Memo - Noodopvang asielzoekers Barendrecht (002).pdf

Memo Onderwerp: Noodopvang asielzoekers Barendrecht Datum: 29 oktober 2021 Steller: R. Luijendijk Inleiding Door de toegenomen instroom van asielzoekers, hebben we in Nederland te maken met een gebrek aan reguliere opvangcapaciteit. Vanuit het Rijk is een dringende oproep gedaan richting provincies en gemeenten om noodopvanglocaties beschikbaar te stellen en daarmee daadwerkelijke crisisopvang te voorkomen. In voorliggende memo een eerste analyse van de mogelijkheden hiertoe in Barendrecht. Vraag Met het Centraal orgaan opvang asielzoekers (COA) is gesproken over noodopvanglocaties waar tenminste 50 personen tijdelijk gehuisvest kunnen worden. Het gaat om een periode van 2 maanden vanaf het moment dat er daadwerkelijk gebruik wordt gemaakt van de betreffende noodopvanglocatie. Aangezien het noodopvang betreft, zijn er vanuit het COA geen hele strikte eisen voor wat betreft de wijze van opvang anders dan dat deze droog, hygiënisch, warm en veilig moet zijn. Wat met de winter voor de deur en de Coronapandemie wel direct een beperking van het aantal mogelijke locaties betekent. Het COA heeft te kampen met personele onderbezetting. Dit maakt dat zij niet alleen onvoldoende mensen kunnen leveren voor het opzetten en beheren van noodopvanglocaties, maar ook dat zij een achterstand hebben in het verwerken en beschikbaar stellen van informatie.

Hierdoor hebben zij op dit moment bijvoorbeeld geen volledig beeld van de daadwerkelijk benodigde noodopvangcapaciteit en tot wanneer deze capaciteit precies nodig blijft. Doelgroep Het COA is op zoek naar noodopvanglocaties voor zowel asielzoekers (vluchtelingen die formeel nog niet als zodanig zijn erkend) als statushouders (erkende vluchtelingen met een verblijfsvergunning). In het geval een gemeente statushouders noodopvang biedt, gaat het COA er vanuit dat deze statushouders vanuit de noodopvanglocatie doorstromen naar permanente huisvesting in de betreffende gemeente. Gezien de moeite die het kost om als Barendrecht te voldoen aan de reguliere taakstelling op het gebied van huisvesting statushouders, lijkt het geen optie om statushouders noodopvang te bieden. In het geval van Barendrecht betekent dat er daarom geopteerd zou moeten worden voor de doelgroep asielzoekers. Wat de samenstelling van deze doelgroep is die dan gebruik gaat maken van de noodopvanglocatie is op voorhand lastig inzichtelijk te maken. Vanuit het COA gaat het hier om de zogenaamde ‘groep ongesorteerd’. Uit ervaringen in de regio blijkt dat het hier in veel gevallen gaat om alleenstaande mannen in de leeftijdscategorie 20 tot 35 jaar.

In Ridderkerk, waar men enige weken voorloopt in de verkenning van de mogelijkheid tot het realiseren van noodopvang, wordt nu gekeken in hoeverre er met het COA afspraken zijn te maken over de samenstelling van de doelgroep en in hoeverre het bijvoorbeeld mogelijk 1

is voorwaarden te stellen over leeftijd, aantallen, gezinnen en stellen. Op dit moment is dat nog niet geheel duidelijk. Wel kan worden gesteld dat het gaat om asielzoekers uit nietveilige landen. Vereisten opvang Zoals al aangegeven worden er vanuit het COA geen hele strikte eisen gesteld voor wat betreft de wijze van noodopvang anders dan dat deze droog, hygiënisch, warm en veilig moet zijn. Daarnaast zullen er op de locatie of anderszins verschillende faciliteiten geregeld moeten worden. Te denken valt aan eten, wasgelegenheden, sanitaire voorzieningen, afvalverwerking, drinkwater, elektriciteit en wifi. Waar de verantwoordelijkheid ligt van de verschillende faciliteiten wordt in overleg met het COA bepaald. Een verdere eis is de afstand tot openbare voorzieningen zoals winkels en openbaar vervoer. Een belangrijke factor daarbij is dat mede met het oog op leefbaarheid het van belang is dat er voor begeleiding en dagbesteding wordt gezorgd. Door de eerder genoemde personele onderbezetting bij het COA kunnen zij hier geen zorg voor dragen en ligt de zorg hiervoor bij de gemeente en de lokale maatschappelijke partners. Mogelijk kan ook het Rode Kruis hier een bijdrage in leveren. Verder zal er gekeken moeten worden naar vergunningplicht en soorten veiligheid.

Te denken valt aan brandveiligheid, omgevingsveiligheid, aanrijdroutes van de hulpdiensten en sociale veiligheid en de vele aspecten die hieronder vallen. De Veiligheidsregio Rotterdam Rijnmond speelt hierin een centrale rol. Financiën Waar het COA kampt met een tekort aan personeel, lijkt dit voor de beschikbaarheid van financiële middelen niet te gelden. Het COA draagt zorg voor de kosten van de noodopvanglocatie, het personeel (begeleiding en bewaking) en verblijf. In hoeverre zij ook de kosten op zich nemen voor zaken als dagbesteding is nog onduidelijk, maar dat lijkt vooralsnog voor rekening van de gemeenten te zijn. Locaties Voor mogelijke locaties ten behoeve van noodopvang heeft vooralsnog alleen een eerste grofmazige analyse plaatsgevonden die eigenlijk in alle gevallen nog nader onderzoek behoeft wat echter op de korte termijn voor de realisering van deze memo niet mogelijk was. Desalniettemin is er op basis van de eerste analyse het volgende te melden: Schip In de regio wordt op verschillende locaties gewerkt met een schip (hotelboot / cruiseschip) als opvanglocatie. Voordeel hiervan is dat deze in principe over alle benodigde voorzieningen beschikken en snel beschikbaar zijn. Ook geeft het geen druk op de schaarse ruimte. Barendrecht beschikt eigenlijk niet over haven- of kadevoorzieningen die hiervoor geschikt zijn.

De enige mogelijk optie in Barendrecht die hier wel mogelijk voor geschikt is, is de kade bij het bouwdok van Rijkswaterstaat. Deze locatie is echter geen eigendom van de gemeente en ligt relatief ver af van voorzieningen. Daarnaast is het zeer de vraag of het terrein voldoet

2

of snel geschikt is te maken om te voldoen aan veiligheids- en milieueisen. Dit maakt de kans klein dat dit een aanvaardbare locatie is voor onder andere het COA en hulpdiensten. Hotel Het Bastion hotel is gevraagd of zij eventueel als noodopvanglocatie kunnen worden gebruikt. Zij hebben aangegeven dat dit niet het geval is. Kantoorpanden Een eventueel leegstaand kantoorpand, kan mogelijk ook ingericht worden als opvanglocatie. Nadeel is dat de gemeente deze niet in eigendom heeft en het mogelijk relatief omslachtig is om de locatie te voorzien van alle benodigde voorzieningen. Een nadere verkenning is nodig om inzichtelijk krijgen of er überhaupt kantoorpanden voor dit doel beschikbaar zijn op dit moment. Sporthallen Elders in het land worden ook sporthallen ingericht als opvanglocatie. Dit zou ook voor Barendrecht een nader te verkennen mogelijkheid kunnen zijn. Ze zijn eigendom van de gemeente en voorzien of snel te voorzien van alle benodigde voorzieningen. Wel worden de hallen gebruikt door sportverenigingen en scholen. Zeker in het winterseizoen. Deze zullen dan elders geaccommodeerd moeten worden. Sporthallen lijken daarbij meer geschikt voor crisisopvang dan voor noodopvang. Flexwoningen Het plaatsen van flexwoningen, als containerwoningen, is ook een mogelijkheid. Dit kan op terreinen die van de gemeente zijn en/of braak liggen.

Hierbij kan gebruik worden gemaakt van de locatie analyses die worden gebruikt voor het dossier ‘betaalbaar wonen’. Waarbij voor sommige locaties al wel gesprekken lopen met mogelijke ontwikkelaars van woningbouw en het gebruik van zo’n locatie mogelijk negatieve invloed kan hebben op deze gesprekken. Daarnaast zijn deze locaties ook in beeld als mogelijke locaties om middels flexwoningen invulling te geven aan het inlopen van de reguliere taakstelling huisvesting statushouders. Daarbij is het de vraag of, hoewel deze variant relatief snel is te realiseren, dit snel genoeg is om in de behoefte en urgentie vanuit het COA te kunnen voorzien. Ook deze variant behoeft zo nodig een nadere verkenning. Communicatie en participatie Indien het college besluit een verdere verkenning van mogelijke opvanglocaties te laten uitvoeren, is gezien de potentieel politieke gevoeligheid van dit dossier het advies om de (fractievoorzitters uit de) gemeenteraad hier heel goed bij te betrekken en op aangesloten te houden. Hetzelfde geldt voor de communicatie met en naar inwoners, bedrijven en maatschappelijk partners. Verzoek aan college Het ambtelijk verzoek aan het college is om op basis van deze eerste analyse een richtinggevende uitspraak te doen richting de ambtelijke organisatie over het verder verkennen of uitwerken van plannen ten behoeve van noodopvang van asielzoekers.

Dit in afweging ten opzichte van de al bestaande opdracht en taak die Barendrecht heeft vanuit 3

Rijk en Provincie tot het zo snel mogelijk invulling geven aan de reguliere taakstelling huisvesting statushouders en de hiervoor benodigde capaciteit en inzet.

4