RIB Meicirculaire 2026 gemeentefonds

Aan de gemeenteraad

Uw brief van: -

Ons kenmerk:

Uw kenmerk: -

Contactpersoon: R. Poldervaart

Bijlage(n):

1

Cluster:

Onderwerp:

Meicirculaire 2026 gemeentefonds

Doorkiesnummer: 14 0180 Datum:

2026-038219 Concerncontrol 9 juni 2026

Geachte raadsleden, Bijgevoegde meicirculaire bevat informatie over de actualisatie van het gemeentefonds op basis van de Voorjaarsnota van het Rijk. Kernboodschap De meicirculaire 2026 heeft voor de gemeente Barendrecht per saldo een financieel nadelig effect ten opzichte van de decembercirculaire 2025. Dit geldt voor het begrotingsjaar 2026 en voor de jaarschijven 2028 tot en met 2030. De belangrijkste oorzaken zijn de lagere toevoeging vanuit het BTWcompensatiefonds als gevolg van een hogere landelijke uitputting in 2025 en diverse neerwaartse bijstellingen van de aantallen binnen de verdeelmaatstaven van het gemeentefonds. Daarnaast leiden de voorgenomen wijzigingen van het Rijk rondom huishoudelijke hulp binnen de Wmo vanaf 2029 tot aanzienlijke mutaties in de algemene uitkering. Omdat tegenover deze lagere inkomsten naar verwachting ook lagere uitgaven staan, zijn hiervoor voorlopig stelposten opgenomen. Hiermee wordt het effect geneutraliseerd totdat meer duidelijkheid bestaat over de definitieve uitwerking van deze maatregel. De ontwikkelingen met de grootste financiële impact zijn de volgende: 1. De structurele verwerking van de afrekening 2025 van het BTW-compensatiefonds in de meicirculaire 2026. 2. Een hogere compensatie voor loon- en prijsontwikkelingen dan eerder geraamd. 3.

Neerwaartse bijstellingen van diverse verdeelmaatstaven, met een negatief effect op de inkomsten uit het gemeentefonds. 4. Een aanzienlijke afname van de algemene uitkering vanaf 2029 als gevolg van de voorgenomen uitname van huishoudelijke hulp uit de Wmo, waarvoor voorlopig een neutraliserende stelpost is opgenomen.

pagina 1 van 6

Toelichting In onderstaand overzicht treft u de mutaties voor Barendrecht aan met daaronder een uitgebreidere puntsgewijze toelichting. Op basis van de uitgangspunten van de toezichthouder (zie Bijlage d.d. 01-042026) zijn in het blauw diverse stelposten opgenomen. De overige stelposten worden omschreven bij de puntsgewijze toelichting. Meicirculaire 2026 Gemeente: Uitkeringsfactoren:

Barendrecht Lopende prijzen Basis: Meicirculaire 2026 Vergelijk: Decembercirculaire 2025

Let op! Alle bedragen zijn afgerond op 1.000 euro A.

Beginstand December 2025

B. 1 1b 2 2b 3 4

Accres, uitkeringsfactor en uitkeringsbasis Volume accres (historisch bbp) -/- stelpost reservering voor volume accres LPO accres prijs bbp -/- ophoging stelpost reservering voor loon- en prijsindex Afrekening ruimte onder BCF-plafond 2025 Ontwikkeling uitkeringsbasis, WOZ correctie en hoeveelheidsverschillen

Subtotaal B. Mutaties Accres, uitkeringsfactor/ uitkeringsbasis C. 5 5b 6 6b 6c 7 8 9

Taakmutaties (> € 25.000) Uitstel vervanging abonnementstarief Wmo -/- vervallen stelpost WMO compensatie Huishoudelijke hulp uit de Wmo Vangnetregeling huishoudelijke hulp uit de Wmo + Stelpost voor uitname HH WMO Kinderopvang pleegouders Compensatieregeling niet-beoogde kosten jeugdzorg Overige kleine taakmutaties (<25.000)

2026 93.245

2027 96.184

2028 97.425

2029 101.599

2030 101.599

70

137

-68

-483 -453

489 0 -250 -397

616 -500 -250 -453

476 -500 -250 -367

2.094 -2.000 3.300 -3.500 -250 -330

-521

-88

-450

-709

-686

-2.609 779 1.830

-2.722 813 1.909

415

406 -375

33 -109 -18

33 -9

-18

-17

-18

-94

55

-18

-17

-18

10 61 33 27 18 -18

28

39

57

61

27

27

27

34

26

1.438 -1.438 31

24

23

22

Subtotaal D. Overige mutaties

157

86

90

107

117

E.

Totaal mutaties mei 2026 (B+C+D)

-458

53

-378

-619

-587

F.

Berekening na meicirculaire 2026 (A+E)

92.787

96.237

97.047

100.980

101.012

Subtotaal C. Taakmutaties D. Overige mutaties 10 Participatie (IU) 11 Alleenverdienersproblematiek 12 IBO Problematische schulden 13 Re-integratiedienstverlening gericht op jongeren 14 Ondersteuning lokale politieke partijen 14b -/- stelpost reservering lokale politieke partijen 15 Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE) 15b -/- stelpost CDOKE 16 Overige kleine mutaties (<25.000)

pagina 2 van 6

1.

Ontwikkeling accres volume (historisch bbp) In de meicirculaire 2026 is een nieuwe raming voor het accres 2026 en verder opgenomen. Deze raming is gebaseerd op de actuele raming van de ontwikkeling van het bbp door het Centraal Planbureau (CPB; CEP2026). Het volume accres wordt gebaseerd op een 8-jaars (t-9 t/m t-2) historisch gemiddelde van de ontwikkeling van het bbp. Het volume accres kent een beperkte positieve meerjarige ontwikkeling. Voor de nieuw toegevoegde jaarschijf 2030 is circa € 2 miljoen aan volumeaccres beschikbaar. Bij het opstellen van de begroting 2027 en de meerjarenraming 2028–2030 zullen deze middelen worden ingezet als dekking voor de in 2030 oplopende lasten, waaronder hogere kapitaallasten vanuit het investeringsprogramma en bijvoorbeeld de verwachte stijging van de kosten voor jeugdzorg.

2.

Ontwikkeling accres loon en prijs (LPO) (bbp) Het LPO accres wordt gebaseerd op de prijs bruto binnenlands product (pbbp). De indexatie voor inflatie volgt de prijs bbp van het lopende jaar. Voor 2026 (+0,41%), 2028 (+0,25%) en 2030 (+0,24%) zijn de ramingen voor de prijs bbp omhoog bijgesteld. Voor de jaren 2027 en 2029 zijn de bijstellingen beperkt. De gemeente Barendrecht raamt de lasten op basis van constante prijzen. De daadwerkelijke loonen prijsindexatie wordt jaarlijks opgevangen via een hiervoor opgenomen stelpost in de begroting. Gezien de hogere inflatieverwachtingen dient deze stelpost te worden opgehoogd. De extra compensatie die via het gemeentefonds wordt ontvangen, zoals verwerkt in deze circulaire, biedt hiervoor dekking. Voor de nieuw toegevoegde jaarschijf 2030 is het beschikbare LPO-accres volledig toegevoegd aan de stelpost voor loon- en prijsindexatie.

3.

Afrekening ruimte onder BCF-plafond 2025 Het BTW-compensatiefonds (BCF) heeft een plafond. Gemeenten zijn in 2025 € 215 miljoen onder dit plafond gebleven met declaraties. In de septembercirculaire 2025 werd al een voorschot van € 428 miljoen uitbetaald. De definitieve afrekening BCF bedraagt hierdoor € 213 miljoen lager en dit bedrag wordt in 2026 incidenteel onttrokken aan het gemeentefonds. In de begroting 2027 mag een structurele stelpost ter grootte van de ruimte onder het plafond van het jaar 2025 worden opgenomen (€ 215 miljoen). Dit komt overeen met ongeveer 7 punten van de uitkeringsfactor. De provinciaal toezichthouder gebruikt dit als richtlijn bij het beoordelen van de (meerjaren)begroting. Bij de begroting 2026 is, op basis van de realisatie van het BCF-plafond 2024, reeds een stelpost opgenomen van € 750.000 als structurele baat. Deze stelpost wordt nu aangepast aan het bedrag van de realisatie 2025 en dit levert een structureel nadeel op vanaf 2027 van € 250.000.

4.

Ontwikkeling uitkeringsbasis, WOZ correcties en hoeveelheidsverschillen Het begrip ontwikkeling van de uitkeringsbasis gaat om de mutaties van de landelijke aantallen inwoners, woonruimten, leerlingen, uitkeringsgerechtigden, WOZ-waarden enzovoort. Wanneer het aantal eenheden waarop wordt verdeeld stijgt, terwijl het totale beschikbare budget gelijk blijft, daalt de waarde per eenheid/maatstaf. Bij de meicirculaire zijn de landelijke maatstafgegevens geactualiseerd. Diverse landelijke aantallen zijn daarbij naar beneden bijgesteld. Met name de ontwikkelingen in het aantal bijstandsontvangers, de OZB-maatstaven en, in mindere mate, het aantal huishoudens met een laag inkomen boven de drempelwaarde hebben invloed op de hoogte van de uitkeringsfactor. Per saldo leidt dit tot een stijging van de uitkeringsfactor ten opzichte van de decembercirculaire 2025.

pagina 3 van 6

Tegelijkertijd zijn voor Barendrecht de aantallen (Q) van diverse verdeelmaatstaven naar beneden bijgesteld. Daarnaast is de jaarlijkse aftrek in verband met de belastingcapaciteit (de mogelijkheid voor gemeenten om OZB te heffen) geactualiseerd en verwerkt in de berekening van de algemene uitkering. Deze ontwikkelingen hebben per saldo een negatief effect, waardoor het positieve effect van de hogere uitkeringsfactor volledig teniet wordt gedaan. 5.

Uitstel vervanging abonnementstarief Wmo De afschaffing van het abonnementstarief wordt met een jaar uitgesteld naar 2028. Voor het jaar 2027 wordt hiervoor € 225 miljoen toegevoegd aan het gemeentefonds. In de begroting 2027 was al rekening gehouden met de inkomsten van het abonnementstarief. De daarvoor opgenomen stelpost komt te vervallen.

6.

Huishoudelijke hulp uit de Wmo en vangnetregeling Met ingang van 2029 vervalt huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening binnen de Wmo. Als gevolg hiervan wordt landelijk € 1,4 miljard aan het gemeentefonds onttrokken. Tegelijkertijd wordt € 430 miljoen aan het gemeentefonds toegevoegd voor een vangnetregeling voor inwoners die deze ondersteuning niet zelfstandig kunnen organiseren. Per saldo leidt dit tot een verlaging van de algemene uitkering van circa € 1 miljard. Aangezien tegenover deze lagere inkomsten naar verwachting ook lagere uitgaven staan, is ervoor gekozen om het financiële effect vooralsnog volledig te neutraliseren door het opnemen van een stelpost. Op dit moment is nog niet bekend hoe de toezichthouder deze ontwikkeling zal beoordelen. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) adviseert gemeenten eveneens om hiervoor een stelpost op te nemen. Zodra de beleidsmatige en financiële contouren van deze wijziging binnen de Wmo verder zijn uitgewerkt, kunnen de daadwerkelijke financiële effecten voor de gemeente worden bepaald en in de begroting worden verwerkt.

7.

Kinderopvang pleegouders De Rijksoverheid stelt extra geld beschikbaar om pleegouders te helpen bij de kosten van kinderopvang en buitenschoolse opvang (bso) voor hun pleegkinderen. Deze regeling geldt voor alle pleegouders, ook als de plaatsing vrijwillig is. Pleegouders betalen nu vaak nog een eigen bijdrage nadat zij kinderopvangtoeslag hebben ontvangen. De extra middelen zijn bedoeld om deze resterende kosten te verlagen. Bij de decembercirculaire 2025 is voor 2025 eenmalig € 10,7 miljoen toegevoegd aan de algemene uitkering van het gemeentefonds. In de meicirculaire 2026 zijn deze middelen voor 2026 en 2027 ook aan het gemeentefonds toegevoegd.

8.

Compensatieregeling niet-beoogde kosten jeugdzorg Op 16 juni 2025 is de SPUK “Niet beoogde jeugdzorgkosten vanwege verblijf” verlengd voor de zorgkosten over de jaren 2024 en 2025, met een aanpassing die op 24 november 2025 is gepubliceerd. Ten behoeve van deze regeling is in 2026 een bedrag van € 60 miljoen beschikbaar gesteld op de begroting van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), afkomstig uit de algemene uitkering van het gemeentefonds. In het derde kwartaal van 2026 zal de beoordeling van de aanvragen plaatsvinden. Na beoordeling van de aanvragen over de jaren 2024 en 2025 zal het eventuele restant terugvloeien naar de algemene uitkering van het gemeentefonds.

9.

Overige taakmutaties < €25.000 Diverse kleinere taakmutaties van minder dan € 25.000.

pagina 4 van 6

10.

Participatie (IU) De integratie-uitkeringen Participatie zijn geïndexeerd.

11.

Alleenverdienersproblematiek Gemeenten kunnen huishoudens die getroffen zijn door de alleenverdienersproblematiek individuele bijzondere bijstand bieden. Deze decentralisatie-uitkering maakt dit mogelijk. Er is in totaal € 33,5 miljoen beschikbaar. Voor de alleenverdienersproblematiek in 2026 is een bijdrage van € 27,5 miljoen beschikbaar. Verder is er een nabetaling van € 6 miljoen voor 2024.

12.

IBO Problematische schulden Het kabinet heeft een pakket aan maatregelen ingevoerd om problematische schulden fundamenteel aan te pakken. In 2026 wordt beoogd bestuurlijke afspraken te tekenen tussen alle branches van vastelastenpartners, Divosa, Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet (NVVK) en de VNG en het ministerie van SZW. Deze afspraken hebben tot doel om de vroegsignalering van schuldenproblematiek een impuls te geven. Partijen voeren tot en met 2029 verbetermaatregelen door met als doel om het bereik van de doelgroep te verdubbelen en de ongewenste uitval van de deelnemende doelgroep te halveren.

13.

Re-integratiedienstverlening gericht op jongeren Er wordt structureel extra budget beschikbaar gesteld gericht op de arbeidsinschakeling van jongeren tot 27 jaar. In totaal gaat het om € 12,5 miljoen in 2026 oplopend tot € 44,3 miljoen structureel vanaf 2033. De eerste twee hierna genoemde onderwerpen zijn in het kader van de nieuwe Wet van school naar duurzaam werk. Individuele gemeenten ontvangen vanaf 2026 in totaal € 9,9 miljoen extra voor het ondersteunen van jongeren bij of gericht op arbeidsinschakeling. Dit is een aanvulling op het bestaande re-integratiebudget. Centrumgemeenten ontvangen in totaal € 2,6 miljoen voor hun coördinerende rol op grond van artikel 7a van de Participatiewet. Per 2027 komen extra financiële middelen beschikbaar voor re-integratiedienstverlening aan jongeren die door Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) zijn afgewezen voor de Wajong op basis van het duurzaamheidscriterium. Bij deze jongeren is vastgesteld dat zij op dit moment geen arbeidsvermogen hebben, maar niet zeker is dat dit arbeidsvermogen ook duurzaam ontbreekt.

14.

Ondersteuning lokale politieke partijen In de begroting van het ministerie van BZK is € 8,2 miljoen beschikbaar voor de subsidiëring van decentrale politieke partijen. Dit is onderdeel van het wetsvoorstel Wet op de politieke partijen (Wpp). Omdat deze wet nog niet in werking is getreden, heeft de Tweede Kamer een amendement aangenomen om voor 2026 een bedrag van 5,5 miljoen van de begroting van BZK naar het gemeentefonds over te hevelen. In afwachting van de door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) op te stellen modelsubsidieregeling en het modelaanvraagformulier, alsmede de besluitvorming hierover door het college, worden deze middelen voorlopig gereserveerd op een stelpost.

15.

Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE) De decentralisatie-uitkering Capaciteit Decentrale Overheden voor Klimaat- en Energiebeleid (CDOKE) vervangt de specifieke uitkering (SPUK) CDOKE. Voor 2027 is landelijk € 671 miljoen beschikbaar gesteld aan gemeenten voor de uitvoering van hun taken op het gebied van klimaat- en energiebeleid. Hiervan wordt € 583 miljoen verdeeld op basis van een verdeelsleutel die op verzoek van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) is ontwikkeld door Andersson Elffers Felix (AEF). Deze verdeelsleutel sluit aan bij de verschillende taken van gemeenten en de daarbij behorende indicatoren, zoals het aantal inwoners. Dezelfde verdeelsleutel is ook toegepast voor de verdeling van de middelen in 2026.

pagina 5 van 6

Daarnaast wordt op voorstel van de VNG, in samenwerking met de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO), € 85,9 miljoen van het totale budget beschikbaar gesteld voor gemeenten met plannen op het gebied van onder meer het aardgasvrij maken van wijken, de ontwikkeling van winden zonne-energieprojecten en de invoering van zero-emissiezones. Tevens ontvangt de gemeente Utrecht € 1,9 miljoen ten behoeve van de Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL) voor de G4regio. De middelen zijn eveneens beschikbaar voor de periode 2027 tot en met 2030. De omvang van de beschikbare middelen en de uitkeringsvorm na 2027 zijn echter nog niet vastgesteld. Omdat de hiermee samenhangende lasten momenteel worden gedekt vanuit de bestaande SPUK-regeling, worden de ontvangen middelen vooralsnog gereserveerd. Zodra nadere richtlijnen en beleidskaders voor de voortzetting van CDOKE beschikbaar zijn, kunnen de middelen nader worden bestemd. 16.

Overige mutaties < €25.000 Diverse overige mutaties < € 25.000.

Vervolg De gevolgen uit deze raadsinformatiebrief worden voor 2026 in de komende tussenrapportage opgenomen evenals eventueel benodigde extra lasten vanwege de (taak)mutaties. De structurele effecten voor de (meerjaren)begroting 2027 inclusief eventuele extra benodigde lasten worden in de begroting 2027 integraal afgewogen. Impact op het meerjarige financiële beeld van gemeente Barendrecht Het financiële effect van de meicirculaire 2026 is opgenomen in de Voorjaarsbrief 2027. Wij adviseren u deze raadsinformatiebrief te betrekken bij uw behandeling van de Voorjaarsbrief 2027 en de begroting 2027 en meerjarenramingen 2028-2030. Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Barendrecht, de secretaris,

de burgemeester,

L. van Zanten MSc

drs. R.E. Schneider

pagina 6 van 6