Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht.pdf
Tekst van het document
Gemeente Barendrecht
Visie op de detailhandels- en horecastructuur
i van vi
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht - 16 juli 2024
Gemeente Barendrecht
Visie op de detailhandels- en horecastructuur
Opdrachtgever: Gemeente Barendrecht Contactpersoon: De heer H. Wieringa Projectteam DTNP: De heer W. Frielink De heer P. Bos Projectnummer: 2476.1023 Datum: 16 juli 2024
Graafseweg 109 6512 BS Nijmegen T 024 - 379 20 83
E info@dtnp.nl W www.dtnp.nl Adviseurs voor Ruimte en Strategie
Context1
Beleidskader35
1.1
Inleiding
2
4.1
Dynamiek door beleid
36
1.2
Werkwijze en proces
3
4.2
Ruimtelijke beleidsregels
37
1.3
Barendrecht in de regio
4
4.3
Uitvoering en instrumenten
43
1.4
Landelijke trends
6
1.5
Demografie
11
Bijlage 1:
1.6
Relevant beleid
13
Indicatieve marktruimteberekening supermarktsector
46
Analyse16 2.1
Huidig aanbod
17
2.2
Toekomstig haalbaar aanbod
25
Toekomstvisie28 3.1
Uitgangspunten en ambities
29
3.2
Gewenste structuur
30
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht - 16 juli 2024
Context
1.1
Inleiding
Zowel de winkel- als de horecasector zijn volop in ontwikkeling, waarbij de consument zich in toenemende mate online oriënteert en daardoor juist meer beleving verlangt in fysieke centrumgebieden. De komende jaren wordt er in de gemeente Barendrecht een snelle inwonergroei verwachtvan de gemeente Barendrecht van circa 49.000 inwoners nu naar circa 56.000 in 2030 a. Dit geeft extra aanleiding opnieuw na te denken over de fysieke voorzieningenstructuur.
vast in de vraag waar winkels en horeca het meest bijdragen aan het realiseren van levendige gebieden.
Doel Doel is te komen tot een actuele en samenhangende visie op de structuur van detailhandel en horeca, die bijdraagt aan vitale en levendige centrumgebieden in leefbare wijken. Horeca en detailhandel staan immers als sectoren niet op zichzelf, maar hebben een evidente wisselwerking met andere publieksgerichte functies. Deze visie bepaalt op welke plekken een versterking
Aanleiding
van winkels en horeca gewenst is, en wat het toekomst-
Het voorgaande beleid voor detailhandel en horeca van
perspectief is buiten deze locaties. De visie maakt dui-
de gemeente Barendrecht stamt uit respectievelijk
delijk wat de hiërarchie is tussen de verschillende cen-
2009 en 2010 . Sindsdien zijn het consumentenge-
trumgebieden in Barendrecht en welk aanbod aan
drag en de winkel- en horecamarkt significant veran-
winkels en horeca daarbij past. Daarmee biedt de visie
derd, waardoor nieuw beleid gewenst is. Gemeente
houvast aan de gemeente bij het zorgvuldig afwegen
Barendrecht heeft dan ook behoefte aan een nieuwe
van initiatieven vanuit de markt. Voor ondernemers
visie op de structuur van detailhandel en horeca, om
brengt de visie zekerheid over waar in de gemeente in-
goed in te kunnen spelen op de dynamische winkel- en
vesteringen gewenst zijn en beleidsmatig worden on-
horecasector en de snelle inwonergroei van de ge-
dersteund. De visie vormt een sectorale bouwsteen
meente. Deze visie geeft de gemeente concrete hou-
voor
b
c
de
op
handen
zijnde
Nieuwe visie op winkel- en horecastructuur gewenst...
gemeentelijke
Omgevingsvisie. a b c
Gemeente Barendrecht. (sept. 2023.) Bevolkingsprognose. Gemeente Barendrecht (2009), Detailhandelsvisie. Gemeente Barendrecht (2010), Kadernota integraal horecabeleid 2010-2014.
2 van 46
...om in te spelen op veranderend consumentengedrag
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht - 16 juli 2024
1.2 Werkwijze en proces Aan voorliggende visie op de winkel- en horecastructuur liggen een zorgvuldig proces en grondige analyses ten grondslag, waarbij is gesproken met partijen van diverse achtergronden.
Tot slot is de visie ook tweemaal bestuurlijk besproken
de zeggingskracht ervan voor de toekomstig ver-
met het college, en heeft tweemaal een bijeenkomst
wachte ontwikkeling.
plaatsgevonden met de gemeenteraad, waarbij ruimte
•
was voor vragen, aandachtspunten en toelichting.
Indicatie van het toekomstig haalbare aanbod voor detailhandel en horeca, op basis van landelijke en lokale ontwikkelingen en een marktruimtebereke-
Proces
Analyse
ning voor de algehele dagelijkse winkelsector en
Het proces vertrok vanuit een brede ambtelijke start,
Achter deze nieuwe visie op de detailhandels- en
specifiek de supermarktsector.
waarbij experts vanuit onder andere wonen, mobiliteit,
horecastructuur ligt een grondige analyse van advies-
economie en ruimtelijke ordening de relevante aan-
bureau DTNP ten grondslag, waarbij is gekeken naar:
stakeholders (gemeente, ondernemers, vastgoed-
dachtspunten vanuit hun werkveld voor detailhandel en
•
eigenaren) direct mee aan de slag kunnen.
De regionale positie van de gemeente Barendrecht
horeca konden meegeven. Bij dit overleg was er veel aan-
en de daarbij behorende koopstromen uit het
dacht voor onderwerpen als vergrijzing, bereikbaarheid
Koopstromenonderzoek. a
en economische vitaliteit.
•
•
Concrete uitvoeringsinstrumenten waar de diverse
De huidige voorzieningenstructuur van de gemeente Barendrecht en de verhouding van dit aanbod
Daarna heeft tweemaal afstemming plaatsgevonden met
tot de bevolkingsprognose, woningbouwplannen
een brede externe klankbordgroep: de eerste keer voor
en demografische ontwikkelingen.
het toetsen van de analyse en de voorlopige richting van
•
De mate waarin de huidige voorzieningenstructuur
de visie, de tweede keer om het conceptbeleid te bespre-
aansluit bij ambities vanuit diverse beleidsvelden,
ken. In deze externe klankbordgroep namen ondernemers
zoals mobiliteit en wonen.
en vastgoedeigenaren vanuit diverse centrumgebieden
•
Actuele landelijke trends en ontwikkelingen in de
en sectoren zitting. Naast ondernemers uit de detailhan-
detailhandel en horeca die voor Barendrecht rele-
del en horeca waren er bijvoorbeeld ook vertegenwoordi-
vant zijn.
gers uit de cultuursector aanwezig. Voorliggende visie is
•
door deze afstemming goed inpasbaar in integrale beleidsstukken zoals de Omgevingsvisie.
Ontwikkeling van het lokale voorzieningenaanbod, de verhouding daarvan tot de landelijke trends en
a
I&O Research et al. (2022), Koopstromenonderzoek Randstad 2021.
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht - 16 juli 2024
Een zorgvuldig proces en grondige analyse als fundament
3 van 46
1.3 Barendrecht in de regio Gemeente Barendrecht ligt tussen het stedelijk netwerk van de regio Rijnmond en de Drechtsteden en het landschappelijke netwerk van de Oude Maas en Hoeksche Waard. De kern Barendrecht is als ‘werelddorp’ met de regio verbonden via de A15, A29 en de spoorlijn.
is men binnen 15 à 20 minuten op de Coolsingel. In Rotterdam-Centrum is een veel ruimer aanbod aan niet-dagelijkse, specialistische winkels én een diverser horeca-aanbod dan in Barendrecht te vinden. Het totale pallet aan voorzieningen van de stad Rotterdam biedt meer ruimte om te ‘kijken en vergelijken’ en heeft een sterkere totaalbeleving. Van de bestedingen bij recreatieve winkels doen Barendrechters dan ook 20% in
Barendrecht als eiland
Rotterdam, tegenover 29% in de eigen gemeente en
De Oude Maas en de grootschalige infrastructuur, zoals
37% online.
de A15 en het spoor, vormen barrières waardoor inwoners van Barendrecht minder makkelijk buiten hun
Regionale functie doelgerichte winkels
eigen kern komen, zeker te voet of te fiets. Tot op
Andersom trekt met name het ‘doelgerichte’ winkelaan-
zekere hoogte functioneert de kern als een eiland.
bod
Mede hierdoor zijn Barendrechters voor de dagelijkse
Barendrecht veel bezoekers uit de streek. Woonboule
benodigdheden in sterke mate georiënteerd op de
vard Barendrecht in het noordoosten van de gemeente
eigen gemeente. Van de bestedingen die zij doen bij fy-
en het centraal gelegen Vaanpark (met Ikea) hebben
sieke dagelijkse winkels komt 92% in de eigen gemeen-
een verzorgingsfunctie die de eigen kern ver overstijgt.
te terecht .
Op de woonboulevard komt circa 75% van de winkelom-
a
(o.a.
woonwinkels
en
bouwmarkten)
Barendrechters doen veelal lokaal boodschappen
van
zet van doelgerichte winkels van buiten de eigen ge-
Aantrekkingskracht van de grote stad
meente, op het Vaanpark is dit zelfs zo’n 85%.
Voor een incidenteler ‘dagje naar de grote stad’ voelt Rotterdam echter altijd dichtbij. Met het OV of de auto a
I&O Research et al. (2021), Koopstromenonderzoek Randstad.
Regionale positie Vaanpark en Woonboulevard Barendrecht
4 van 46
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht - 16 juli 2024
Winkelgebieden in Barendrecht en omgeving, geschaald naar omvang in m² wvo
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht - 16 juli 2024
5 van 46
1.4 Landelijke trends Horeca en winkels kunnen elkaar duidelijk versterken en brengen beide op hun eigen manier levendigheid in centrumgebieden. Ook hebben ze beide te maken met de toenemende concurrentie van het internet. De sectoren hebben echter ook duidelijke verschillen, die vragen om andere structuurkeuzes. Balans tussen concentratie en spreiding Het bepalen van de best passende structuur voor detailhandel en horeca is een balansoefening tussen concentratie en spreiding. Een compacte winkelstructuur zorgt in de regel voor een groter algeheel voorzieningenaanbod. Met name niet-dagelijkse winkels, zoals kledingzaken of cadeauwinkels, zijn in hoge mate afhankelijk van impulsaankopen en daarmee gebaat bij een hogere ‘passantendichtheid’. Met het clusteren van winkels binnen centrumgebieden worden bezoekersstromen gebundeld, wat het draagvlak voor passant afhankelijke winkels verhoogt. Dit geldt tot op zekere hoogte ook voor de horecasector. Zo draaien veel lunchrooms op centrumbezoekers die een (mid)dagje winkelen combineren met een bezoek aan de horeca, en bezoeken horecagasten graag een druk horecaplein om ‘mensen te kijken’.
6 van 46
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht - 16 juli 2024
Daar staat tegenover dat een zekere mate van spreiding
Fysiek winkelaanbod blijft teruglopen
de ketens en een divers overig aanbod aan horeca
van voorzieningen ook voordelen met zich meebrengt.
In het laatst uitgevoerde Koopstromenonderzoek
en cultuur interessant voor de consument die op
Zeker voor de dagelijkse boodschappen is er in tijden
Randstad (2021) was het aandeel online opgelopen
zoek is naar een dagje uit. De beleving in de grote
van vergrijzing een toenemende behoefte aan een su-
naar 32% in de niet-dagelijkse winkelsector en naar 6%
stad is iets wat internet niet kan bieden.
permarkt, apotheek, drogist en apotheek op ‘rollatoraf-
in de dagelijkse sector. Tijdens de coronapandemie
stand’.
was fysiek winkelbezoek vaak onmogelijk, wat leidde
aankooplocatie in trek doordat het aanwezige
tot een hoge piek van online winkelen en een structure-
aanbod hier overwegend uit frequente benodigd-
Daarnaast is de horecasector, sterker dan de winkelsec-
le uitbreiding van de logistieke infrastructuur om dit
heden bestaat, met boodschappen als motor en
tor, gebaat bij een onderscheidende plek of omgeving
mogelijk te maken. Na de coronapandemie is er een
stabiele basis. Voor deze winkels is online (nog) in
waar een bijzonder concept kan worden neergezet. Zo
zekere herontdekking van de ‘stenen winkel’, maar nog
mindere mate een concurrent en bovendien zijn
kan horeca bijvoorbeeld een eigen doelgroep bedienen,
altijd loopt het aantal fysieke winkels per 1.000 inwo-
deze centra vaak efficiënt ingericht met veel be-
en goed functioneren bij recreatieve routes of in een af-
ners gestaag terug. De verwachting is dat deze trend
gelegen, maar karakteristiek monumentaal gebouw
zich de komende jaren door zal zetten, alleen al door-
(bescherming van erfgoed door programmering) .
dat de groep die gewend is online aankopen te doen
•
De lokale buurt- en wijkcentra blijven als dagelijkse
een steeds groter deel van onze samenleving zal Binnen een detailhandelsstructuur vervullen concentra-
vormen (autonome digitalisering). Het is evident dat dit
ties van grootschalige winkels op bijvoorbeeld een be-
uitdagingen met zich meebrengt voor het aantrekkelijk
drijventerrein of woonboulevard een bijzondere positie.
houden van centrumgebieden.
Deze locaties blijven relevant voor de consument en winkels. Zie voor de trends op dit type locatiesbijvoor-
Middelgrote centra tussen wal en schip
beeld de publicaties ‘Dynamiek door Beleid’
De gevolgen van het toenemende aandeel online in de
a
of
‘Woonwinkelclusters in de veranderende stad’ . b
winkelsector zijn niet voor ieder type centrum hetzelfde. Internetwinkelen heeft het ruimtelijk koopgedrag
a b
DTNP & InRetail (2021), Dynamiek door beleid. Hoe de overheid de winkelstructuur vitaal houdt. DTNP & InRetail (2023), Woonwinkelclusters in de veranderende stad. Handreiking voor verstedelijking.
structureel veranderd: •
De grote stad blijft als ‘rijke’ aankooplocatie met specialistische winkels, een overvloed aan beken-
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht - 16 juli 2024
Passant-afhankelijke detailhandel gebaat bij concentratie
7 van 46
•
zoekgemak. Ook zijn veel consumenten gehecht
eens de zo gewenste dagrondsfeer en levendigheid in
2024 zien a. Tegelijkertijd blijven de kosten voor horeca-
aan hun lokale centrum, waar zij regelmatig buurt-
een centrum kan worden gebracht. Deze vanzelfspre-
ondernemers stijgen, met name door hogere perso-
genoten treffen.
kend geworden rol van de horeca als groeimarkt staat
neels- en inkoopkosten, energielasten en huurprijzen.
Middelgrote centra vallen in dit speelveld vaak
echter sterk onder druk. De post-corona-inhaalslag is
De steeds hogere kosten kunnen niet volledig worden
tussen de wal en het schip: ze kunnen niet de bele-
beëindigd, waardoor het omzetvolume in de sector
doorberekend aan de klant, wat ten laste komt van de
ving en het diverse aanbod bieden van de grote
stagneert: de prognose laat een nipte groei van 1% voor a
stad, maar bieden ook niet de nabijheid, het be-
ING (dec. 2023), Horeca gaat mager jaar tegemoet in 2024.
zoekgemak of de identiteit van het buurt- of wijkcentrum. Van oudsher bestond het winkelaanbod hier uit ketens uit het ‘grijze middensegment’, die de afgelopen decennia onvoldoende onderscheidend bleken.
Horeca als groeimarkt onder druk Vanaf de financiële crisis bleek horeca lange tijd een groeisector. Het aantal eetgelegenheden, fastfoodzaken en hotels nam alsmaar toe. De pure drankensector nam als enige af; de traditionele bruine kroeg is minder in trek bij de hedendaagse consument en veel ondernemingen transformeerden naar een eetinclusief concept. Daarmee is horeca vaak een vanzelfsprekende invulling voor een leeggekomen winkelpand, waarmee ook nog
Middelgrote centra tussen wal en schip 8 van 46
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht - 16 juli 2024
winstmarge. Daar komt bij dat een op de acht horeca-
aan de boekenwinkel met koffiehoek of de lunchroom waar
bedrijven kampt met een problematische schuldenlast,
je je kleding laat wassen.
waarbij het terugbetalen van de belastingschuld uit de coronaperiode een voorname rol speelt.
Daarnaast doet de horeca die inspeelt op de behoefte van consumenten aan comfort en gemak het goed: lekker be-
Gevolg van deze economisch lastige tijd voor de horeca
stellen vanaf de bank. Het aantal bezorg- en afhaalzaken
is dat er meer bedrijven failliet gaan. Het aantal faillise-
groeit het snelst in de horeca en is goed ingericht op de
menten in de horeca is in 2023 verdubbeld ten opzichte
toenemende oriëntatie op online. Wel lijkt er in 2023 voor
van 2022 en is daarmee weer op pre-corona niveau.
het eerst (in een regulier functionerende wereld) sprake te
a
Verwachting is dat het aantal bedrijfsbeëindigingen in
zijn van een daling van het omzetvolume in de fastservice-
2024 verder zal toenemen, waarbij met name cafés en
sector. Dit is mogelijk een teken dat deze markt verzadigd
restaurants failliet gaan .
begint te raken
b
Kansen op het snijvlak van sectoren
Consument zoekt vernieuwing en gemak Ondanks dat ook voor consumenten het leven duurder
Ontwikkeling aantal horecazaken per branche
wordt, blijven zij de horeca bezoeken. Met name de jongere generaties bezuinigen niet graag op gezellige ontmoetingen met vrienden en familie buiten de deur. Hierbij zoeken zij wel een unieke beleving en een bijzonder concept; men is minder verknocht aan de vaste bruine stamkroeg van weleer en het aantal pure café’s loopt al jaren terug. Blurring-concepten spelen in op deze trend, door plekken te creëren die zich niet in het hokje van ‘winkel’ of ‘horeca’ laten duwen. Denk hierbij a b
CBS (2024), Aantal faillissementen stijgt met ruim 50% in 2023. ING (dec. 2023), Horeca gaat mager jaar tegemoet in 2024.
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht - 16 juli 2024
9 van 46
Supermarkten als kurk waar een centrum op drijft Supermarkten zijn een bepalende functie in de keuze van de consument voor een (lokale) aankooplocatie. Een gemiddelde supermarkt trekt circa 10.000 bezoekers per week, meer dan iedere andere functie in kleine en middelgrote centra a. Uit door DTNP uitgevoerd onderzoek b blijkt dat circa 52% van de supermarktbezoekers het bezoek combineert met een of meer andere winkels. Een goede inpassing is hierbij belangrijk: combinatiebezoek neemt toe naarmate de andere winkels dichterbij en beter in het zicht liggen. Zo zijn supermarkten dus cruciaal voor de kansen van andere winkels, en niet alleen voor andere boodschappenwinkels. Ook niet-dagelijkse branches als sport, mode, speelgoed, et cetera, die een beperkte individuele trekkracht hebben en het meer van impulsaanko-
Landelijke ontwikkeling winkelvloeroppervlak supermarkten
pen moeten hebben, zijn vaak afhankelijk van voldoende passanten voor de deur. Supermarkten (mits goed ingepast) vervullen als geen ander de rol van passantenmotor. In deze uitdagende tijden voor de winkelsector is het, uitzonderingen daargelaten (toeristische bestemming of andere uitzonderlijke publiekstrekkers), zonder een sterk boodschappenaanbod lastig een compleet en divers niet- dagelijks winkelaanbod overeind te houden. a b
Ter indicatie: een bakker is bijvoorbeeld al blij met 1.000 bezoekers per week; een winkel als Action trek circa 5.000 bezoekers per week. DTNP (2021), Passantenonderzoek trekkersrol supermarkten.
10 van 46
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht - 16 juli 2024
1.5 Demografie Impressie Stationstuinen
Barendrecht telt momenteel circa 49.200 inwoners. Hiervan wonen er circa 20.900 in het stadsdeel Carnisselande (West) en 28.300 inwoners in Barendrecht-Oost. Woningbouw vindt de komende jaren met name plaats in de nieuwe wijk Stationstuinen, direct ten oosten van het station, waardoor de kern doorgroeit naar zo’n 56.200 inwoners in 2035 a.
Stationstuinen De Stationstuinen belooft een hoogstedelijke, autoluwe en gemengde woonwijk te worden, die de komende jaren vanuit het station wordt uitgerold. In de uiteindelijke wijk moeten 3.500 woningen komen, goed voor circa 5.600 bijkomende inwoners. Er is een voorzieningenaanbod bedacht gericht op de inwoners van de nieuwe wijk, met onder andere horeca, een supermarkt en overige dagelijkse win-
Bron: De Schakel, 2023
kels. Hierover meer in § 2.2 (toekomstig haalbaar aanbod).
Huidig inwonertal per stadsdeel en Stationstuinen als voornaamste woningbouwlocatie
a
Bevolkingsprognose gemeente Barendrecht (1 sept. 2023). Uitgangspunt is dat de volledige nieuwbouwwijk De Stationstuinen in 2035 gerealiseerd is.
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht - 16 juli 2024
11 van 46
Barendrecht snel gegroeid
stuk polder is bebouwd. Hierdoor heeft iedere wijk zijn
het station, zoals Buitenoord of noordoost-Baren-
Tot de jaren 60 was Barendrecht nog een klein dorp in
eigen kenmerkende stedenbouwkundige opzet.
drecht. In de vergrijzende buurten treedt huishoudens-
de polder, dat uitliep in een bebouwingslint langs de
verdunning op en krimpt de bevolking wanneer er geen
Voordijk. Deze historische structuur is nog altijd duide-
Vergrijzing
woningbouw plaatsvindt.
lijk zichtbaar in het hoofdcentrum, dat zich grotendeels
Gevolg van deze wijksgewijze uitbreiding, met daarbin-
op de dijk bevindt, en aan verschillende oude boerderij-
nen veel dezelfde woningtypes (gezinswoningen), is
Gemiddeld hoger inkomen en autobezit
woningen die zich langs de Voordijk of de Dorpsstraat
dat de bevolking van de oudere wijken van Barendrecht
Het gemiddeld inkomen per inwoner ligt in Barendrecht
bevinden. Zeker vanaf de jaren 70 is Barendrecht snel
begint te vergrijzen. Dit is met name het geval in de
circa 11% boven het landelijke niveau a. Het autobezit
gegroeid van oost naar west, waarbij steeds een nieuw
buurten rondom het hoofdcentrum en ten westen van
per huishouden is met 1,2 iets hoger dan landelijk (1,1) b.
a b
12 van 46
Historische groei van Barendrecht
CBS Statline (2022). CBS Statline (2022).
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht - 16 juli 2024
1.6 Relevant beleid Voorliggende visie op de detailhandels- en horecastructuur vormt een sectorale bouwsteen voor de Omgevingsvisie van de gemeente Barendrecht. In de geest van de integrale omgevingsvisie houdt dit beleid voor winkels en horeca rekening met ambities vanuit aanpalend beleid.
‘PDV-winkels’ in specifieke artikelgroepen die
Barendrecht dateert uit 2009 . De detailhandelssector
lastig in reguliere centra aan te bieden zijn.
b
én het consumentengedrag waren toen flink anders
•
Carnisseveste: Optimaliseren van een compleet en
dan nu, maar ontwikkelingen zoals schaalvergroting, fi-
divers winkelaanbod op wijkniveau, ondergeschikt
lialisering en branchevervaging waren ook toen al zicht-
aan het hoofdcentrum.
baar. Het internetwinkelen stond destijds nog in de kinwaarbij
werd
gedacht
•
dat
“internetwinkelen niet noodzakelijkerwijs leidt tot een
Integraal horecabeleid Barendrecht 2023-2026
Rijerwaard & Cornelisland: uitbreidingslocatie voor
Het voorgaande detailhandelsbeleid van de gemeente
derschoenen, In het (concept) Integraal Horecabeleid 2023-2026
•
Voorgaande detailhandelsvisie
Het Muziekplein als buurtwinkelcentrum, ondergeschikt aan Carnisseveste.
•
Onttrekken van De Gouwe (Marijkesingel) aan de
a
daling van het aantal winkelbezoeken”. Belangrijke am-
winkelstructuur, omdat de bouwstenen voor een
staan de beleidsregels die nodig zijn voor een goed on-
bities uit de voorgaande detailhandelsvisie waren het
goed functionerend winkelcentrum hier niet meer
dernemersklimaat voor de horeca én een bescherming
bevorderen van de complementariteit van de verschil-
aanwezig zijn.
van het algemeen belang: op zoek naar een balans
lende winkelgebieden en het ruimtelijk concentreren
tussen leefbaarheid en levendigheid. Het betreft regels
van winkels in de centra. Mede op basis van deze ambi-
over bijvoorbeeld terrassen, vergunningen, milieu,
ties werden de volgende keuzes gemaakt in de detail-
geluid, brandveiligheid en toezicht & handhaving. Het
handelsstructuur:
integraal horecabeleid Barendrecht formuleert daar-
•
Barendrecht-Centrum: hét recreatieve winkelhart
mee de beleidsregels die aanvullend zijn aan voorlig-
van de gemeente, waar alle recreatieve branches
gende ruimtelijke visie, waarin juist wordt ingegaan op
thuis horen inclusief grootschalige winkels.
de te versterken locaties voor horeca en de ruimtelijke
•
beleidsregels.
Vaanpark: Uitwijklocatie voor grootschalige winkels in de brances sport, outdoor, fietsen en autoassecoires wanneer dit niet in het hoofdcentrum kan worden ingepast.
a
Gemeente Barendrecht (2023), Integraal horecabeleid Barendrecht 2023-2026 - concept. Op zoek naar een balans tussen leefbaarheid en levendigheid.
b
Gemeente Barendrecht. (2009). Detailhandelsvisie eindrapport.
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht - 16 juli 2024
Visie detailhandelsstructuur 2009
13 van 46
voor huidige en toekomstige inwoners. Barendrecht
Gemeentelijke Mobiliteitsvisie
van de provincie
kent een relatief groot aandeel (ruime) koopwoningen.
De mobiliteitsvisie van de gemeente Barendrecht
Zuid-Holland richt zich op het bundelen en concentre-
De huishoudenssamenstelling in Barendrecht veran-
maakt een viertal strategische keuzes:
ren van winkels en voorzieningen in centra. Buiten de
dert echter, waardoor een andere woningvraag ont-
1.
centra krijgen alleen specifieke branches van de detail-
staat. Als gevolg van vergrijzing en maatschappelijke
handel de ruimte om zich te vestigen (artikelen die van-
trends neemt het aandeel een- en tweepersoonshuis-
wege de aard- en omvang niet in reguliere centrumge-
houdens sterk toe, met name in de groep 75+ers. Bij
sluipverkeer en parkeeroverlast in woonwijken te-
bieden te verkopen zijn, zoals bouwmartken, tuincentra
starters uit zowel Barendrecht zelf als uit de regio be-
rugdringen.
en woonwinkels). Doel van dit beleid is ‘bouwen voor
staat behoefte aan betaalbare woningen. De toekom-
3.
Nul verkeersslachtoffers.
leegstand’ te voorkomen, en de centra van dorpen en
stige woningbouw (en voorzieningenstructuur) zal dan
4.
100% duurzaam vervoer en transport. In 2030
steden in de provincie aantrekkelijk te houden. DTNP
ook op deze veranderende behoefte in moeten spelen.
Provinciaal detailhandelsbeleid Het ruimtelijk detailhandelsbeleid
a
onderstreepte in 2022 het belang van het door de prob
Goed bereikbaar en toegankelijk. Een zo groot mogelijke keuzevrijheid qua vervoersmiddel.
2.
Leefbare woonwijken. Auto- en vrachtverkeer,
vooral openbaar vervoer, fietsverkeer en elektrische auto’s.
vincie gevoerde concentratiebeleid voor het behouden van vitale centra, adviseerde enkele ruimtelijke beleids-
Huishoudensontwikkeling gemeente Barendrecht (Bron: Woonvisie Barendrecht 2023-2027)
regels aan te scherpen en concludeerde dat de opgaven waar deze centra voor staan in toenemende mate transformatie-opgaven zijn die ook vooral lokaal opgepakt moeten worden.
Woonvisie Barendrecht 2023-2027 Het algemene doel van de woonvisie c is het creëren van veilige en groene buurten, waarin het fijn wonen is a b c
Te vinden in het provinciale ‘Omgevingsbeleid’, bestaande uit de Omgevingsvisie, het Omgevingsprogramma en de Omgevingsverordening. DTNP. (2022). Onderzoek naar en advies over detailhandelsbeleid van de provincie Zuid-Holland. Gemeente Barendrecht (2023), Woonvisie 2023-2027.
14 van 46
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht - 16 juli 2024
Structuurvisie Barendrecht 2012 Structuurvisie Barendrecht 2012 In afwachting van de nieuwe Omgevingsvisie is de Structuurvisie a uit 2012 nog altijd de overkoepelende ruimtelijke visie op de gemeente. Relevant voor de nieuwe visie op de detailhandel- en horecastructuur is de doelstelling om te voorzien in een flexibel, passend, en toekomstgericht voorzieningenaanbod dat bereikbaar is voor alle inwoners. Om dit te realiseren wordt er ingezet op: •
Een samenhangend, levendig en gezellig hoofdcentrum met een compleet winkelaanbod. In de Structuurvisie Centrumontwikkeling Barendrecht wordt onder andere de dijkstructuur versterkt en de openbare ruimte verbeterd.
•
Een integrale aanpak voor wijkwinkelcentrum GouweMarijkesingel en een herontwikkeling van wijkcentrum Paddewei.
•
Kwaliteitsverbetering
van
het
historische
centrum
(Dorpsstraat), met kansen voor horeca en cultuur. •
Versterking van horeca, vooral in het centrum, ‘Zuidpark’ en Zuidelijk Randpark, ten gunste van de doelstellingen voor voorzieningen en recreatie. Doel was het ‘Zuidpark’ te herontwikkelen tot een locatie met een gevarieerd aanbod aan extensieve recreatie en natuur.
•
Het faciliteren van uitbreiding van de grootschalige detailhandelsconcentratie op Reijerwaard.
a
Gemeente Barendrecht. (2012). Structuurvisie Deel A: Visie. Samen de Ruimte.
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht - 16 juli 2024
15 van 46
Analyse
2.1 Huidig aanbod Gemeente Barendrecht kent een geconcentreerde winkel- en horecastructuur in een vijftal centrumgebieden. Het overige voorzieningenaanbod ligt wel meer versnipperd over de gemeente.
veel winkelaanbod in de branches wonen, doe-het-zelf
eetgelegenheden: restaurants, lunchrooms etc. Daarna
(dhz) en tuincentra. Bijna tweederde van al het winkel-
is fastfood veruit de grootste branche. De gemiddelde
vloeroppervlak van de publieke voorzieningen in
omvang van de horecabedrijven in Barendrecht ligt op
Barendrecht betreft een winkel in die branche, terwijl
circa 116 m² wvo, met specifiek voor de branche eten
het ‘slechts’ 15% van het aantal verkooppunten betreft
een wat groter gemiddelde van circa 144 m².
(zie grafiek). Zonder deze grootschalige branche ligt de
Geconcentreerde winkel- en horecastructuur
gemiddelde winkelgrootte op een relatief normale
Structuur van vijf reguliere centra
De concentratiegraad van winkels in Barendrecht is
grootte van circa 270 m² wvo.
Barendrecht beschikt over een duidelijke ruimtelijke
met 83% in een winkelgebied hoog. Hierbij mag worden
voorzieningenstructuur, die bestaat uit vijf samenhan-
aangetekend dat circa 15 ‘verspreide’ winkels zich op
Bijna 60 horecazaken in Barendrecht
gende reguliere centrumgebieden:
het Vaanpark bevinden, waardoor de gevoelsmatige
De bijna 60 horecabedrijven zijn samen bijna 7.000 m²
•
winkelconcentratiegraad nog hoger ligt. Voor de hore-
wvo groot. Ruim de helft van het aanbod bestaat uit
Het ‘oude’ centrum van Barendrecht (Middenbaan), op en rondom de dijk;
casector bedraagt de concentratiegraad in winkelgebieden zo’n 80%, wat ook als zeer hoog mag worden
Branchebeeld van het aanbod in de gemeente Barendrecht, in m² wvo en in aantal verkooppunten
beschouwd. Landelijk bevindt zo’n 79% van de winkels en 68% van de horeca zich binnen een winkelgebied. Dienstverleners en ontspanningsfuncties zijn wél regelmatig buiten de centra te vinden, zoals langs Avenue Carnisse of in de oksel van de A15/A29.
Ongeveer 190 winkels van gemiddeld grote omvang De bijna 190 winkels in de gemeente Barendrecht zijn in totaal ruim 132.000 m² winkelvloeroppervlak (wvo). De gemiddelde winkel is daarmee circa 700 m² wvo groot. Dit het vooral het gevolg van het de aanwezigheid van
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht - 16 juli 2024
17 van 46
Spreiding winkels en horeca (en overige voorzieningen) in de gemeente Barendrecht, geschaald naar omvang in m² wvo
18 van 46
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht - 16 juli 2024
Aandeel 65+ per buurt en loopafstand naar winkelgebieden
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht - 16 juli 2024
19 van 46
Omvang van het aanbod in aantal verkooppunten, in de centra en op overige locaties •
Carnisse
Veste
in
‘nieuw
Barendrecht’
Carnisselande; •
Dorpsstraat/Doormanplan, in het verlengde van de Middenbaan;
•
Muziekplein in het westen van oud-Barendrecht;
•
Marijkesingel, in het oosten van oud-Barendrecht.
In aanvulling op deze vijf centra beschikt Barendrecht over twee clusters met volumineus winkelaanbod: Woonboulevard Barendrecht in het noordwesten van de gemeenten en bedrijventerrein Vaanpark (met IKEA).
Rollatorafstand tot volwaardige supermarkten De vier ‘reguliere’ winkelgebieden (hoofdcentrum, Carnisse Veste, Muziekplein en Marijkesingel) beschikken ieder over een of meer supermarkten van 1.200 m² wvo of groter. Alle volwaardige supermarkten in de gemeente zijn daarmee reeds van een toekomstbestendige omvang. De verschillende boodschappenlocaties zijn gelegen in de directe nabijheid van de meest vergrijsde wijken van Barendrecht (zie kaart p.18). Daarmee voorziet de huidige spreiding van het aanbod aan dagelijkse benodigdheden reeds goed in de toenemende vraag naar dergelijke functies op ‘rollatorafstand’. 20 van 46
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht - 16 juli 2024
Omvang van het aanbod in m² wvo, per centrum en locatie Centrum Barendrecht In het centrum (in de volksmond Middenbaan genoemd) zijn in totaal 75 winkels en circa 15 horecabedrijven gevestigd, met een omvang van respectievelijk 13.000 m² wvo en 1.225 m² wvo. Ook is het centrum de grootste concentratie van diensten en ambachten (kappers e.d.) in de gemeente. Dat aanbod is de laatste jaren toegenomen, terwijl het niet-dagelijkse aanbod wegviel (zie grafiek op p. 23). Het centrum heeft door de ligging op de dijk een kenmerkende lintstructuur. Min of meer aan de uiteinden van het lint zijn twee belangrijke trekkers voor het centurm gevestigd: supermarkten Albert Heijn (ca. 1.500 m² wvo) en Jumbo (ca. 1.200 m² wvo). Op de noordwestelijke kop (net voorbij Albert Heijn) is tevens een cultuurcluster gevestigd. Iedere week wordt daarnaast de warenmarkt drukbezocht en is deze een publiekstrekker voor het centrum. Er is zowel aanbod op als tegen de dijk aan gevestigd. Op de dijk leidt dit daardoor tot een dubbelzijdig front, maar aan weerszijden van de dijk is ook beneden aanbod gevestigd. Bezoekersstromen én aanbod worden daardoor verspreid over relatief veel locaties,
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht - 16 juli 2024
21 van 46
waardoor de druk op de markt laag is en passantenstro-
horeca-aanbod te vinden. Bij dit Havenhoofd vindt ook
men niet optimaal worden gebundeld.
iedere woensdag de warenmarkt plaats, met een divers aanbod aan met name dagelijkse producten. De markt
Carnisse Veste
voegt ‘dorpse gezelligheid’ én een aanvullend bezoekmo-
Dit planmatig ontwikkelde centrum beschikt over circa 30
tief toe aan Carnisse Veste.
winkels en bijna 20 horecazaken, met een gezamenlijke omvang van respectievelijk circa 9.200 en 2.350 m² wvo.
Dorpsstraat/Doormanplein
Daarnaast zijn er bijna tien overige publieke voorzieningen
De Dorpsstraat is een uitloper van de Middenbaan. Er
en staan er vijf panden leeg. De belangrijkste publiekstrek-
zitten verspreid circa 15 kleinschalige voorzieningen
kers zijn Albert Heijn (ca. 2.050 m² wvo) en Jumbo (1.650
(samen goed voor ‘slechts’ 1.270 m² wvo). De verdeling
m² wvo). Net als op de Middenbaan is het aanbod op twee
tussen winkels, horeca en overige voorzieningen is gelijk,
niveaus gevestigd: op de benedenverdieping in een vers-
waarbij zich rondom het Doormanplein een duidelijke con-
straat, met de twee supermarkten, die direct aantakt op
centratie horeca (met terrassen) bevindt. Doordat dit
een ruim parkeerterrein. Bovenop deze straat en het par-
pleintje echter ook gebruikt wordt voor parkeren, wordt de
keerterrein ligt een tweede winkelstraat. Daar is vooral
potentie voor een sfeervol horecaplein niet optimaal
niet-dagelijks aanbod gevestigd, maar er wordt momen-
benut.
Niet-dagelijks aanbod op verdieping Carnisse Veste
teel gewerkt aan toevoeging van een derde supermarkt: discounter Lidl (ca. 1.500 m² wvo). Deze nieuwe discount-
Muziekplein
supermarkt wordt de tweede discounter van Barendrecht
Het Romeins aandoende Muziekplein ligt centraal in de
en de eerste in een regulier winkelcentrum. Het tweede
wijk Nieuweland, net ten oosten van de A29, en bestaat in
maaiveld is goed bereikbaar te voet en met de fiets en de
totaal uit bijna 15 voorzieningen (waarvan ruim de helft
tram vanuit Carnisselande. De benedenverdieping kent
winkels), met een gezamenlijke omvang van circa 2.450
juist een sterke autobereikbaarheid via de Portlandse
m² wvo. Supermarkt Dirk (ca. 1.425 m² wvo) is veruit de
Baan. Dit maakt Carnisse Veste als geheel tot een efficiën-
grootste winkel en publiekstrekker van Muziekplein. De
te aankooplocatie. Aan de waterzijde, het Havenhoofd,
voorzieningen zijn vooral geconcentreerd rondom een
van Carnisse Veste is een verblijfsgebied met een ruim
centraal plein, waar ook de supermarkt haar entree heeft.
22 van 46
Horeca langs historische Dorpsstraat
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht - 16 juli 2024
Marijkesingel
te van ruim 1.100 m² wvo), vier horecabedrijven (twee
op bedrijventerrein Reijerwaard gevestigd zijn (nabij het
De Marijkesingel ligt in het oosten van Barendrecht,
fastfood, één lunchroom en één hotel, allemaal in het
meubelplein).
tussen het centrum en het spoor. Het aanbod bestaat
zuidelijke deel), en drie dienstverleners. Daarnaast is
in totaal tien voorzieningen (bijna 2.000 m² wvo groot).
naast de keukenstrip supermarkt Lidl (ca. 1.450 m²
Naast het aanbod op de bedrijventerreinen zijn er nog
Daarvan zijn er drie een winkel en twee een fastfood-
wvo) gevestigd. Door de ligging hiervan heeft deze su-
circa 50 overige voorzieningen versnipperd aanwezig.
zaak. De overige betreffen vooral dienstverleners.
permarkt een belangrijke voorzieningenfunctie voor
Het betreft een breed palet aan vooral dienstverlenen-
Supermarkt Boon’s Markt (ca. 1.435 m² wvo) is veruit
Rotterdam. Doordat dit tot de opening van de nieuwe
de bedrijven, waarbij de ‘verspreide concentratie’ aan
de
de
vestiging in Carnisse Veste de enige discountsuper-
de Avenue Carnisse (langs de trambaan) opvalt. Ook
Marijkesingel. Die winkel heeft echter een ingang en
markt is in Barendrecht (en de directe regio) trekt deze
het voorzieningencluster Paddewei, waar zich met
eigen parkeerterrein die afzijdig liggen van de overige
supermarkt, ondanks de perifere ligging, ook veel be-
name fastfoodzaken bevinden, valt onder het ‘ver-
voorzieningen, waardoor er nauwelijks meer sprake is
zoekers uit Barendrecht.
spreidgelegen aanbod’.
grootste
winkel
en
publiekstrekker
van
van een samenhangend centrumgebied.
Bedrijventerreinen en verspreidgelegen aanbod Woonboulevard Barendrecht
In totaal liggen er buiten de hiervoor beschreven loca-
De Woonboulevard van Barendrecht ligt in het noord-
ties nog bijna 90 voorzieningen verspreid over
oosten van de gemeente, aan de ‘overkant’ van de A15.
Barendrecht. Bijna de helft daarvan ligt op een bedrij-
De woonboulevard is niet als één project ontwikkeld,
venterrein (ca. 40 voorzieningen, primair volumineus
maar bestaat uit meerdere delen die na elkaar zijn ont-
winkelaanbod). Het bedrijventerrein met veruit het
wikkeld en van elkaar zijn gescheiden door grootschali-
meeste winkelaanbod is Vaanpark. Daar zijn enkele
ge infrastructuur. Grofweg zijn er drie deelgebieden:
(zeer) grootschalige winkels gevestigd, waaronder Ikea
één deel ten zuiden van de IJsselmondse Randweg (bij
(ca. 26.000 m² wvo), Babypark (ca. 8.000 m² wvo),
het meubelplein), en twee delen ten noorden van die
Outdoor-XL (ca. 4.500 m² wvo) en bouwmarkten Praxis
weg: één deel ten oosten van de Euroweg (de ‘meubel-
(ca. 5.000 m² wvo)
strip’) en één deel ten westen van de Euroweg (de ‘keu-
Andere grote aanbieders in deze ‘overige categorie’ zijn
kenstrip’). Er zijn in totaal 34 woonwinkels (met samen
bouwmarkt Karwei (ca. 3.400 m² wvo) en verlichtings-
ruim 38.000 m² wvo leidt dat tot een gemiddelde groot-
winkel Straluma (ca. 7.500 m² wvo), die beide solitair
en Karwei (ca. 3.600 m² wvo).
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht - 16 juli 2024
Buurtcentrum aan het ‘Romeinse’ Muziekplein
23 van 46
Ontwikkeling van het voorzieningenaanbod in aantal verkooppunten, per centrum en locatie Ontwikkeling aanbod sinds 2019 In de grafiek hiernaast is de ontwikkeling van het voorzieningenaanbod sinds 2019 weergegeven. Het volgt in belangrijke mate de landelijke trends en ontwikkelingen, waarbij het niet-dagelijkse winkelaanbod afneemt. Wel is het verspreidgelegen winkelaanbod toegenomen. In het hoofdcentrum van Barendrecht is de terugloop van het niet-dagelijkse winkelaanbod bijna één op één vervangen door diensten en ambachten. In de Dorpsstraat is het algehele aanbod aan publieke functies de afgelopen jaren teruggevallen. Dit ‘centrumgebied’ verkleurt zo langzaam tot een gemengde woonstraat met een horecaplein.
24 van 46
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht - 16 juli 2024
2.2 Toekomstig haalbaar aanbod Het toekomstig haalbare dagelijkse winkel aanbod kan worden ingeschat op basis van een distributieve marktruimteberekening. Voor het niet-dagelijkse winkelaanbod en het horeca-aanbod is dit weinig zinvol (zie p. 23). Het haalbare aanbod voor deze sectoren wordt ingeschat op basis van landelijke en lokale trends en ontwikkelingen.
Demografie en online
boodschappen doen is verrekend in deze besteding per
De gemeente Barendrecht telt op dit moment circa
hoofd. In het meest recente Koopstromenonderzoek
49.200 inwoners. Dit inwonertal zal de komende jaren
Randstad (KSO) b ligt het gemeten aandeel online op
doorgroeien naar circa 56.200 a , met name dankzij de
circa 8%, wat boven het landelijke niveau ligt van circa
ontwikkeling van nieuwbouwwijk De Stationstuinen.
5%. Voor 2030 wordt uitgegaan van een groei van online in de dagelijkse winkelsector naar circa 10% en
Het inkomensniveau in Barendrecht ligt circa 11%
voor 2035 naar 12%, waardoor de besteding per hoofd
boven het landelijk gemiddelde. Dit wordt meegewogen
terugloopt naar € 2.722 per jaar.
in de geschatte huidige besteding per hoofd per jaar in
Marktruimteberekening dagelijkse winkelsector
de dagelijkse winkelsector van €2.846. Ook het online
De kwantitatieve marktruimteberekening toont de
a
balans tussen vraag en aanbod voor dagelijkse winkels
Gemeente Barendrecht. (2023). Bevolkingsprognose gemeente Barendrecht
b
I&O Research. (2021). Koopstromenonderzoek Randstad.
(supermarkten, versspeciaalzaken, drogisterijen) in de gemeente Barendrecht.
Variabelen vraagzijde De vraagzijde van de som wordt bepaald door het aantal inwoners in het primaire verzorgingsgebied (de gemeente Barendrecht), het inkomensniveau van deze inwoners, de mate waarin zij hun boodschappen in de eigen gemeente (koopkrachtbinding) en online doen, en de mate waarin dagelijkse winkels in de gemeente Barendrecht er in slagen boodschappenbestedingen van buitenaf aan te trekken (koopkrachttoevloeiing).
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht - 16 juli 2024
25 van 46
Koopkrachtbinding en -toevloeiing
Potentieel dagelijks winkelaanbod
Dit betekent dat er ook in de toekomst economische
In het in 2021 uitgevoerde KSO werd een koopkrachtbin-
Rekening houdend met voorgaande variabelen worden
ruimte is om dagelijkse winkelmeters toe te voegen
ding van 92% van inwoners uit de gemeente Barendrecht
de totale bestedingen in de boodschappensector in de
zonder dat dit het gezonde functioneren van het huidi-
aan fysieke dagelijkse winkels in hun gemeente geme-
gemeente Barendrecht geraamd op circa €180,5 mil-
ge aanbod zou bedreigen. Het eventueel benutten van
ten. Circa 22% van de boodschappenbestedingen in
joen euro. Wanneer we dit bedrag delen door de gemid-
de marktruimte dient strategisch te gebeuren en is bo-
Barendrecht komt van buiten de eigen gemeente (toe-
deld benodigde vloerproductiviteit in de dagelijkse win-
venal geen doel op zich. Hierover meer in hoofdstuk 3
vloeiing). Voor de situatie in 2035 houden we de absolute
kelsector van €8.025 per m² resulteert dit in een
(Toekomstvisie).
toevloeiing naar Barendrecht gelijk.
potentieel dagelijks winkelaanbod van circa 20.575 m² wvo in de huidige situatie. Als daarbij ook rekening
Ontwikkeling dagelijks boodschappenaanbod
wordt gehouden met de geschatte toename van het
Niet dagelijkse winkelsector en horeca
De komende jaren wordt het dagelijkse winkelaanbod in
aandeel online naar 12% in 2035 én de toename van het
Een marktruimteberekening voor de niet-dagelijkse
Barendrecht uitgebreid met maximaal 3.950 m² wvo aan
inwonertal in de gemeente, dan loopt dit potentiële da-
winkelsector en de horeca heeft weinig zeggens-
harde plannen door onder meer de toevoeging van twee
gelijkse winkelaanbod op naar circa 21.975 m² wvo in
kracht. Binnen deze sectoren zijn de verschillen in
supermarkten. Het dagelijkse winkelaanbod in de ge-
2035.
verdienmodel veel groter dan in de dagelijkse winkel-
meente neemt daardoor toe naar circa 16.375 m² in 2030
sector.
Zo
zijn
Zeeman
en
Donna
Mode
in
(toevoeging Lidl Carnisse Veste) en 18.875 m² wvo in
Conclusie marktruimteberekening
Barendrecht beide actief in de modesector, maar
2035 (toevoeging buurtcentrum De Stationstuinen).
In de huidige situatie is er een uitbreidingsruimte be-
hebben zij een aanzienlijk andere omzet nodig per m².
•
In Carnisse Veste worden op de eerste verdieping
schikbaar van circa 5.650 m² voor de dagelijkse winkel-
vijf winkelpanden samengevoegd om hier een Lidl-
sector in de gemeente Barendrecht. Daardoor functio-
Een blik op de recente lokale ontwikkelingen en
supermarkt van circa 1.450 m² wvo te realiseren.
neren de huidige dagelijkse winkels circa 38% boven
landelijke trends heeft dan ook meer voorspellende
In De Stationstuinen wordt ingezet op een voorzie-
het landelijk gemiddelde. Door de toevoeging van dage-
waarde. Voor de niet-dagelijkse winkelsector geldt
ningenaanbod dat zich richt op de inwoners van de
lijkse
dat zij sterke concurrentie ervaren van online. De
nieuwbouwwijk, met onder meer een supermarkt en
Stationstuinen loopt deze marktruimte terug naar circa
horecasector heeft met name te kampen met sterke
enkele overige dagelijkse winkels. In totaal is circa
3.100 m² wvo in de gemeente Barendrecht, waarmee
kostenstijgingen. Dankzij de forse inwonergroei in de
2.500 m² wvo aan (dagelijkse) winkelmeters be-
de dagelijkse winkels nog altijd circa 16% bovengemid-
gemeente lijkt behoud van de huidige aanbodomvang
dacht (3.500 m² bvo detailhandel totaal ).
deld kunnen functioneren.
echter wel een haalbare ambitie.
•
a
a
winkelmeters
in
Carnisse
Veste
en
De
Bestemmingsplannen De Stationstuinen fase 1 en fase 2.
26 van 46
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht - 16 juli 2024
Onderstaande marktruimteberekening is gemaakt voor de dagelijkse winkelsector als geheel. Een marktruimteberekening specifiek voor de supermarktsector leidt overigens tot vergelijkbare resultaten, en is te vinden in de bijlage.
Indicatieve marktruimteberekening dagelijkse sector gemeente Barendrecht* .
.
.
.
Gemeente Barendrecht 2024
2030 excl. De Stationstuinen
2035 incl. De Stationstuinen
a Aantal inwoners gemeente Barendrecht
49.180
ca. 49.250
ca. 56.250
b Winkelomzet per hoofd (excl. btw en internet), gecorrigeerd voor gemiddeld inkomen
€ 2.846
c Koopkrachtbinding d Verwachte winkelomzet uit verzorgingsgebied (excl. btw)
a*b*c
e Koopkrachttoevloeiing f
Totale winkelomzet (excl. btw)
d / (1 - e)
g Gemiddelde winkelomzet per m² wvo (excl. btw) h Potentieel winkelaanbod i
Winkelaanbod in m² wvo
j
Indicatie uitbreidingsruimte in m² wvo
f/g
k Functioneren t.o.v. landelijk gemiddelde (g)
€ 2.784
online-aandeel van 10% naar 12%
€ 2.722
92%
92%
92%
€ 128,8 mln
€ 126,2 mln
€ 140,8 mln
22%
22%
20%
€ 165,1 mln
€ 161,7 mln
€ 176,4 mln
€ 8.025
€ 8.025
€ 8.025
ca. 20.575 m² wvo
ca. 20.150 m² wvo
ca. 21.975 m² wvo
ca. 14.925 m² wvo
h-i
online-aandeel van 8% naar 10%
+1.450 Lidl Carnisse Veste
ca. 16.375 m² wvo
+2.500 Stationtuinen
ca. 18.875 m² wvo
ca. 5.650 m² wvo
ca. 3.775 m² wvo
ca. 3.100 m² wvo
+38%
+23%
+16%
* Voor een toelichting op de achtergronden van deze berekening verwijzen we naar de publicatie van Retail Insiders (2023), ‘Omzetkengetallen 2022 ten behoeve van ruimtelijk-economisch onderzoek’.
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht - 16 juli 2024
27 van 46
Toekomstvisie
3.1 Uitgangspunten en ambities De gemeente Barendrecht streeft naar een zo aantrekkelijk en divers mogelijk winkel- en horeca-aanbod voor haar inwoners. Binnen vitale centra krijgen ondernemers de beste kansen om te ondernemen.
fysieke detailhandel per hoofd van de bevolking. Er
Sub-ambitie detailhandel | het voorzien in dagelijkse
is dan ook geen aanleiding om extra niet-dagelijk-
benodigdheden nabij huis, om bij te dragen aan de leef-
se winkelmeters te realiseren in de gemeente.
baarheid in de gemeente, onder andere in het licht van
De omvang van het horeca-aanbod is de laatste
de vergrijzing en het stimuleren van duurzame en ge-
jaren vrij constant gebleven, maar de sector kampt
zonde mobiliteit (acceptabele fiets-afstand). Deze am-
met uitdagende tijden. Ondanks de gemeentelijke
bitie vraagt om een winkelaanbod op maat voor de ver-
Uitgangspunten
bevolkingsgroei is er dan ook geen aanleiding om
schillende delen van de gemeente. Een te grote
De gemeente kent de volgende uitgangssituatie:
aan aanzienlijke toevoegingen te denken.
ontwikkeling kan de hoofdambitie (concentratie) of am-
•
•
•
Het komende decennium groeit het aantal inwo-
bitie voor dagelijkse voorzieningen elders in de struc-
ners in de gemeente van circa 49.000 naar circa
Ambities
56.000. De grootste inwonergroei vindt plaats in
Rekening houdend met de genoemde uitgangspunten
De Stationstuinen, de nieuwe wijk ten oosten van
en met de doelstellingen vanuit vigerend beleid (zie pa-
Hoofdambitie horeca | het bieden van een aantrekkelijk
het spoor en treinstation.
ragraaf 1.5) zijn de ambities voor de detailhandels- en
en divers horeca-aanbod in de voorzieningencentra van
De vergrijzing van de bevolking zal in de gemeente
horecastructuur als volgt:
de gemeente Barendrecht. Concentratie van horeca
Barendrecht de komende jaren doorzetten. Oudere
•
•
tuur namelijk ook in de weg zitten.
draagt bij aan duidelijk herkenbare horecaclusters, die
inwoners hebben behoefte aan dagelijkse voorzie-
Hoofdambitie detailhandel | het behouden van een zo
goed kunnen functioneren. Horeca kan zo bijdragen
ningen (en een ontmoetingsplek) dicht bij huis.
divers mogelijk winkelaanbod in de gemeente, door het
aan de levendigheid in centrumgebieden, waarbij de
Na realisatie van de derde supermarkt in Carnisse
concentreren van winkelontwikkelingen in een struc-
ambitie is de leefbaarheid niet aan te tasten.
Veste zijn er in Barendrecht 8 supermarkten. Er is
tuur van vitale winkelgebieden. Door een hoge mate
kwantitatief marktruimte voor uitbreiding van het
van concentratie (bundeling van bezoekersstromen, sy-
Sub-ambitie horeca | op bijzondere plekken buiten de
dagelijkse aanbod, zowel in de nieuwe wijk De
nergie tussen functies) ontstaan de beste kansen voor
voorzieningencentra horecabedrijven faciliteren die de
Stationstuinen, als in de huidige kern Barendrecht.
een diversiteit aan ondernemers en concepten. Zo
beleveringswaarde ter plaatse vergroten, in aanvulling
Het niet-dagelijkse winkelaanbod in de gemeente
kunnen inwoners van Barendrecht ook in de toekomst
op het aanbod in de centra.
is de laatste jaren afgenomen. De forse bevol-
voor zo veel mogelijk aankopen binnen de gemeente-
kingsgroei in Barendrecht is welkom als ‘buffer’
grenzen terecht.
tegen de trend van een teruglopende behoefte aan
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht - 16 juli 2024
29 van 46
3.2 Gewenste structuur De gemeente Barendrecht zet in op een winkel- en horecastructuur met een zo vitaal mogelijk hoofdcentrum van Barendrecht en een krachtig wijkcentrum in Carnisselande, met in aanvulling daarop buurtcentra, zodat iedere inwoner een supermarkt in de buurt heeft. Ook wordt ingezet op aantrekkelijke horecaconcentraties en -locaties voor de eigen inwoners en de recreatieve bezoekers.
•
Gewenste structuur De gewenste voorzieningenstructuur bestaat uit centra
•
Hoofdcentrum Barendrecht-Centrum | Dit is het
buurt), aangevuld met enkele overig-dagelijkse
hoofdcentrum en het economische en sociale hart
winkels en maximaal enkele frequentbezochte
van de gemeente, waar het doel is een gemeente-
horeca- en dienstverlenende zaken (zoals een ca-
verzorgende aantrekkingskracht te behouden. Hier
fetaria en een kapper). Voor De Stationstuinen is
hoort het meest uitgebreide en diverse winkel-,
het advies bij de ontwikkeling uit te gaan van een
horeca- en overige voorzieningenaanbod bij.
compact centrumgebied, waarbinnen voorzienin-
Versterking van dit centrum, zowel programma-
gen van elkaars nabijheid kunnen profiteren door-
tisch als ruimtelijk, is gewenst. Hierbij kan verder
dat consumenten deze gemakkelijk combineren.
onderzoek worden verricht naar een herstructure-
De Stationstuinen is vanwege haar ligging aan het
ring om een derde centrumsupermarkt mogelijk te
station Barendrecht ook een logische plek in de
maken.
gemeente om eventueel een hotel toe te voegen.
Wijkcentrum Carnisse Veste | Dit is het efficiënte
•
Woonboulevard Barendrecht | Voor de woonboule-
en gebieden die cruciaal zijn voor een vitale winkel- en
wijkcentrum voor de relatief grote wijk ten westen
vard is de ambitie de positie als regionaal onder-
horecastructuur in de gemeente. Dit zijn dé locaties
van de A29. Hier kunnen alle boodschappen
scheidend
waar het winkel- en horeca-aanbod geconcentreerd
worden gedaan, en is overig niet-dagelijks aanbod
Daarvoor is het concentreren van winkels binnen
wordt. Voor deze locaties zet de gemeente actief in op
aanwezig, gericht op de inwoners van Carnisse
het thema wonen, en dus het vasthouden aan het
het zo sterk mogelijk houden en maken van het aanbod,
lande. Winkelbezoek kan hier goed worden gecom-
heldere profiel als woonwinkelcluster, uitgangs-
mits passend bij de gewenste functie en positie (ver-
bineerd met een hapje en een drankje; bij het
punt. De woonboulevard is géén onderdeel van de
zorgingsgebied, etc.). In deze gebieden werkt de ge-
Havenhoofd vindt men een rijk aanbod aan eet- en
reguliere structuur, maar geldt als uitzonderingslo-
meente mee aan initiatieven die een bijdrage leveren
drinkgelegenheden.
catie voor de verkoop van volumineuze artikelen
Buurtcentra Muziekplein, Marijkesingel en De
(die vanwege het volume niet eenvoudig binnen de
van de locatie. Tevens zet de gemeente zich in deze ge-
Stationstuinen | Buurtcentra met aanbod gericht
reguliere centrumgebieden te verkopen zijn).
bieden in om de randvoorwaarden voor winkels
en
op de direct omliggende buurt. Het gaat in elk
Uitbreiding met niet-volumineuze branches is hier
horeca daar te optimaliseren. Centra en gebieden die
buurtcentrum om maximaal één moderne super-
niet mogelijk.
onderdeel zijn van de gewenste structuur zijn:
markt (in omvang afgestemd op de omvang van de
aan behoud en versterking van de functie en positie
30 van 46
•
woonwinkelcluster
te
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht - 16 juli 2024
behouden.
Beoogde structuur voor detailhandel en horeca in Barendrecht
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht - 16 juli 2024
31 van 46
•
Bouwmarktlocatie Vaanpark | Het Vaanpark geldt
A15, met onder meer de Pendrechtse Molen en de
wvo en hebben daarmee al een moderne maat. Ze zijn
in de toekomst als uitwijklocatie voor winkels met
zwemplas. Horeca gericht op deze recreatieve
dan ook in beginsel toekomstbestendig, maar de be-
volumineuze artikelen. In aanvulling op de woon-
functie, zoals een theehuis in de polder of een
reikbaarheid (m.n. in het centrum) is niet overal vol-
boulevard en omwille van de spreiding, kunnen hier
lunchroom langs de dijk, is hier van toegevoegde
doende eenvoudig. Daarnaast heeft het centrum van
in de toekomst bouwmarkten gevestigd worden.
waarde, mits passend bij de landschappelijke kwa-
Barendrecht ‘maar’ twee supermarkten, terwijl Carnisse
Andere winkels die daar gevestigd zijn behouden
liteiten. Dit betekent dat het hier enkel om lichte
Veste er binnenkort drie heeft. Voor een gemeentever-
hun bestaande rechten, en verplaatsen (zover het
horeca kan gaan, en dat de omvang van een even-
zorgende functie is voor het centrum een sterke positie
winkels in de volumineuze branches betreft) bij
tuele nieuwe horecazaak hier niet meer dan 125 m²
ten opzichte van Carnisse Veste, en dus een toevoeging
voorkeur naar de woonboulevard. Daar hebben ze
wvo mag bedragen (een gemiddelde horecazaak in
van een derde supermarkt gewenst. Er is nader onder-
meerwaarde voor het grotere geheel. Voor veel van
de gemeente is nu ca. 110 m² wvo).
zoek nodig om te bepalen of dit ook ruimtelijk goed in-
die bedrijven, zoals bijvoorbeeld Ikea, zal verplaat•
•
pasbaar is.
sing echter niet reëel zijn.
Uitwerking supermarktstructuur
Horecaplein Doormanplein | Het Doormanplein is,
Als voornaamste publiekstrekkers (zie paragraaf 1.3)
zeker in potentie, een sfeervol horeca- en terras-
zijn supermarkten van groot belang voor de winkel-
senplein in een historische setting, met een divers
structuur en verdienen ze speciale aandacht in de ver-
aanbod aan eetgelegenheden en cafés. Hier liggen
taling van de visie. De verdeling van het aantal en de
kansen om de verblijfskwaliteit te verhogen, door
omvang van de supermarkten is bepalend voor het con-
de pleinruimte te vergroenen en de parkeerfunctie
sumentengedrag (keuze voor winkelgebied) en daar-
terug te dringen.
mee voor de winkelstructuur. Een grotere supermarkt
Horeca in recreatiezones | De zone ten zuiden van
heeft vaak een grotere en meer bovenlokale aantrek-
het stedelijk gebied van Barendrecht, richting de
kingskracht. Kleinere (< 1.000 m² wvo) supermarkten
Oude Maas, heeft, met o.a. de Zuidpolder,
zijn kwetsbaar en vallen soms weg uit de structuur. In
Achterzeedijk, Noldijk en Wevershoek, veel (poten-
Barendrecht heeft alleen Jumbo in het centrum met
tiële) recreatieve waarde. Dit geldt ook voor het
ruim 1.200 m² wvo een relatief kleine maat. Alle andere
Zuidelijk Randpark, gelegen ten noorden van de
supermarkten in Barendrecht zijn groter dan 1.400 m² Marijkesingel onderdeel van de te versterken hoofdstructuur
32 van 46
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht - 16 juli 2024
Rekening houdend met het aanwezige marktpotentieel
de supermarkt (ingang moet relatie hebben met de
(zie paragraaf 2.2), en zoekend naar een balans tussen
Middenbaan), en een goede algehele bereikbaarheid
concentratie en spreiding wordt ingezet op de volgende
(met name parkeervoorzieningen voor fiets en auto).
hiërarchische supermarktstructuur:
De herontwikkeling kan tevens kansen bieden om nieuwe woningen aan het centrum toe te voegen
Hoofdcentrum Barendrecht-Centrum: 2 of 3 supermarkten
(wonen direct bij voorzieningen is aantrekkelijk voor se-
In aanvulling op de twee huidige supermarkten kan een
nioren en starters).
derde centrumsupermarkt worden toegevoegd. Dit kan, meer dan andere functies, helpen bij het toevoegen van
Wijkcentrum Carnisse Veste: 3 supermarkten
dagelijkse trekkracht, en daarmee nieuw economisch
Met de actuele toevoeging van de derde supermarkt
perspectief voor het centrum als geheel. De derde su-
(Lidl van circa 1.450 m² wvo) ontstaat in Carnisse Veste
permarkt is bij voorkeur een complementaire formule
al het sterkste supermarktaanbod in de gemeente. Alle
(discounter). Supermarkten in het centrum kunnen een
supermarkten hebben bovendien een toekomstbesten-
omvang van circa 1.600 m² wvo hebben. Toevoeging
dige maat en de bereikbaarheid is reeds goed. Hier zijn
van een extra supermarkt aan Barendrecht-Centrum is
geen verdere wijzigingen nodig.
Buurtsupermarkt Muziekplein
complex en vraagt om een herontwikkeling. Essentiële aandachtspunten daarbij zijn een goede inpassing van
Buurtcentra Muziekplein en Marijkesingel: 1 supermarkt In beide centra is één supermarkt gewenst voor de dagelijkse boodschappen van de bewoners van de omlig-
Vuistregel supermarkten
gende buurten. In beide centra zijn de supermarkten
Voor een supermarkt van ongeveer 1.200 m²
reeds circa 1.400 m² wvo en toekomstbesteding. Er is,
wvo zijn, om voldoende draagvlak te realise-
behalve het verbeteren van de algehele uitstraling van
ren, circa 5.000 à 6.000 inwoners nodig in
deze locaties, geen aanleiding tot wijzigingen.
een wijk. De Stationstuinen: een passend lokaal aanbod
2476.1023 Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht - 16 juli 2024
33 van 46
Buurtcentrum De Stationstuinen: 1 supermarkt
Supermarkt woonboulevard
Wijzigingen ten opzichte van voorgaand beleid
Deze nieuwe wijk met circa 3.500 woningen en 5.600
Met de ontwikkeling van een derde supermarkt in
Voorliggende visie volgt in grote lijnen de structuurkeu-
inwoners in het oosten van Barendrecht wordt autoluw
Barendrecht-Centrum en Carnisse Veste, waarbij in
zes uit het Integraal Horecabeleid en het voorgaande de-
ontwikkeld. Door de geïsoleerde ligging van de wijk
beide gevallen een discounter gewenst geacht wordt,
tailhandelsbeleid, maar concreet zijn er de volgende wij-
wordt bij de ontwikkeling ervan uitgegaan van een
verliest de supermarkt bij de woonboulevard voor
zigingen:
boodschappenvoorziening, zodat inwoners in hun
Barendrecht haar functie. De functie voor Rotterdam
•
eigen wijk, net als bij Muziekplein en Marijkesingel, in
blijft echter wel bestaan. Gelet op de huidige omvang
Marijkesingel en De Stationstuinen twee buurtcen-
de nabijheid van hun huis dagelijkse boodschappen
en het parkeren wordt deze functie op dit moment
tra toegevoegd. Hiermee speelt de beoogde struc-
kunnen doen. Het is beleidsmatig nadrukkelijk niet ge-
prima vervuld en is er geen reden tot wijziging. Deze su-
tuur in op de toenemende maatschappelijke be-
wenst dat deze supermarkt ook bestedingen van buiten
permarkt wordt beleidsmatig geconsolideerd.
hoefte aan dagelijkse voorzieningen dichtbij huis.