Memo leges en openstellingsvergunning.pdf

MEMO AAN VAN ONDERWERP DATUM

: Burgemeester Veldhuijzen; wethouder V.d. Linden : Richard Veeke : Openstellingsvergunning Tunnel en Legesverordening : 20 juni 2022

1. Aanleiding: Op 20 september 2021 is vanuit de burgemeesters Van Belzen (Barendrecht) en Van Hemmen (Hoeksche Waard) een brief aan Rijkswaterstaat (RWS) gezonden over de openstellingsvergunning voor de Tweede Heinenoordtunnel (THT). De THT wordt in eerste instantie gereed gemaakt voor tijdelijk gebruik ten behoeve van OV-busverkeer door de langzaamverkeersbuis. In deze brief is aangegeven dat gemeente Barendrecht als bevoegd gezag een openstellingsvergunning eist voor de gewijzigde situatie van de THT.

2. Waarom een openstellingsvergunning? De brief van 20 september 2021 is een sluitstuk van een juridische discussie tussen gemeenten en RWS, aangezien RWS op het standpunt stond dat er geen sprake was van een wezenlijke wijziging gezien onder meer de tijdelijkheid van de situatie. In vergelijkbare gevallen is het voor RWS niet voorgekomen dat een openstellingsvergunning aan de orde was voor een tijdelijke situatie. Echter, voor het bevoegd gezag is het belangrijk om te waarborgen dat te allen tijde kan worden toegezien en gehandhaafd indien nodig. Zodoende wordt een openstellingsvergunning ook voor deze tijdelijke situatie als noodzakelijk geacht. Zo kan het college waarborgen dat de openstelling van de THT geschiedt in overeenstemming met de wettelijke (veiligheids)eisen, waaronder het veiligheidsbeheerplan (VBP) als onderdeel van de openstellingsvergunning. Daarnaast merkt het bevoegd gezag de voorgestelde aanpassingen aan de THT aan als een wezenlijke wijziging van de tunnel. Op basis van het ingewonnen advies bij advocatenkantoor AKD is het bovenstaande standpunt ingenomen en per brief d.d. 20 september 2021 aan RWS medegedeeld.

3. Drie openstellingsvergunningen renovatieproject Heinenoordtunnel: Met de openstellingsvergunning wordt toestemming verleend om de THT te gebruiken conform het gevraagde tijdelijk gebruik voor busvervoer. Hierin is een centrale rol weggelegd voor het VBP. Aan de hand van dit VBP toetst het college bij de aanvraag om een openstellingsvergunning of er voldaan is aan de wettelijke voorschriften en veiligheidseisen voor tunnels. Als dat het geval is verleend het college een openstellingsvergunning. Aan deze vergunning kunnen geen voorschriften worden verbonden. Het is dan ook niet mogelijk om een tijdelijke openstellingsvergunning te verlenen. Dit impliceert dat er hoogstwaarschijnlijk drie openstellingsvergunningen verleend moeten worden voor het complete renovatieproject van de Eerste Heinenoordtunnel (EHT). Immers, in dit project is er sprake van een wezenlijke wijziging bij het creëren van de tijdelijke situatie voor busverkeer in de THT, bij het renoveren van de EHT, en bij het opheffen van de tijdelijke situatie met busverkeer naar de oorspronkelijke situatie van de THT. De noodzaak voor de laatstgenoemde openstellingsvergunning kan worden bediscussieerd, aangezien het als niet wezenlijke wijziging kan worden opgevat. Vergunning: Doel/ Ten behoeve van: Geplande aanvraag Openstellingsvergunning 1: THT busverkeer tijdens renovatiewerkzaamheden EHT 21 okt. 2022

Openstellingsvergunning 2: EHT Openstellingsvergunning 3: THT

Openstelling gerenoveerde EHT t.b.v. A29/autoverkeer Terugkeer naar oorspronkelijke situatie THT na opheffing tijdelijke maatregelen t.b.v. busverkeer

April 2024 N.n.b.

4. Openstellingsvergunning niet opgenomen in Legesverordening 2022, Barendrecht Voor het behandelen van aanvragen is voor de gemeente Barendrecht de ‘Verordening op de heffing en de invordering van leges 2022’ (Legesverordening 2022) van kracht. In deze verordening is de ‘Openstellingsvergunning’ niet opgenomen. Zodoende heeft het college niet de bevoegdheid tot het heffen van leges indien een aanvraag om openstellingsvergunning wordt ingediend. Op basis van artikel 10 van de Legesverordening 2022 is het college bevoegd tot het wijzigen van deze verordening in bepaalde gevallen. Het toevoegen van een heffing is geen aangewezen wijziging. Een dergelijke wijziging is voorbehouden aan de raad.

5. Wenselijkheid aanpassen Legesverordening 2022 Naast de vraag of het mogelijk is om de legesverordening aan te passen, dient de vraag beantwoord te worden of het wenselijk is om deze aanpassing door te voeren. Daarvoor zijn financiële argumenten van belang, maar is ook de relationele verhouding met Rijkswaterstaat van belang. In het kader van deze vraag is allereerst verkend wat andere gemeenten geregeld hebben ten aanzien van leges voor openstellingsvergunningen. Daarbij is gekeken naar gemeenten die tunnels op hun grondgebied hebben die beheerd worden door Rijkswaterstaat. In onderstaande is voor iedere gemeente aangegeven wat er geregeld is en welk tarief erbij hoort. Volgens de Legesverordening die iedere gemeente gepubliceerd heeft, is geconstateerd dat slechts 4 van de 14 gemeenten een openstellingsvergunning hebben opgenomen in hun legesverordening, waarbij Lansingerland en Velsen dezelfde regeling hebben vastgelegd. LEGES EN OPENSTELLINGSVERGUNNINGEN Gemeente Wat is geregeld in legesverordening? Tarief Amsterdam Openstellingsvergunning (art. 8 Warvw) € 157.126,50 Haarlemmermeer Openstellingsvergunning (art. 8 Warvw) € 167.031,95 Lansingerland Nieuwe openstellingsvergunning (art. 8 Warvw) € 150.000,00 Aanpassing openstellingsvergunning (art. 8a) € 100.000,00 Velsen Nieuwe openstellingsvergunning (art. 8 Warvw) € 150.000,00 Aanpassing openstellingsvergunning (art.

8a) € 100.000,00 De volgende tien (10) gemeenten hebben geen regeling opgenomen voor het heffen van leges: Alblasserdam, Den Haag, Dordrecht, Hendrik-Ido-Ambacht, Leidschendam-Voorburg, Reimerswaal, Roermond, Rotterdam, Utrecht en Vlaardingen.

5.1. Relatie RWS i.r.t. renovatieproject Heinenoordtunnel Voor de wenselijkheid van het aanpassen van de Legesverordening is ook de bestaande relatie en samenwerking met Rijkswaterstaat relevant. Zoals onder 2) is toegelicht, is op de eerste plaats aan RWS per brief medegedeeld dat gemeente Barendrecht een openstellingsvergunning eist. Deze brief was een sluitstuk van een juridische discussie ten aanzien van de noodzaak om een openstellingsvergunning voor de tijdelijke situatie van de THT. Deze principiële discussie heeft de onderlinge verhoudingen verhardt. Dat uit zich in het feit dat RWS zich weliswaar conformeert aan de uitkomsten van deze discussie, maar dat RWS ten principale het oneens blijft met dit standpunt. Zodoende is de openstellingsvergunning voor de THT een potentiële bron van ergernis en conflict. Voor zover het dossier daarin inzage geeft zijn geen afspraken gemaakt of vastgelegd over (het afzien van) leges bij een aanvraag om openstellingsvergunning. Wel is besproken en bekend dat er sprake is van in ieder geval 2 openstellingsvergunningen: voor THT (tijdelijk OV-busvervoer) en EHT (renovatie

en realisatie MTK). In de brief van 20 september 2021 is tevens aangekondigd dat “bij terugkeer naar de gewone situatie het kan zijn dat er opnieuw een openstellingsvergunning aan de orde kan zijn”. Ten tweede heeft bestuursrechtelijke handhaving plaatsgevonden op de blusvoorziening van de Heinenoordtunnel. Daarop zijn technische aanpassingen aan de voorzieningen doorgevoerd. Er loopt een bezwaarprocedure vanwege het bezwaar van RWS tegen het handhavingsbesluit. Ten derde kent het renovatieproject een aantal ontwikkelingen in de diverse betrokken organisaties die van invloed zijn op het project en op de onderlinge relatie. Zowel bij Rijkswaterstaat, als bij beide gemeenten Hoekse Waard en Barendrecht zijn personen op sleutelposities vertrokken. Hierdoor ontstaan onzekerheden in het project door kennisverlies en suboptimaal gebruik van de samenwerkingsstructuur. Daarmee ontstaat tevens tijdsdruk en een terugtrekkende beweging van betrokken personen en organisaties. In dit kader heeft op 9 mei jl. een samenwerkingsmiddag plaatsgevonden, waarbij gewerkt is aan het intensiveren van de samenwerking en het geven van een inkijkje in de betrokken organisaties. Zo is geïnvesteerd in een basis onder een groeiende samenwerking en zijn de onderlinge verhoudingen aangehaald.

5.2. Belang van goede relatie Een goede relatie met RWS is enerzijds vanzelfsprekend van belang, anderzijds is het extra van belang omdat RWS verantwoordelijk is voor het opstellen van de benodigde stukken t.b.v. het renovatietraject en de openstellingsvergunningen. Door een goede relatie met RWS te creëren en te onderhouden benutten wij de aanwezige kennis in het project over vereisten en regelgeving over tunnels, en kennis over de Heinenoordtunnel in het bijzonder. Dit draagt dan ook rechtstreeks bij aan een goede, inhoudelijke basis voor de behandeling van de aan te vragen openstellingsvergunningen en omgevingsvergunningen. In het voortraject is nooit met Rijkswaterstaat gesproken over wijziging van de Legesverordening. Rijkswaterstaat gaat er dan ook vanuit dat er geen leges geheven worden. Recent heeft Richard dit standpunt/voornemen gedeeld met Rijkswaterstaat, de omgevingsmanager en de ambtelijk opdrachtgever in het bijzonder.

6. Conclusies a) Voor de renovatiewerkzaamheden zijn 3 openstellingsvergunningen aan de orde b) De gemeentelijke Legesverordening 2022 voorziet niet in de bevoegdheid tot het heffen van leges voor een aanvraag om openstellingsvergunning. c) Aanpassing van de legesverordening is tussentijds mogelijk. d) Van de andere gemeenten met ‘Rijkswaterstaat-tunnels’ op hun grondgebied hebben slechts 4 van de 14 een legestarief gesteld in hun verordening. e) Met RWS is in het voortraject gesproken over het feit dat er sprake kan zijn van 3 openstellingsvergunningen f) RWS gaat ervan uit dat voor de openstellingsvergunningen geen leges worden geheven. In de samenwerking met Rijkswaterstaat is het heffen van leges in het voortraject geen onderwerp van gesprek geweest