Sport- en beweegnota Barendrecht.pdf

Sport- en beweegnota - april 2025

BARENDRECHT SPORT EN BEWEEGT  | Barendrecht Sport en Beweegt

| 1

Inhoudsopgave Voorwoord

3

Managementsamenvatting

4

1

Barendrecht Sport en Beweegt

6

1.1

Onze visie

6

1.2

Samenhang met gemeentelijk speelveld

9

2

Maatschappelijke uitdagingen, trends en ontwikkelingen

12

2.1

Uitdagingen

12

2.2

Trends en ontwikkelingen

12

3

Onze ambities

16

3.1

Een inclusief en sociaal veilig sportklimaat

16

3.2 Kwalitatief en kwantitatief behoud van bestaande sportaccommodaties

19

3.3

Een beweegvriendelijke buitenruimte

22

3.4

Focus op breedtesport

24

3.5

Vitale sport- en beweegaanbieders in Barendrecht

27

4

De strategie

30

4.1

Strategische samenwerkingen

30

4.2

Vervolg

30

4.3

Evaluatie en monitoring

31

5

Financiële kaders

35

5.1

Welke middelen zijn er?

35

5.2

Subsidiemogelijkheden

36

Bijlage 1 – Grafieken verenigingsleven gemeente Barendrecht

39

Bijlage 2 – SROI Sport en Bewegen gemeente Barendrecht

40

Bijlage 3 – Overzicht buitensportaccommodaties gemeente Barendrecht

41

Bijlage 4 – Sport- en speelplekken gemeente Barendrecht

43

Inhoudsopgave | Barendrecht Sport en Beweegt

| 2

Voorwoord

Barendrecht in beweging! Ik ben blij u de Sport- en Beweegnota van de gemeente Barendrecht te presenteren. Sport en bewegen staan voor plezier, passie, samenwerking en verbinding. En precies díe elementen hebben geleid tot deze nota. Het is het resultaat van teamwork en intensieve samenwerking van de gemeente, sportverenigingen, de buurtsportcoach en de Sportraad. We hebben samen gewerkt aan een plan dat Barendrecht in beweging houdt en brengt. Wekelijks zijn vele Barendrechters te vinden op of rond de vele sportvelden, -banen, -zalen en andere sportvoorzieningen die onze gemeente rijk is. Als actief sporter, als toeschouwer, als ouder of als vrijwilliger. Ook ikzelf ben een echt verenigingsmens. Verenigingen hebben een groot maatschappelijke karakter, zorgen voor sociale cohesie, mensen kijken naar elkaar om, het geeft betekenis en invulling. Sport en bewegen draagt bij aan het versterken van de sociale basis, het bevorderen van integratie en het stimuleren van een gezonde leefstijl.

beweging niet als doel op zich ziet, maar als een middel, kom je vanuit die intrinsieke motivatie vanzelf in beweging. Als gemeente zijn we ontzettend trots op alle prachtige verenigingen die we in Barendrecht hebben en alle vrijwilligers die zich belangeloos inzetten voor behoud van die verenigingen. De gemeenschapszin waar we in Barendrecht zoveel waarde aan hechten is ook echt nodig om sport en beweging in onze gemeente verder te versterken. Deze nota legt de basis voor een toekomst waarin sport en bewegen centraal staan. Samen werken we met veel energie en enthousiasme aan een sportieve en gezonde toekomst voor Barendrecht: Barendrecht blijft in beweging! Iedereen die in beweging is gekomen en zich heeft ingezet om tot de ambities en actiepunten te komen, bedankt! Margo Stolk Wethouder Sport en Cultuur Gemeente Barendrecht

Een inclusief en sociaal veilig sportklimaat, het behouden van kwalitatief goede sportaccommodaties, het vergroten van buitensportmogelijkheden, met focus op breedtesport en vitale sport- en beweegaanbieders. Dáár werken we als gemeente aan, evenals het enthousiasmeren van inwoners om meer aan sport en beweging te doen. Barendrecht voldoet immers nog niet aan de beweegnorm. Dat is voor mijzelf ook nog steeds een uitdaging. Wanneer je sport en

Voorwoord | Barendrecht Sport en Beweegt

| 3

Managementsamenvatting Sport en bewegen zijn van grote waarde voor de gemeente Barendrecht. De gemeente streeft naar een breed en toegankelijk sport- en beweegaanbod, waarin samenwerking met partners centraal staat en inwoners worden gestimuleerd om een actieve leefstijl aan te nemen. Deze sport- en beweegnota zet de koers uit voor de komende jaren. We zien sport en bewegen niet alleen als doel op zich, maar ook als middel dat ingezet kan worden om maatschappelijke thema’s zoals overgewicht en eenzaamheid aan te pakken. Komende jaren focussen we ons op de volgende vijf ambities: 1. Een inclusief en sociaal veilig sportklimaat. Met daarin specifiek aandacht voor toegankelijk sportaanbod en de 4 v’s voor veiligheid. 2. Kwalitatief en kwantitatief behoud van bestaande sportaccommodaties. We hebben een rijke infrastructuur wat betreft sportaccommodaties en focussen op behoud in plaats van uitbreiding of verschraling van deze accommodaties. 3. Een beweegvriendelijke buitenruimte. Barendrecht heeft veel mogelijkheden om te sporten in de buitenruimte. Deze mogelijkheden willen we uitbreiden en optimaliseren. Dit doen we onder andere door meer gebruik te maken van externe subsidiemogelijkheden. 4. Focus op breedtesport. Met daarin specifiek aandacht voor jongeren en senioren. 5. Vitale sport- en beweegaanbieders in Barendrecht. Barendrecht kent een rijk verenigingsleven.

Dit verenigingsleven kan alleen floreren als verenigingen financieel gezond zijn, genoeg vrijwillig kader hebben en bestuurlijke continuïteit kennen.

Deze ambities realiseren we samen met onze partners, zoals sport- en beweegaanbieders, KijkopWelzijn, de Sportraad en het onderwijs, maar ook met landelijke partijen zoals NOC*NSF, Vereniging Sport en Gemeenten en Maatschappelijke Organisaties in de Sport (MOS). We monitoren continu en evalueren het beleid en acties na elke collegeperiode. Aan de hand daarvan starten we nieuwe initiatieven, continueren we initiatieven die werken, sturen we bij waar nodig en stoppen we indien gewenste effecten niet worden bereikt. In 2025 en 2026 gaan we aan de slag met onderstaande actiepunten. Dit doen we binnen de bestaande begroting. 1. We implementeren een digitaal reserveringssysteem voor binnensportaccommodaties. We zetten hiermee een stap richting meer efficiëntie, verhogen bezettingsgraden en maken het voor huurders transparanter. 2. Wijk- en doelgroepgericht jaarplan buurtsportcoaches. Door in te zetten op specifieke doelgroepen en wijken vergroten we impact en krijgen we meer mensen aan het sporten en bewegen. 3. We continueren het Sportcafé en organiseren verschillende workshops. We zorgen hiermee voor verbinding en vergroten de zelfredzaamheid van sporten beweegaanbieders. 4. Nieuwe subsidieregeling sportverenigingen. Deze regeling wordt transparant, duidelijk en sluit beter aan bij de geformuleerde ambities. 5. Ontwikkeling van een verenigingsmonitor.

Hiermee krijgen we meer inzicht in het verenigingsleven, wat helpt bij het faciliteren van ondersteuning. 6. Realisatie van sport-, beweeg- en speelplekken in de openbare ruimte. Veel inwoners sporten in de openbare ruimte. Hierin faciliteren wij hen. 7. Opstellen huldigingsprotocol. Hiermee willen we teams en individuele sporters met een bijzondere prestatie eren. 8. Het zetten van concrete stappen om een sociaal veiliger en inclusiever sportklimaat te realiseren.

Managementsamenvatting | Barendrecht Sport en Beweegt

| 4

1 Barendrecht Sport en Beweegt

Barendrecht Sport en Beweegt | Barendrecht Sport en Beweegt

| 5

1 Barendrecht Sport en Beweegt Deze sport- en beweegnota, Barendrecht Sport en Beweegt, vormt het nieuwe beleidskader voor sport en bewegen binnen de gemeente Barendrecht. In dit document schetsen we onze visie op sport en bewegen, de wijze waarop dit is georganiseerd en de bijdrage die het levert aan de samenleving. Daarnaast formuleren we onze ambities voor de komende jaren en de kaders waarbinnen we deze willen realiseren. Bewust is ervoor gekozen om geen vaste einddatum aan deze nota te verbinden. In plaats daarvan monitoren we regelmatig of onze uitgangspunten en ambities nog aansluiten bij de voortdurend veranderende landelijke en lokale ontwikkelingen. Hoe we dat doen, lichten we verderop toe in deze nota.

1.1

Onze visie

Sport en bewegen staan voor plezier en passie, maar ook voor samenwerking en verbinding. Wekelijks zijn duizenden Barendrechters te vinden op of rond de vele sportvelden, -banen, -zalen en andere sport- en beweegvoorzieningen die we in onze gemeente hebben. Als actief sporter, als toeschouwer, als ouder of als vrijwilliger. Omdat het leuk is en omdat het gezelligheid biedt. Het is deze intrinsieke waarde die sport tot een middel maakt om de kwaliteit van leven te bevorderen. Sport en bewegen als middel voor een gezond en gelukkig leven Sport en bewegen spelen een essentiële rol in het bevorderen van een gezonde leefstijl. Het draagt niet alleen bij aan het voorkomen van overgewicht, maar helpt ook bij het verminderen van andere gezondheidsproblemen. Het versterkt mentale gezondheid, vermindert stress en vergroot het zelfvertrouwen. Ook zorgen sport en bewegen voor sociale verbinding: Sport en bewegen brengt mensen samen, bevordert samenwerking en versterkt het gemeenschapsgevoel. Of het nu gaat om

een voetbalteam, een wandelgroep of een sportevenement in de wijk, gezamenlijk sporten en bewegen verbindt mensen met verschillende achtergronden. Hierdoor dragen sport en bewegen niet alleen bij aan sociale cohesie, maar zijn ze ook krachtige middelen om positieve gezondheid te stimuleren. Kortom: een sportief dorp is een fysiek en mentaal gezond en vitaal dorp! Daarnaast bieden sport en bewegen ook plezier en voldoening: het gevoel van snelheid tijdens het rennen, de euforie na een overwinning of gewoon het genieten van een ontspannen fietstocht. Het daagt je uit om jezelf te verbeteren, nieuwe vaardigheden te leren en trots te zijn op wat men heeft bereikt. Bovendien kan het een moment van ontspanning en plezier zijn, los van prestatiedruk of verplichtingen. Sport en bewegen op je eigen manier Iedereen is anders en dat geldt ook voor hoe en waarom mensen sporten en bewegen. Voor de een is een dagelijkse wandeling van 30 minuten genoeg, terwijl de ander zeven dagen per week, twee uur lang in de sportschool te vinden is. Sommigen sporten graag in teamverband, terwijl anderen liever individueel bewegen. We willen dat iedereen in Barendrecht de vrijheid en mogelijkheden heeft om op hun eigen manier actief te zijn. Daarom stimuleren we een breed aanbod, variërend van georganiseerde sport tot laagdrempelige beweegactiviteiten in de buitenruimte.

Dit alles betaalbaar, bereikbaar en toegankelijk. Samen maken we Barendrecht een gemeente waar sport en bewegen vanzelfsprekend zijn, waar sport en bewegen zorgen voor ontmoeting en waar iedereen op hun eigen manier de kans krijgt om gezond en actief te leven!

Barendrecht Sport en Beweegt | Barendrecht Sport en Beweegt

| 6

Hoe zorgen we voor een optimaal ingericht sport- en beweeglandschap? Het succesvol stimuleren van sport en bewegen hangt sterk samen met de drie thema’s van het ‘Beweegvriendelijke Omgeving Model (BVO-model)’1: hardware, software en orgware. Om sport en bewegen optimaal te stimuleren – en daarmee ook bij te dragen aan andere beleidsterreinen – moeten we in de juiste verhouding op deze drie thema’s investeren. Zo kan er in een wijk voldoende programmatisch aanbod van de buurtsportcoach zijn (software), maar zonder geschikte fysieke locatie (hardware) en monitoring (orgware) voor dit aanbod zal er geen optimaal resultaat behaald worden. De juiste verhouding tussen deze drie thema’s stelt ons in staat de in hoofdstuk 3 beschreven ambities na te streven. Software: sport- en beweegaanbod Alles wat te maken heeft met sportstimulering en –activering valt onder software. Samen met onze samenwerkingspartners blijven we ons doorlopend inzetten voor succesvolle (erkende) sport- en beweeginterventies en sportstimuleringsactiviteiten. Dit alles zo goed mogelijk aangesloten op de wensen en behoeften van inwoners en sport- en beweegaanbieders, wat toegankelijkheid ten goede komt. Hardware: de fysieke (sport- en beweeg)infrastructuur Hierbij kan men denken aan binnen- en buitensportaccommodaties, maar ook sport- en beweegplekken in een beweegvriendelijke openbare ruimte.

Deze infrastructuur gaat hand in hand met software. Zonder voetbalveld is voetbaltraining immers niet mogelijk, maar zonder aanbod van voetbaltraining is een voetbalveld niet nodig. Het vraagt daarom om een zorgvuldige balans tussen fysieke voorzieningen en programmatisch aanbod.

1

Model beweegvriendelijke omgeving. Kenniscentrum sport en bewegen. LINK

Orgware: De organisatie van zichtbaar aanbod Met orgware doelen we op de organisatie van het sport- en beweeglandschap. Veel van de activiteiten onder dit thema vinden plaats achter de schermen. Samenwerkingen, financiën, monitoring en evaluatie zijn niet direct zichtbaar, maar wel essentieel om doelen te behalen en partners in positie te brengen om het goede te doen op de juiste plek. Stakeholders die een relatie met sport en bewegen

Barendrecht Sport en Beweegt | Barendrecht Sport en Beweegt

| 7

hebben en waar we mee samenwerken zijn bijvoorbeeld de buurtsportcoaches, sport- en beweegaanbieders en individuele inwoners, maar ook onderwijs, projectontwikkelaars en collega’s van beheer en onderhoud. Wijkgerichte aanpak Onze gemeente bestaat uit verschillende wijken. Elke wijk heeft een unieke samenstelling aan inwoners en kenmerken. De verschillen tussen wijken zijn af te leiden uit demografische gegevens zoals gemiddelde leeftijd, geslacht en nationaliteit, maar ook uit kwantitatief en kwalitatief aanbod van sport- en beweegaanbieders en een uitnodigende openbare ruimte. Op basis van de wijkscans2 die Lorenz heeft gemaakt concluderen we dat we op een groot aantal thema’s hoger scoren dan het regionale gemiddelde van de Zuid Hollandse Eilanden, Barendrecht, Albrandswaard en Ridderkerk (regio ZHE-BAR). Ten opzichte van de regio zitten we qua 2

Wijkscans gemeente Barendrecht december 2024. Lorenz.

Barendrecht Sport en Beweegt | Barendrecht Sport en Beweegt

| 8

beweegnorm op het gemiddelde, maar als we inzoomen op de wijken zien we dat er 2 wijken achterblijven, namelijk Noord en Waterkant. Komende periode gaan we wijkgericht aan de slag om de beweegcijfers in deze twee wijken te verhogen. Dit doen we aan de hand van het eerder beschreven BVO-model, waarbij we kijken naar het sport- en beweegaanbod in de wijken en de beweegvriendelijke openbare ruimte. Middels monitoring en evaluatie zullen we bijsturen waar nodig. In samenwerking met afdeling buitenruimte onderzoeken we de mogelijkheden voor een beweegvriendelijkere buitenruimte. Dit doen we binnen de bestaande financiële kaders, maar we gaan ook op zoek naar externe subsidies van bijvoorbeeld de provincie. Voor het sport- en beweegaanbod gaan we dit jaar samen met KijkopWelzijn en de buurtsportcoaches onderzoeken hoe we deze lagere beweegnorm kunnen aanpakken met als doel om in 2025 nieuw aanbod te creëren en interventies in te zetten. Vanaf 2026 worden de wijken geborgd in het jaarplan van de buurtsportcoaches. Daar gaan we in 2025 ook over in gesprek met KijkopWelzijn.

1.2

Samenhang met gemeentelijk speelveld

Sport en bewegen spelen een belangrijke rol in onze gemeente. Verschillende beleidsplannen en -kaders helpen om sporten en bewegen (in)direct voor iedereen toegankelijk te maken. Niet alleen sport- en beweegbeleid, maar ook beleid over gezondheid, welzijn, mobiliteit en de inrichting van onze leefomgeving dragen hieraan bij. Integrale samenwerking tussen ambtenaren is essentieel om sport en bewegen in al deze beleidskaders en ook in de mogelijk hieruit voortvloeiende actieplannen blijvend aandacht te geven aan sport en bewegen. De gemeente is hier verantwoordelijk voor.

Ruimtelijke kaders Een goed ingerichte omgeving maakt het makkelijker en leuker om te bewegen. De nieuwe Omgevingswet biedt kansen om sport, bewegen en gezondheid een belangrijkere plek in onze fysieke leefomgeving te geven. Het geeft gemeente bijvoorbeeld meer flexibiliteit om ruimte te reserveren voor recreatie, sport en bewegen. Dit sluit aan bij het Speelruimteplan, waarin we openbare sport- en speelplekken weergeven en aangeven hoe we deze gaan realiseren en/of verbeteren om kinderen, jongeren, volwassenen én ouderen meer te laten bewegen. Bij nieuwe ontwikkelingen op het gebied van wonen is het belangrijk om ruimte te reserveren voor sport en bewegen. De Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR) vormt hiervoor het uitgangspunt. Afhankelijk van de ruimtelijke opbouw kunnen speelplekken worden gedefinieerd en aan de hand van het aantal en type woningen maken we een inschatting voor hoeveel kinderen een speelplek gerealiseerd moet worden. Hierbij streven we ernaar om genoeg ruimte te reserveren voor grote sport- en speelplekken, omdat er vanuit jeugd en jongeren veel vraag naar buitenruimte is.3 Verder draagt onze Mobiliteitsvisie bij aan een actieve leefstijl. We streven naar duurzamere mobiliteit, waaronder wandelen en fietsen valt, en investeren daarom in goede fietspaden en wandelroutes, zodat inwoners zich gemakkelijk en gezond kunnen verplaatsen.

In 2025 stellen we het Integraal Accommodatieplan (IAP) vast. Hierin worden uitgangspunten beschreven over hoe we omgaan met maatschappelijk vastgoed, waaronder ook binnensportaccommodaties. Hierbij kan men denken aan hoe we omgaan met de spreiding van maatschappelijk vastgoed en de duurzaamheidseisen waaraan het vastgoed moet voldoen. Ook het Integraal Huisvestingsplan (IHP) voor onderwijs kijkt naar de toekomst van schoolgebouwen en daaraan 3

Speelruimteplan 2024 Spelen met Ruimte, 29 februari 2024. Gemeente Barendrecht. LINK

Barendrecht Sport en Beweegt | Barendrecht Sport en Beweegt

| 9

gekoppelde gym- en sportzalen. Omdat sportverenigingen gebruik maken van deze sportzalen is de link met sport en bewegen sterk aanwezig. Zo is de ontwikkeling van een gymzaal in de Stationstuinen opgenomen in het IHP. Sociaaleconomische kaders Met het programma Bewust Barendrecht helpen we onze eigen inwoners bij gezonder en bewuster leven waar bewegen een prominente plek heeft. Het thema sport en bewegen wordt geborgd in dit programma, waarmee handvatten worden geboden om sport en bewegen nog sterker te positioneren binnen de gemeente. Daarnaast zijn er landelijke akkoorden van tijdelijke aard die een sterkte relatie met sport en bewegen hebben. Dit zijn het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), waar sinds 2023 ook het Nationaal Preventieakkoord en het Lokaal Sport- en beweegakkoord, dat een lokale vertaling is van het Nationaal Sportakkoord II,

aan zijn toegevoegd, en het Integraal Zorgakkoord (IZA). Met deze akkoorden werken we aan een inclusiever sportklimaat, sterkere verenigingen en een toekomst waarin sport en bewegen helpen om zorgkosten te verlagen en mensen gezonder te maken. Of deze akkoorden na 2025 (IZA) en 2026 (GALA) worden gecontinueerd is nog niet zeker, maar tot die tijd haken we met de sport- en beweegnota aan op deze akkoorden. Ook op thema’s zoals Jeugdhulp en Participatie gaan we onderzoeken hoe we sport en bewegen als middel kunnen inzetten. Sport en bewegen helpt ons om meer in te zetten op preventie en vroegtijdige ondersteuning, wat kan leiden tot het verminderen van de vraag naar specialistische zorg. Door al deze plannen goed op elkaar af te stemmen, zorgen we ervoor dat sport en bewegen een vast onderdeel wordt van het dagelijks leven. We investeren in sportvoorzieningen, een gezonde omgeving en gelijke kansen voor iedereen. Zo bouwen we samen aan een sportief en gezond Barendrecht!

Barendrecht Sport en Beweegt | Barendrecht Sport en Beweegt

| 10

2 Maatschappelijke uitdagingen, trends en ontwikkelingen Maatschappelijke uitdagingen, trends en ontwikkelingen | Barendrecht Sport en Beweegt

| 11

2 Maatschappelijke uitdagingen, trends en ontwikkelingen 2.1

Uitdagingen

De coronaperiode ligt inmiddels al enkele jaren achter ons, maar nog steeds zijn de effecten ervan zichtbaar. Hoewel de wekelijkse sportdeelname weer stijgt, is dit nog niet terug op het niveau van voor corona4. Daarnaast zien we trends, al dan niet versterkt door corona, in toename van overgewicht, verslechtering van de mentale gezondheid en de toename van eenzaamheid. Deze trends zien we onder verschillende leeftijdscategorieën en diverse doelgroepen terug. Zo zijn de mentale problemen bij jongeren toegenomen, maar was er een extra stijging te zien onder meisjes.5 We zijn ervan overtuigd dat sport en bewegen een rol kan spelen in het tegengaan van deze uitdagingen. Het is daarom belangrijk om cijfers over (wekelijkse) sport- en beweegdeelname van inwoners en het % inwoners dat lid van een sportvereniging is, te monitoren. Wanneer we Barendrecht afzetten tegenover de provincie Zuid-Holland en onze GGD-regio zien we dat we significant beter scoren op het % inwoners dat in 2023 lid was van een vereniging en % inwoners van 18+ die in 2022 wekelijks sportte, namelijk 25,1% versus 21,9% en 53,3% versus 50,9%.6,7 Een andere trend die gezien wordt als uitdaging is dat Nederland vergrijst, met hogere zorgkosten tot gevolg. In Barendrecht is dit niet anders. Sterker nog, er komt een dubbele vergrijzing op ons af8: binnen de groep 65-plussers neemt het deel 80-plussers toe.

Omdat de gemeente de WMO als wettelijke taak heeft, zal dit logischerwijs effect gaan hebben op onze (zorg)kosten. Om deze (aankomende) zorgkosten te drukken is het belangrijk dat we meer inzetten op preventie. Bovenstaande gezondheids- en welzijnsuitdagingen kunnen we voor een deel aanpakken door sport en bewegen. Hiermee sluiten we aan bij de brieven9,10 van

de staatssecretaris Jeugd, Preventie en Sport. Deze brieven laten zien dat ook op landelijk niveau het belang van sport en bewegen wordt erkend. Echter, de uitdagingen bevinden zich niet alleen op de gezondheids- en welzijnsaspecten. Ook voor sport- en beweegaanbieders is het een lastige periode geweest. Gedwongen sluitingen terwijl de vaste kosten doorlopen en leden vertrekken. Gelukkig zien we dat het sport- en beweeglandschap zich langzaam maar zeker herstelt, al dan niet met enkele grotere veranderingen. Deze veranderingen brengen voor zowel gemeente als sport- en beweegaanbieders uitdagingen met zich mee. Echter, deze veranderingen bieden ook kansen en als hier goed op wordt ingespeeld, kan het in potentie veel opleveren. Denk hierbij aan vitalere verenigingen, meer inwoners in beweging, extra sport- en beweegaanbod en innovatieve samenwerkingen tussen sport- en beweegaanbieders, zoals sportverenigingen en (semi-)commerciële sportaanbieders.

2.2

Trends en ontwikkelingen

Het sport- en beweeglandschap is voortdurend in beweging, maar de coronaperiode heeft deze verandering hoogstwaarschijnlijk versneld. Het is van belang om deze veranderingen (lees: trends en ontwikkelingen) in kaart te hebben, zodat we het zo goed mogelijk aan laten sluiten bij onze ambities en inzet. 4

Herstel sportdeelname zet door; meisjes sporten minder. NOC*NSF. LINK

5

Mentale gezondheid van jongeren blijft probleem, vooral bij meisjes, 28 juni 2023. NOS. LINK

6

KISS Rapportage gemeente Barendrecht in 2023. NOC*NSF.

7

Sportdeelname wekelijks, 2022. CBS. LINK

8

Begroting 2023, meerjarenraming 2024-2026 Gemeente Barendrecht. LINK

9

Kamerbrief Sport en Bewegen 2024, 28 november 2024. LINK

10 Kamerbrief over onderwerpen sport en bewegen, 21 februari 2025. LINK

Maatschappelijke uitdagingen, trends en ontwikkelingen | Barendrecht Sport en Beweegt

| 12

Sport en bewegen als middel in plaats van als doel Waar vroeger de nadruk lag op sport en bijbehorende sportnota’s, wordt tegenwoordig steeds vaker gesproken over ‘sport en bewegen’. Dit sluit aan bij de veranderde kijk op sport en bewegen: niet als doel op zich, maar als middel om maatschappelijke uitdagingen aan te pakken en problemen te voorkomen. Uit onderzoek blijkt dat sport en bewegen een waardevolle bijdrage leveren aan diverse maatschappelijke thema’s, zoals het tegengaan van eenzaamheid, het terugdringen van overgewicht, het versterken van de sociale basis, het bevorderen van integratie en het stimuleren van een gezonde leefstijl. Dit wordt onderstreept door onderzoek van Kenniscentrum Sport en Bewegen, waaruit blijkt dat sport en bewegen een positieve Social Return On Investment (SROI)11 hebben. Elke euro die de gemeente Barendrecht investeert in sport en bewegen, levert maar liefst € 2,51 aan maatschappelijke waarde op. Gezien deze impact is het niet meer dan logisch dat sport en bewegen steeds vaker worden ingezet als middel binnen andere beleidsterreinen. De maatschappelijke waarde komt tot uiting in preventie. Dit is op korte termijn lastig te meten en maakt cijfermatige argumentatie voor ‘investeren in sport en bewegen’ in plaats van ‘snijden in sport en bewegen’ lastig.

Individualisering, flexibiliteit en bewegen in de openbare ruimte Een andere trend in de samenleving is de toenemende individualisering, wat ook in het sport- en beweeggedrag zichtbaar is. Steeds meer mensen kiezen ervoor om individueel te sporten, gedreven door factoren zoals flexibiliteit in tijd, variatie in sportbeleving en de opkomst van nieuwe aanbieders. Onderzoek van NOC*NSF12

11 Bijlage 2 12 Zo Sport Nederland 2023. NOC*NSF. LINK 13 KISS Rapportage gemeente Barendrecht in 2023. NOC*NSF.

laat namelijk zien dat 24% van de Nederlanders in verenigingsverband sport, terwijl 33% alleen en ongeorganiseerd sport, 19% bij een (commerciële) sportaanbieder sport en 13% in georganiseerd groepsverband sport. Op landelijk niveau leidt deze trend tot een daling van het aantal mensen dat lid is van een sportvereniging. In Barendrecht is dit echter niet het geval; het percentage leden van sportverenigingen is de afgelopen jaren stabiel gebleven en ligt boven het landelijk gemiddelde.13 Met name jongeren tussen de 13 en 18 jaar blijven hier langer actief bij een sportvereniging dan elders in Nederland. De grafieken in bijlage 1 laten daarnaast zien dat we in Barendrecht goed scoren op het percentage jongeren t/m 25 jaar dat lid is van een sportvereniging in vergelijking met de landelijke en provinciale trend. Wel is er op lokaal niveau een groot verschil tussen het percentage vrouwen dat lid is van een vereniging en het percentage mannen dat lid is van een vereniging, maar ook hier scoort Barendrecht hoger op dan het landelijk gemiddelde. Dit laat zien dat we een bruisend, sterk en vitaal verenigingsleven hebben, wat ook blijkt uit het feit dat meerdere sportverenigingen in Barendrecht aangeven te werken met wachtlijsten.

Een gevolg van deze wachtlijsten is echter dat inwoners niet kunnen sporten bij de vereniging in hun wijk of buurt en dat zij verder van huis moeten zoeken naar een vereniging, hetgeen een drempel voor hen kan zijn. Voor inwoners die op een wachtlijst staan, is het belangrijk dat er voldoende alternatieven zijn om in beweging te blijven. De openbare ruimte biedt hiervoor een goed alternatief, mits de openbare ruimte goed wordt ingericht en gefaciliteerd. Zoals hierboven beschreven laten landelijke cijfers zien dat 36% van de Nederlanders die wekelijks sport dit alleen en ongeorganiseerd of in georganiseerd groepsverband doet en niet op een sportvereniging of bij een (commerciële) sportaanbieder. Denk hierbij aan hardlopen, bootcampen, wielrennen, mountainbiken en

Maatschappelijke uitdagingen, trends en ontwikkelingen | Barendrecht Sport en Beweegt

| 13

wandelen. Als we als gemeente streven naar zoveel mogelijk actieve inwoners, is het essentieel om ook deze doelgroep te faciliteren. Het brengt diverse uitdagingen met zich mee om de openbare ruimte optimaal aan te laten sluiten op de behoeften van sporters. Denk hierbij aan de inrichting zelf, de sociale en fysieke veiligheid, onderhoud en beheer, maar ook aan de veranderende en uiteenlopende wensen binnen de samenleving. Hardlopen en bootcamp zijn sporten die die al langere tijd bekend zijn als populaire vormen van bewegen maar we zien ook een groeiende populariteit van urban sports, zoals BMX, freerunnen en 3x3 basketbal. Hier spelen we op in door bijvoorbeeld het faciliteren van een 3x3 basketbalveld op Sportpark de Bongerd. Door in gesprek te blijven met samenwerkingspartners zoals KijkopWelzijn, maar ook inwoners zelf, richten we de openbare ruimte zo in dat deze breed toegankelijk en laagdrempelig is voor zowel traditionele als opkomende sportvormen.

Maatschappelijke uitdagingen, trends en ontwikkelingen | Barendrecht Sport en Beweegt

| 14

3 Onze ambities

Onze ambities | Barendrecht Sport en Beweegt

| 15

3 Onze ambities Als gemeente hebben we ambities op het gebied van sport en bewegen. Onze ambities hebben betrekking op onze (commerciële) sport- en beweegaanbieders en sportende Barendrechters, maar ook niet-sportende Barendrechters met als doel om ook hen aan te spreken. Met deze ambities sluiten we aan bij de 6 pijlers uit het Nationaal Sportakkoord II en de landelijke uitgangspunten op sport en bewegen, zoals beschreven in de Kamerbrieven van de staatssecretaris Jeugd, Preventie en Sport. 14,15

3.1

Een inclusief en sociaal veilig sportklimaat

In het Nationaal Sportakkoord II is de ambitie uitgesproken om te werken aan een sociaal veilige sport. Gemeenten, waaronder Barendrecht, hebben zich hieraan gecommitteerd. Sport en bewegen is immers onderdeel van de sociale basis.16 We vinden dat iedereen mee moet kunnen doen, ongeacht geslacht, leeftijd, afkomst, inkomen, beperking of geaardheid. Dit is alleen mogelijk als inwoners zich prettig en veilig voelen bij de sportvereniging waar zij hun sport beoefenen én er passend aanbod is voor inwoners. Helaas is dit nog niet altijd het geval. Helaas komt het nog steeds voor dat dat LHBTI-ouders worden uitgescholden of lastiggevallen op het sportveld, dat teams met een beperking zich buitengesloten voelen tijdens het sporten, of dat er simpelweg geen passend sportaanbod is voor bepaalde doelgroepen. Centrum Veilige Sport meldt in zijn jaarverslag 2023 dat er in 2023 1.264 meldingen van grensoverschrijdend gedrag zijn binnengekomen. 20% meer dan in 2022.17,18 Daarnaast melden zij dat naar schatting 90% van de incidenten niet wordt gemeld.19 Sport en bewegen zouden voor iedereen veilig, toegankelijk en inclusief moeten zijn. Daarom is het van belang om barrières weg te nemen en een sportklimaat te creëren waarin iedereen zich welkom, veilig en gelijkwaardig voelt. Door dit thema specifiek op te nemen in de nieuwe sport- en beweegnota

committeren we ons hieraan. De uitdaging is om Barendrechters die willen maar niet kunnen of durven, te stimuleren. Als gemeente zijn we daarom aangesloten bij Uniek Sporten, een initiatief bijdraagt aan een sport- en beweeglandschap dat is ingericht voor mensen met een beperking. Ook een aantal verenigingen in Barendrecht zijn hierbij aangesloten en we streven ernaar om nog meer verenigingen in onze gemeente te hebben die zich aansluiten bij Uniek Sporten. Gelukkig hebben we in gemeente Barendrecht genoeg sportverenigingen die deze denkwijze delen. Er zijn namelijk al goede voorbeelden te vinden van aangepaste sporten, zoals Walking Football en Walking Basketball. Ook G-sporten vinden plaats in de gemeente. Denk hierbij aan ‘Running Blind’ of ‘OMZIEN Wandelen’ dat in 2024 werd bekroond tot beste beweeginitiatief van Zuid-Holland. We hopen dat komende jaren steeds meer verenigingen aan de slag gaan met vernieuwend aanbod om doelgroepen te bedienen die op dit moment onvoldoende of niet bediend worden door het sport- en beweeglandschap. Hierbij denken we bijvoorbeeld ook aan inwoners die kampen met verslaving of GGZ-problematiek. Als gemeente kunnen wij hierin een rol spelen door het beschikbaar stellen van de nu al bestaande jaarlijkse subsidies, het intensiveren van bestaande samenwerkingen en het opstarten en onderzoeken van nieuwe samenwerkingen.

Daarnaast denken we mee om uitdagingen die sportverenigingen ervaren op te lossen. Verenigingen gaven tijdens de bijeenkomst van

14 Kamerbrief Sport en Bewegen 2024, 28 november 2024. LINK 15 Kamerbrief over onderwerpen sport en bewegen, 21 februari 2025. LINK 16 Navigeren door het sociaal domein. Overzicht van wetten en budgetten, 2024. Gemeente Barendrecht. 17 Jaarverslag 2023. Centrum Veilige Sport. LINK 18 Aantal meldingen grensoverschrijdend gedrag in sport blijft stijgen, 24 november 2024. NRC. LINK 19 Cijfers, feiten en documenten. Centrum Veilige Sport, LINK

Onze ambities | Barendrecht Sport en Beweegt

| 16

3 maart 2025 aan dat subsidies niet alleen moeten bestaan om verbeteringen te realiseren, maar ook om gerealiseerde verbeteringen in stand te houden. Dit kan bijvoorbeeld door aanstelling van een verenigingsmanager die zichzelf terugverdient, maar ook door financiering van structurele trainerscursussen in plaats van eenmalige cursussen. Ook externe financieringsbronnen kunnen bijdragen aan het in stand houden van gerealiseerde verbeteringen. Deze financieringsbronnen houden we constant in de gaten en communiceren we actief naar sportverenigingen. Indien deze interessant zijn voor ons, maken we hier gebruik van. De feedback van verenigingen nemen we mee in de herziening van de subsidieregeling voor sportverenigingen. Hoe krijgen we dit samen voor elkaar? Het Centrum Veilige Sport Nederland heeft vier simpele basiseisen opgesteld, te weten de 4 V’s20: 1. Verenigingsbrede gedragscode. Het is belangrijk om als vereniging uit te dragen welk gedrag gewenst is op de club en welk gedrag dat niet is. Dit bevordert het sociale sportklimaat, het plezier waarmee mensen naar de club gaan en voorkomt ongewenst gedrag zoals pesten. NOC*NSF, sportbonden en het ministerie van VWS hebben gedragscodes opgesteld waar verenigingen inspiratie uit kunnen halen. 2. Vertrouwenscontactpersoon op de club. Een vertrouwenscontactpersoon is aangesteld binnen de vereniging.

Dit is de persoon waar je een melding kan maken in geval van sociaal ongewenst gedrag. Deze persoon kan naar aanleiding van deze melding stappen ondernemen. Daarnaast adviseert de persoon over een sociaal veilige omgeving. Dit is iets anders dan een vertrouwenspersoon. 20 Basiseisen Sociale Veiligheid. NOC*NSF. LINK 21 Afhankelijkheid en kwetsbaarheid. Ministerie van VWS. LINK

Een vertrouwenspersoon is een onafhankelijk persoon met een geaccrediteerde opleiding tot vertrouwenspersoon die buiten de vereniging staat. Deze persoon kan ingeschakeld worden bij bijvoorbeeld meldingen die volgens de vertrouwenscontactpersoon om opschaling vragen. We vinden dat elke vereniging een interne vertrouwenscontactpersoon dient te hebben om eerste signalen te herkennen en waar nodig actie op te ondernemen. Een onafhankelijke vertrouwenspersoon kost geld en zal naar waarschijnlijkheid minder vaak ingeschakeld worden. Deze rol zou, zeker voor kleinere verenigingen, in gezamenlijkheid opgepakt en gefinancierd kunnen worden. We onderzoeken of één onafhankelijk vertrouwenspersoon (financieel) haalbaar en wenselijk is. 3. Verklaring omtrent het gedrag voor vrijwilligers (die werken met kwetsbare doelgroepen). Een VOG is een verklaring waaruit blijkt dat iemand geen strafblad heeft of dat het strafblad geen bezwaar vormt voor het uitvoeren van een functie. Vooral wanneer er gewerkt wordt met kwetsbare doelgroepen is dit van belang. Onder kwetsbare doelgroepen verstaan we in ieder geval21: - Minderjarigen. - Mensen met een verstandelijke beperking. - Mensen die zorg vragen of krijgen. - Mensen die gebruikmaken van het aanbod van een welzijnsinstelling. - Mensen die een persoonsgebonden budget hebben. - Mensen die gebruikmaken van de Wet maatschappelijk ondersteuning.

Wij streven ernaar dat iedereen die binnen een vereniging actief is, beschikt over een VOG. 4. Vakkundig geschoolde trainer-coaches. Geschoolde trainers en coaches bieden tal van voordelen. Scholing zorgt voor uitdagende trainingen en het stimulering van talentontwikkeling, maar ook voor trainers die gewenst gedrag stimuleren en ongewenst gedrag tijdig signaleren en bespreekbaar maken. Deze scholing, waarin aandacht is voor pedagogiek en integriteit, kan middels

Onze ambities | Barendrecht Sport en Beweegt

| 17

cursussen, opleidingen of e-learnings. Vakkundig geschoolde trainers-coaches dragen niet alleen direct bij aan sociale veiligheid, maar in bepaalde mate ook aan talentontwikkeling, waar we later verder op ingaan. We vinden dat elke sportvereniging in de gemeente ten minste aan deze vier basiseisen moet voldoen. Echter, we beseffen ons ook dat het inrichten en borgen van deze eisen tijd kost en gedaan wordt door vrijwilligers. We geven sportverenigingen de ruimte om, binnen gemeentelijke kaders, hierin hun eigen weg te vinden. Als gemeente brengen we de vier eisen onder de aandacht en jagen we het aan middels subsidies, trainingen en workshops. Op termijn zijn we voornemens om de vier V’s als verplicht criterium op te nemen in de nieuwe subsidieregeling(en). We sluiten hierbij aan op de ambitie ‘’100% van de mensen voelt zich welkom in een sociaal veilige, gezonde en inclusieve sportomgeving’’ uit de Sportagenda 2032 van NOC*NSF.22 Volgens NOC*NSF heeft de sportsector een directe betekenis bij maatschappelijke ontwikkelingen. Verder blijven we met Vereniging Sport en Gemeenten (VSG) in gesprek over dit thema. De VSG is op dit moment bezig met het opstellen van een nieuwe agenda. Waar mogelijk en indien passend in relatie met ons lokaal sport- en beweegbeleid sluiten we ook aan op deze agenda.

Ook blijven we ontwikkelingen op het gebied van aangepast sporten aanmoedigen en aanjagen. We zijn en blijven aangesloten bij Uniek Sporten en dragen dit uit naar de verenigingen in onze gemeente. Op deze manier vergroten we het gemeentelijke aanbod wat betekent dat we meer inwoners en nieuwe doelgroepen in beweging krijgen. Bijkomend voordeel is dat verenigingen hierdoor extra leden 22 Sportagenda 2032. NOC*NSF. LINK 23 SportMEE LINK

genereren, wat hun vitaliteit ten goede komt. Wat we verstaan onder een vitale vereniging beschrijven we onder ambitie 5. Wij ondersteunen deze initiatieven zowel financieel als organisatorisch. Financieel doen we dit door middel van subsidies, terwijl we organisatorisch bijdragen door het faciliteren van een verenigingsondersteuner en ambtelijke ondersteuning van bijvoorbeeld de beleidsadviseur Sport. Afgelopen jaren hebben we een verenigingsondersteuner gefinancierd en dit continueren we. Daarnaast subsidiëren we SportMEE.23 Dit is een organisatie die inwoners met een beperking naar regulier sport- en beweegaanbod toe leidt De verenigingsondersteuner speelt daarnaast een cruciale rol in het begeleiden en versterken van sportverenigingen, zodat zij een inclusiever en toegankelijker sportklimaat kunnen bieden. De verenigingsondersteuner biedt sportverenigingen ondersteuning in de vorm van advies, netwerkvorming en als facilitator. Tijdens bijeenkomsten met sportverenigingen waarin we in gesprek gingen over de sporten beweegnota en aankomende bezuinigingen is hier expliciet om gevraagd, wat onderstreept hoe belangrijk deze rol is. Tijdens de bijeenkomsten werd ook aangegeven dat het aanbod voor uniek en aangepast sporten beter onder de aandacht gebracht kan worden.

Dit kan bijvoorbeeld door een overzichtelijk informatiemiddel, zoals een boekje, vergelijkbaar met Sjors Sportief voor de jeugd. Op deze manier wordt het aanbod laagdrempeliger en toegankelijker voor iedereen die op zoek is naar een passende sportmogelijkheid. Inwoners met een kleine portemonnee kunnen een financiële drempel ervaren wanneer ze de stap naar een sportvereniging willen zetten. Om deze drempel te verlagen, al dan niet helemaal weg te nemen, hebben we als gemeente de ‘Regeling Meedoen’. Via deze regeling kunnen inwoners, zowel volwassenen als kinderen, een tegemoetkoming aanvragen om (een deel van) de contributie van een sportvereniging te financieren. Kinderen vanaf 5 jaar kunnen daarnaast, indien

Onze ambities | Barendrecht Sport en Beweegt

| 18

3.2 Kwalitatief en kwantitatief behoud van bestaande sportaccommodaties

Binnensportaccommodaties Bij binnensport gaat het om sporthallen, sportzalen, gymzalen en zwembaden. De focus ligt primair op het behouden van de kwaliteit van deze accommodaties, niet op uitbreiding. Waar nieuwe sportbehoeften ontstaan, bekijken we de mogelijkheden om deze te faciliteren binnen onze huidige binnensportaccommodaties. De praktijk laat echter zien dat de capaciteit van binnensportaccommodaties steeds meer onder druk staat. Dit werd tijdens de bijeenkomst met binnensportverenigingen benadrukt. Veel binnensportverenigingen hebben wachtlijsten, moeten meerdere teams tegelijkertijd laten trainen of wijken uit naar omliggende gemeenten voor zaalhuur. Bovenstaande zorgt voor groeibeperking van verenigingen en sportaanbod, terwijl verenigingen aangeven te willen én kunnen groeien. Gezien de bestaande druk op onze (binnen)sportaccommodaties krijgen Barendrechtse sport- en beweegaanbieders voorrang op huur van deze sportaccommodaties ten opzichte van niet Barendrechtse sport- en beweegaanbieders.

In Barendrecht kennen we een zowel kwalitatief als kwantitatief goed aanbod van binnen- en buitensportaccommodaties. Deze accommodaties dragen bij aan het in beweging brengen van inwoners binnen een veilige, toegankelijke en duurzame omgeving. Ook zijn het plekken waar ontmoeting tot stand komt. In beide bijeenkomsten met de sportverenigingen werd dit beeld bevestigd. We mogen blij zijn met en trots zijn op de kwaliteit van onze voorzieningen, maar realiseren ons tegelijkertijd dat er altijd verbeteringen mogelijk zijn. Denk hierbij aan uitbreiding van capaciteit, verduurzaming van sportaccommodaties in breedste zin van het woord en multifunctionelere inzetbaarheid van deze sportaccommodaties. Op dit laatste punt wordt ingegaan onder ambitie 5.

Een belangrijk aspect van de capaciteitsdruk is het feit dat trainingen op piekuren (17.00-22:00) plaatsvinden. Overdag zitten de zalen vol in verband met het bewegingsonderwijs en werkt het vrijwillig kader dat de trainingen faciliteert. Verruiming van mogelijkheden is een wens van veel binnensportverenigingen. Bovenstaande punten zijn verre van ideaal en onderstrepen de noodzaak van extra binnensportcapaciteit. Hoewel de bouw van een nieuwe, extra sporthal een logische oplossing lijkt, vraagt het om een zorgvuldige afweging van verschillende aspecten en belangen. Twee belangrijke aspecten die vragen om zorgvuldige en integrale afweging tussen maatschappelijke behoeften en een strategische benadering zijn de beschikbare financiële middelen en de strijd om ruimte.

ouders aanspraak kunnen maken op de regeling, kosteloos zwemdiploma’s A, B en C halen. Op dit moment geldt er een geringe eigen bijdrage. We werken daarbij nauw samen met het Inge de Bruijn Zwembad. We onderzoeken hoeveel aanvragen voor sport, bewegen en zwemlessen binnenkomen en indien nodig maken we een actieplan om de regeling te promoten. Voor een inclusief sport- en beweegaanbod werken we niet alleen met sportverenigingen samen. Ook onze partner KijkopWelzijn en dan specifiek de buurtsportcoaches spelen hier een belangrijke rol in. Zij organiseren sport- en beweegactiviteiten voor verschillende doelgroepen. We zijn en blijven met hen in gesprek om hun aanbod nog inclusiever en toegankelijker te maken.

Een derde factor die een belangrijke rol speelt in de afweging voor een nieuwe binnensportaccommodatie is onderwijs. Als gemeente hebben we de wettelijke

Onze ambities | Barendrecht Sport en Beweegt

| 19

verplichting om voldoende bewegingsonderwijs te faciliteren voor het primair en voortgezet onderwijs, een belangrijke factor in de besluitvorming over nieuwe sportvoorzieningen. De uitvoering van bewegingsonderwijs heeft daarmee automatisch voorrang op activiteiten van sportverenigingen. Als blijkt dat er vanuit onderwijs geen noodzaak is voor extra zaalcapaciteit in relatie tot bewegingsonderwijs, zal er geen nieuwe accommodatie worden gerealiseerd. Buitensportaccommodaties De gemeente Barendrecht heeft een groot aantal buitensportaccommodaties, waaronder voetbal-, hockey- en korfbalvelden die in eigendom zijn van de gemeente. Daarnaast zijn er tennisbanen, die eigendom zijn van de tennisverenigingen zelf. De gemeente is verantwoordelijk voor het beheer, onderhoud, vervanging en aanleg van de sportvelden en -banen die in gemeentelijk bezit zijn. De grond waarop de buitensportaccommodaties liggen, is eigendom van de gemeente Barendrecht. Sportverenigingen betalen hiervoor een jaarlijkse bijdrage in de vorm van erfpacht. De gebouwen op deze grond, zoals clubhuizen en kleedkamers, zijn, in tegenstelling tot de velden, doorgaans eigendom van de sportverenigingen zelf. Dit is vastgelegd via het recht van opstal. Verenigingen zijn zelf verantwoordelijk voor het beheer, onderhoud en de vervanging van hun accommodaties.

Om hen hierin te ondersteunen, kunnen zij via investeringssubsidies een bijdrage aanvragen voor renovatie of nieuwbouw. Hiermee willen we sportverenigingen helpen om hun voorzieningen zowel kwantitatief als kwalitatief aan te laten sluiten op behoeften. Een volledig overzicht van buitensportaccommodaties is vindbaar in de bijlage 3. We erkennen dat er op het gebied van sportvelden en -banen verschillende kwantitatieve en kwalitatieve standaarden bestaan. De kwantitatieve normen, zoals het aantal benodigde sportvelden, kunnen worden berekend met behulp van

rekentools die door sportbonden worden aangeboden. Daarnaast analyseren we de actuele bezettingsgraden om een goed beeld te krijgen van de vraag en het gebruik van de velden. Net als bij binnensportverenigingen lopen enkele buitensportverenigingen tegen hun grenzen aan of hebben een ledenstop. Ook hier zou een logische oplossing zijn om meer capaciteit te realiseren. Een uitdaging bij uitbreiding van sportvelden is echter de beperkte ruimte in Barendrecht. Dit is een belemmerende factor die we niet eenvoudig kunnen oplossen. Daarom is het des te belangrijker om de beschikbare sportaccommodaties zo efficiënt mogelijk te benutten en, waar mogelijk, innovatieve oplossingen te zoeken om de groeiende vraag naar buitensportfaciliteiten te accommoderen. Daarnaast vinden we het belangrijk dat velden en banen kwalitatief voldoen aan de sport-specifiek geldende eisen. Deze eisen worden over het algemeen per sportbond opgesteld. Dit is ons uitgangspunt bij renovatie en vernieuwing. De afschrijftermijnen en het financiële plaatje wegen hierbij het zwaarst, maar ook duurzaamheid en circulariteit van materiaal worden steeds belangrijker in keuzes die we maken. Hoe krijgen we dit samen voor elkaar? Ondanks de knelpunten op financieel en ruimtelijk gebied en wettelijke taken zitten we komende jaren niet stil.

De gemeente is een groot aantal binnensportaccommodaties rijk en deze accommodaties moeten op termijn voldoen aan steeds strengere duurzaamheids- en veiligheidseisen. Daar gaan we komende jaren in investeren. In het Integraal Accommodatieplan (IAP) dat naar verwachting in juli naar de Raad gaat, gaan we verder in op het duurzaamheidsaspect. Daarnaast is in het Integraal Huisvestingsplan (IHP) opgenomen dat er een nieuwe gymzaal gerealiseerd wordt in de te ontwikkelen wijk Stationstuinen. Deze gymzaal is primair bedoeld voor onderwijs, maar waar mogelijk voldoet deze gymzaal ook aan zoveel

Onze ambities | Barendrecht Sport en Beweegt | 20

mogelijk eisen vanuit de sportbonden, waardoor diverse sportverenigingen er in de avonduren gebruik van kunnen maken, om de druk op de binnensportaccommodaties te verlichten. Verder staat in het IHP dat de maatschappelijke meerwaarde van sportaccommodaties verder gaat dan alleen bewegingsonderwijs. Dit wordt meegenomen in het onderzoek naar avondgebruik van sportaccommodaties. Een ander groot project wat er op korte termijn in ieder geval aan gaat komen is de renovatie, dan wel nieuwbouw van de Driesprong. De keuze tussen deze twee opties hangen grotendeels af van het financiële plaatje, maar in alle gevallen houden we rekening met de wensen van scholen, verenigingen en (nieuwe) eisen van sportbonden. We blijven daarom in gesprek met gebruikers om nieuwe plannen zo goed als kan aan te laten sluiten op behoeften en wensen. Belangrijk daarbij is dat we multifunctioneel gebruik van accommodaties in het achterhoofd houden. Dit biedt mogelijke kansen voor zowel sportverenigingen als de gemeente om kosten te drukken, bezettingsgraden te verhogen en beperkte vierkante meters efficiënter te gebruiken. In het land zijn hier steeds meer voorbeelden van te vinden. Sportverenigingen die op een bepaalde manier sportaccommodaties delen, het inregelen van inpandige ruimtes voor kinderdagverblijven, eerste-lijns-zorg en een buurthuis of het stapelen van sporthallen.

Gezien er op kort termijn geen nieuwe, extra binnensportaccommodatie wordt gerealiseerd, moeten we onderzoeken of we de huidige bezettingsgraad kunnen optimaliseren en daarmee een efficiëntieslag kunnen slaan. Hierbij combineren we de wensen en behoeften van verenigingen met data die we hebben, maar we staan open voor creatieve ideeën van verenigingen.

Op het gebied van uitbreiding van buitensportaccommodaties ervaren we een groot knelpunt. Er is simpelweg (bijna) geen ruimte voor nieuwe velden op bestaande locaties, waardoor uitweiding niet mogelijk is. Ook voor verplaatsing van een volledig sportpark ten behoeve van uitbreiding zien we zowel ruimtelijk als financieel geen mogelijkheden. Een innovatieve gedachte die oplossing kan bieden en al wordt toegepast bij woningbouw is om de hoogte in te gaan. Op deze manier creëer je extra capaciteit zonder dat het extra vierkante meters kost. Een voorbeeld hiervan is het voetbalveld op het dak van een parkeergarage van Ikea in Utrecht24. Verder zorgen we ervoor dat de velden en banen die er zijn en vallen onder onze verantwoordelijkheid, op tijd en indien nodig, vervangen of gerenoveerd worden. Hierbij kan men denken aan vervanging van top- en onderlagen van kunstgrasvelden, maar ook lichtmasten. De investeringen die we als gemeente jaarlijks doen, worden weergeven in het investeringsoverzicht, dat is gekoppeld aan de jaarlijkse begroting en meerjarenbegroting.25 Bepaalde materialen kunnen de capaciteit verhogen. Bij renovatie en vervanging wordt dit meegenomen in de belangenafweging. Om de huidige capaciteit in onze gemeente beter te benutten moeten we innoveren.

In 2025 gaan we daarom aan de slag met de implementatie van een digitaal reserveringssysteem voor de gemeentelijke sportaccommodaties, zoals de sporthallen. Hiermee zorgen we ervoor dat de uren waarop sporthallen nu leeg staan, toch benut worden. Dit maakt het voor verenigingen die ruimtegebrek ervaren makkelijker om extra trainingsuren te reserveren.

24 Voetbalveld dak Ikea Utrecht opgeleverd, 3 februari 2017. De Architect. LINK 25 Begroting 2025 meerjarenraming 2026-2028 Barendrecht LINK

Onze ambities | Barendrecht Sport en Beweegt

| 21

3.3

Een beweegvriendelijke buitenruimte

Onze samenleving verandert en daardoor gaan inwoners anders sporten. Zo wordt er steeds meer gesport en bewogen in de openbare ruimte. In de speeltuin, op het Cruyff Court, in het calisthenicspark, op de fiets naar werk of op hardloop- en wandelpaden. Individueel dan wel in groepsverband, maar in ieder geval in de openbare ruimte. We vinden het belangrijk om ook deze doelgroep te bedienen door een zo beweegvriendelijk mogelijke buitenruimte te creëren. Een neveneffect van openbare ruimte die uitnodigt tot bewegen is dat ontmoeting meer gestimuleerd wordt. Mensen gaan immers liever en vaker naar buiten. Het belang van ontmoeting in de buitenruimte wordt ook in het collegeprogramma ‘Barendrecht Werelddorp 2022-2026’ aangehaald. De beweegvriendelijke buitenruimte hangt sterk samen met factoren zoals aanwezigheid van stoep- en fietspaden, verkeer, sociale en fysieke veiligheid en recreatief groen en blauw. Ook is het voor inwoners van belang dat deze beweegvriendelijke omgeving dicht in de buurt is. Voor inwoners kan reizen naar een beweegvriendelijke omgeving namelijk een (te) grote drempel zijn. Bij het inrichten van nieuwe openbare ruimte of het herinrichten van bestaande openbare ruimte werken we dan ook standaard met de Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR)26. De ambitie voor een beweegvriendelijke ruimte sluit goed aan bij het Speelruimteplan dat in 2024 is vastgesteld.

Een voorbeeld hiervan is het beter benutten van de openbare ruimte bij de geluidswal van de snelweg A15 bij de Carnisserbaan. 26 Een gestructureerde verzameling van eisen en oplossingen die voortkomen uit wet- en regelgeving, gemeentelijk beleid en praktische kennis en ervaring. De leidraad beschrijft de gewenste kwaliteit van de inrichting van de openbare ruimte.

Dit maakt het voor ongeorganiseerde sporters aantrekkelijker, maar ook voor personal trainers en bootcampgroepen om deze ruimte te gaan benutten. Een volledig overzicht van alle sport- en speelplekken en openbare sportlocaties in de gemeente staat in bijlage 4. Daarnaast kan het faciliteren van sport en bewegen in de openbare ruimte leiden tot een verlaging van de drempel voor inwoners om lid te worden van een vereniging. In de bijeenkomsten met sportverenigingen werd aangegeven dat de

Onze ambities | Barendrecht Sport en Beweegt | 22

openbare ruimte meer ingericht moet worden voor sporters, zodat zij ook buiten de verenigingen om over goede faciliteiten kunnen beschikken. Een voorbeeld hierbij zijn mountainbike- of BMX-routes, zodat de jeugd en volwassenen kunnen proeven aan deze sporten. Als ze plezier blijven houden in de sport of zich verder willen ontwikkelen, wordt de stap naar een sportvereniging kleiner. Door een toegankelijke en aantrekkelijke openbare ruimte te creëren, stimuleren we een natuurlijke doorstroom naar verenigingen, waar zij hun vaardigheden verder kunnen ontwikkelen en de sociale binding binnen de sport kunnen versterken. Tegelijkertijd realiseren we ons dat de beschikbare ruimte in Barendrecht schaars is en dat de strijd om ruimte intens is. Daarom is het van groot belang dat sport en bewegen integraal worden meegenomen bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen, zoals in de nieuwbouwwijk De Stationstuinen. Deze wijk, gelegen naast het station, wordt autoluw, waarbij we inzetten op het STOMP-principe (stappen, trappen, openbaar vervoer, mobiliteitsdiensten en particuliere auto). Dit betekent dat wandelen en fietsen een centrale rol krijgen in de openbare ruimte. Dit biedt niet alleen kansen voor sport- en beweegactiviteiten in de openbare ruimte, maar stimuleert ook actieve mobiliteit van en naar werk en vrijetijdsbesteding.

Dit geldt ook voor afstand tussen andere voorzieningen, zoals scholen en sporthallen. Door te zorgen voor een aantrekkelijke en veilige fiets- en wandelverbinding, stimuleren we beweging op jonge leeftijd en dragen we bij aan een gezonde en actieve leefstijl voor toekomstige generaties. Hoe krijgen we dit samen voor elkaar? We blijven als gemeente constant bezig met het verbeteren van onze buitenruimte. Een van de doelen hiervan is een beweegvriendelijke omgeving. Zo is in 2025 budget gereserveerd voor een onderzoek naar veilige fiets- en voetpaden, want beweegvriendelijkheid van onze gemeente op den duur moet bevorderen. Verder

is er structureel geld gereserveerd voor speelvoorzieningen. In samenspraak met afdeling buitenruimte zorgen we ervoor dat deze voorzieningen zo toegankelijk en inclusief mogelijk worden ingericht. Dit houdt onder andere in dat er voor elke doelgroep en leeftijdscategorie aanbod moet zijn in de vorm van speel- en sportvoorzieningen, want deze twee soorten voorzieningen gaan hand in hand. Regelmatig worden er externe subsidies beschikbaar gesteld door organisaties zoals ZonMw en provincie Zuid-Holland ten behoeve van een beweegvriendelijke buitenruimte. We hebben deze organisaties en subsidies goed in beeld en gaan actief inzetten op subsidieaanvragen. Een ander onderwerp wat aansluit bij deze ambitie is openbare verlichting. Net als bij sportverenigingen vinden sport en bewegen in de buitenruimte vaak plaats in de avonduren. Sociale en fysieke veiligheid spelen hierin een grote rol en indien dit niet goed ingeregeld is, kan dit als drempel worden ervaren. Op dit onderwerp investeren we structureel. Als gemeente zijn we verantwoordelijk voor het creëren van deze beweegvriendelijke buitenruimte die aansluit op behoeften, maar dit doen we niet alleen. We voeren hiervoor actief participatieonderzoeken uit. Op deze manier zorgen we ervoor dat renovatie, vervanging en nieuw aanbod aansluit op behoeften van inwoners.

Hier nemen we ook behoeften van sport- en beweegaanbieders in mee, want zoals in de bijeenkomsten aangegeven kan aanbod in de openbare ruimte (in)direct ook bijdragen aan een vitalere vereniging. Daarnaast betrekken we KijkopWelzijn, en met name buurtsportcoaches en jeugdwerkers, actief bij grotere ontwikkelingen. Zij staan midden in de samenleving, weten wat er speelt en organiseren sport- en beweegaanbod in de openbare ruimte. De voorzieningen dienen goed aan te sluiten bij hun activiteiten.

Onze ambities | Barendrecht Sport en Beweegt | 23

In 2025 en 2026 gaan we aan de slag met de eerder benoemde geluidswal aan de Carnisserbaan. Op dit moment bevinden zich daar enkele speeltoestellen, wandelpaden, voetbaldoelen en een grasvlakte die gebruikt kan worden voor sporten beweegactiviteiten zoals bootcamp. Echter, deze ruimte heeft potentie en willen we benutten. Middels gesprekken met (mogelijke) gebruikers onderzoeken we welke behoeften er liggen en onderzoeken we welke mogelijkheden er zijn binnen de ruimtelijke en financiële kaders.

3.4

Focus op breedtesport

We willen als gemeente zoveel mogelijk inwoners bereiken en activeren om te sporten en bewegen. Dit doen we door in te zetten op breedtesport, zodat iedereen de kans heeft om te sporten en bewegen. We gaan hierbij doelgroepgericht aan de slag en blijven dit doen op basis van data. We gebruiken verschillende monitors van de GGD en NOC*NSF, de in hoofdstuk 4 opgestelde indicatoren en de door Lorenz opgestelde wijkscans van onze gemeente.27 Zoals in hoofdstuk twee beschreven liggen er namelijk grote uitdagingen bij enkele (sub)doelgroepen, namelijk jeugd en 65+’ers. We leggen daarom extra focus op deze twee doelgroepen, waarbij we opnieuw onderscheid maken tussen subgroepen. We zien namelijk dat sport- en beweegdeelname bij bepaalde groepen achterblijft ten opzichte van het gemiddelde. Het gaat hier voornamelijk om meiden tussen de 13-18 jaar oud en inwoners met een lage ‘sociaaleconomische positie (SEP)’ score. Er is geen eenduidige reden die stelt waarom het sport- en beweeggedrag van deze groepen achterblijft. Het kan te maken hebben met het gebrek aan passend aanbod in de gemeente en het niet inzien van het belang van sporten en bewegen, maar ook met andere prioriteiten zoals zoals werk, school of mantelzorg. 27 Wijkscans gemeente Barendrecht december 2024. Lorenz.

Ook is er binnen de doelgroep 65+’ers een groep waarbij gebrek aan sport- en beweegdeelname dusdanige risico’s met zich meebrengt dat we hier extra focus op aanbrengen. Dit zijn ouderen met een verhoogd valrisico. Een val, met risico op breuken, brengt, zeker op latere leeftijd, grote risico’s met zich mee. Met in het achterhoofd de dubbele vergrijzing die op gemeente Barendrecht afkomt wordt de kans op een hoger aantal incidenten groter. We vinden het daarom belangrijk dat we valincidenten zoveel mogelijk willen voorkomen en dat we deze inwoners begeleiden naar structureel sport- en beweegaanbod. Op dit moment worden er verschillende valpreventiecursussen aangeboden in de gemeente. Na afloop van deze cursussen stromen deze inwoners idealiter door naar het reguliere sport- en beweegaanbod in de gemeente. Dit kunnen activiteiten van KijkopWelzijn zijn, maar ook initiatieven zoals Walking Football of ouderengym bij andere sport- en beweegaanbieders. Omdat dit aanbod overdag plaats kan vinden is dit geen belasting op de piekuren (17:00-22:00) en stelt dit ons in staat om bezettingsgraden van sportaccommodaties te verhogen, zonder dat dit ten koste gaat van het bestaande aanbod. Behoefte aan aanbod dat overdag plaatsvindt, biedt kansen voor verenigingen die ruimte hebben voor extra leden. Eventuele bijvangst kan zijn dat het aantal vrijwilligers hierdoor ook toeneemt.

Zoals eerder beschreven kampen veel verenigingen met wachtlijsten. Voor een deel van de verenigingen heeft dit te maken met het aantal uren dat hun accommodatie beschikbaar is voor sport en bewegen. Iets wat niet direct op te lossen is. Uit één van de bijeenkomsten met de sport- en beweegaanbieders bleek echter dat er ook verenigingen zijn die wachtlijsten hebben vanwege een tekort aan vrijwillig (en gekwalificeerd) kader. Dit is een probleem dat landelijk veel voorkomt, maar ook een probleem waarin de gemeente kan ondersteunen. Verenigingen gaven aan dat het aanbieden van workshops en trainingen om een gekwalificeerde trainer te worden kan helpen bij werving van vrijwillig kader. De gemeente is voornemens