Visie dhr. Schaap fractie VVD op detailhandels- en horecastructuur.docx.pdf

Visie op detailhandels- en horecastructuur Tijdens de commissievergadering over het in de aanhef genoemde onderwerp heb ik verwoord dat de visie op zijn minst onterecht de indruk wekt als zou de gemeente ruime bevoegdheid hebben om de detailhandel en horeca te structureren. De visie bepaalt:  op welke plekken versterking wenselijk is;  De onderlinge hiërarchie tussen centrumgebieden;  welk aanbod passend is;  Waar in de gemeente ontwikkelingen beleidsmatig worden ondersteund. De visie gaat daarmee uit van het door de gemeente kunnen sturen op niet alleen locatie (waar), maar ook op de samenstelling van winkels onderling (wat). Dergelijke ingrepen dienen echter gebaseerd te zijn op “goede ruimtelijke ordening”. Het betreft namelijk een uitzondering op het beginsel van vrije vestiging, zoals verankerd in artikel 49 VWEU (Verdrag inzake de Werking van de EU). Beperkingen op deze vrijheid zijn uitsluitend toelaatbaar als er sprake is van een rechtvaardiging vanwege een dwingende redenen van algemeen belang, waartoe ook het belang van een goede ruimtelijke ordening wordt begrepen. Blijkens jurisprudentie dienen vervolgens de vestigingsbeperkingen: (i) geschikt; (ii) evenredig; -en(iii) noodzakelijk te zijn om de beoogde ruimtelijke doelstellingen te bereiken. Ontwikkelingen in de rechtspraak tenderen de laatste tijd er ook naar dat detailhandel onder het begrip “diensten” valt.

Voor de horeca was dit altijd al duidelijk. Daarmee is de (EU)Dienstenrichtlijn ook op detailhandel van toepassing. Sinds enkele jaren is duidelijk dat inperking van (detailhandels-)gebruiksmogelijkheden, zoals het hanteren van een brancheringsregeling, moeten voldoen aan het juridisch kader dat in de Dienstenrichtlijn is opgenomen. Kort samengevat houdt dit kader in dat inperking enkel is toegestaan indien wordt voldaan aan de volgende drie voorwaarden: (i) de inperking mag niet discrimineren; (ii) de inperking moet noodzakelijk zijn, hetgeen betekent dat de inperking gerechtvaardigd moet zijn om een dwingende reden van algemeen belang; (iii) de inperking moet evenredig zijn: de inperkingen moeten geschikt zijn om het nagestreefde doel te bereiken, coherent en systematisch worden toegepast en ze mogen niet verder gaan dan nodig om dat doel te bereiken. Het doel kan dus niet met andere, minder beperkende maatregelen worden bereikt. De bewijslast hiervan ligt bij het bevoegd gezag (i.c. de gemeente) dat de inperking oplegt: het met concrete, objectieve en locatie specifieke gegevens onderbouwen van de evenredigheid van de inperking.

1

Met vorenstaande is in hoge mate geborgd dat aan bestaande situaties door de gemeente nauwelijks getornd kan worden, tenzij de eigenaar en ondernemer ondubbelzinnig instemmen met de wijziging. Voor wat betreft nieuwe detailhandel is nog van belang dat de provincie de ook de provincie een ruimtelijk detailhandelsbeleid heeft opgesteld; de Zuid-Hollandse Omgevingsverordening. Als een gemeente een nieuwe detailhandelsontwikkeling wil vastleggen in een bestemmingsplan / omgevingsplan, dan is een goede motivering en onderbouwing nodig. De gemeente moet de actuele regionale behoefte aan de nieuwe detailhandel aantonen en de (regionale) ruimtelijke effecten van uitbreidingsplannen op andere winkelgebieden in kaart brengen. Ook moet de gemeente met buurgemeenten afstemming plegen over de ontwikkeling van detailhandel. In 2015 is een onafhankelijke Adviescommissie Detailhandel Zuid-Holland ingesteld. Deze commissie toetst of de gemeente haar plannen voor nieuwbouw op een juiste manier heeft gemotiveerd en of de regionale vraag goed is onderbouwd. Daarnaast beoordeelt de Adviescommissie de ruimtelijke effectanalyse. Het advies van de commissie is bedoeld voor de gemeente die de nieuwe detailhandelsontwikkeling wil vastleggen. Het is ook mogelijk om voorafgaand aan een formeel advies een eerste reactie te ontvangen, die de denkrichting kan bepalen.

Deze eerste reactie kan schriftelijk aangevraagd worden, maar ook door een overleg in te plannen met de adviescommissie. Cees Schaap

2