CConstaterende datBarendrecht
Koppel je AI →
Document · PDF

Jaarstukken 2024.pdf

gemeenteraad 8 juli 2025, gemeente BarendrechtBij agendapunt: Jaarstukken 202434.456 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

54 Programma 7 Sociaal Domein

Jaarstukken 2024

Op basis van de Hervormingsagenda Jeugd, de Regionale Bestuursopdracht Kostenbeheersing (RBOK), het toekomstscenario en de lokale analyse hebben we een opdracht voor jeugdhulp vastgesteld. Het doel hiervan is om de kosten voor jeugdhulp beheersbaar te houden, te investeren in stevige lokale teams en tegelijkertijd kwalitatieve hulp en ondersteuning te bieden.

Hoofddoel 2a: Inwoners hebben gelijke kansen om mee te doen Wat hebben we bereikt?

Subdoel 2a: Minder inwoners ervaren (financiële) belemmeringen om mee te doen Wat hebben we er voor gedaan? Actie 7.9 Voorkomen en vroegsignaleren schulden en financiële problemen In 2024 hebben we ons gericht op het voorkomen en vroegsignaleren van schulden, zodat inwoners financieel zelfredzaam blijven en kunnen voorzien in hun eerste levensbehoeften. We hebben de toegankelijkheid van hulp verbeterd en de drempel om hulp te vragen verlaagd. Actie 7.10 Uitvoeren lokale Inclusie Agenda In 2024 is gestart met de doorontwikkeling van de Lokale Inclusie Agenda. In de loop van deze collegeperiode wordt de agenda verder uitgewerkt en aan u voorgelegd. Actie 7.11 Herhuisvesting Voedsel- en Kledingbank Begin 2024 is de Kledingbank gestart aan de Kruidentuin 10. De herhuisvesting van de Voedselbank vergde meer tijd en is in december 2024 verhuist naar de Kruidentuin. Hiermee hebben we de herhuisvesting van de voedsel- en kledingbank gerealiseerd. Daarnaast zijn ook Huiskamer Oekraïne, Stichting De Overburen en het Pretloket gehuisvest in het pand. Actie 7.12 Nazorg verlenen aan gedupeerde inwoners toeslagenaffaire In Barendrecht zijn 342 personen bij de Belastingdienst geregistreerd als (mogelijk) gedupeerde van de toeslagenaffaire. Tot nu toe hebben 131 gezinnen zich bij de gemeente gemeld voor brede ondersteuning.

Van deze gezinnen is in 2024 voor een groep van 53 de ondersteuning afgerond, wat betekent dat zij een nieuwe start hebben kunnen maken of dat de gestelde doelen zijn behaald.

Wat hebben we bereikt?

Subdoel 2b: Meer inwoners kunnen (naar vermogen) meedoen Wat hebben we er voor gedaan? Actie 7.13 Uitzetten project Jong vermogen (opzetten van sociale wijkwerkplaats) In 2024 bevond het Leerwerkbedrijf Jong Vermogen zich in het eerste jaar. Tijdens het project hebben we continu gemonitord. In 2025 bepalen we op basis van deze monitoring of er een vervolg wordt gegeven aan dit project. Actie 7.14 Opzetten talent/job center Dutch Fresh Port (zie ook programma 4 actie 4.15) In 2024 hebben we de leerlijn ‘productie/logistiek’ ontwikkeld bij Dutch Fresh Port. Daarnaast hebben we leerlijnen opgezet bij andere lokale initiatieven, zoals de leerlijn ‘bouw’ bij de Bouwpraktijk in Barendrecht. Ook hebben kandidaten deelgenomen aan de leerlijnen ‘zorg’ en ‘hospitality/schoonmaak’, die zijn ontwikkeld binnen de arbeidsmarktregio. Actie 7.15 Faciliteren van werkplekaanpassingen In 2024 hebben we de noodzakelijke werkplekaanpassingen voor inwoners met een arbeidsbeperking gefaciliteerd, waarbij we waar mogelijk innovatieve oplossingen hebben toegepast.

55 Programma 7 Sociaal Domein

Jaarstukken 2024

Actie 7.16 Makkelijk organiseren persoonlijke ondersteuning op maat (zoals jobcoach) In 2024 hebben we gewerkt aan de doorontwikkeling van laagdrempelige ondersteuning voor werkgevers en werknemers. Dit omvatte onder andere loonkostensubsidies, jobcoaching, loonwaardemetingen en het opzetten van diverse leerlijnen, zoals bij Dutch Fresh Port en de Bouwpraktijk. Actie 7.17 Realiseren duurzame uitstroom uit bijstand In 2024 hebben we een duurzame uitstroom uit de bijstand van 91% behaald. Actie 7.18 Ondernemers helpen bij het in dienst nemen van mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt In 2024 hebben we meerdere instrumenten ingezet om ondernemers te ondersteunen bij het aannemen van mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Dit omvatte onder andere loonkostensubsidie, jobcoaching, het Werkgeversservicepunt Rijnmond (WSP), werkervaringsplaatsen en proefplaatsingen.

Wat hebben we bereikt?

Subdoel 2c: Hulp en ondersteuning hebben een duurzamer resultaat Wat hebben we er voor gedaan? Actie 7.19 Preventief werken daar waar kan en inzet ondersteuning indien noodzakelijk In 2024 hebben we een eerste analyse uitgevoerd op basis van de Hervormingsagenda Jeugd, de Regionale Bestuursopdracht Kostenbesparing (RBOK) en het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. Uit deze analyse blijkt dat stevige lokale wijkteams een essentiële basis vormen voor effectieve ondersteuning. Daarnaast hebben maatschappelijke partners vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) diverse educatieve, sportieve en sociale (welzijns)activiteiten georganiseerd. Deze activiteiten droegen bij aan de duurzaamheid van hulp en ondersteuning.

Hoofddoel 2b: Inwoners zijn (langer) vitaal en gezond Wat hebben we bereikt?

Subdoel 2d: Meer inwoners zijn fysiek en mentaal gezond Wat hebben we er voor gedaan? Actie 7.20 Zie programma 8 Volksgezondheid en milieu

Wat hebben we bereikt?

Subdoel 2e: Gemeente en partners verbeteren hun vroegsignalering Wat hebben we er voor gedaan? Actie 7.21 Continueren van Meerjarenplan Dementie met ketenpartners In 2024 is de dementiescan van Alzheimer Nederland ingevuld om het certificaat 'Dementievriendelijke Gemeente' te verlengen. Daarnaast zijn diverse activiteiten georganiseerd, waaronder het Mantelzorg Adviespunt en is er aandacht besteed aan deskundigheidsbevordering. Actie 7.22 Zorg en welzijn alliantie met breed zorg en welzijn aanbod voor diverse (kwetsbare) doelgroepen in Barendrecht Binnen de Welzijnsallianties hebben we verschillende initiatieven uitgevoerd voor diverse doelgroepen. Daarnaast zijn de betrokken partijen samengekomen om de samenwerking verder te versterken.

56 Programma 7 Sociaal Domein

Jaarstukken 2024

Hoofddoel 3a: Inwoners kunnen voor zichzelf zorgen en kijken naar anderen om Wat hebben we bereikt?

Subdoel 3a: Meer inwoners voelen zich verbonden met en zetten zich in voor hun wijk of buurt Wat hebben we er voor gedaan? Actie 7.23 Meer laagdrempelige zorg- en ontmoetingsplekken in de woonwijk In 2024 hebben we wijkscans laten uitvoeren als onderdeel van de GALA-monitoring en veerkrachtkaarten per wijk ontwikkeld. Tijdens twee bijeenkomsten met lokale partijen hebben we de onderzoeksresultaten geduid. Daarnaast hebben we drie keer een nieuwsbrief verstuurd naar de betrokken partners. In 2024 hebben we ook een plan van aanpak opgesteld, dat in het eerste kwartaal van 2025 is vastgesteld. Actie 7.24 Zie programma 1 Subdoel 1b: Inwoners worden actief betrokken bij beleid en uitvoering In 2024 was de Maatschappelijke Adviesraad Barendrecht (MAB) en Sportraad actief betrokken bij zowel het beleid als de uitvoering. Daarnaast is het aantal leden in 2024 toegenomen.

Wat hebben we bereikt?

Subdoel 3b: Meer inwoners zijn vrijwilliger of mantelzorger Wat hebben we er voor gedaan? Actie 7.25 Uitreiken mantelzorgpluim In 2024 hebben honderden mantelzorgers de mantelzorgpluim van €100 ontvangen. Daarnaast hebben zeven kinderen onder de 12 jaar een cadeaukaart gekregen. De mantelzorgconsulenten van KijkopWelzijn hebben gezorgd voor de noodzakelijke begeleiding en ondersteuning. Actie 7.26 Ondersteuning voor mantelzorgers en organiseren (respijtzorg)activiteiten In 2024 hebben de mantelzorgconsulenten van KijkopWelzijn mantelzorgers één-op-één begeleid en ondersteund. Daarnaast zijn er diverse activiteiten voor mantelzorgers georganiseerd. Tijdens de Week van de Mantelzorg in november hebben veel mantelzorgers deelgenomen aan deze activiteiten.

Hoofddoel 3b: Inwoners zijn in staat om (langer) (veilig) thuis te (blijven) wonen Wat hebben we bereikt?

Subdoel 3c: Meer inwoners met een ondersteuningsbehoefte kunnen thuis blijven wonen Wat hebben we er voor gedaan? Actie 7.27 Actieplan voor wonen en zorg incl. maatschappelijk platform (onderdeel van woonvisie) Zie toelichting actie 7.23. Actie 7.28 Onderzoek naar concrete wonen-met-zorg-oplossingen (zoals thuisplusflats, zorghotel) Zie toelichting actie 7.23. Actie 7.29 Verlengen Akkoord tegen Eenzaamheid en faciliteren sport en beweging en culturele activiteiten In 2024 zijn, onder andere vanuit de welzijnsalliantie, diverse activiteiten en initiatieven georganiseerd om eenzaamheid tegen te gaan. Daarnaast is ingezet op het stimuleren van sport, beweging en culturele

57 Programma 7 Sociaal Domein

Jaarstukken 2024

activiteiten. Verder hebben verschillende welzijnspartners laagdrempelige sociale activiteiten opgezet om ontmoeting tussen deelnemers te stimuleren en eenzaamheid te verminderen.

Wat hebben we bereikt?

Subdoel 3d: Meer inwoners hebben een veilige thuissituatie Wat hebben we er voor gedaan? Actie 7.30 Opvangen en ondersteunen asielzoekers, statushouders en vluchtelingen Het opvangen en ondersteunen van asielzoekers, statushouders en vluchtelingen doen wij in samenwerking met belangrijke ketenpartners als VWN en het COA en daarnaast met verschillende maatschappelijke organisaties in Barendrecht. Waarbij ondersteuning ‘op maat’ uitgangspunt is en de asielzoeker, statushouder en vluchteling op verschillende leefgebieden wordt bijgestaan om een succesvolle integratie in de samenleving mogelijk te maken. Actie 7.31 Inzet van ketenregisseur ex-gedetineerden In 2024 hebben we binnen het Lokaal Zorgnetwerk een ketenregisseur nazorg ex-gedetineerden aangesteld. Deze ketenregisseur voert de regie op het snijvlak van Zorg en Veiligheid, zowel op casusniveau als binnen interne en externe samenwerkingen. Actie 7.32 Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming opstellen Het toekomstscenario richt zich op een eenvoudiger en efficiënter systeem voor kind- en gezinsbescherming, met een sterke focus op betere samenwerking tussen partners en preventie. Een aantal gemeenten heeft deze visie en werkwijze getest in ‘proeftuinen’. Eind 2024 zijn de eerste bevindingen gedeeld.

Beleidsindicatoren Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) Nr. BBV Indicator

Beschrijving indicator

2024

2023

BD

NL

BD

NL

1. Verwijzingen Halt (bron: Bureau Halt)

Het aantal verwijzingen naar Halt, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 12-17 jaar.

4 (2024)

9 (2024)

3 (2023)

9 (2023)

2. Jongeren met een delict voor de rechter (bron: CBS)

Het percentage jongeren (12-21 jaar) dat met een delict voor de rechter is verschenen

1% (2023)

1% (2023)

1% (2022)

1% (2022)

3. Jongeren met jeugdhulp (bron: CBS)

Het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp ten opzicht van alle jongeren tot 18 jaar.

9,5% (2024)

11,5% (2024)

7,7 % (2023)

11,1% (2023)

4. Jongeren met jeugdreclassering (bron: CBS)

Het percentage jongeren (12-22 jaar) met een jeugdreclasseringsmaatregel ten opzichte van alle jongeren (1222 jaar).

0,1% (2024)

0,3% (2024)

0,1% (2023)

0,3% (2023)

5. Jongeren met jeugdbescherming (bron: CBS)

Het percentage jongeren tot 18 jaar met een jeugdbeschermingsmaatregel ten opzichte van alle jongeren tot 18 jaar.

0,6% (2024)

0,9% (2024)

0,4% (2023)

1% (2023)

6. Bijstandsuitkeringen (bron: CBS)

Het aantal personen met een bijstandsuitkering, per 10.000 inwoners.

212,8 (2024)

343,6 (2024)

205,2 (2023)

344,8 (2023)

8. Lopende reintegratievoorzieningen (bron: CBS)

Het aantal lopende re-integratievoorzieningen, per 10.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar.

141,6 (2024)

203,1 (2024)

112,1 (2023)

191,5 (2023)

9. Wmo-cliënten met maatwerkarrangement (bron: CBS)

Een maatwerkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wmo, per 10.000 inwoners.

570 (2024)

650 (2024)

580 (2022)

710 (2022)

10. % kinderen in uitkeringsgezin (bron: CBS)

Het percentage kinderen tot 18 jaar dat in een gezin leeft dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen.

3% (2023)

6% (2023)

3% (2022)

6% (2022)

11. % werkloze jongeren (bron: CBS)

Het percentage werkeloze jongeren (16-22 jaar).

1% (2023)

2% (2023)

1% (2022)

1% (2022)

58 Programma 7 Sociaal Domein

Jaarstukken 2024

Wat heeft het gekost? Programma Sociaal Domein Overzicht lasten en baten op taakveldniveau

Begroting 2024

Begrotingswijzigingen 2024

Begroting 2024 na wijziging

Werkelijk 2024

Afwijking (voordeel is + nadeel is -)

Lasten 6.1:Samenkracht en burgerparticipatie

3.260.400

937.900

4.198.300

5.454.255

-1.255.955

6.2:Toegang en eerstelijnsvoorzieningen

4.460.700

-52.800

4.407.900

5.578.301

-1.170.401

6.3:Inkomensregelingen

10.983.400

1.088.000

12.071.400

14.078.665

-2.007.265

6.4:WSW en beschut werk

370.900

-34.200

336.700

379.596

-42.896

6.5:Arbeidsparticipatie

1.452.300

-474.800

977.500

1.048.322

-70.822

6.6:Maatwerkvoorzieningen (WMO)

3.435.300

-639.400

2.795.900

2.705.914

89.986

0

0

0

0

0

6.71A:Huishoudelijke hulp (WMO)

3.959.600

368.000

4.327.600

4.601.114

-273.514

6.71B:Begeleiding (WMO)

1.368.400

248.000

1.616.400

1.717.884

-101.484

6.71C:Dagbesteding (WMO)

712.100

-67.000

645.100

659.313

-14.213

6.71D:Overige maatwerkarrangementen (WMO)

373.200

196.500

569.700

582.542

-12.842

0

0

0

0

0

6.72A:Jeugdzorg begeleiding

1.379.700

395.900

1.775.600

3.621.212

-1.845.612

6.72B:Jeugdzorg behandeling

4.112.300

28.700

4.141.000

2.591.180

1.549.820

6.72C:Jeugdhulp dagbesteding

1.529.400

-10.200

1.519.200

1.185.547

333.653

6.72D:Jeugdhulp zonder verblijf overig

1.115.100

-23.100

1.092.000

1.543.826

-451.826

6.73A:Pleegzorg

1.193.700

20.100

1.213.800

1.167.588

46.212

19.900

-12.500

7.400

7.216

184

6.73C:Jeugdhulp met verblijf overig

2.642.000

62.200

2.704.200

2.689.356

14.844

6.74A:Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf

19.900

-12.500

7.400

7.216

184

6.74B:Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf

1.033.900

15.200

1.049.100

986.395

62.705

6.74C:Gesloten plaatsing

19.900

-12.500

7.400

7.216

184

0

0

0

0

0

6.81A:Beschermd wonen (WMO)

2.900

78.300

81.200

90.896

-9.696

6.81B:Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)

35.700

58.100

93.800

79.265

14.535

6.71:Maatwerkdienstverlening 18+

6.72:Maatwerkdienstverlening 18-

6.73B:Gezinsgericht

6.81:Geëscaleerde zorg 18+

6.82:Geëscaleerde zorg 186.82A:Jeugdbescherming 6.82B:Jeugdreclassering

0

0

0

0

0

1.508.500

39.700

1.548.200

1.527.601

20.599

225.500

1.900

227.400

278.192

-50.792

45.214.700

2.199.500

47.414.200

52.588.611

-5.174.411

-139.900

-2.478.000

-2.617.900

-3.625.790

1.007.890

6.2:Toegang en eerstelijnsvoorzieningen

0

0

0

-2.021.679

2.021.679

6.3:Inkomensregelingen

1.643.733

Totaal Lasten Baten 6.1:Samenkracht en burgerparticipatie

-7.774.600

-1.779.000

-9.553.600

-11.197.333

6.4:WSW en beschut werk

0

0

0

0

0

6.5:Arbeidsparticipatie

0

0

0

-28.855

28.855

-341.500

0

-341.500

-411.843

70.343

0

0

0

0

0

6.6:Maatwerkvoorzieningen (WMO) 6.71A:Huishoudelijke hulp

59 Programma 7 Sociaal Domein

Jaarstukken 2024

Overzicht lasten en baten op taakveldniveau

Begroting 2024

Begrotingswijzigingen 2024

Begroting 2024 na wijziging

Werkelijk 2024

Afwijking (voordeel is + nadeel is -)

(WMO) 6.71B:Begeleiding (WMO)

0

0

0

-87.750

87.750

6.71C:Dagbesteding (WMO)

0

0

0

0

0

6.71D:Overige maatwerkarrangementen (WMO)

0

0

0

0

0

6.72B:Jeugdzorg behandeling

0

0

0

-53.550

53.550

6.72C:Jeugdhulp dagbesteding

0

0

0

-12.750

12.750

6.73A:Pleegzorg

0

0

0

-33.150

33.150

6.73C:Jeugdhulp met verblijf overig

0

0

0

-76.500

76.500

6.74B:Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf

0

0

0

-28.050

28.050

6.81A:Beschermd wonen (WMO)

0

0

0

0

0

6.81B:Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)

0

0

0

0

0

6.82A:Jeugdbescherming

0

0

0

-237.419

237.419

6.82B:Jeugdreclassering

0

0

0

-7.650

7.650

Totaal Baten

-8.256.000

-4.257.000

-12.513.000

-17.822.319

5.309.319

Saldo lasten en baten

36.958.700

-2.057.500

34.901.200

34.766.291

134.909

Toelichting afwijkingen (> € 25.000 en < € 100.000) Taakveld 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie (saldo € 248.066 nadeel) Vluchtelingenwerk trajecten (€ 99.612 nadeel) Voor de trajecten die uitgevoerd worden in het kader van de ‘maatschappelijke begeleiding’ door Vluchtelingenwerk is abusievelijk geen bedrag begroot. Het bedrag is hoger dan verwacht door de inhaalslag die gemaakt is bij het realiseren van de huisvestingstaakstelling. Ouderenwerk (€ 89.612 voordeel) Dit voordeel komt door een lager subsidiebedrag voor met name Stichting KijkOpWelzijn dat ten laste van dit onderdeel gekomen is. Op de totale subsidie over 2024 aan KijkOpWelzijn is geen significante afwijking, zoals in de subsidiestaat te zien is. Sociale samenhang (€ 34.635 voordeel) Er is een lager subsidiebedrag ten laste van het onderdeel sociale samenhang verantwoord, omdat een deel ten laste van de specifieke uitkering Brede Regeling Combinatiefuncties gekomen is. WMO algemene voorzieningen (€ 34.700 nadeel) De subsidieverstrekking aan het hospice was niet vooraf begroot, maar werd als wenselijk beschouwd. De financiering is vanuit dit budget gerealiseerd, wat heeft geleid tot een tekort. Opvang Oekraïners (€ 188.018 nadeel) Dit is toegelicht bij de saldoverklaring (nr. 3) Op dit taakveld zijn de Specifieke uitkeringen Inburgering en Inburgering Onderwijsroute en verantwoord. Deze zijn budgettair neutraal.

De afwijking van de lasten en baten is € 910.254. Taakveld 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen (saldo € 851.278 voordeel) Inzet wijkteams (€ 50.741 voordeel) De afwijking op het budget voor de inzet in de wijkteams is het gevolg van ziekte en afwezigheid van wijkteammedewerkers. Conform de contractuele afspraken met de ingekochte aanbieders worden de nietgewerkte uren door ziekte en afwezigheid niet gefactureerd. Dit heeft geleid tot een lager uitgavenniveau dan begroot.

60 Programma 7 Sociaal Domein

Jaarstukken 2024

Specifieke uitkering Ondersteuning gedupeerden toeslagenaffaire (€ 953.696 voordeel) Dit is toegelicht bij de saldoverklaring (nr. 9) Aan dit taakveld is een hoger bedrag van € 146.769 aan personeelskosten doorbelast. Taakveld 6.3 Inkomensregelingen (saldo € 363.531 nadeel) Wet BUIG (€ 34.959 nadeel) De BUIG is een open-einde regeling, waarbij de uitgaven afhankelijk zijn van het aantal uitkeringsgerechtigden en de inkomsten vanuit het Rijk. In 2024 is een tekort ontstaan door de disbalans tussen het aantal inwoners met recht op een bijstandsuitkering en de relatief lage rijksbijdrage die we hebben ontvangen. Wel hebben we in 2024 de vangnetuitkering over 2023 ontvangen, waardoor het tekort op de BUIG beperkt is gebleven ten opzichte van de totale begroting. Minimabeleid (€ 244.230 nadeel) Dit is toegelicht bij de saldoverklaring (nr. 4) Kwijtscheldingen (€ 35.101 nadeel) Alhoewel het aantal verleende kwijtscheldingen niet is toegenomen, is bij de raming van de kosten voor kwijtschelding de stijging van de tarieven onvoldoende meegenomen. Dit heeft geleid tot meerkosten aan kwijtscheldingen. Aan dit taakveld is een hoger bedrag van € 61.538 aan personeelskosten doorbelast. Taakveld 6.4 WSW en beschut werk (saldo € 42.896 nadeel) Aan dit taakveld is een hoger bedrag van € 33.248 aan personeelskosten doorbelast.

Taakveld 6.5 Arbeidsparticipatie (saldo € 41.967 nadeel) Re-integratieprojecten (€ 55.003 nadeel) De uitgaven in 2024 waren hoger dan verwacht, voornamelijk door de toename van klanten met een arbeidsbeperking die jobcoaching en begeleiding ontvangen. Daarnaast hebben we, in lijn met onze doelstellingen om het aantal uitkeringsgerechtigden te verlagen, extra ingezet op participatie- en reintegratietrajecten. Deze intensieve aanpak vergroot de kansen op duurzame uitstroom naar werk, maar heeft geleid tot hogere kosten dan begroot. Project Jong Vermogen (€ 50.011 voordeel) Het resterende budget voor Jong Vermogen was bedoeld voor onvoorziene kosten, zoals een eventuele verhuizing naar een andere locatie. Deze kosten zijn niet gemaakt. Aan dit taakveld is een hoger bedrag van € 40.420 aan personeelskosten doorbelast. Taakveld 6.6 Maatwerkvoorzieningen WMO (saldo € 160.329 voordeel) Voorzieningen WMO gehandicapten (€ 207.433 voordeel) Dit is toegelicht bij de saldoverklaring (nr. 6) WMO collectief vervoer (€ 68.770 nadeel) Eerder dit jaar is een bedrag overgeboekt naar een andere post, in de verwachting dat het aantal gebruikers van het collectief vervoer zou afnemen. Na de coronaperiode was inderdaad een daling zichtbaar. In de laatste maanden van 2024 is het gebruik echter onverwacht toegenomen , waarmee geen rekening was gehouden.

Dit heeft geleid tot een tekort binnen dit budget. WMO eigen bijdrage (€ 64.254 voordeel) Het aantal inwoners dat gebruikmaakt van de WMO is sterker gestegen dan verwacht, mede doordat de vergrijzing in Barendrecht harder toeneemt dan het landelijk gemiddelde. Hierdoor zijn de opbrengsten uit de eigen bijdrage WMO hoger uitgevallen dan geraamd. Aan dit taakveld is een hoger bedrag van € 31.533 aan personeelskosten doorbelast. 61 Programma 7 Sociaal Domein

Jaarstukken 2024

Taakveld 6.71A Huishoudelijke hulp (WMO) (saldo € 273.514 nadeel) Huishoudelijke verzorging ZIN (€ 250.500 nadeel) Dit is toegelicht bij de saldoverklaring (nr. 6) Taakveld 6.71B Begeleiding (WMO) (saldo € 13.734 nadeel) Taakveld 6.71C Dagbesteding (WMO) (saldo € 14.213 nadeel) Taakveld 6.71D Overige maatwerkarrangementen (WMO) (saldo € 12.842 nadeel) Op deze taakvelden zijn geen afwijkingen te melden. Taakveld 6.72A Jeugdzorg begeleiding met verblijf (saldo € 1.845.612 nadeel) Taakveld 6.72B Jeugdzorg behandeling zonder verblijf (saldo € 1.603.370 voordeel) Taakveld 6.72C Jeugdhulp dagbesteding (saldo € 346.403 voordeel) Taakveld 6.72D Lokale jeugdhulp PGB (saldo € 451.852 nadeel) Taakveld 6.73A Pleegzorg (saldo € 79.362 voordeel) Taakveld 6.73B Gezinsgericht (saldo € 184 voordeel) Taakveld 6.73C Jeugdhulp met verblijf overig (saldo € 91.344 voordeel) Taakveld 6.74A Jeugdbehandeling GGZ zonder verblijf (saldo € 184 voordeel) Taakveld 6.74B Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf (saldo € 90.755 voordeel) Taakveld 6.74C Gesloten plaatsing (saldo € 184 voordeel) Taakveld 6.81A Beschermd Wonen (WMO) (saldo € 9.696 nadeel) Taakveld 6.81B Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) (saldo € 14.535 voordeel) Taakveld 6.82A Jeugdbescherming (saldo € 258.018 voordeel) Taakveld 6.82B Jeugdreclassering (saldo € 43.142 nadeel) Lokale Jeugdhulp (€ 416.562 nadeel) Regionale Jeugdhulp ( € 350.601

voordeel) Bijdrage Veilig Thuis (€ 194.069 voordeel) Dit wordt toegelicht bij de saldoverklaring (nr. 10).

62 Programma 7 Sociaal Domein

Jaarstukken 2024

PROGRAMMA 8 VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU

Binnen dit programma vallen de volgende taakvelden:  7.1 Volksgezondheid - maatregel ter bescherming van de gezondheid van de bevolking als geheel van specifieke risicogroepen, van jeugd en van ouderen: -monitoren van de gezondheidssituatie; -bestrijding infectieziekten en aanbieden van vaccinaties; -het geven van voorlichting, advies en begeleiding; -het bewaken van gezondheidsaspecten in bestuurlijke beslissingen; -prenatale voorlichting aanstaande ouders.  7.2 Riolering - taken ten aanzien van afvalwater en de waterhuishouding: -opvang en verwerking van afval -en hemelwater; -voorkomen van grondwaterproblemen door afvoer van overtollig grondwater; -rioolwaterzuivering; -baten rioolheffing.  7.3 Afval - inzameling en verwerking van bedrijfs- en huishoudelijk afval: -afvalscheiding en recycling; -vuilophaal en afvoer; -vuilstort en verwerking; -baten afvalstoffenheffing en reinigingsrechten.  7.4 Milieubeheer - gemeentelijke taken ter bescherming van het milieu waaronder: -bescherming en de sanering van de kwaliteit van bodem en atmosfeer; -beheersing van geluidhinder: -ongediertebestrijding -regionale Uitvoeringsdiensten.  7.5 Begraafplaatsen en crematoria - gemeentelijke taken op het gebied van de lijkbezorging: -begraafplaatsen; -lijkschouw; -baten begraafplaatsrechten.

63 Programma 8 Volksgezondheid en Milieu

Jaarstukken 2024

64 Programma 8 Volksgezondheid en Milieu

Jaarstukken 2024

Hoofddoel 1: (Langer) vitaal en gezond houden van onze inwoners en tegengaan van gezondheidsverschillen Wat hebben we bereikt?

Subdoel 1a: Gezond meedoen ongeacht afkomst, opleidingsniveau en inkomen Wat hebben we er voor gedaan? Actie 8.1 Participeren in het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) In 2024 hebben we de financiële middelen uit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) ingezet om onze gezondheidsdoelstellingen te realiseren. Zo hebben we een interactieve beweegmuur aangeschaft om overgewicht tegen te gaan en dagelijks bewegen te stimuleren. Daarnaast hebben we voedings- en gezondheidsbijeenkomsten georganiseerd voor inwoners en maatschappelijke partners. Actie 8.2 Opstellen lokale nota gezondheidsbeleid De lokale nota gezondheidsbeleid wordt uitgewerkt binnen het programma Bewust Barendrecht. In 2024 hebben we aan dit plan gewerkt en we verwachten het in het tweede kwartaal van 2025 ter vaststelling voor te leggen aan uw Raad. Actie 8.3 Verminderen alcoholgebruik en tegengaan overgewicht en roken In 2024 hebben we vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) meerdere initiatieven uitgevoerd om alcoholgebruik, overgewicht en roken tegen te gaan.

Hoofddoel 2: Zorg dragen voor een woon- en leefomgeving waarin inwoners vitaal en gezond zijn, nu en in de toekomst Wat hebben we bereikt?

Subdoel 2a: Een toegankelijke, betaalbare, groene energievoorziening voor alle inwoners die klaar is voor de toekomst Wat hebben we er voor gedaan? Actie 8.4 Verduurzaming maatschappelijk vastgoed De verduurzaming van maatschappelijk vastgoed vergt inzet van alle partijen. Om de maatschappelijke partijen te kunnen ondersteunen is het Zakelijk Energieloket actief die de maatschappelijke partijen kan adviseren over de (on)mogelijkheden voor de verduurzaming. Hiervan is dan ook gebruik gemaakt. Met het Zakelijk Energieloket is in 2024 overleg gevoerd om dit onderwerp intensiever op te pakken. Voor het gemeentelijk vastgoed wordt gewerkt aan een integraal accommodatie plan waarin de mogelijkheden tot verduurzaming worden opgenomen. Actie 8.5 Uitbreiden zon op dak bij woningen en bedrijven Via zowel het Zakelijk Energieloket als de Woonwijzerwinkel wordt vraaggestuurd geadviseerd over de mogelijkheden en voordelen van zon op dak. De animo om te investeren in zon op dak is echter afgenomen door de doorgevoerde maatregel van de Rijksoverheid, de afschaffing van de salderingsregeling. Daarnaast geeft de beperkte ruimte in de aansluitmogelijkheden voor bedrijven ook een blokkade op het verdere gebruik van daken. Actie 8.6 Bekendheid vergroten van onze energieloketten In 2024 is er op diverse momenten in de media aandacht gegeven aan de beschikbaarheid van onze energieloketten.

65 Programma 8 Volksgezondheid en Milieu

Jaarstukken 2024

Actie 8.7 Bewaken knipperlicht- en stilstand maatregelen van windturbines Rond de windturbines aan de Oude Maas in de gemeente Hoeksche Waard is de windverwachtingen app operationeel. In deze app kunnen inwoners van zowel de gemeente Barendrecht en de gemeente Hoeksche Waard reageren op mogelijk overlast. Uit de reacties die worden doorgegeven blijkt het aantal klachten van inwoners uit beide gemeenten sterk af te nemen. Er wordt gezamenlijk met de gemeente Hoeksche Waard onderzocht of deze app kan worden afgesloten. Daarnaast wordt met de gemeente Hoeksche Waard wordt of de verlichting van de turbines gestuurd kan worden op de nabijheid van vliegtuigen. De verlichting is overigens nu permanent ingeschakeld.

Wat hebben we bereikt?

Subdoel 2b: Stimuleren lokale initiatieven met betrekking tot circulariteit en geven zelf het goede voorbeeld door onder andere in te zetten op realisatie van het circulair ambachtscentrum Wat hebben we er voor gedaan? Actie 8.8 Circulair centrum realiseren Rond de ontwikkeling van het Circulair Ambachtscentrum zijn in 2024 meerdere bijeenkomsten georganiseerd. Hierbij zijn diverse partijen betrokken die zich binnen de gemeente bezig houden met circulariteit. Door deze bijeenkomsten ontstaat er een gevoel van urgentie om samenwerking te zoeken. Ook de vergroting van de onderlinge bekendheid is een resultaat. Gestart is met het opstellen van een plan van aanpak om deze samenwerking te versterken en vorm te geven. Knelpunt is en blijft de beschikbare fysieke ruimte om één en ander ook vorm te geven. Actie 8.9 Betaalbaar en servicegericht afvalbeleid met draagvlak In 2024 is gewerkt aan een voorstel voor een betaalbaar en servicegericht afvalbeleid met draagvlak. Samen met drie klankbordgroepen bestaande uit bewoners en separaat daaraan de Maatschappelijke Adviesraad Barendrecht, is een voorstel voorbereid welke naar verwachting begin 2025 aan de gemeenteraad zal worden voorgelegd.

Actie 8.10 Mobiel afval aanbiedstation in gebruik nemen 2024 In 2024 is, om een extra service te verlenen bij het aanbieden van klein huishoudelijk afval dat niet in een ondergrondse container past of hoort (zoals wasrekje, zwembadje en kleine elektrische apparaten), gestart met een mobiel inzamelmiddel te weten een mobiel afvalaanbiedstation. Het mobiel afvalaanbiedstation komt op vaste dagen en tijden naar een centraal punt in een wijk. Inwoners kunnen hier ook terecht met vragen over afval en afval scheiden. Actie 8.11 Verruiming openingstijden afval aanbiedstation 2024 Om de inwoners de gelegenheid te geven hun spullen beter en makkelijker gescheiden in te leveren, zijn de openingstijden van het afval aanbiedstation aan de Londen verruimd.

Wat hebben we bereikt?

Subdoel 2c: Aanpassen aan op het veranderende klimaat, zodat het leefklimaat van onze inwoners niet achteruitgaat en veiligheid geborgd is Wat hebben we er voor gedaan? Actie 8.12 Uitvoeren van strategie Klimaatadaptatie 2022-2026 (o.a. hittestress, wateroverlast, watertekort) 2024 Zoals in de Milieuopgave is opgenomen, is de planvorming rond klimaatadaptatie en hittestress opgepakt. Concreet zijn er plannen uitgewerkt voor onder andere het voetbalveld Voordijk en is de planvorming rond het Havenhoofd verder gebracht. Voor de wateroverlast in de Oranjewijk is het onderzoek naar zowel grondwater als neerslag afgerond. De voorbereiding voor de integrale aanpak van de gehele wijk is gestart.

66 Programma 8 Volksgezondheid en Milieu

Jaarstukken 2024

Actie 8.13 Stenen vervangen door groen (o.a. deelname NK-Tegelwippen) 2024 Ook in 2024 nam de gemeente deel aan het NK-tegelwippen. Hiermee stimuleerden we het vervangen van stenen door groen in de eigen tuin. We communiceerden deze campagne via de bekende kanalen. Actie 8.14 Waterlessen op scholen (samen met waterschap) 2024 Er zijn in samenwerking met het waterschap een aantal waterlessen op de basisscholen gegeven. Deze lessen zijn positief ontvangen en de leerlingen hebben inzicht gekregen in alle aspecten van wateroverlast en droogteproblemen.

Wat hebben we bereikt?

Subdoel 2d: Zorgdragen voor een gezonde bodem en veilige ondergrond Wat hebben we er voor gedaan? Actie 8.15 Informeren inwoners over mogelijk risico van diffuus lood in de bodem 2024 Er is Spuk subsidie voor communicatie diffuus lood aangevraagd. Deze subsidie is eind 2024 toegewezen. Actie 8.16 Monitoren mogelijke bodemdaling bij (monumentale) panden 2024 We hebben de bodemdaling gemonitord bij 12 panden. Ten opzichte van de metingen van 2023 zijn er geen significante afwijkingen geconstateerd. Actie 8.17 Beleid opstellen voor toenemend gebruik van bodem voor warmte- koude opslag 2024 De eerste aanzet tot het opstellen van beleid voor de opslag voor warmte en koude in de bodem is uitgevoerd. Het blijkt uit de marktverkenning rond mogelijke ondersteuning dat lokaal beleid naast provinciaal en landelijk beleid relatief nieuw is.

Wat hebben we bereikt?

Subdoel 2e: Verbeteren van de lokale luchtkwaliteit om zoveel mogelijk gezondheidswinst te behalen Wat hebben we er voor gedaan? Actie 8.18 Opstellen (integraal) Programma Geluid (en Lucht) + actieplan 2024 Het Programma Geluid & Lucht is in 2024 opgesteld. Het college heeft het ontwerpprogramma op 17 september 2024 vastgesteld, en de raad heeft op 5 november 2024 een deel van het gevraagde budget toegekend. Het programma heeft ter inzage gelegen, zonder ingediende zienswijzen. Het plan moet nog definitief vastgesteld worden in 2025. Actie 8.19 Monitoren van de luchtkwaliteit met regionaal meetpuntennet en 13 sensoren in het dorp 2024 In 2024 hebben 11 minisensoren en 2 meetposten van de DCMR de luchtkwaliteit gemeten voor stikstof en fijnstof. Actie 8.20 Bewustwordingscampagne onder inwoners (zoals verantwoorde houtstook en gebruik barbecues/vuurkorven) 2024 Er is een zomer- en wintercampagne uitgevoerd. Doel van beide campagnes is het beperken van overlast door juist gebruik van houtgestookte installaties.

67 Programma 8 Volksgezondheid en Milieu

Jaarstukken 2024

Wat hebben we bereikt?

Subdoel 2f: Zorgdragen voor een zo evenwichtige mogelijk toedeling van functies aan locaties om een zo optimaal mogelijk akoestisch klimaat te creëren waar minimale geluidshinder is Wat hebben we er voor gedaan? Actie 8.21 Uitvoeren van de maatregelen uit het lopende actieplan geluiden geluidsanering Blijst (2018-2023) 2024 Er zijn geen technische maatregelen genomen, de administratieve afhandeling van de saneringen is wel voortgezet. Actie 8.22 Opstellen (integraal) Programma Geluid (en Lucht) + actieplan 2024 Het Programma Geluid & Lucht is in 2024 opgesteld. Het college heeft het ontwerpprogramma op 17 september 2024 vastgesteld, en de raad heeft op 5 november 2024 een deel van het gevraagde budget toegekend. Het programma lag van 31 oktober tot 12 december 2024 ter inzage, zonder ingediende zienswijzen. Het Programma wordt nog definitief vastgesteld. Actie 8.23 Gebiedsgericht monitoren van het aantal geluidklachten en gerichte acties daarop 2024 Overlastmeldingen en locaties zijn meegenomen bij het opstellen van het Programma Geluid & Lucht. Actie 8.24 Vaststellen basisgeluidemissies op lokale wegen (conform Omgevingswet) 2024 Deze werkzaamheden zijn niet uitgevoerd in 2024 (door prioritering werkzaamheden). Deze werkzaamheden moeten wettelijk gezien voor 2026 zijn uitgevoerd.

Actie 8.25 Samen met inwoners in gesprek over mogelijke maatregelen ter vermindering van geluidsoverlast (en verbetering verkeersveiligheid) 2024 Er hebben in 2024 verschillende overleggen plaatsgevonden met inwoners van de Portlandse Baan en de Kilweg. Daarnaast is er schriftelijk gecommuniceerd richting de bewoners van de Portlandse Baan over de te nemen maatregelen en mogelijke oplossingen ten aanzien van de geluidsoverlast.

Wat hebben we bereikt?

Subdoel 2g: Waarborgen en waar mogelijk verbeteren van externe veiligheid in onze gemeenten Wat hebben we er voor gedaan? Actie 8.26 Uitvoeren project Risicocommunicatie met onder andere bewustwordingscampagne 2024 Er zijn vier animatiefilmpjes gemaakt en geplaatst op de website bij 'Wat te doen bij calamiteiten?' Zie: https://www.barendrecht.nl/direct-regelen/wonen-leefomgeving-verbouwen/noodsituaties/calamiteiten/

Beleidsindicatoren Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) Nr. BBV Indicator

Beschrijving indicator

2024

2023

BD

NL

BD

NL

1. Huishoudelijk restafval, kg per De hoeveelheid restafval per bewoner per jaar (kg). inwoner(bron: NV BAR-Afvalbeheer/ CBS)

120 (2024)

Nog niet bekend

124 (2023)

173 (2023)

2. Hernieuwbare elektriciteit (bron: Klimaatmonitor-RWS)

18,4 41,0 (2022) (2022)

10,1% (2021)

33,1% (2021)

Hernieuwbare elektriciteit is elektriciteit die is opgewekt uit wind, waterkracht, zon of biomassa (%).

68 Programma 8 Volksgezondheid en Milieu

Jaarstukken 2024

Wat heeft het gekost? Programma Volksgezondheid en Milieu Overzicht lasten en baten op taakveldniveau

Begroting 2024

Begrotingswijzigingen 2024

Begroting 2024 na wijziging

Werkelijk 2024

Afwijking (voordeel is + nadeel is -)

Lasten 7.1:Volksgezondheid

2.223.800

-33.800

2.190.000

3.095.067

-905.067

7.2:Riolering

3.973.100

-481.000

3.492.100

2.386.707

1.105.393

7.3:Afval

7.127.100

-779.600

6.347.500

6.516.492

-168.992

7.4:Milieubeheer

3.084.300

-66.200

3.018.100

4.783.116

-1.765.016

7.5:Begraafplaatsen en crematoria

1.662.000

-898.300

763.700

867.056

-103.356

Totaal Lasten

18.070.300

-2.258.900

15.811.400

17.648.437

-1.837.037

Baten 7.1:Volksgezondheid

-292.700

0

-292.700

-1.028.081

735.381

7.2:Riolering

-4.845.100

-29.700

-4.874.800

-3.588.586

-1.286.214

7.3:Afval

-7.131.100

-417.900

-7.549.000

-7.920.414

371.414

7.4:Milieubeheer

-778.100

-401.400

-1.179.500

-2.810.976

1.631.476

7.5:Begraafplaatsen en crematoria

-680.200

163.500

-516.700

-635.030

118.330

Totaal Baten

-13.727.200

-685.500

-14.412.700

-15.983.087

1.570.387

Saldo lasten en baten

4.343.100

-2.944.400

1.398.700

1.665.350

-266.650

Toelichting afwijkingen (> € 25.000 en < € 100.000) Taakveld 7.1 Volksgezondheid (saldo € 169.686 nadeel) Volksgezondheid (€ 26.987 voordeel) De grootste onderschrijding ligt in het variabele deel van de bijdrage aan de GR GGD Rotterdam Rijnmond. Het totaalbedrag dat de gemeente Barendrecht betaalt, bestaat uit twee onderdelen: het vaste deel voor de inkoop van het basistakenpakket en het variabele deel voor de inkoop van kinderopvanginspecties. Binnen het variabele deel betalen alle gemeenten in de regio een verzekeringsbijdrage van 5% boven op de jaarlijkse inkoop, wat is opgenomen in de begroting 2024. Aan het einde van 2024 heeft de gemeente Barendrecht een terugbetaling ontvangen voor niet-uitgevoerde kinderopvanginspecties. Daarnaast zijn op enkele andere onderdelen minder uitgaven verricht dan vooraf verwacht, wat bijdraagt aan de onderschrijding binnen dit budget. Op dit taakveld zijn de Specifieke uitkeringen IZA en Gala verantwoord. Deze zijn budgettair neutraal. De afwijking van de lasten en baten is € 907.525. Aan de batenkant is bij de begroting 2024 een bedrag van € 200.000 voor deze specifieke uitkering opgenomen. Hierdoor is er op dit taakveld een nadeel voor dit bedrag. Op andere taakvelden zijn de voordelen verantwoord door lagere lasten die gedekt zijn uit deze regeling. Het betreft dan met name kosten voor Stichting KijkOpWelzijn.

Taakveld 7.2 Riolering (saldo € 180.820 nadeel) Onttrekking voorziening riolering (€ 255.144 nadeel) Dit wordt toegelicht bij de saldoverklaring (nr. 7). Aan dit taakveld is een lager bedrag van € 74.424 aan personeelskosten doorbelast. Taakveld 7.3 Afval (saldo € 202.422 voordeel) Afval (€ 195.309 voordeel) Dit wordt toegelicht bij de saldoverklaring (nr. 11). Taakveld 7.4 Milieubeheer (saldo € 133.539 nadeel) Milieubeheer (€ 30.031 voordeel) Er zijn filmpjes gemaakt, maar er is hiervoor nog geen bewustwordingscampagne voor Externe Veiligheid uitgevoerd. Dit was geraamd op een bedrag van ongeveer 25.000 euro. Dit is nog niet uitgevoerd in verband 69 Programma 8 Volksgezondheid en Milieu

Jaarstukken 2024

met de opbouw van de nieuwe organisatie en het beleggen en prioriteren van werkzaamheden. Daarnaast zijn er geen onderzoeken of werk voor de bodem uitgevoerd waardoor er €7.400 euro niet besteed is. Dit gebeurt alleen als het noodzakelijk is, er was dit jaar geen noodzaak. Geluid (€ 39.397 voordeel) De geplande werkzaamheden zijn niet in 2024 uitgevoerd, maar worden in 2025 uitgevoerd. Dit gaat om incidenteel budget voor het opstellen van de Basis Geluid Emissie, wat een verplichting is onder de Omgevingswet en het opstellen en aanpassen van het beleid conform de Omgevingswet. Voorgesteld wordt om het restantbedrag door te schuiven naar 2025. Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (€ 291.500 nadeel) Dit wordt toegelicht bij de saldoverklaring (nr. 8). Op dit taakveld zijn de Specifieke uitkeringen Verlaging energierekening, Nationaal Isolatie Programma, Tijdelijke Impulsregeling Klimaatadaptatie, Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie en de Regionale Energie Strategie verantwoord. Deze zijn budgettair neutraal. De afwijking van de lasten en baten is € 2.177.383. Aan dit taakveld is een lager bedrag van € 154.421 aan personeelskosten doorbelast.

Taakveld 7.5 Begraafplaatsen (saldo € 14.974 voordeel) Begraafplaatsen (€ 75.504 voordeel) Bij de Tussenrapportage 2024 en de Slotwijziging 2024 zijn de baten van de begraafplaatsrechten met € 163.500 afgeraamd, aangezien deze ver achterliepen op de prognose. Echter de baten zijn in december onverwacht en aanzienlijk gestegen door meer uitvaarten, verlengingen van grafrechten en afkoop van meerjarige onderhoudskosten op bestaande particuliere graven, dat er uiteindelijk sprake is van een voordeel van € 118.330. Op het onderhoud van de begraafplaatsen is een nadeel van € 42.826. Dit is het gevolg van extra uitgevoerde werkzaamheden die in 2024 zijn toegevoegd aan het groenonderhoudsbestek van de begraafplaatsen. Deze nieuwe werkzaamheden inclusief de indexering van de kosten waren niet meegenomen in de begroting. Aan dit taakveld is een hoger bedrag van € 36.249 aan personeelskosten doorbelast.

70 Programma 8 Volksgezondheid en Milieu

Jaarstukken 2024

PROGRAMMA 9 VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ONTWIKKELING EN STEDELIJKE VERNIEUWING

Binnen dit programma vallen de volgende taakvelden:  8.1 Ruimtelijke ordening - taken op grond van de Wet ruimtelijke ordening: -voorbereiden en vaststellen van structuur -en bestemmingsplannen; -faciliterend grondbeleid; -BGT (Basisregistratie Grootschalige Topografie).  8.2 Grondexploitatie - activiteiten op het gebied van gemeentelijke bouwgrondexploitatie: -grondverwerving, bouw en woonrijp maken; -verkoop van bouwrijpe gronden.  8.3 Wonen en bouwen - gebiedsontwikkeling, woningvoorraad en huisvestingsvoorziening: -leges omgevingsvergunning; -bouwtoezicht; -BAG (Basisregistratie Adressen Gebouwen); -woningbouw en verbetering; -woonruimteverdeling; -stedelijke vernieuwing.

71 Programma 9 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ontwikkeling en Stedelijke Vernieuwing

Jaarstukken 2024

72 Programma 9 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ontwikkeling en Stedelijke Vernieuwing

Jaarstukken 2024

Hoofddoel 1: Betaalbare en passende woningen voor iedere Barendrechter Wat hebben we bereikt?

Subdoel 1a: Uitgangspunt is dat De Stationstuinen en nieuwe (markt- en gemeente-) initiatieven ten minste 30% sociale huurwoningen en 30% betaalbare woningen bevatten Wat hebben we er voor gedaan? Actie 9.1 Integraal programma Wonen (nieuwbouw en transformatie bestaande woningbouwvooraad) Het Omgevingsprogramma Wonen is vastgesteld door het college. De gemeenteraad heeft vastgesteld dat verdichting in de bestaande woongebieden -in plaats van verstedelijking van de polder- de oplossing is voor het inlopen van de woningtekorten. De samenwerking met de woningcorporaties is geformaliseerd en geprofessionaliseerd: Een selectie van de belangrijkste Prestatieafspraken dient als focus voor de inzet van partijen in 2025. Verschillende overlegniveaus zijn ingericht en de bestuurlijke aansturing is werkzaam. Met de corporaties zijn bestuurlijke afspraken gemaakt over de uitwerking van concrete projecten voor het toevoegen van woningen op hun gronden. Te starten met Lavendelhof en Meester Thorbeckestraat. Patrimonium gaat haar strategie herzien richting verdichting. Met Patrimonium is afgesproken dat gedurende de herziening van de strategie wordt voorkomen dat de verdichtingskansen afnemen. Voor alle gemeentelijke locaties en incourant vastgoed is een aanpak opgezet (de Wasstraat) om deze zo efficiënt en snel mogelijk tot ontwikkeling te brengen.

Bij de uitwerking van het nieuwe Grondbeleid is de inrichting van het Vereveningsfonds voor betaalbare woningbouw meegenomen. Actie 9.2 Ontwikkelen van een visie op gebied Reijerwaard-West Het opstellen van de visie op Reijerwaard-West wordt als onderdeel van de Omgevingsvisie meegenomen. Het proces voor de uitwerking van de Omgevingsvisie is vertraagd door de noodzakelijke inzet op het Omgevingsprogramma Wonen. De ambtelijke uitwerking loopt, verwacht wordt dat in 2025 participatie en gesprekken met de raad kunnen plaatsvinden over de inhoud, en parallel het verplichte MER-traject kan starten. Sturing op voortgang is belangrijk om op tijd een Omgevingsvisie vast te stellen (1 januari 2027). Actie 9.3 Alternatieve (flex)woonvormen voor diverse doelgroepen Het afgelopen jaar is onderzocht waar in Barendrecht plek is voor flexwoningen en op welke wijze het realisatieproces vormgegeven kan worden. Op 5 november 2024 is een toetskader voor de selectie van kansrijke locaties vastgesteld door de Raad. Deze kansrijke locaties zijn door een integrale projectgroep nader onderzocht op haalbaarheid, samen met de woningcorporaties Patrimonium, Havensteder en Wooncompas. Actie 9.4 Realiseren woningen in Lagewei en Vrouwenpolder fase 4 en 5 In Lagewei is eind 2024 gestart met de bouwwerkzaamheden.

Voor de grondexploitatie Lagewei zijn voor alle gronden overeenkomsten gesloten en zijn we nu volledig in de uitvoeringsfase. In Vrouwenpolder is eind 2024 de grond geleverd en gestart met de bouw van de 125 woningen in project Rosa (fase 5). Eind 2024 is de omgevingsvergunning van 79 koopwoningen in project Bloei (fase 4) ingediend. In dit laatste deelproject van Vrouwenpolder worden tevens 48 huurwoningen gerealiseerd, waarvan 44 binnen de sociale huur en 4 in de middenhuur. Dit betekent dat de doelstelling van 252 woningen te realiseren in 2025/2026 in Vrouwenpolder wordt behaald. Actie 9.5 Ontwikkeling woningbouw Koedoodzone i.c.m. met versterken recreatieve structuur In 2024 heeft de provincie Zuid-Holland aangegeven dat de Koedoodzone niet opgenomen wordt op de '3 ha kaart'. Er is door het college in het 1e kwartaal van 2025 aandacht gevraagd voor deze ontwikkeling tijdens een ontmoeting met de provincie. De gemeente zal concreet maken welke middelen hiervoor nodig zijn, waarna de provincie zal kijken wat binnen de provinciale kaders mogelijk is.

73 Programma 9 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ontwikkeling en Stedelijke Vernieuwing

Jaarstukken 2024

Wat hebben we bereikt?

Subdoel 1b: Op basis van het eind 2023 vast te stellen structuurplan worden in 2024 550 woningen uit de eerste fase gerealiseerd en vindt planvorming van de tweede fase plaats Wat hebben we er voor gedaan? Actie 9.6 MER onderzoeken ter voorbereiding bestemmingsplan Begin 2024 is een aanvulling op het oorspronkelijke MER voor het bestemmingsplan ter inzage gelegd. In de vaststellingsfase in de eerste helft van 2024 is de onderbouwing van het bestemmingsplan 2 de fase aangevuld met resultaten van aanvullende onderzoeken onder andere op het gebied van geluid en verkeersafwikkeling. Dit is gedaan als reactie op zienswijzen op dit plan. Daarmee voldeed het bestemmingsplan aan bepalingen uit MER, namelijk dat bij elk nieuw ruimtelijk besluit aangetoond moet worden dat wordt voldaan aan de kaders van het MER. In het Structuurplan is in 2024 de ruimte voor water en groen is geconcretiseerd. Daarnaast is een zgn. "Voorlopig Ontwerp inrichtingsplan openbare ruimte" opgesteld voor de openbare ruimte in De Stationstuinen. Water, groen maar ook ondergrondse infra (kabels en leidingen en energie) zijn hierin uitgewerkt. Actie 9.7 Aanvragen van middelen voor o.a.

mobiliteit en infrastructuur In november 2023 heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties voor het parkeer- en mobiliteitsconcept de subsidie “specifieke uitkering woningbouw op korte termijn door bovenplanse infrastuur” toegekend. Het volledige bedrag is in 2024 ontvangen. We werken nu binnen de voorwaarden van de toekenning aan de uitwerking van de maatregelen. In 2024 is met gebruikmaking van een deel van deze subsidie de Boezemwegrotonde aangelegd: een extra aansluiting vanuit bedrijfsterrein Ziedewij op de rondweg; de Boezemweg. Daardoor ontlasten we de Gebroken Meeldijk van vrachtverkeer naar en van het DC van AH. Voor dit project is ook een subsidie van de metropoolregio Rotterdam Den Haag verkregen. Door werk met werk te maken is bedrijventerrein Ziedewij opnieuw en toekomstbestendig ingericht. Daarbij is meteen binnen Ziedewij een gedeelte van de persleiding voor het riool voor de Stationstuinen aangelegd. Van de provincie Zuid-Holland is een subsidie verkregen in het kader van de Vliegende Brigade. Deze subsidies worden ingezet voor het uitvoeren van diverse onderzoeken die noodzakelijk zijn in het kader van De Stationstuinen, maar ook bijdragen aan het versnellen van de realisatie van het project.

Actie 9.8 Afspraken maken met marktpartijen binnen het ontwikkelkader De gesprekken met enkele partijen aan de Gebroken Meeldijk hebben geleid tot een verkenning voor mogelijke herontwikkelingen. Intentie- of samenwerkingsovereenkomsten zijn in 2024 nog niet gesloten. Met een aantal bedrijven aan het Zuideinde die een beroep tegen bestemmingsplan 1 e fase hebben ingediend, zijn gesprekken gevoerd over verplaatsing en herontwikkeling van hun perceel. Dit heeft nog niet geleid tot concrete verplaatsingsafspraken of intrekking van hun beroep. Met de ontwikkelaar van het kerngebied is gesproken over uitbreiding van het gebied; daar is nog geen overeenstemming over bereikt. Actie 9.9 Voorbereiden van verplaatsing bedrijven naar o.a. Nieuw Reijerwaard (zie ook programma 4 actie 4.18) Met de Gemeenschappelijke Regeling Nieuw Reijerwaard (GRNR) zijn in 2024 afspraken gemaakt om bedrijven met het AGF-label uit het plangebied De Stationstuinen te verplaatsen naar Nieuw Reijerwaard. Dit heeft al geleid tot enkele bedrijfsverplaatsingen; dit proces loopt nog steeds. Een paar bedrijven zoekt nog naar een geschikte locatie buiten Nieuw Reijerwaard. We ondersteunen en adviseren ook die bedrijven bij deze zoektocht. Daarbij gaat het, naast de behoefte aan meer vierkante meters, ook om vergoedingen die gepaard gaan met zo'n bedrijfsverplaatsing.

Overigens is de markt voor bedrijfsruimte schaars en is soms geduld nodig om hierin tot een succesvolle match te komen. De gemeenteraad heeft in 2024 het bestemmingsplan Dierensteinweg vastgesteld, als herhuisvestingslocatie voor bedrijven vanuit de Stationstuinen en bedrijven de kans biedt om toekomstgericht binnen Barendrecht te herhuisvesten.

74 Programma 9 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ontwikkeling en Stedelijke Vernieuwing

Jaarstukken 2024

Actie 9.10 Opstellen van mobiliteitsconcept (zie programma 3 Verkeer, Vervoer en Waterstaat) Op 1 oktober 2024 heeft de gemeenteraad het parkeerbeleid voor De Stationstuinen vastgesteld. In dit parkeerbeleid is vastgelegd op welke wijze, na oplevering van de eerste woningen in De Stationstuinen, betaald parkeren wordt ingevoerd. In de nieuwe woonwijk en op het parkeerdek bij het station moet straks worden betaald om te parkeren. Om te voorkomen dat hierdoor de parkeerdruk in de omliggende wijken toeneemt is ook flankerend beleid vastgesteld in de vorm van een blauwe zone. Het invoeren van betaald parkeren is een belangrijke randvoorwaarde binnen het mobiliteitsconcept voor De Stationstuinen. Het zorgt voor een lager autobezit en autogebruik en stimuleert daarmee het gebruik van de fiets en het openbaar vervoer. Actie 9.11 Opstellen civieltechnisch plan voor ondergrondse infra en inrichting buitenruimte Het Structuurplan is in december 2023 door de raad vastgesteld, eerder dan gepland voor 2024. Het schetsontwerp (SO) Inrichting Openbare Ruimte afgerond. Aan de Spoorlaan is gewerkt aan de herinrichting van de weg. Dit is nodig voor het leggen van kabels en leidingen. Dit ter voorbereiding op het bouwrijp maken van het gebied en de verlegging van een deel van de Spoorlaan.

Een gedeelte van de persleiding voor het riool is al aangelegd bij de herinrichting van bedrijventerrein Ziedewij.

Wat hebben we bereikt?

Subdoel 1c: We benutten de maximale wettelijke ruimte om woningen met voorrang aan Barendrechters aan te bieden Wat hebben we er voor gedaan? Actie 9.12 Onderzoek mogelijkheden om meer woningen aan Barendrechters aan te bieden Per 1 juli 2024 is in de tijdelijk verlengde verordening geregeld dat Barendrecht maximaal 50% lokale voorrang mag toepassen in plaats van maximaal 25%. Tegelijkertijd is gewerkt aan een geheel nieuwe verordening. Deze nieuwe verordening maakt het onder andere mogelijk om desgewenst voorrang te geven aan woningzoekenden met een vitaal beroep. Het concept van de nieuwe verordening is inmiddels door het Samenwerkingsverband Wonen regio Rotterdam aan alle regiogemeenten ter besluitvorming aangeboden. De ingangsdatum van de nieuwe verordening is gepland op 1 juli 2025. Actie 9.13 Scherpe prestatieafspraken met woningcorporaties over voorrang voor Barendrechters en bepaalde doelgroepen In het 4e kwartaal van 2024 zijn alle 12 nieuwbouw appartementen aan de Lekstraat met voorrang aangeboden aan Barendrechters. Omdat het verhuurproces nog niet is afgerond, is het nog niet bekend hoeveel van de 12 woningen daadwerkelijk zijn verhuurd aan Barendrechters. Ook is met Patrimonium afgesproken dat 20 van de 35 nieuwbouw eengezinswoningen in de Zeeheldenbuurt met voorrang voor Barendrechters worden aangeboden.

Op basis van de ervaring met de nieuwbouw eengezinswoningen aan de Talmaweg (waarbij 1 van de 20 woningen aan een niet in Barendrecht woonachtige woningzoekende is verhuurd omdat er niet voldoende Barendrechtse woningzoekenden waren die aan de eisen voldeden) is ervoor gekozen om 20 van de 35 woningen met voorrang aan te bieden in plaats van alle 35. In totaal heeft Barendrecht in 2024 38% lokale voorrang toegepast. Dit was het maximum voor 2024 omdat het maximum van 50% pas vanaf 1 juli 2024 gold en dit maximum is dus volledig benut. Actie 9.14 Met particuliere ontwikkelaars contractuele afspraken maken over maximale aanbieding aan Barendrechters In 2024 is voor de nieuwbouwprojecten Hof van Barendrecht, Lagewei, Vrouwenpolder en Zuidpolder met de betreffende ontwikkelaars afgesproken dat in ieder geval de betaalbare koopwoningen gedurende een aantal weken met voorrang aan Barendrechters worden aangeboden.

75 Programma 9 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ontwikkeling en Stedelijke Vernieuwing

Jaarstukken 2024

Wat hebben we bereikt?

Subdoel 1d: In 2024 komen naar schatting 165 betaalbare nieuwbouwwoningen (koop en huur) en 10 grote sociale huurwoningen (vanuit doorstroomregeling) beschikbaar Wat hebben we er voor gedaan? Actie 9.15 Bevorderen van doorstroming sociale woningvoorraad In 2024 is de doorstroomregeling gecontinueerd. Wederom zijn tien 55+huishoudens met voorrang van een sociale huur eengezinswoning verhuisd naar een levensloopbestendig appartement. Nu het sinds 1 juli 2024 mogelijk is om maximaal 50% lokale voorrang toe te passen, is met de corporaties gesproken over het verhogen van het jaarlijkse maximale aantal van tien 55+huishoudens. Hierover vindt momenteel overleg plaats naar aanleiding van de later in 2025 op te leveren sociale nieuwbouw appartementen in de Zeeheldenbuurt. Deze appartementen kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan de beoogde doorstroming. Actie 9.16 Handhaven en monitoren van zelfbewoningsplicht Bij 15 betaalbare nieuwbouw koopwoningen aan de Middenbaan en Binnenlandse Baan/Gouwe geldt de zelfbewoningsplicht. In deze woningen hebben in 2024 geen mutaties plaatsgevonden waardoor er geen aanleiding was voor handhaving.

Hoofddoel 2: Investeren in ruimtelijke kwaliteit Wat hebben we bereikt?

Subdoel 2a: In het centrum, de Oude Dorpskern en het Havenhoofd/Carnisse Veste is het prettig wonen, winkelen, werken en ontmoeten Wat hebben we er voor gedaan? Actie 9.17 Verder uitvoeren en actualiseren Centrumaanpak In 2024 zijn projecten in het kader van de Centrumaanpak gerealiseerd. Het Vlak is een autovrij klimaatbestendig verblijfsplein geworden met waterpret. Het Onderlangs West, water- en klimaatbestendig is heringericht; er zijn ondergronds voorzieningen getroffen om wateroverlast in de te voorkomen voor de ondernemers en bezoekers. De Doorsteek is gerealiseerd met de benodigde groen en parkeerruimte en de woning Binnnenlandse Baan 26 verkoop klaar gemaakt. De plannen voor de herinrichting van de buitenruimte rondom ‘t Trefpunt zijn verder uitgewerkt. Het voorziet in een groene en klimaatbestendige buiteninrichting met de benodigde parkeerruimte. In Q3 en Q4 van 2025 zal dit zal uitgevoerd zijn. De voorbereidingen van herinrichting van de Lindenhoevelaan en Onderlangs Oost is in 2024 opgeschort wel zijn de garageboxen aan het t Weerom gesloopt en is dit tijdelijk ingericht als extra openbare parkeerruimte dat op kosten van betrokken marktpartijen is aangelegd. In 2024 is een nieuwe detail- en horecavisie opgesteld en is een evaluatie van de Centrumaanpak opgesteld.

Beide stukken zullen input gaan geven voor de te actualiseren Centrumaanpak 2.0, die in 2025 zal worden opgesteld. Actie 9.18 Toekomstvisie Oude dorpskern uitwerken in een plan met concrete projecten Rond de aanpak van de Oude Dorpskern is een plan van aanpak vastgesteld waarbij de eerstvolgende stap is het herstarten van de participatie. Dit is noodzakelijk om het geheel aan verschillende projecten een juiste plek te geven. Doelstelling van de participatie is het vormen van planvorming op korte, middellange en lange termijn. Ook de samenhang tussen de diverse projecten zoals bijvoorbeeld de Evaluatie Terrassen, Veiligheidscamera, Blauwe zone en Rioolvervanging spelen hierbij een rol.

76 Programma 9 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ontwikkeling en Stedelijke Vernieuwing

Jaarstukken 2024

Actie 9.19 Klimaatadaptieve en aantrekkelijke herinrichting Havenhoofd i.s.m. eigenaar Carnisse Veste Het aanbestedingstraject voor de herinrichting van het Havenhoofd is eind 2024 afgerond. Momenteel wordt er gewerkt aan het Definitieve Ontwerp van het plein. De uitvoering van de herinrichting van het plein staat gepland voor 2025. We streven er naar om eind Q1/ begin Q2 2026 het plein gereed te hebben.

Wat hebben we bereikt?

Subdoel 2b: Meer groen om meer schaduw te geven, biodiversiteit te verbeteren, CO2 op te nemen en water te bergen bij piekbuien Wat hebben we er voor gedaan? Actie 9.21 Opstellen gebiedsvisie Polder Ziedewij In de begroting van 2024 had het college zich voorgenomen te starten met het opstellen van een gebiedsvisie voor de polder Ziedewij. Dit is uitgesteld tot 2025. De beantwoording van zienswijzen op het ontwerpbestemmingsplan Natuurgoed Ziedewij e.o.’ en het sluiten van een intentieovereenkomst met de initiatiefnemer kostten meer tijd dan gepland. Daardoor is het aanvragen van een voorbereidingskrediet voor het opstellen van de gebiedsvisie voor de polder Ziedewij verschoven naar 2025. Actie 9.20 Zie verder programma 6 subdoel 2c: We zorgen voor meer groen in onze woonwijken en onze groen- en recreatiegebieden worden toegankelijker en vergroot In 2024 is de subsidie verleend voor het planten van minimaal 12 hectare bomen in de Zuidpolder. In 2024 zijn de plannen van Rijkswaterstaat concreter geworden om bomen te planten langs de snelwegen in Barendrecht. Vanaf 2024 nemen we deel aan de (interne ) Omgevingstafels om meer groen te adviseren in de plannen op het gebied van vergroenen, klimaatadaptatie en biodiversiteit. We zijn inmiddels aangesloten bij diverse landelijke acties voor de inwoners zoals Stichting Steenbreek en NK tegel wippen.

Beleidsindicatoren Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) Nr. BBV Indicator

Beschrijving indicator

2024

2023

BD

NL

BD

NL

1. Woonlasten éénpersoonshuishouden € Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een (bron: Coelo) éénpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten.

735 (2024)

911 (2024)

692 (2023)

860 (2023)

2. Woonlasten meerpersoonshuishouden Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een € (bron: Coelo) meerpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten.

1.067 (2024)

994 (2024)

999 (2023)

942 (2023)

3. Gemiddelde WOZ-waarde x 1.000 € (bron: CBS)

De gemiddelde WOZ waarde van woningen in euro’s

436 (2024)

379 (2024)

421 (2023)

368 (2023)

4. Nieuwbouw woningen per 1.000 woningen (bron: BAG-ABF)

Het aantal nieuwbouwwoningen, per 1.000 woningen.

1,1 (2023)

9,1 (2023)

10,0 (2022)

9,3 (2022)

5. Opgeleverde woningen (bron: Gemeente Barendrecht / CBS)

Het aantal opgeleverde woningen

15 (2024)

77.507 (2024)

5 (2023)

73.300 (2023)

Wat heeft het gekost? Programma VHROSV Overzicht lasten en baten op taakveldniveau

Begroting 2024

Begrotingswijzigingen 2024

Begroting 2024 na wijziging

Werkelijk 2024

Afwijking (voordeel is + nadeel is -)

Lasten 8.1:Ruimte en leefomgeving

3.518.000

1.330.400

4.848.400

5.347.859

-499.459

8.2:Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)

7.752.500

982.700

8.735.200

15.443.212

-6.708.012

8.3:Wonen en bouwen

1.564.700

-152.800

1.411.900

1.409.029

2.871

Totaal Lasten

12.835.200

2.160.300

14.995.500

22.200.101

-7.204.601

77 Programma 9 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ontwikkeling en Stedelijke Vernieuwing

Jaarstukken 2024

Overzicht lasten en baten op taakveldniveau

Begroting 2024

Begrotingswijzigingen 2024

Begroting 2024 na wijziging

Werkelijk 2024

Afwijking (voordeel is + nadeel is -)

Baten 8.1:Ruimte en leefomgeving

-643.100

-1.343.700

-1.986.800

-2.681.788

694.988

8.2:Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)

-9.723.600

1.478.300

-8.245.300

-16.199.393

7.954.093

8.3:Wonen en bouwen

-1.366.500

511.900

-854.600

-1.528.699

674.099

Totaal Baten

-11.733.200

646.500

-11.086.700

-20.409.880

9.323.180

Saldo lasten en baten

1.102.000

2.806.800

3.908.800

1.790.221

2.118.579

Toelichting afwijkingen (> € 25.000 en < € 100.000) Taakveld 8.1 ruimte en leefomgeving (saldo € 195.529 voordeel) Omgevingsvisie (€ 89.450 voordeel) Door het uitlopen van de projectplanning is het gereserveerde projectbudget slechts deels benut. Dit budget wordt in 2025 ingezet om invulling te geven aan de omgevingsvisie, met name voor het laten opstellen van een milieueffectrapportage (planMER). Dit is een verplicht onderdeel van de besluitvormingsprocedure onder de Omgevingswet. Voorgesteld wordt om het restantbudget door te schuiven naar 2025. Woonprogramma (€ 66.338 voordeel) De programmamanager voor het Omgevingsprogramma Wonen moet nog worden geworven. Dit is de reden dat het budget niet volledig is uitgeput. Aan dit taakveld is een lager bedrag van € 88.541 aan personeelskosten doorbelast. Taakveld 8.2 grondexploitatie (€ 1.246.081 baten) Het bedrag is als volgt te verklaren: Grex BT Oost € 3.254.975 (verhoging verliesvoorziening) Grex Lagewei € 1.590.852 (verlaging verliesvoorziening) Grex Carnisselande (verhoging verliesvoorziening € 189.532) Grex Vrouwenpolder (tussentijdse winstuitname € 2.789.936) Zuidpolder (hogere baten € 298.352) Hogere doorbelasting uren (€ 11.447) De verlagingen van de verliesvoorzieningen van de grexen BT-Oost en Lagewei en de tussentijdse winstuitname Vrouwenpolder zijn in de reserve grondbedrijf gestort.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15764461/1