de gemeente. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting in de jaarrekening 2020. Wij hebben het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij hebben geen specialisten betrokken bij het beoordelen van de toepassing van de juiste methodiek, de aannames en de berekeningen. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt.

COVID-19 De jaarrekening over het boekjaar 2020 presenteert de eerste financiële gevolgen van het coronavirus (COVID-19). Hoe groot de financiële en maatschappelijke impact voor het boekjaar 2020 is geweest op de gemeente Barendrecht en wat de verwachtingen van de gemeente zijn met betrekking tot deze impact in de komende jaren is toereikend toegelicht in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen’ op pagina 62 van de jaarstukken 2020. In het onderdeel COVID-19 gaan wij nader in op deze paragraaf en op de belangrijkste effecten van COVID-19 op het vermogen en resultaat van de gemeente Barendrecht.

Gemeente Barendrecht | Accountantsverslag 2020

Managementsamenvatting 2020 Verloop accountantscontrole jaarstukken 2020

De controle van de jaarrekening 2020 heeft net als vorig jaar volledig op afstand plaatsgevonden. Een groot verschil ten opzichte van de controle van de jaarrekening 2019 is dat ook het interne opstel- en samenstelproces van jaarrekening, als gevolg van de tweede lockdown, volledig op afstand heeft plaatsgevonden, alsmede een belangrijk deel van de bedrijfsvoering gedurende het boekjaar. Het opstel en samenstelproces, zoals dit traditioneel gezien plaatsvindt en waarop de huidige planningen ingericht zijn, moest dus op een wezenlijk andere wijze worden uitgevoerd. Landelijk zien wij dat het volledig op afstand opstellen en samenstellen van jaarrekeningen, en het op afstand controleren ervan, zorgt voor langere doorlooptijden van de controle. Dit wordt onder andere veroorzaakt doordat natuurlijke afstemmingsmomenten op de werkvloer vervallen, waardoor het met name bij complexe dossiers langer duurt voordat de noodzakelijke, kwalitatief toereikende controle-informatie, beschikbaar is. Daarnaast is ook de omvang van de accountantscontrole toegenomen vanwege onderwerpen die specifiek zijn voor COVID-19, zoals de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo), en zijn gemeenten en accountants in januari 2021 geconfronteerd met een toename van het aantal regelingen dat via de SiSa-bijlage gecontroleerd moest worden.

Ook het controleproces van de jaarrekening van de gemeente Barendrecht heeft hierdoor een langere doorlooptijd gekend dan normaal. Dit is vooral veroorzaakt door een correctie in de Tozo-verantwoording. Deze correctie is het gevolg van te laat bekend geworden verantwoordingsinformatie; de jaarrekening was reeds grotendeels samengesteld, waarna nadere verantwoordingsinformatie bekend werd. Deze verantwoordingssystematiek zorgt voor een meevaller van € 0,5 miljoen. Uiteindelijk is dit correct verwerkt in de jaarstukken. Het werken op afstand zorgt vooral bij dit type vraagstukken voor langere doorlooptijden. De afstemming tussen de gemeente en het controleteam vanuit Deloitte heeft, als gevolg van de huidige COVID-19-situatie, geleid tot een andere dynamiek in de controle dan in 2019. Ondanks deze andere, meer digitale en interactieve, manier van werken en de lange doorlooptijd heeft de accountantscontrole altijd op een constructieve en positieve wijze plaats kunnen vinden. Wij vinden dit gezien de omstandigheden een knappe prestatie van het ambtelijk apparaat van de gemeente Barendrecht. Voor komend jaar zullen wij met uw organisatie een nieuwe balans zoeken tussen de voordelen van het op afstand werken en het weer op locatie controleren in het geval van met name de complexe dossiers en posten in de jaarrekening.

Gemeente Barendrecht | Accountantsverslag 2020

02 Belangrijkste bevindingen en observaties

Gemeente Barendrecht | Accountantsverslag 2020

Belangrijkste bevindingen en observaties

Jaarrekening en jaarverslag

Wij hebben vastgesteld dat de grondslagen van de jaarrekening aanvaardbaar zijn en dat het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening.

Jaarrekening en jaarverslag De jaarstukken 2020 van uw gemeente bestaan uit: • Het jaarverslag 2020, waaronder de programmaverantwoording en de paragrafen. • De jaarrekening 2020, waaronder het overzicht van baten en lasten met toelichting, de balans met toelichting, de SiSa-bijlage en het overzicht met taakvelden. • De Overige gegevens. De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (over o.a. het weerstandsvermogen en risicobeheersing, bedrijfsvoering en verbonden partijen) het jaarverslag. In de programmaverantwoording wordt informatie opgenomen met betrekking tot de vragen: wat hebben wij gedaan, wat hebben wij bereikt en wat heeft het gekost? Op basis van Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Als onderdeel van deze vereisten hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd: • Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV.

• Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat verklaringen van het bestuur in het jaarverslag en de andere informatie zoals opgenomen in de jaarstukken verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de jaarrekening zijn opgenomen. • Wij hebben vastgesteld dat de verklaringen in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de uitgevoerde controlewerkzaamheden. De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de grondslagen op pagina 101 en 102 van de jaarrekening 2020.

Gemeente Barendrecht | Accountantsverslag 2020

Belangrijkste bevindingen en observaties

Effecten COVID-19

De gemeente Barendrecht heeft de effecten van COVID-19 in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen’ toegelicht in de jaarstukken 2020.

COVID-19 De jaarrekening over het boekjaar 2020 presenteert de eerste financiële gevolgen van het coronavirus (COVID-19). Hoe groot de financiële en maatschappelijke impact voor het boekjaar 2020 is geweest op de gemeente Barendrecht en wat de verwachtingen van de gemeente zijn met betrekking tot deze impact in de komende jaren is toereikend toegelicht in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen’ op pagina 62 van de jaarstukken 2020. Wij sommen hier de belangrijkste effecten van de coronacrisis op de jaarrekening van de gemeente Barendrecht op: •

Waardering vorderingen: als gevolg van financiële problemen of tekorten bij debiteuren en andere soorten schuldenaars bestaat een toegenomen risico op het niet ontvangen van vorderingen. Wij hebben de invorderingsrisico’s en daarmee de waardering van de vorderingen gecontroleerd en wij merken op dat als gevolg van diverse steun- en coulancemaatregelen (door het Rijk dan wel door de gemeente) er nog geen sprake is van een grote toename in de oninbare vorderingen.

•

Subsidieverstrekkingen: de gemeente heeft in de algemene subsidieverordening een hardheidsclausule opgenomen. Hierin staat dat het college in bijzondere gevallen kan afwijken van het beleid. Dit houdt in dat ondanks het feit gesubsidieerde instellingen niet alle prestaties hebben geleverd, de subsidies op basis van de hardheidsclausule kunnen worden vastgesteld en hiermee als rechtmatig kunnen worden beschouwd.

•

Tozo: een van de maatregelen die het kabinet gebruikt om ondernemers te steunen tijdens de coronacrisis is de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). Als onderdeel van de controle van de SiSa-bijlage hebben wij de uitvoering en verantwoording van deze regeling gecontroleerd. De gemeente Barendrecht heeft de uitvoering van de Tozo zelf uitgevoerd in samenwerking met de GR BAR. Op grond van de door ons verrichte controlewerkzaamheden hebben wij vastgesteld dat aantoonbaar voldaan wordt aan de gestelde eisen in het kader van de Tozo. De Nota verwachtingen accountantscontrole schrijft daarnaast voor dat er een kwalitatieve toets door de accountant verricht moet worden op het beleid inzake misbruik en oneigenlijk gebruik voor de Tozo-regeling. Wij hebben vastgesteld dat uw gemeente een M&O-beleid heeft vastgesteld met daarin de getroffen interne-beheersingsmaatregelen, zoals de controle achteraf en hoe u gebruikmaakt van het Inlichtingenbureau. Tevens is vastgesteld dat de gemeenschappelijke regeling het M&O-beleid heeft nageleefd, waarmee u als gemeente eveneens voldaan heeft aan deze kwalitatieve vereiste.

Gemeente Barendrecht | Accountantsverslag 2020

Belangrijkste bevindingen en observaties

Begrotingsoverschrijdingen

Rechtmatigheid

Er is geen sprake van begrotingsoverschrijdingen op het niveau van de programma’s die mee dienen te wegen in het accountantsoordeel.

Programma 2 Zorgen voor Elkaar (totaal € 1,1 miljoen)

Begrotingsrechtmatigheid Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2020, hebben wij de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd. De toe te passen normen voor dit begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moeten door de gemeenteraad zelf nader worden ingevuld en geconcretiseerd. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet. Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig worden gemeld aan de raad, zodat deze tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat inbreuk wordt gemaakt op het budgetrecht van de raad als toezichthoudend orgaan. Het begrotingscriterium is uitgewerkt in de Kadernota 2018 van de Commissie BBV. U heeft deze kaders verder verfijnt en verduidelijkt in het ‘Controleprotocol gemeente Barendrecht 2015 -2019’, verlengd voor 2020. Wij hebben bij de controle op de jaarrekening vastgesteld dat er sprake is van vier begrotingsoverschrijdingen, te weten op programma 2. Zorgen voor Elkaar, 4.

Leren, Werken en Ondernemen, 5. Ontspannen en 6. Bestuur en Organisatie. Uw gemeente heeft de aard van de overschrijding alsmede de reden van het niet meewegen van de overschrijding in het accountantsoordeel op een adequate wijze toegelicht op pagina 128 in de jaarstukken 2020. Wij hebben vastgesteld dat de overschrijding op het programma 2. Zorgen voor Elkaar veroorzaakt wordt doordat er sprake is van hogere lasten op diverse taakvelden met een openeinderegeling. Deze tellen derhalve niet mee in het oordeel. Tegenover de overschrijding op programma 4. Leren, Werken en Ondernemen staan hogere baten. Op programma 5. Ontspannen worden de hogere lasten gedekt door baten en door de verantwoording van de Ollongren-Cultuurgelden op de algemene dekkingsmiddelen. Programma 6. Bestuur en Organisatie wordt overschreden als gevolg van een aanpassing van de rekenrente bij de bepaling van de voorziening ‘Pensioenen wethouders’. Wij delen derhalve het standpunt van de gemeente Barendrecht dat de overschrijding niet mee hoeft te wegen in het accountantsoordeel.

Programma 4 Leren, Werken en Ondernemen (totaal € 6,1 miljoen)

Programma 5 Ontspannen (totaal € 0,6 miljoen)

Hogere lasten veroorzaakt door openeinderegelingen

Onrechtmatig, maar telt niet mee in het oordeel Hogere lasten waar directe opbrengsten tegenover staan.

Onrechtmatig, maar telt niet mee in het oordeel Hogere lasten waar directe opbrengsten tegenover staan. Onrechtmatig, maar telt niet mee in het oordeel

Programma 6 Bestuur en Organisatie (totaal € 0,3 miljoen)

Hogere lasten veroorzaakt door openeinderegelingen Onrechtmatig, maar telt niet mee in het oordeel

De geconstateerde kostenoverschrijdingen zijn formeel altijd onrechtmatig. De overschrijdingen tellen op basis van de door de raad vastgestelde criteria niet mee in het accountantsoordeel.

Gemeente Barendrecht | Accountantsverslag 2020

Belangrijkste bevindingen en observaties

Rechtmatigheid

Op de investeringskredieten constateren wij onrechtmatigheden voor € 504.570 Eén contract is niet rechtmatig aanbesteed, dit leidt tot een fout van € 189.290.

Investeringskredieten Wij constateren kredietoverschrijdingen voor een totaalbedrag van € 569.881. Een deel van deze uitgaven is rechtmatig. Voor ons oordeel telt in totaal € 504.570 mee als onrechtmatig, dit wordt veroorzaakt doordat het overschrijdingen zijn van kredieten waar in 2020 geen krediet voor is toegekend.

EU-aanbestedingsfouten Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole en naar aanleiding van de uitkomsten bij de GR BAR-organisatie is onderzoek gedaan naar de naleving van de Europese aanbestedingsregels. Dit betreft opdrachten die namens de gemeente Barendrecht zijn verstrekt aan derden. Tijdens het onderzoek is gebruikgemaakt van de door de organisatie uitgevoerde interne-controlewerkzaamheden en zijn aanvullende waarnemingen verricht. Samen met uw organisatie zijn de belangrijkste leveranciers onderzocht op de rechtmatigheid van de uitgaven in het boekjaar 2020. Tijdens de controlewerkzaamheden is één onrechtmatigheid gebleken, hierbij sluiten de bevinden van de accountantscontrole aan op de bevindingen van uw interne controle. Wij nemen een fout van € 189.290 mee als onrechtmatig. Procedurele fouten subsidieverstrekkingen Als onderdeel van de rechtmatigheidscontrole beoordelen wij de tijdige afhandeling van de subsidieaanvragen en de subsidievaststellingen. Wij toetsen of hierbij voldaan is aan de Algemene Subsidieverordening 2014. Wij hebben geconstateerd dat geen van de vijf geselecteerde subsidies zijn vastgesteld conform de termijn zoals genoemd in artikel 16, lid 1 van de ASV. Tevens hebben wij geen documentatie ontvangen waaruit blijkt dat er sprake is van verdaging zoals omschreven in artikel 16, lid 2 van de ASV.

Het betreft een niet-financiële rechtmatigheidsfout, die derhalve geen verdere invloed heeft op de strekking van het oordeel.

Gemeente Barendrecht | Accountantsverslag 2020

Belangrijkste bevindingen en observaties

SiSa-bijlage en WNT-verantwoording

Wij hebben geen fouten en/of onzekerheden in de WNT-verantwoording 2020 geconstateerd. Wij hebben twee rechtmatigheidsfouten in de SiSaverantwoording geconstateerd.

SiSa-bijlage De procedure die uw gemeente moet naleven bij de aanlevering van de bestanden aan het CBS is ten opzichte van vorig jaar niet wezenlijk gewijzigd. Uw gemeente dient in een vast en voorgeschreven stramien zeven documenten aan het CBS aan te leveren. Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd op basis van de nota Verwachtingen accountantscontrole SiSa 2020. Hierbij evalueren wij de getrouwheid en rechtmatigheid van de in de SiSa-bijlage verantwoorde gegevens (indicatoren). Wij willen benadrukken dat u als gemeente zelf verantwoordelijk bent voor de volledigheid van de te verantwoorden indicatoren zoals opgenomen in de SiSa-bijlage. Indien een ‘0’ is ingevuld, zijn wij bij uw organisatie nagegaan of deze ‘0’ terecht is ingevuld. U heeft dit aan ons bevestigd.

De (verplichte) tabel met fouten en onzekerheden in de specifieke uitkeringen is opgenomen in bijlage D van dit accountantsverslag. Tijdens de controle hebben wij geen fouten en onzekerheden geconstateerd.

Wet normering topinkomens (WNT) De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing en vervangt tegelijkertijd de Wopt (Wet openbaarmaking uit publieke middelen gefinancierde topinkomens). Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. De algemene bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2020 niet meer bedragen dan € 201.000 per jaar. Daarnaast dienen gemeenten de salarissen openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief – wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan – ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000. Wij hebben tijdens onze controle geen niet-gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel die van invloed zijn op de WNT.

Gemeente Barendrecht | Accountantsverslag 2020

Belangrijkste bevindingen en observaties

Belangrijkste schattingen

Wij zijn van mening dat de waardering van de betreffende voorzieningen en de daarbij gemaakte schattingen redelijk zijn en consistent zijn toegepast.

Voorzieningen: evaluatie belangrijkste schattingen management Uw gemeente heeft voorzieningen gevormd voor verliezen, risico’s of verplichtingen die hun oorsprong vinden in het huidige boekjaar of eerdere boekjaren, maar waarvan de (verwachte) uitgaven in de toekomst liggen. Binnen de voorzieningen maakt u, conform het BBV, onderscheid naar voorzieningen voor ‘verplichtingen, verliezen en risico’s’, ‘egalisering van kosten’ (groot onderhoud), en ‘middelen van derden waarvan de besteding gebonden is’. Vooral de voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico’s en de voorzieningen ter egalisering van kosten zijn naar hun aard gebaseerd op veronderstellingen en schattingen van het management en college. Zij schatten op basis van hun kennis van de gemeente en haar omgeving in wat het effect van de te voorziene risico’s, verplichtingen en kosten zal zijn in de komende jaren, en wat de omvang van de voorziening moet zijn. Wij hebben het proces beoordeeld waarmee het management de schattingen ontwikkelt, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Een en ander moet worden gezien in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel en is niet bedoeld om ons een oordeel te vormen over individuele schattingen.

Wij zijn van mening dat de waardering van de betreffende voorzieningen en de daarbij gemaakte schattingen redelijk zijn en consistent zijn toegepast.

Gemeente Barendrecht | Accountantsverslag 2020

Belangrijkste bevindingen en observaties

Grondexploitaties

De waardering van de voorraad onderhanden werk, is niet onaannemelijk bevonden.

Grondexploitaties De balanspost met de belangrijkste schattingselementen in de jaarrekening van de gemeente Barendrecht betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder bouwgronden in exploitatie (grondexploitaties). Hoewel de boekwaarde ten opzichte van 2019 stabiel blijft is deze balanspost relevant voor de accountantscontrole door de schattingselementen die zich bevinden in de ramingen van de nog te realiseren baten ad € 35,9 miljoen en lasten ad € 23,2 miljoen. De nog te realiseren baten en lasten vormen tezamen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het resultaat van de projecten, wat leidt tot een voorziening indien verwacht wordt dat het project verlieslatend is of leidt tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Overige aangelegenheden Ten behoeve van de waardering van de bouwgronden in exploitatie per balansdatum, dient de gemeente per individuele grondexploitatie te bepalen of de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar de beste inschatting, terugverdiend zal worden. De gemeente Barendrecht schat per 31 december 2020 in dat er toekomstige verliezen zullen zijn van € 12,8 miljoen. Hiervoor is een voorziening getroffen. Deze voorziening is voor een bedrag van € 7,9 miljoen in mindering gebracht op de bouwgronden in exploitatie.

Het resterende deel is van deze verliesvoorzienig is aan de passivazijde van de balans gepresenteerd voor een bedrag van € 4,9 miljoen. Dit is in overeenstemming met het Besluit Begroting en verantwoording. Het controleproces van de waardering van de voorraad onderhanden werk De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vijf P’s: • Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt? Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn. • Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavel, appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente? • Prijs: de verkoopprijzen van woningen en dus van grond hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen naar een grote vraag naar woningen en grond waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo positief ontwikkelt.

Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen? • Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen en hiermee dus eveneens naar bouwcapaciteit is er sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij behorende prijsontwikkelingen?

Totale boekwaarde bouwgronden in exploitatie (in miljoen euro)

30,0 25,0 20,0 15,0 10,0 5,0 2016 2017 2018 2019 2020

Ontwikkeling boekwaarde Ontwikkeling balanswaarde Figuur 1. De boekwaarde van de bouwgronden in exploitatie van de gemeente Barendrecht is in de afgelopen vijf jaar afgenomen.

Gemeente Barendrecht | Accountantsverslag 2020

Belangrijkste bevindingen en observaties

Grondexploitaties

De waardering van de voorraad onderhanden werk, is niet onaannemelijk bevonden.

Overzicht nog te realiseren baten en lasten per project ( * € 1 miljoen)

Grondexploitaties

Nog te realiseren opbrengsten

Parameters: zijn de parameters voor kosten en opbrengstenstijgingen oppertuun beredeneerd vanuit de huidige situatie en de best mogelijke inschatting inzake de toekomstige ontwikkeling van de grondprijzen en plankosten? De 5 P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf ‘Grondbeleid’.

Nog te realiseren kosten

•

Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor actualisatie van de grondexploitaties, zijnde vooral de uitgangspunten voor de planning (fasering), programmering, het prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijging en de gehanteerde rekenrente (rente omslagmethode), hebben wij het volgende in overweging genomen: • Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer deze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd. • Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen; met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente? • Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad. • Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).

De grondexploitaties zijn door u voor de jaarrekening 2020 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd), en waar nodig zijn door u de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening moet worden getroffen. Tussentijdse winstneming In 2020 heeft de Commissie BBV de notitie Grondbeleid gepubliceerd. Hierin is opgenomen dat voor winstneming de ‘percentage of completion’methode (POC) moet worden toegepast. Hierbij geldt dat indien aan een aantal voorwaarden is voldaan winst moet worden genomen. Voor toepassing van de POC-methode is het van belang dat het resultaat betrouwbaar kan worden geschat en moet er sprake zijn van verkochte grond en gerealiseerde kosten.

€20 €18 €16 €14 €12 €10 €8 €6 €4 €2 €€(2)

Op grond van het BBV heeft uw gemeente in het boekjaar 2020 € 2,4 miljoen winst genomen op de grondexploitaties (2019: € 0,5 miljoen winst genomen). De tussentijdse winstneming heeft voornamelijk betrekking op de grondexploitatie Vrouwenpolder. Wij hebben vastgesteld dat de verwerking van tussentijdse winstneming in overeenstemming is met het BBV.

Gemeente Barendrecht | Accountantsverslag 2020

Belangrijkste bevindingen en observaties

Grondexploitaties

De waardering van de voorraad onderhanden werk, is niet onaannemelijk bevonden.

Grondexploitaties

Belangrijkste bevindingen waardering grondexploitaties Als onderdeel van de controle van de waardering bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier al contracten/ overeenkomsten aan ten grondslag of niet). Naast de hiervoor genoemde elementen speelt bij de risicoclassificatie van de individuele projecten ook de aard van het project, de programmering en de doorlooptijd een belangrijke rol. Binnenstedelijke herstructurering zorgt immers voor een grotere complexiteit, doordat bestaande ruimte opnieuw ontwikkeld wordt en dit type projecten hierdoor (financieel gezien) gevoeliger is voor risico’s dan volledig nieuw uit te leggen locaties. Een langere doorlooptijd van projecten zorgt voor een hoger risicoprofiel doordat de schatting van kosten en opbrengsten van projecten subjectiever wordt naarmate de doorlooptijd toeneemt.

De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2020 zijn verwerkt, zijn door ons beoordeeld en als aannemelijk aangemerkt.

Op grond van onze risicoanalyse hebben wij geconcludeerd dat de grondexploitaties Vrouwenpolder en Lagewei de belangrijkste projecten binnen uw gemeente zijn vanwege hun omvang en hun aard. Van deze projecten hebben wij de aannemelijkheid van de nog te realiseren kosten en opbrengsten beoordeeld. Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente: • Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten. • Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten in de grondexploitaties. • Externe deskundigheid heeft ingeschakeld ter onderbouwing van de geraamde grondprijzen en grondopbrengsten. • Een niet onaannemelijk niveau van de nog te maken plan- en civiele kosten hanteert. De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening zijn verwerkt, zijn door ons beoordeeld en als aannemelijk aangemerkt. Verder merken wij volledigheidshalve op dat wij voor de waardering van de grondexploitatie per 31 december 2020 de per die datum vastgestelde projectkaders betrokken hebben bij de controle van de waardering. Er is geen rekening gehouden met de effecten van de toekomstige, nog vast te stellen, ambities van uw gemeente.

Gemeente Barendrecht | Accountantsverslag 2020

Belangrijkste bevindingen en observaties

Grondexploitaties

Gemeenschappelijke regeling Nieuw Reijerwaard

Gemeenschappelijke regeling Nieuw Reijerwaard Uw gemeente participeert tezamen met de gemeenten Ridderkerk en Rotterdam in de gemeenschappelijke regeling Nieuw Reijerwaard. Deze gemeenschappelijke regeling heeft als belangrijkste doel het realiseren van een bedrijventerrein. De organisatie wordt gecontroleerd door een andere externe accountant. Conform de voorschriften hebben wij een dossierreview uitgevoerd bij de accountant en daarbij vastgesteld dat wij kunnen steunen op de werkzaamheden van de externe accountant van de gemeenschappelijke regeling. Overige aangelegenheden Wij onderkennen net als in voorgaand jaar een verhoogd risicoprofiel ten aanzien van deze grondexploitatie. De nog te realiseren kosten en opbrengsten zijn met € 95 miljoen respectievelijk € 236 miljoen onverminderd hoog. De grondexploitatie sluit momenteel op een positief saldo van € 0,5 miljoen euro. Gezien de onzekerheid die in het project zit, is dit een heel beperkte marge. Wij constateren voor boekjaar 2020 dat de mate van realisatie van de kosten en de opbrengsten opnieuw achter blijft op de begroting. Op de kosten is een onderrealisatie zichtbaar van € 14 miljoen en op de opbrengsten en onderrealisatie van € 12 miljoen. Wel constateren wij dat verkopen op de duurdere kavels gerealiseerd zijn. In 2020 is ingestemd met het laten vervallen van de derde ontsluitingsroute.

Dit leidt tot lagere kosten van € 14,5 miljoen. Desondanks is er geen sprake van een stijging van het resultaat voor eenzelfde bedrag. Dit wordt door diverse redenen veroorzaakt. Mochten er in de toekomst tegenvallers zijn dan is het opvangen van deze tegenvallers door het schrappen van kosten minder goed mogelijk. Een mogelijkheid is om extra opbrengsten te genereren. Om dit te realiseren zal de AGRO-bestemming moeten vervallen. Als dit komt te vervallen en ook logistieke partijen zich hier kunnen vestigen dan zal dit leiden tot een snellere realisatie van het plangebied. Dit is een 'knop' waar nog aan gedraaid kan worden. Om dat te realiseren dient wel het bestemmingsplan aangepast te worden, wat een omvangrijke procedure is.

Gemeente Barendrecht | Accountantsverslag 2020

Belangrijkste bevindingen en observaties

Overige aangelegenheden

Op deze pagina hebben wij overige aangelegenheden opgenomen ten aanzien van de jaarrekening 2020.

Sociaal domein (3 decentralisaties) Participatiewet, Wet maatschappelijke ondersteuning en Jeugdwet bovenlokaal Sociaal domein Jeugdzorg De kosten van de regionale jeugdzorg bestaan uit de geraamde bijdrage 2020 aan de gemeenschappelijke regeling Jeugdzorg Rijnmond en een aanvullende bijdrage aan de gemeenschappelijke regeling als gevolg van het voorlopige nadelig resultaat over 2020. Deze laatste post is eveneens verwerkt in uw jaarrekening 2020. Productieverantwoordingen Jeugdzorg Daarnaast heeft u een kleine post van lokale uitgaven aan Jeugdzorg. Wij hebben hiervan de productieverantwoordingen beoordeeld. Van een aantal aanbieders kleiner dan € 50.000 heeft u volgens uw eigen beleid geen gecontroleerde productieverantwoording ontvangen of zijn er controleverklaringen met beperking afgegeven. Dit betreffen in totaal zes aanbieders met een totaalbedrag van € 188.150 dat wij aanmerken als een onzekerheid in onze controle. Persoonsgebonden budgetten De werkelijke uitputting van de persoonsgebonden budgetten voor Wmo en Jeugdzorg bedraagt volgens de SVB € 1.880.000. In 2020 heeft u vastgelegd welke werkzaamheden u heeft uitgevoerd en welke steekproeven zijn genomen om de rechtmatigheid van de bestedingen van uw PGB-cliënt zelf vast te stellen. Wij vinden het controlespoor voldoende om de onzekerheden die op basis van de verklaring van de SVB achterblijven te mitigeren.

Productieverantwoordingen Wmo De gemeente heeft van de zorgleveranciers controleverklaringen ontvangen bij de productieverantwoordingen. De ontvangen verantwoordingen zijn door uw gemeente geanalyseerd. Veertien leveranciers hebben u over 2020 (nog) geen verantwoording voorzien van een controleverklaring verstrekt. Dit zijn allen leveranciers met een productieverantwoording van kleiner dan € 50.000. Zij hoeven conform uw eigen beleid geen controleverklaring te verstrekken. Wij hebben de veertien aanbieders als onzeker aangemerkt. Dit betreft een totaalbedrag van € 138.040.

Gemeente Barendrecht | Accountantsverslag 2020

Belangrijkste bevindingen en observaties

Fraude als onderdeel van onze controle

Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude

Fraude als onderdeel van onze controle Het college van burgemeester en wethouders is primair verantwoordelijk voor het voorkomen en ontdekken van fraude en voor de naleving van wet- en regelgeving. Recente ontwikkelingen laten zien dat de handhaving van anticorruptiewetgeving aan globalisering onderhevig is, waardoor ook gemeenten in toenemende mate te maken krijgen met anticorruptieregels. Als onderdeel van onze controle hebben wij het college verzocht inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking zou kunnen bevatten als gevolg van fraude of overtreding van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van deze inschattingen, het proces dat de directie daarbij hanteert, alsook de communicatie daarover met het personeel en met de auditcommissie. Tijdens deze gesprekken heeft het college aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. Wij hebben tijdens de interim-controle 2019 vastgesteld dat de gemeente Barendrecht in 2019 de frauderisicoanalyse heeft geactualiseerd.

Het proces dat hierbij gehanteerd is, waaronder het houden van interviews binnen de organisatie om risico’s te inventariseren en het vervolgens bespreken van de top 5 risico’s binnen het MT, achten wij voldoende robuust om tot een adequate analyse te komen. De frauderisicoanalyse is na het ambtelijk opstellen ervan vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders en vervolgens besproken in de auditcommissie. Wij zijn positief over de wijze waarop de gemeente Barendrecht het proces heeft doorlopen om te komen tot een geactualiseerde frauderisicoanalyse. Wel wijzen wij de gemeente Barendrecht op het feit dat tussen deze versie van de frauderisicoanalyse en de vorige versie 3 jaar tijd zit. Wij achten een dergelijke termijn, gezien de ontwikkelingen waar uw gemeente de komende jaren mee te maken heeft, zowel wat betreft beleid als binnen de bedrijfsprocessen niet passend en hebben u derhalve middels onze managementletter 2020 geadviseerd om de frauderisicoanalyse jaarlijks te actualiseren.

Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college van burgemeester en wethouders, inclusief het invoeren en onderhouden van interne-beheersingsmaatregelen met betrekking tot de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en de efficiency van de bedrijfsvoering en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstellen van zaken of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt.

Wij hebben deze accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en professionele oordeelsvorming toegepast in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, de ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. © 2021 Deloitte The Netherlands

Druk

Gemeente Barendrecht | Accountantsverslag 2020

03 Internebeheersingsomgeving

Gemeente Barendrecht | Accountantsverslag 2020

3. Interne-beheersingsomgeving De belangrijkste bevindingen uit onze managementletter 2020

Verbeterpunten in de interne beheersing

Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in het najaar van 2020 een interim-controle uitgevoerd bij de BAR-organisatie. Deze interim-controle is primair gericht op de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing (AO/IB), voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid en rechtmatigheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. De bevindingen naar aanleiding van de interim-controle hebben wij met u besproken en gerapporteerd in onze managementletter van 8 december 2020 met kenmerk 2012A94B49/SS. Betrouwbaarheid en continuïteit automatiseringsomgeving Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel over de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken over de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen gaan over de onderdelen die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij geen volledigheid pretenderen. De IT-omgeving en een adequate opzet en werking daarvan nemen binnen uw organisatie een steeds dominantere plaats in met het oog op een betrouwbare geautomatiseerde gegevensverwerking. Daarmee krijgt de IT ook een dominantere positie in onze controleaanpak en -uitvoering.

In 2019 hebben wij een IT-audit uitgevoerd waarvan de bevindingen zijn besproken met uw organisatie. Er vindt in juni 2021 een ITaudit plaats. De resultaten van dit onderzoek zullen wij presenteren in de managementletter 2021.

Gemeente Barendrecht | Accountantsverslag 2020

04 De financiële positie van uw gemeente

Gemeente Barendrecht | Accountantsverslag 2020

De financiële positie van uw gemeente

In dit hoofdstuk geven wij op hoofdlijnen een samenvatting van de ontwikkelingen in het vermogen en het resultaat van uw gemeente. De vermogenspositie van uw gemeente is ten opzichte van 2019 fors toegenomen. Het eigen vermogen is met € 18,9 miljoen toegenomen, en de omvang van de schulden met circa € 15 miljoen afgenomen. In het BBV, de verslaggevingsregels van gemeenten, wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar wordt weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente ook het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemmingen. Deze bestemmingen bestaan uit de in de loop van het jaar gedane onttrekkingen uit reserves minus de tussentijdse stortingen in de reserves. De stortingen in dan wel onttrekkingen aan reserves vinden plaats op basis van door u genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de politieke besluitvorming. Het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten 2020 bedraagt € 18,9 miljoen voordelig.

Per saldo is tussentijds circa € 17,7 miljoen aan de reserves toegevoegd, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2020 € 1,2 miljoen positief bedraagt. In de hiernaast opgenomen tabel hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen ultimo 2020 bedraagt 26,9% van het balanstotaal (2019: 18,6% van het balanstotaal).

Eigen vermogen (in miljoen euro’s) Eigen vermogen per 1 januari Tussentijdse resultaatbestemming Gerealiseerd resultaat Totaal (‘saldo van baten en lasten’) Eigen vermogen per 31 december

2020

2019

40,7

48,6

17,7

-/- 5,1

1,2

-/- 2,7

18,9

-/- 7,8

59,6

40,7

2018 53,1 -/- 5,0 0,4 -/- 4,6 48,6

2017 55,9 -/- 2,7 -/- 0,1 -/- 2,8 53,1

2016 59,3 -/-3,9 0,6 -/-3,3 55,9

De vermogenspositie van de gemeente Barendrecht vraagt continue aandacht. De reservepositie is door de verkoop van de aandelen Eneco toegenomen in 2020. Hiermee is de reservepositie van uw gemeente versterkt. Daarentegen ontvangt uw gemeente vanaf 2021 geen dividend meer van Eneco, hetgeen leidt tot structureel lagere opbrengsten in de begroting. De schuldquote, bedraagt 79%. Dit is ver onder de kritische grens van 130%. Dit betekent dat de omvang van de schulden van de gemeente Barendrecht onder de kritische grens liggen en een acceptabel niveau hebben. Het kernpunt van de financiële positie van uw gemeente dat om aandacht vraagt is het de sluitendheid van de begroting en het interen op de reservepositie. De uitdaging voor de begroting 2022 blijft liggen op het sluitend krijgen van de begroting en het zorg dragen voor een meerjarenperspectief waarbij niet veel wordt ingeteerd op de reservepositie.

Gemeente Barendrecht | Accountantsverslag 2020

4. De financiële positie van uw gemeente (vervolg) Het exploitatieresultaat

Exploitatieresultaat 2020

Rekening 2020

Begroting 2020

Totale baten

147,7

121,7

Totale lasten

128,8

121,5

Verschil

(in miljoen euro)

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

18,9

0,2

18,7

Saldo mutaties reserves

17,6

-0,2

-17,8

Gerealiseerd resultaat

1,2

De exploitatie over 2020 laat een voordelig gerealiseerd saldo van baten en lasten van € 18,9 miljoen zien, ten opzichte van een begroot voordelig saldo van € 0,2 miljoen. Dit is een verschil van afgerond € 18,7 miljoen. Hier staat ten opzichte van de begroting een voordeel op de mutaties in reserves tegenover van € 17,8 miljoen. Per saldo is er sprake van een verschil ten opzichte van de begroting 2020 van € 1,2 miljoen.

Saldo van baten en lasten (in miljoen euro) € 30 € 20 € 10 €0 -€ 10 2016 2017 2018 2019 2020

Mutaties in reserves (in miljoen euro)

Het grootste voordeel in de baten doet zich voor in het programma 4. Leren, werken en ondernemen (€ 8,0 miljoen) en het grootste nadeel op de baten in programma 1. Veilige, aantrekkelijke woonomgeving (-/- € 0,05 miljoen).

€ 20

Het grootste voordeel in de lasten doet zich voor in het programma 4. Leren, werken en ondernemen (€ 6,1 miljoen) en het grootste nadeel op de lasten in programma 1. Veilige, aantrekkelijke woonomgeving (-/- € 3,4 miljoen).

€ 10

Voor een gedetailleerd inzicht in de afwijkingen en de verklarende toelichting hierbij, verwijzen wij u naar de toelichtingen van de programma’s na de staat van baten en lasten, zoals opgenomen in de jaarrekening 2020. Wij zien dat uw reservepositie conform het landelijk gemiddelde is. Uw schuldquote is in het groen vanwege het aflossen van de langlopende leningen en daarbij een stuk positiever dan voorgaande jaren. Op pagina 11 van deze rapportage gaan wij nader in op de verschillen tussen de begrote en de werkelijke lasten in het kader van de begrotingsrechtmatigheid.

€ 15

€5 €0 -€ 5 -€ 10 2016 2017 2018 2019 2020

Gerealiseerd resultaat (in miljoen euro) €2 €1 €0 -€ 1 -€ 2 -€ 3 2016 2017 2018 2019 2020

Gemeente Barendrecht | Accountantsverslag 2020

4. Het weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen

Het weerstandsvermogen is nagenoeg gelijk gebleven

Weerstandscapaciteit (in miljoen)

Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit vanwege ingeschatte risico’s.

€ 25

De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt, € 14,0 miljoen (2019: € 14,6 miljoen). De weerstandscapaciteit is gestegen met circa € 0,6 miljoen.

€ 15

De inventarisatie van risico’s die in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen’ (in het jaarverslag) is opgenomen, geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een kansinschatting van het zich voordoen van het geïdentificeerde risico, om zo de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij wordt een doorlopend inzicht gegeven in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en wordt aangegeven welke risico’s zijn verdwenen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook wordt een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de grootste risico’s.

€ 20 € 10 €5 €0

2016 2017 2018 2019 2020

Uw gemeente heeft op basis van deze risico-inventarisatie door middel van een simulatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is bij het vastgestelde zekerheidspercentage.

Beschikbaar Benodigd

Hieruit volgt een gekwantificeerd bedrag aan benodigde weerstandscapaciteit van afgerond € 8,1 miljoen (2019: € 5,4 miljoen). Ten opzichte van 2019 zijn de gekwantificeerde risico’s toegenomen als gevolg van corona-effecten. De stijging van de beschikbare weerstandscapaciteit en de toename van de benodigde weerstandscapaciteit leiden ertoe dat de ratio van het weerstandsvermogen ultimo 2020 is gedaald naar 1,7 in 2020 (2019: 2,7). Voor meer gedetailleerde informatie over uw weerstandspositie verwijzen wij u naar paragraaf ‘Weerstandsvermogen en Risicobeheersing’ in het jaarverslag 2020.

Ratio weerstandscapaciteit 4,50 3,50 2,50 1,50 0,50 2016 2017 2018 2019 2020

Gemeente Barendrecht | Accountantsverslag 2020

05 Overige aangelegenheden

Gemeente Barendrecht | Accountantsverslag 2020

Overige aangelegenheden

Onze communicatie met het management

Communicatie met het management

Bevestigingen van het management Wij hebben het management ter confirmatie een aantal schriftelijke bevestigingen gevraagd aangaande zijn verantwoordelijkheden inzake de financiële verslaggeving. Geen meningsverschil met het management of beperking in reikwijdte van de controle Er zijn geen meningsverschillen met het management geweest en er waren geen beperkingen bij de uitvoering van onze controle. Naar onze mening is ons bij de uitvoering van onze controleopdracht door het management en de medewerkers van de onderneming de volledige medewerking verleend, en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.

Gemeente Barendrecht | Accountantsverslag 2020

06 Bijlagen

Gemeente Barendrecht | Accountantsverslag 2020

Bijlage A – Niet-gecorrigeerde controleverschillen

Overzicht van niet-gecorrigeerde controleverschillen. Wij krijgen een schriftelijke bevestiging van het management waarin is vermeld dat, na overweging van al deze niet-gecorrigeerde posten, zowel individueel als in totaal, binnen de context van de jaarrekening als geheel, geen aanpassingen nodig zijn. De volgende niet-gecorrigeerde afwijkingen zijn gedurende onze controle geïdentificeerd:

Aard van de controleverschillen

Getrouwheid

Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen voorgaande periode

€0

Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen huidige periode

€0

Rechtmatigheidsfout is tevens getrouwheidsfout:

N.v.t.

Rechtmatigheidsfout is per saldo ook getrouwheidsfout

N.v.t.

€0

(Sub)totaal getrouwheidsfouten Extra absolute waarde rechtmatigheidsfouten

€ 504.570

Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit externe regels (EUaanbesteding/Fido/etc.)

€ 189.290

Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit interne regels (gedoogbeleid)

N.v.t.

Overige rechtmatigheidsfouten

N.v.t.

Totaal rechtmatigheidsfouten

Rechtmatigheid

€ 693.860

€0

In het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado), de Kadernota Rechtmatigheid 2018 en het normenkader is het kader voor de controle op de financiële rechtmatigheid opgenomen.

Gemeente Barendrecht | Accountantsverslag 2020

Bijlage B – Onzekerheden in de controle

Overzicht van onzekerheden in de controle. Wij krijgen een schriftelijke bevestiging van het management waarin is vermeld dat, na overweging van deze onzekerheid, zowel individueel als in totaal, binnen de context van de jaarrekening als geheel, geen aanpassingen nodig zijn. De volgende onzekerheden zijn gedurende onze controle geïdentificeerd:

Aard van de onzekerheden

Rechtmatigheid

Getrouwheid

Onzekerheden in de getrouwheidscontrole •

Wmo

€ 138.040

•

Jeugd

€ 188.150

(Sub)totaal onzekerheden in de getrouwheidscontrole

€ 326.190

Extra absolute waarde onzekerheden rechtmatigheid

N.v.t.

Extra financiële beheershandelingen met een onzeker direct financieel effect vanuit externe regels (EU-aanbesteding/Fido/etc.)

N.v.t.

Extra financiële beheershandelingen met een onzeker direct financieel effect vanuit interne regels (gedoogbeleid)

N.v.t.

Overige onzekerheden inzake rechtmatigheid

N.v.t.

Totaal onzekerheden in de rechtmatigheidscontrole

€ 326.190

In het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado), de Kadernota Rechtmatigheid 2018 van de Commissie BBV en het controleprotocol inclusief normenkader 2020 van uw gemeente is het kader voor de controle op de financiële rechtmatigheid opgenomen. Wij hebben van het college een schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen, waarin het college het bovenstaande heeft bevestigd. Dit houdt in dat eventuele niet-geconstateerde en daardoor niet-gecorrigeerde afwijkingen, zowel individueel als in totaal, in het kader van de jaarrekening niet materieel zijn. Het college heeft tevens bevestigd geen kennis te hebben van andere niet-gecorrigeerde afwijkingen.

Gemeente Barendrecht | Accountantsverslag 2020

Bijlage C – Tekortkomingen in de toelichtingen

Onze controlestandaarden vereisen dat wij afwijkingen van materieel belang in de toelichting signaleren om het bestuur in staat te stellen een inschatting te maken van de gevolgen daarvan voor de jaarrekening. De tabel hierna bevat een weergave van die onderwerpen uit de toelichting waarvan wij denken dat het bestuur deze nader dient te beoordelen.

Toelichting

Niet van toepassing.

Bron van de toelichtingsvereiste

Kwantitatieve of kwalitatieve overwegingen

N.v.t.

Gemeente Barendrecht | Accountantsverslag 2020

Bijlage D1 – Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit accountantsverslag over de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die onder SiSa vallen. Per regeling wordt in een tabel aangegeven of, en zo ja welke, financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10384221/1