Strategie Klimaatadaptatie 2022-2026 Barendrecht

Schoon en voldoende water Het water moet kunnen blijven stromen, zelfs bij droogte. Zodat de kwaliteit van het water goed blijft. Door minder harde overgangen (geen beschoeiing) creëer je flauw talud dat ook meer water kan opvangen bij een hoosbui.

45

Hoofdstuk 6 HANDELINGSPERSPECTIEVEN ief Alle nieuwbouw klimaatadapt In Zuid-Holland ligt de enorme opgave voor het realiseren van 100.000 nieuwe woningen tot 2025. Deze woningen komen te liggen in bestaand stedelijk gebied of zullen verrijzen in totaal nieuwe ontwikkelingslocaties. Hier ligt de uitdaging om alle nieuwbouw niet alleen energieneutraal, maar ook klimaatproof te realiseren. Binnen Barendrecht zijn we concreet met deze opgave bezig met de realisatie van circa 2.300 - 3.500 woningen in de Stationstuinen.

Nieuwe ontwikkelingen worden klimaatadaptief gebouwd In 2018 is het Convenant Klimaatadaptief Bouwen in de provincie Zuid-Holland van start gegaan en zijn diverse partijen, zoals bouwbedrijven, gemeenten, de provincie, waterschappen, maatschappelijke organisaties, financiers en projectontwikkelaars aangesloten. Het doel is dat nieuwbouwlocaties klimaatadaptief worden gebouwd. Klimaatadaptief bouwen wordt zo de nieuwe norm. Gebouwen zijn zo voorbereid tegen de (extreme) gevolgen van klimaatverandering. Doel: vanaf 2022 worden alle bouwprojecten in Barendrecht klimaatadaptief gebouwd Opgaven: Klimaatadaptief bouwen als standaard Bij nieuwe ontwikkelingen wordt klimaatadaptief bouwen als integraal onderdeel meegenomen in de ontwikkelingen. We gaan rekening houden met de verschillende klimaatthema’s: overstromingen, wateroverlast, droogte, hitte, biodiversiteit en bodemdaling. Hiervoor formuleren we minimale eisen die we als hulpmiddel gebruiken om klimaatambities te concretiseren en gebiedsontwikkelingen te beoordelen. Binnen de ontwikkelingen van de Stationstuinen wordt rekening gehouden met de door het convenant opgestelde leidraad. Koppelkansen pakken We gaan meekoppelen. Daar waar mogelijk gaan we klimaatadaptatie integreren bij bestaande projecten en gebouwen. Zowel in het proces, de doelen die we willen bereiken, als in de tijd en planning.

Zoals bij herstructureringen van de wijk.

46

Borgen van klimaatadaptief bouwen Om te zorgen dat er echt klimaatadaptief wordt gebouwd, is het nodig om de resultaten te monitoren. Hiermee verwachten we resultaat te borgen in de bestaande werkprocessen. Uiteindelijk worden binnen alle projecten de gemaakte afspraken ook daadwerkelijk nagekomen. Doel: opzetten van een proces om klimaatadaptief bouwen te borgen. Opgaven: Onderzoeken hoe klimaatadaptief bouwen te borgen Alle overheden uit Zuid-Holland lopen tegen dezelfde uitdaging aan. Regionaal kijken we daarom gezamenlijk op welke wijze klimaatadaptief bouwen geborgd kan worden. Door de gezamenlijke aanpak kunnen we van elkaar leren en daarmee kennis delen met de stakeholders. Het waterschap kan een rol oppakken van faciliteren en kennisdelen.

INSPIREREN EN SAMEN OPPAKKEN Klimaatadaptief bouwen is een relatief nieuw fenomeen. Dat vraagt om agenderen en inspireren. Nieuwe initiatieven op gebied van klimaatadaptief bouwen landen niet vanzelf in de samenleving. Als overheden willen we een rol spelen om samen met partners, zoals woningcorporaties en projectontwikkelaars, dit thema onder de aandacht te brengen. Doel: Klimaatadaptief bouwen op een toegankelijke en aantrekkelijke wijze communiceren en delen met stakeholders

we gezamenlijk in gesprek om de kwetsbaarheden goed in beeld te brengen. Van daaruit gaan we vervolgens bepalen welke maatregelen gewenst zijn. We geven het goede voorbeeld en delen voorbeelden en kennis Voorbeelden inspireren inwoners om zelf ook aan de slag te gaan. Wat is er mogelijk en hoe moet dat worden gedaan. We willen onze inwoners verleiden om zelf aan de slag te gaan. Hiervoor gebruiken we onze communicatiekanalen, waaronder de website Onze toekomst Is Duurzaam.

Opgaven: Klimaatadaptief bouwen toegankelijk maken voor inwoners en stakeholders De WoonWijzerWinkel, kan hierin een rol pakken, om de verschillende duurzaamheidsambities te integreren in de bouwopgaven. Met de woningcorporaties gaan

47

Hoofdstuk 6 HANDELINGSPERSPECTIEVEN

“de klimaatadaptatie is een opgave waar we gezamenlijk een bijdrage aan leveren.

Klimaatadaptief inrichten van stedelijk gebied Om in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust ingericht te zijn zal naast alle nieuwbouw ook gekeken worden naar de bestaande bouw en naar de huidige inrichting van de openbare ruimte. De opgaven in de wijken kunnen sterk uiteenlopen. Het treffen van maatregelen is ook hier maatwerk. Bijvoorbeeld: wijken met veel groen hebben mogelijk minder last van hittestress. Maar er zijn wijken die vanwege een hoge natuurlijke grondwaterstand extreme piekbuien moeilijk kunnen opvangen. Een klimaatadaptieve aanpassing is dan nodig, wat overigens meteen ook vooruitzichten biedt op een betere leefomgeving.

Klimaatadaptief inrichten van de openbare ruimte Onze steden worden intensief gebruikt. Bovengronds is dit merkbaar aan de bebouwing, wegen en pleinen die het groen naar de achtergrond dringen. Ondergronds liggen er vele buizen, leidingen en kabels. De ruimtelijke claim is groot. De nodige natuurlijke sponswerking van de bodem en de nodige ruimte voor bomen en andere aanplant komen hierdoor mogelijk in het gedrang. Doel: In beeld hebben hoe we in Barendrecht om kunnen gaan met wateroverlast, droogte en hittestress. Opgaven: Kwetsbaarheden aanpakken Met stresstesten en risicodialogen zijn kwetsbaarheden in kaart gebracht. We onderzoeken momenteel welke oplossingsrichtingen er zijn om deze aan te pakken, door: • Te benoemen waar de prioriteiten liggen; • Mee te koppelen met andere opgaven of beheerwerkzaamheden (integrale aanpak van werkzaamheden in de openbare ruimten); • De bewustwording onder inwoners te verhogen van de opgaven waarvoor we gesteld staan. Icoonprojecten kunnen hierbij helpen.

48

Klimaatadaptatie onderdeel van ruimtelijke ontwikkelingen Bij ruimtelijke ontwikkelingen is klimaatadaptatie integraal onderdeel van het project. We gaan onderzoeken hoe dit het beste vorm te geven. We doen dit samen met de andere thema’s die in de openbare ruimte spelen.

Klimaatadaptief inrichten van de particuliere ruimte Met alleen een aanpak van de openbare ruimte zijn we niet klimaatproof. Om extremen in de weersomstandigheden op te vangen is het nodig om ook de particuliere ruimte aan te pakken. Voor het klimaatadaptief inrichten, hebben we onze inwoners nodig. Doel: Inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties informeren en stimuleren om klimaatadaptieve maatregelen te nemen. Opgaven: Activeren van inwoners We gaan inwoners bewegen om klimaatadaptieve maatregelen te nemen. We geven voorbeelden en informatie over de mogelijkheden die er zijn en wat het effect daarvan is. Een mooi voorbeeld is operatie Steenbreek. Hierbij worden inwoners gestimuleerd om tegels uit hun tuin te halen en planten ervoor terug in te zetten. Samenwerken in de particuliere ruimte Samen met particuliere partners kijken hoe we een bijdrage kunnen leveren aan een klimaatadaptieve ruimte. Vooral voor kwetsbare groepen op scholen en verzorgingstehuizen ligt er een uitdaging om hen te beschermen.

Klimaatadaptief inrichten van bedrijventerreinen Bedrijventerreinen hebben tweeërlei onze aandacht. Deze vaak heel stenige gebieden kampen bij hogere temperaturen in de zomer met hittestress. En dat beperkt zich niet tot het bedrijventerrein zelf; de (woon)gebieden in de omgeving hebben hier ook last van. Verder kampt een stenige omgeving ook dikwijls met wateroverlast, omdat regen niet in de grond kan en daardoor op straat blijft staan. Dit zien we bijvoorbeeld in Vaanpark en BT-oost.

Opgaven: Klimaatadaptieve bedrijventerreinen De stressstesten laten zien dat bedrijventerreinen heel kwetsbaar zijn voor wateroverlast en hittestress. We gaan onderzoeken met alle betrokken partners hoe we hier verandering in kunnen brengen. Zo krijgen we aantrekkelijke bedrijventerreinen met plezierige werkomstandigheden.

Doel: onderzoeken hoe we samen met ondernemers tot klimaatadaptieve bedrijventerreinen kunnen komen

49

Hoofdstuk 6 HANDELINGSPERSPECTIEVEN

om Werken aan een gezo nde leef Klimaatverandering heeft gevolgen voor de gezondheid. Met name kwetsbare groepen (waaronder ouderen, kinderen en mensen met gezondheidsproblemen) zullen dit als eerste ondervinden.

KLIMAATBESTENDIG LANDELIJK GE

BIED

De voortgaande verstedelijking heeft weinig oorspronkelijk landschap doen behouden. Veel van de landbouwactiviteiten hebben plaats gemaakt voor andere groene activiteiten en daardoor is veel landelijk gebied nu ingericht voor natuur en recreatie. Hoewel het landelijk gebied krimpt, is het gebied ontzettend belangrijk als mogelijke waterrobuuste en klimaatbestendige omgeving.

Impact van hittestress verlag

en

Boven een bepaalde waarde kunnen hoge temperaturen leiden tot hittestress. Dit is wel afhankelijk van bepaalde omgevingsfactoren en persoonlijke omstandigheden. Hittestress kan leiden tot huizen die niet goed meer te koelen zijn en daarmee slaapverstoring, gedragsverandering (grotere agressie) en verminderde arbeidsproductiviteit in de hand werken. Hittestress kan echter ook tot serieuze hittegerelateerde ziekten leiden zoals: huiduitslag, krampen, oververmoeidheid, beroertes, nierfalen en ademhalingsproblemen. Soms kan hittestress zelfs sterfte tot gevolg hebben. Doel: verminderen van hittestress Opgaven:

ieden Zorgen voor koele recreatiegeb Het belang van ons buitengebied wordt steeds groter. Als tegenhanger van het stedelijk gebied, zijn hier de temperaturen aanzienlijk lager. Dit is van belang voor afkoeling van het stedelijk gebied. Tegelijkertijd zijn onze buitengebieden de plekken die verkoeling kunnen brengen en de mogelijkheid bieden om onze opgewarmde woongebieden te ontvluchten. Doel: koele recreatiegebieden zijn goed bereikbaar voor onze inwoners Opgaven: Inrichten van koele recreatiegebieden De druk op de recreatiegebieden zal alleen maar toenemen. Hierbij zal meer aandacht moeten zijn om in de behoefte aan koele gebieden te voorzien. De kwaliteit van het water mag hier niet achteruit gaan.

50

van Het versterken en vergroten de biodiversiteit Mede door de klimaatverandering en de intensivering van het ruimtegebruik neemt de biodiversiteit af. Ons landelijk gebied heeft echter de laatste decennia een omslag laten zien van agrarisch grondgebruik naar meer ecologie en natuurontwikkeling (Natura 2000). Doel: het versterken en vergroten van de biodiversiteit Opgaven: In stand houden en verbeteren van de biodiversiteit Vanuit biodiversiteit gaan we werken aan een grotere robuustheid van de ecologische waardevolle gebieden. We zorgen voor meer interactie van flora en fauna tussen stedelijk- en buitengebied via groenblauwe netwerken. Daarnaast biedt groen verkoeling aan en houdt het water vast. Het helpt mee klimaatverandering tegen te gaan en de extremen op te vangen.

Aanpakken van hittegevoelige plekken De stresstesten hebben in kaart gebracht waar de hittegevoelige plekken zijn. Samen met onze partners en maatschappelijke partijen gaan wij kijken hoe we deze plekken kunnen aanpakken en wat daarvoor nodig is. Opzetten van bewustwordingscampagnes Veel maatschappelijke partijen zijn zich ervan bewust dat extreme weersomstandigheden een grote impact kunnen hebben op de gezondheid. Hierin trekken we gezamenlijk op met vertegenwoordigers van onder andere de GGD, verzorgingshuizen, scholen, lokale gezondheidsnetwerken, zorgteams en welzijnsorganisaties. Met onze maatschappelijke partners gaan we hitteplannen en andere bewustwordingscampagnes ontwikkelen.

en op Verminderen van overige effect de gezo ndheid

geving

Ook de toename van exoten aan flora en fauna veroorzaken allergische reacties, zoals bijvoorbeeld de processierups. Opwarmend water verstoort de balans, met kans op meer algengroei (blauwalg), minder zuurstof met vissterfte tot gevolg. Doel: verminderen van de negatieve effecten die veroorzaakt worden door de klimaatverandering Opgaven: Zichtbaar maken van de negatieve effecten op de gezondheid We gaan in kaart brengen waar de negatieve effecten op de gezondheid zich voordoen en op welke wijze daarmee omgegaan kan worden. Denk aan water op straat na hoosbuien (vervuild met rioolwater) of een slechtere waterkwaliteit als gevolg van hitte en droogte.

Op peil houden van de waterkwa

liteit

Aan de kwaliteit van ons water wordt veel waarde gehecht. Willen we de waterkwaliteit op peil houden, dan moeten er op regionale schaal oplossingen gezocht worden. Water houdt zich immers niet aan gemeentegrenzen. Doel: Waterschap en gemeente werken samen aan een goede waterkwaliteit Opgaven: Verbeteren en op peil houden waterkwaliteit Door de klimaatverandering zal het water meer opwarmen dan dat het nu doet. Door de opwarming wordt het water gevoeliger voor eutrofiëring - meer voedingsstoffen in het water. De planten- en algengroei neemt toe. Dus ook het risico op de blauwalg, dode vissen en niet te vergeten: stankoverlast. Een ander risico vormt de verzilting van onze zoetwaterrivieren. Hierdoor neemt het risico van inname van brak water toe.

Als gevolg van klimaatverandering zien we ook andere effecten op de gezondheid optreden. De combinatie van langdurige warmte op de verslechterde luchtkwaliteit in huis. In combinatie met vocht kan dit tot ronduit ongezonde situaties leiden.

51

7

COMMUNICATIE & PARTICIPATIE

“We gaan onze communicatie efficient en effectief inrichten”

Hoofdstuk 7

“Om in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust te zijn ingericht moeten we aan de slag.”

COMMUNICATIE & PARTICIPATIE Om in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust te zijn ingericht, moeten we aan de slag. Als gemeente kunnen we dit niet alleen en moeten we samenwerken met onze inwoners, ondernemers en partners. Goede communicatie is hiervoor essentieel en we moeten iedereen de kans geven om deel te nemen. Gedragsverandering is een vereiste om onze doelstellingen te kunnen behalen. Een gedragsverandering is nooit van vandaag op morgen gerealiseerd: het is een kwestie van een lange adem. Op korte termijn willen de overheden dat er een beweging in gang wordt gezet. Doelgroepen worden verleid om een duurzame leefstijl te omarmen, vaker te kiezen voor duurzame aankopen en /of om duurzame investeringen te doen. We willen graag draagvlak en acceptatie creëren in de samenleving. Speerpunten hiervoor zijn: • Comfortabel blijven wonen • Comfortabel blijven werken en recreëren • Haalbaarheid van de doelen • Betaalbaarheid van de doelen Communiceren doen we niet alleen Voor het thema klimaatadaptatie werken wij hierin actief samen met de andere thema’s op het gebied van klimaat. Hierin trekken we op met het waterschap Hollandse Delta. We volgen hierin de Klimaatopgaves. Samen trekken we op om te informeren, inspireren, te stimuleren en vooral ook om samen te werken met alle betrokken partijen. Vanuit Klimaatadaptie doen we dat ook met een duidelijke boodschap.

DE AANPAK Uitgangspunten communicatie Klimaatopgave: samenhang mitigatie en adaptatie: De klimaatverandering wordt veroorzaakt door een stijging van de broeikasgassen in de atmosfeer en kent vele facetten. Het voorkomen van de klimaatverandering door het aanpakken van de oorzaak (mitigatie) en het aanpassen aan de klimaatveranderingen (adaptatie) gaan hand in hand. We communiceren hier vanuit alle onderwerpen uit de klimaatopgaves. Hiermee verkondigen we een duidelijke boodschap en baseren we onze communicatiestrategie op de verwevenheid van alle thema’s.

Gezamenlijke opgave: iedereen aan de slag Niet alleen de overheid is verantwoordelijk om onze gemeente in 2050 waterrobuust en klimaatbestendig ingericht te hebben. Iedereen (inwoners, ondernemers, partners, overige overheden enz.) zal moeten bijdragen en zijn/hun verantwoordelijkheid moeten nemen. Rondom deze thema’s verbinden we de interne (collega’s) en externe partijen aan elkaar om de komende jaren richting te geven aan de klimaatadaptatiestrategie. Dit vergt een continue betrokkenheid van alle partijen voor een lange periode. Op het gebied van participatie, communicatie, informatie en samenwerking hebben we nog een wereld te ontdekken.

We gaan onze communicatie efficiënt en effectief inrichten. Er wordt een vertaalslag gemaakt van de inhoudelijke handelingsperspectieven en opgave naar concrete communicatiemiddelen. Hiermee geven we een helder beeld wat de opgaven zijn en wat we daaraan kunnen doen:

•

•

•

•

• •

54

We zorgen voor meer effectiviteit door samenhang en afstemming tussen alle duurzaamheidsonderwerpen. We communiceren daarom onder de noemer: Onze Toekomst is Duurzaam, waar alle subthema’s Duurzaamheid onder vallen. We onderzoeken wat mogelijk invloed heeft op het gedrag en zoeken naar onderbouwde oplossingen. Hiervoor nemen we deel aan een onderzoek naar gedragsverandering met de Erasmus Universiteit. Hiermee gaan we klimaatproof gedrag stimuleren. We vertellen wat het voordeel voor de doelgroep is. We halen verhalen uit de samenleving op en zoeken naar community’s die als ambassadeurs kunnen optreden voor onze boodschap.

• •

•

• •

We maken allianties met bondgenoten, met eigen collega’s en koplopers en sluiten waar het kan aan bij hun netwerken, momenten en activiteiten. We faciliteren initiatieven vanuit de samenleving door inzet met gemeentemiddelen en -kanalen. We maken gebruik van landelijke en regionale campagnes. Vanuit de gemeente en het waterschap trekken we actief samen op in onze communicatie-uitingen. We communiceren regelmatig met de doelgroepen door ook naar ze toe te gaan en met elkaar in gesprek te gaan; (risicodialogen, samen kijken waar echt de problematiek zit). We ontzorgen door concrete acties en (financiële) instrumenten in te zetten. Bijvoorbeeld door subsidies vanuit de gemeente of het waterschap. We monitoren halfjaarlijks de communicatie en beïnvloedingstechnieken op effectiviteit.

55

Hoofdstuk 7 AAN DE SLAG: COMMUNICATIE & PARTICIPATIE Onze kernboodschap Met de aanpassingen aan onze leefomgeving zorgen we dat we de gevolgen van de klimaatverandering kunnen opvangen. Hiermee zorgen we er samen voor dat er in uw buurt prettig kan worden geleefd. Een buurt die mooi is om te zien is niet alleen goed voor de natuur maar ook voor ons welzijn. Onze Toekomst Is Duurzaam. Daarom verduurzamen en vergroenen wij nu, stap voor stap.

Onze toekomst is duurzaam

Campagnes

ie Wat hebben we aan communicat kana len en -middelen? gemeente kanalen

EUR Onderzoek/ gedragsinterventies 56

community

In een uitgewerkt communicatieplan zullen, naast deze bestaande communicatiemiddelen en – kanalen, nog diverse op maat gemaakte middelen en activiteiten worden uitgewerkt. Het gaat om de volgende kanalen en middelen die ingezet gaan worden: • Website o Onze Toekomst is Duurzaam (inwoners ) • Tweemaandelijks. Rubriek op gemeentepagina in lokale kranten • Gemeentelijke social media accounts: Facebook, Instagram, LinkedIn en Twitter

OTID website 57

Gemeente barendrecht Binnenhof 1 2991 AA Barendrecht (t) 140180 www.barendrecht.nl

58