Document · PDF

IN19113 - 20201203 - Buck Consultants - rapport Clusterkracht Dutch Fresh Port.pdf

commissie Ruimte 16 februari 2021, gemeente BarendrechtBij agendapunt: Stand van zaken Dutch Fresh Port (DFP) (behandeltijd 30 minuten)8.652 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Clusterkracht Dutch Fresh Port Naar kansrijke, aanvullende segmenten om het cluster te versterken

Uitgevoerd in opdracht van: Gemeenschappelijke Regeling Nieuw Reijerwaard

Nijmegen, 3 december 2020

Inhoudsopgave 1

Introductie

p. 2

Conceptuele uitwerking clusterkracht

p. 6

Samenstelling agrologistiek cluster DFP

p. 14

Uitwerking kansrijke segmenten

p. 22

Conclusies

p. 42

Bronnen

p. 44

Bijlage

p. 45

Introductie

Achtergrond en vraagstelling ⚫ Dutch Fresh Port (DFP), de aangesloten bedrijventerreinen Nieuw Reijerwaard, Barendrecht-Oost en Veren Ambacht, is een AGF-cluster van nationale betekenis. De bedrijven in het cluster vertegenwoordigen gezamenlijk €5 miljard omzet per jaar en hebben een positie in de logistieke ketens achter 25% van de totale AGF-stromen in Nederland. DFP is daarmee een economische factor van betekenis. ⚫ De Gemeenschappelijke Regeling Nieuw Reijerwaard (GRNR) werkt aan de ontwikkeling van Nieuw Reijerwaard als de ontwikkellocatie binnen DFP. Bij de uitgifte van kavels op deze locatie heeft GRNR de ambitie om het cluster te versterken. Deze doelstelling speelt ook in DFP verband waar betrokken partijen (provincie Zuid-Holland, gemeenten Barendrecht, Ridderkerk en Rotterdam en het bedrijfsleven) nadenken over het concept clusterkracht en het type bedrijven dat is nodig om het cluster te versterken. ⚫ Tegen deze achtergrond heeft de GRNR heeft Buck Consultants International (BCI) gevraagd om te onderzoeken welk type bedrijven, aanvullend op de reeds gevestigde bedrijven, nodig zijn voor versterking van clusterkracht op DFP. Met de eventueel ontbrekende en/of zwakke schakels van het cluster in beeld kan doormiddel van marketing & acquisitie ingezet worden op vestiging van deze bedrijven in DFP. © Buck Consultants International, 2020

DFP: Waar hebben we het over? Een inkijkje in de geschiedenis van DFP ⚫ De geschiedenis van het agrologistieke cluster Barendrecht/Ridderkerk gaat terug naar 1912, als de eerste plannen worden voor een groente- en fruitveiling worden bedacht. Na enkele jaren van planmakerij besluiten de verschillende tuinbouwverenigingen rond Barendrecht en Ridderkerk zich in 1915 te verenigen in de ‘Coöperatieve groente- en fruitveiling Barendrecht en omstreken’. Gestart wordt aan de Stationsweg in Barendrecht. ⚫ In de jaren ‘30 worden de eerste tekenen van een cluster waarin verschillende bedrijven uit de voedselketen (productie, handel en verwerking) ruimtelijk samenkomen en samenwerken zichtbaar. Voorbeeld is de vestiging van het bedrijf ‘De Betuwe Tiel’ dat aardbeien verwerkt tot jam. Met de nodige pieken en dalen groeit het cluster door tot 25 groothandelsbedrijven met 400 tot 500 werknemers in 1975. ⚫ In 1996 wordt na jaren van schaalvergroting/fusies tussen verschillende veilingen de basis gelegd voor The Greenery: de negen veilingen van Westland (Poeldijk), De Kring (Bleiswijk), Veldhoven, VON (Bemmel), KZIJ (IJsselmuiden), RBT (Breda), CHZ (Barendrecht), Zundert en Utrecht fuseren tot de Verenigde Tuinbouwveilingen Nederland en vormen gezamenlijk het bedrijf The Greenery. ⚫ Resultaat van de fusie is dat in de regio drie grote veilingen overblijven: Barendrecht, De Lier en Bleiswijk.

Hiervan wordt Barendrecht de hoofdvestiging. Belangrijke overweging achter de fusie is het creëren van marktkracht om het hoofd te kunnen bieden aan de groeiende macht van grootschalige retailers (die samenwerken in inkoopcollectieven). © Buck Consultants International, 2020

⚫ In de jaren ‘90 groeit de omzet van bedrijven in het agrologistiek cluster BarendrechtRidderkerk. Het aantal handelshuizen neemt eveneens toe in die periode. Deze bedrijven handelen in toenemende mate buiten de veilingklok om en veel bedrijven investeren in hun (inter)nationale netwerk (sourcing). ⚫ Met de internationalisering van de handelsbedrijven worden zij ook gevoeliger voor wereldwijde ontwikkelingen en crisis. Of het nu gaat om een handelsboycot van Rusland of de schuldencrisis van Griekenland, het agrologistieke cluster moet ermee omgaan en andere wegen zoeken om producten te kopen en te verkopen. ⚫ In 2016, 101 jaar na de oprichting van de eerste veilingcoöperatie in Barendrecht, stopt The Greenery met het fysieke veilen in Barendrecht. De handel is namelijk sterk geïnternationaliseerd en gedigitaliseerd en fysieke nabijheid is vanuit marktperspectief niet meer noodzakelijk. Daarom stopt de oude verkoopmethode via de veilingklok en gaat The Greenery verder als een marketing- en salesorganisatie. ⚫ Al in de eerste jaren van 2000 probeerden ondernemers meer ruimte voor het cluster op de bestuurlijke agenda te krijgen omdat er geen ruimte was voor uitbreiding. In 2008 valt op Rijksniveau het besluit dat de ontwikkeling van Nieuw Reijerwaard prioriteit krijgt boven ontwikkelingen in de Hoeksche Waard.

⚫ In 2019 wordt de samenwerking tussen de drie bedrijventerreinen van agrologistiek cluster Barendrecht/Ridderkerk bestendigd. Men gaat gezamenlijk verder onder de naam Dutch Fresh Port. Bron: Food For The Future (2018) Innovatievermogen van het Rotterdam Food Cluster © Buck Consultants International, 2020

Werkwijze

H2 Conceptuele uitwerking clusterkracht

Deskresearch

Bureau-expertise / team-analyse

Inhoud: conceptuele uitwerking van het begrip clusterkracht o.b.v. een waardesysteem benadering als basis voor de analyse van de samenstelling van het cluster (H3) en uitwerking kansrijke segmenten (H4)

H3 Samenstelling agrologistiek cluster DFP

Deskresearch

Data-analyse

Inhoud: analyse van de samenstelling van het agrologistiek cluster van DFP op basis van een waardesysteembenadering (vervolg op H2) om ontbrekende segmenten te identificeren

H4 Uitwerking kansrijke segmenten

Deskresearch

Bureau-expertise / team-analyse

Inhoud: uitwerking van ontbrekende segmenten (vervolg op H3), beoordeling van de mate waarin zij kansrijk zijn voor DFP en een schets van hun bijdrage aan clusterkracht

H5 Conclusies Resultaat: conclusies kansrijke segmenten die bijdragen aan clusterkracht DFP inclusief het bredere perspectief in relatief tot de gebiedsontwikkeling van Nieuw Reijerwaard © Buck Consultants International, 2020

2 Conceptuele uitwerking clusterkracht

2.1 Toelichting op het cluster-concept ⚫ Een cluster is een geografische concentratie van met elkaar verbonden bedrijven en organisaties binnen een bepaalde sector/technologiedomein. Het gaat bij clusters dus niet alleen om fysieke nabijheid, maar ook om het ‘iets met elkaar hebben’ door bedrijven. Denk aan klant-toeleverancier/dienstverlener relaties, gedeelde voorzieningen of gezamenlijke inzet op ontwikkeling van kennis en innovatie. ⚫ Fundament onder de clustergedachte is de premisse dat het profijt van ‘het iets met elkaar hebben’ bevorderd wordt door onderlinge nabijheid. Bij clusters draait het vanuit bedrijfsperspectief dus om nabijheidvoordelen. Dit kunnen kostenvoordelen zijn (bijv. lagere transportkosten door geringe afstanden) of opbrengstvoordelen (bijv. kennisspillovers waarbij geprofiteerd wordt van kennisontwikkeling door andere bedrijven). Vanuit regionaal economisch perspectief zorgen clusters voor betere economische prestaties (bijv. productiviteit en overlevingskans starters). ⚫ Per cluster verschillen oorzaak, aard en mate waarin deze voordelen voordoen. Sectoren hebben bijv. uiteenlopende kostenstructuren, en bedrijven hebben daarom verschillende mogelijkheden via clustervorming kostenvoordelen te behalen. Een sectorspecifieke benadering is daarmee essentieel voor een juiste toepassing van het clusterconcept.

Daarom is op de volgende pagina het waardesysteem van het AGF-cluster uitgewerkt. © Buck Consultants International, 2020

2.2 Waardesysteem agrologistiek DFP: specifiek agrologistiek cluster in het bredere Greenportcluster (GPWH) ⚫ Accent van het bedrijfsleven in DFP ligt op agrologistieke activiteiten (handel, verwerking en ondersteunende activiteiten in versketens). ⚫ DFP is onderdeel van Greenport West-Holland (GPWH) waarvan ook teeltgebieden en agrologistieke clusters in Westland, Oostland en het havenlogistiek cluster in Rotterdam deel uitmaken. ⚫ Het samenhangende systeem in Greenport West-Holland heeft een belangrijke rol in de levering van vers naar consumenten in Noordwest-Europa. Greenport West-Holland Westland

Agrologistiek cluster

Teelt

Oostland

Agrologistiek cluster

Teelt

Rotterdam, Barendrecht/ Ridderkerk

Havenlogistiek cluster

Agrologistiek cluster

DFP

Veel verschillende partijen actief in keten ‘van boer tot bord’ Hoofdketen

Producenten

Handel

Verwerking

Direct-toconsumer

Sappen

Catering

Trader

Teler

Food service groothandel (breed)

Importeur Convenience

Afzetorganisatie

Toelevering en Retail en DC’s Food service Food service

Maaltijdboxen

Food service

DC Food service Retail

Retail supplier Conserven

E-tail

DC Retail

Food service supplier (AGF)

Agrologistiek smal (incl. logistieke dienstverlening)

Ondersteunende keten AGF-handel en -verwerking

Agrologistiek breed (incl. logistieke dienstverlening)

Toelevering*

Logistieke dienstverlening

Overige dienstverlening

Kratten- en pallethandel

Transport & logistiek

Opslag / koelhuis

Kwaliteitslaboratoria

Verwerker reststroom AGF

Technische diensten

Productie/handel verpakkingen

Expediteur

Logistieke services

Douanediensten

Truckservices

Zakelijke diensten

* Fabrikanten kapitaalgoederen (machines, verpakkingslijnen, trucks e.d). buiten beschouwing omdat dit incidentele transacties betreft, service en onderhoud opgenomen in overige dienstverlening © Buck Consultants International, 2020

Bron: BCI 8

Toelichting branches die op agrologistieke bedrijventerreinen zijn gevestigd Segment

Toelichting

Segment

Toelichting

Afzetorganisatie

Collectief van telers gericht op vermarkting product

Kratten- en pallethandel

Handel/emballage van kratten en pallets

Trader

Leverancier (internat.) handel, retail en food service

Verpakkingen

Producent/handel verpakkingen (karton en plastic)

Importeur

Sourcen/vermarkten buitenlands/exotisch product

Transport & logistiek

Vervoer van groenten en fruit

Retail supplier

Specialist toelevering retail voor AGF-segment

Expediteur

Organisatie van vervoer van groenten en fruit

Food service supplier

Specialist toelevering food service voor AGF

Opslag / koelhuis

Opslag/coldstore van groenten en fruit

Sappen

Producent sappen en smoothies

Logistieke services

Verpakken, labelen, op- en overslag en distributie

Convenience

Producent salades, panklare groenten, etc.

Kwaliteitslaboratoria

Keuring/controle op kwaliteit en voedselveiligheid

Conserven

Producent bonen en groenten in pot, zak of blik

Douanediensten

Dienstverlening aangiftes en douane-entrepots

Catering

Catering bedrijven en instellingen (zorg)

Verwerker reststroom

Inzamelen en verwerken (organische) reststromen

Maaltijdboxen

Samenstellen en bezorging maaltijdboxen

Truckservices

Service & onderhoud trucks

E-tail

Online supermarkt met thuisbezorging

Technische diensten

Installatie- en koeltechniek

Food service groothandel

Toelevering food service met breed assortiment

Zakelijke diensten

Accountants, uitzendbureaus, IT-bedrijven, etc.

DC Food Service

Distributiecentrum horeca, catering en foodservice

DC Retail

Distributiecentrum supermarkt (fysiek en digitaal)

⚫ 26 branches zijn primair gevestigd op bedrijventerreinen. Dit is de hele keten buiten de branches teelt (buitengebied), retail en foodservice (stedelijk gebied). ⚫ Binnen branches kan onderscheid gemaakt worden in verschillende segmenten. Bijv. op basis van geografische afzetmarkt, afzetkanaal en productgroep. © Buck Consultants International, 2020

Voorbeelden van bedrijven in branches Teler

***

Catering

***

Expediteur

***

Afzetorganisatie

Maaltijdboxen

***

Opslag / koelhuis

Trader

E-tail

***

Logistieke services

Importeur

Food service groothandel

***

Kwaliteitslaboratoria

Retail supplier

Food Service (DC)

***

Douanediensten

Food service supplier (AGF)

Retail (DC)

***

Verwerker reststromen

Sappen

***

Kratten- en pallethandel

Truckservices

Convenience

***

Productie/handel verpakkingen

Technische diensten

Conserven

***

Transport & logistiek

Zakelijke diensten

Voorbeeld bedrijf: * gevestigd op DFP; ** gevestigd in Barendrecht/Ridderkerk; *** niet gevestigd in Barendrecht/Ridderkerk © Buck Consultants International, 2020

2.3 Clusterkracht agrologistiek Clustervoordelen ⚫ Geografische concentratie en onderlinge verwevenheid van agrologistieke activiteiten bieden voordelen voor bedrijven. Hieronder een overzicht waarbij onderscheid is gemaakt in voordelen in drie categorieën: Ketenvoordelen

Logistieke voordelen

Vestigingsklimaat voordelen

Fundament: directe relaties bedrijven

Fundament: massa cluster

Fundament: gedeelde basis

⚫

Directe toegang tot afnemers en klanten Directe toegang tot gespecialiseerde toeleveranciers en dienstverleners

⚫

Lage logistieke kosten voor toelevering van producten van buiten het cluster door bundeling van stromen Grote beschikbaarheid van logistieke capaciteit op allerlei trajecten/lijnen door grote vraag vanuit diverse verladers Hoge snelheid/flexibiliteit van logistieke dienstverlening door grote vraag vanuit diverse verladers Hoge duurzaamheid door bundeling stromen

⚫ ⚫ ⚫ ⚫

Beschikbaarheid gespecialiseerd personeel Toegang tot specifieke kennis van netwerken en kennisinstituten Toegespitste infrastructuur en faciliteiten, o.a. R&D Extra profilering (‘powered by’) Gezonde concurrentie, die motivatie en innovatie omhoog stuwt

Bron: BCI

⚫ Clusterkracht is het vermogen van agrologistieke clusters om bovenstaande clustervoordelen te realiseren. © Buck Consultants International, 2020

Conceptueel model clusterkracht

Clustervoordelen Ketenvoordelen Logistieke voordelen Vestigingsklimaat voordelen

Agrologistiek cluster Hoofdketen

Producenten

Handel

Verwerking

DC’s retail en detailhandel

Direct-toconsumer

Logistieke Toelevering dienstverlening

Retail en detailhandel

Overige dienstverlening

Vestigingsklimaat Technologie

Markten

Branding en marketing Incubators / campussen © Buck Consultants International, 2020

Quality of life

Netwerken

Kapitaal

Faciliteiten

Bereikbaarheid

Dynamiek / ondernemersklimaat

Kennis en opleidingen

Talent pool

Stimulans overheden

Werklocaties

Bron: BCI 12

Toelichting op conceptueel model Het model bestaat uit die onderdelen: ⚫ Clustervoordelen: dit betreft de logistieke, keten- en vestigingsklimaat voordelen die voortkomen uit vestiging in een gespecialiseerd cluster ⚫ AGF-cluster: omvang en samenstelling van het AGF-cluster in termen van gevestigde bedrijven die actief zijn in versketens ⚫ Vestigingsklimaat: een vitaal AGF-cluster wordt gefaciliteerd door een adequaat vestigingsklimaat Scope van deze studie ligt op de samenstelling van het agrologistiek cluster op DFP en de clustervoordelen die hieruit voortkomen. Het vestigingsklimaat is buiten scope.

Samenstelling agrologistiek cluster DFP

Aanpak ⚫ Op de samenstelling van het agrologistieke cluster DFP in beeld te brengen is de LISAdatabase met vestigingen van bedrijven in Barendrecht en Ridderkerk opgevraagd. ⚫ In deze database met alle bedrijven in deze twee gemeenten is gefilterd op bedrijven die gevestigd zijn op Barendrecht-Oost, Veren Ambracht en Nieuw Reijerwaard. ⚫ Vervolgens zijn de 75 grootste bedrijven die actief zijn in het waardesysteem van versketens (pagina 6) geselecteerd. Dit betekent dat bedrijven en organisaties die niet in het waardesysteem actief zijn buiten beschouwing vallen. De geselecteerde bedrijven zijn gekoppeld aan de segmenten waaruit het waardesysteem is opgebouwd. ⚫ Daarbij is uitgegaan van de hoofdactiviteit van het bedrijf. Voor bedrijven met meerdere activiteiten betekent dit dat zij zijn ingedeeld bij één segment dat het meest het profiel van het bedrijf bepaald. Bijvoorbeeld: • •

Van Gelder is ingedeeld als food service supplier terwijl het bedrijf ook actief is in convenience Expediteur Berkman Forwarding verricht ook douanediensten (o.a. in- en uitklaring)

⚫ Resultaat is een overzicht van de aanwezigheid van de verschillende segmenten uit versketens op DFP.

Overzichtskaart DFP

Bron: Dutch Fresh Port © Buck Consultants International, 2020

Analyse vestigingen en werkgelegenheid

Analyse van de 75 grootste bedrijven in het AGF-waardesysteem op DFP geeft het volgende beeld van de samenstelling van het bedrijfsleven in het gebied: Hoofdketen Segment Producenten

Handel

Verwerking*

Direct-toconsumer

DC’s Retail en Food service

Afzetorganisatie

Ondersteunende keten Vestigingen

Banen 2

Segment 30 Toelevering

Vestigingen

Banen

Kratten- en pallethandel

Verpakkingen

Transport & logistiek

745

Expediteur

Opslag / koelhuis

Trader

1.455

Importeur

305

Retail supplier

490

Food service supplier

335

Sappen

Logistieke services

Convenience

Kwaliteitslaboratoria

Conserven

Douanediensten

Catering

1**

Truckservices

180

Logistieke dienstverlening

Verwerker reststroom Overige dienstverlening

Maaltijdboxen

E-tail

Technische diensten

Food service groothandel

Zakelijke diensten

DC Retail

Totaal ondersteunende keten

1.320

DC Food Service

Totaal hoofdketen

2.630

* Sommige bedrijven hebben verwerking als deelactiviteit en niet als onderscheidend specialisme. Zo is Van Gelder ook actief in convenience, maar is dit bedrijf primair een Food service supplier © Buck Consultants International, 2020

* Geen volgens database, maar Euro Pool System (depot klapkratten) is inhouse bij The Greenery is gevestigd. #banen onbekend ** Geen volgens database, Renes AGF Recycling is achter actief op DFP. #banen onbekend

Bron: LISA 2019; bewerking BCI 16

Segmenten en grootste vestigers

Hoofdketen

Producenten

Handel

Verwerking

Direct-toconsumer Catering Geen

Teler Niet relevant

Toelevering en Retail en DC’s Food service Food service Food Service groothandel Geen

Convenience Geen

Maaltijdboxen Geen

DC Food service

Conserven Geen

E-tail Geen

DC Retail Geen

Geen

Food service Niet relevant Retail Niet relevant

Ondersteunende keten AGF-handel en –verwerking*

Toelevering

Logistieke dienstverlening

Overige dienstverlening

* Inclusief Euro Pool System die inhouse bij The Greenery is gevestigd en Renes AGF Recycling die beide niet in de database opgenomen zijn 17

25 grootste bedrijven op DFP naar segment

Analyse van de 25 grootste bedrijven in het AGF-waardesysteem op DFP laat (conform verwachting) zien dat de grote handels- en logistieke bedrijven bepalend zijn voor de economische omvang van het cluster: Bedrijf

Segment

500-799

Bakker Barendrecht Transport BV

Retail supplier

50-99

Retail supplier

200-499

Best Truck Barendrecht BV

Truck services

20-49

C en H Euser Transport BV

Transport & logistiek

200-499

AFL Barendrecht BV

Transport & logistiek

20-49

The Greenery BV Hoofdkantoor

Trader

200-499

TSI Road Cargo BV

Transport & logistiek

20-49

Van Oers United BV

Trader

200-499

Zoutewelle Import BV

Importeur

20-49

Van Gelder Ridderkerk BV

Foodservice supplier

200-499

Berkman Forwarding

Expediteur

20-49

Hollander Barendrecht BV

Transport & logistiek

100-199

Fresh Pack Logistics BV

Logistieke services

20-49

Rungis BV

Foodservice supplier

100-199

Cool Fresh Internationaal BV

Importeur

20-49

Olympic Fruit

Importeur

100-199

KGH Customs Services BV

Douanediensten

20-49

Berkman Energie Service BV

Truck services

50-99

Holland Crop B.V.

Retail supplier

20-49

Hillfresh International BV

Trader

50-99

Groenten en Fruit Transport Van Ooijen

Transport & logistiek

20-49

J A Meeder BV

Trader

50-99

Verdi Import BV

Importeur

20-49

Coolmark BV

Technische diensten

50-99

Totaal (1 t/m 25)

Bedrijf

Segment*

The Greenery BV DC

Trader

Bakker Centrale Inkoop BV

Grootteklasse

3.400

* Bij de segmentering is uitgegaan van de hoofdactiviteit van het bedrijf. Voor bedrijven met meerdere activiteiten betekent dit dat zij zijn ingedeeld bij één segment dat het meest het profiel van het bedrijf bepaald. Bron: LISA 2019; bewerking BCI © Buck Consultants International, 2020

Zakelijk dienstverleners onder de loep

Uit de analyse komen acht zakelijk dienstverleners naar voren. Dit zijn de volgende bedrijven.

MTEX Holland BV

Accountancy ABC Kwakernaat is een accountant met in totaal 70 medewerkers en vestigingen in Barendrecht, Rotterdam, Amsterdam en Den Haag.

Uitzendbureau Kobus Personeel & Organisatie is opgericht in 1999 en verzorgt personeelsbeleid voor bedrijven. Belangrijkste markt is het bedrijfsleven in groenten en fruit.

Verzekeraar Onderdeel IFA Verzekeringen B.V. dat op hetzelfde adres in gevestigd. IFA assuradeuren biedt schadeverzekeringen en uitvaartverzekeringen.

Technische schade expertise Artium Experts houdt zich bezig met technische schade-expertise (o.a. schade aan windmolens en schepen), en heeft vestigingen in Barendrecht en Hoogeveen.

Adviesbureau BMD is een adviesbureau op het gebied van milieu, veiligheid, kwaliteit (incl voedselveiligheid) en arbo. Het bedrijf heeft in totaal 13 medewerkers.

Uitzendbureau Perflexxion is een uitzendbureau met 7 vestigingen, waaronder in Barendrecht. Het bedrijf is sterk in tuinbouw, food, AGF, sierteelt en de industriële sector.

Onbekend N.B.

Reclamebureau 2 Mét is een reclamebureau met 6 medewerkers en werkt o.a. in de AGF- en sierteelt voor klanten als Staay Food Group, HillFresh, Euser en Royal Lemkes. 19

Resultaten analyses

Overall beeld ⚫ Substantiële werkgelegenheid: in totaal een kleine 4.000 banen bij 75 bedrijven ⚫ Grote spelers bepalend: top 6 bedrijven > 50% banen en top 25 >85% ⚫ Verhouding: 2 banen hoofdketen, 1 baan ondersteunende keten Wat betreft de samenstelling van het cluster ⚫ Handel en logistieke diensten zijn de veruit belangrijkste activiteiten van DFP (90%) • •

Bijv. handel: The Greenery, Olympic, Bakker Barendrecht en Van Gelder Bijv. logistieke diensten: Euser, Alma, Berkman en Fresh Pack Logistics

⚫ Verwerkende bedrijven ontbreken, buiten een kleine vestiging van een sappenproducent ⚫ Activiteiten dicht op de consument zijn niet aanwezig • •

Cateringbedrijven, maaltijdboxen en e-tailers zijn niet gevestigd op DFP Distributiecentra van retail en food service bedrijven ontbreken

⚫ Alle ondersteunende segmenten zijn in meer of mindere mate aanwezig Eindbeeld DFP is een draaischijflocatie: AGF-handel en logistiek en ondersteunende diensten vormen het hart van het cluster. Verwerking en consument-georiënteerde activiteiten ontbreken in het cluster. © Buck Consultants International, 2020

Toelichting op resultaten

Eindbeeld DFP is een draaischijflocatie: AGF-handel en logistiek en ondersteunende diensten vormen het hart van het cluster. Verwerking en consument-georiënteerde activiteiten ontbreken in het cluster. Wat verklaard dit eindbeeld? ⚫ De geschiedenis van de veiling (voorloper The Greenery) en (historisch) verbonden handelshuizen verklaard het accent van DFP op handelsactiviteiten. ⚫ Logistiek dienstverleners zijn ondersteunend aan het handelscluster en hebben logistiek voordeel van vestiging in directe nabijheid tot de handelsbedrijven. Daarom zijn zij ook sterk aanwezig op DFP. ⚫ Verwerking speelt in op consumententrends van het laatste decennium (convenience) en is vaak gevestigd nabij (vollegronds)tuinbouw- en akkerbouwgebieden. DFP heeft hierin beperkt een positie (zeker wel als deelactiviteit van bedrijven, niet als hoofdactiviteit). ⚫ Direct-to-consumer (e-tail en maaltijdboxen) zijn ‘nieuwe’ activiteiten die nog niet op DFP aanwezig zijn, maar waar kansen wel liggen. Retail DC’s zijn vooralsnog gevestigd op andere locaties, maar ook deze bedrijven ontwikkelen nieuwe ‘hubs’ voor thuisbezorging. ⚫ Ondersteunende diensten en toeleveranciers hoeven niet in alle gevallen perse in directe nabijheid van het cluster gevestigd te zijn (bijv. uitzendbureaus en accountants). Deze bedrijven zijn daarom deels op DFP en deels op andere locaties in de regio gevestigd.

Uitwerking kansrijke segmenten

4.1 Aanpak ⚫ De ontbrekende en/of beperkt aanwezige segmenten op DFP, zie de tabel hiernaast, zijn in paragraaf van dit hoofdstuk uitgewerkt in drie onderdelen: • • •

Marktbeschrijving Voorbeeldbedrijven Kansen DFP

⚫ De meerwaarde van vestiging in een gespecialiseerd AGFcluster is van uiteenlopend belang voor de ontbrekende segmenten. In paragraaf 4.3 is dit nader geanalyseerd. ⚫ In paragraaf 4.4 is de top 6 van redenen waarom een bedrijf voor DFP zou kiezen als vestigingslocatie uitgewerkt. Vervolgens zijn deze gematcht met belangrijkste vestigingseisen van de ontbrekende segmenten. Resultaat hiervan is zicht op kansrijke segmenten die passen bij DFP. ⚫ In paragraaf 4.5 is voor de kansrijke segmenten in beeld gebracht op welke wijze zij bijdragen aan het versterken van clusterkracht op DFP. © Buck Consultants International, 2020

Ontbrekende segmenten

1 Sappen 2 Convenience 3 Conserven 4 Catering 5 Maaltijdboxen 6 E-tail 7 Food service groothandel 8 Foodservice DC 9 Retail DC 10 Pallethandel 11 Verpakkingen

12 Verwerking reststromen 13 IT-dienstverlening 22

4.2 Meerwaarde en kansen colocatie De meerwaarde en kansen van vestiging in een gespecialiseerd agrologistiek cluster DFP lopen uiteen voor de 13 ontbrekende segmenten. Hieronder een schematisch overzicht hiervan. Klein

Groot

Toelichting

1 Sappen

Ketenvoordelen en logistieke voordelen op DFP

2 Convenience

Ketenvoordelen en logistieke voordelen op DFP

3 Conserven

Nabijheid (vollegrond) productiegebied belangrijker dan agrologistiek cluster DFP

4 Catering

Wel ketenvoordelen, beperkt logistieke voordelen op DFP (veel levering particulieren)

5 Maaltijdboxen

Wel ketenvoordelen, beperkt logistieke voordelen op DFP (veel levering particulieren)

6 E-tail

Productpakket breder dan AGF, daardoor gemiddelde keten- en logistieke voordelen

7 Food service groothandel

Ketenvoordelen en logistieke voordelen op DFP

8 Foodservice DC

Ketenvoordelen en logistieke voordelen op DFP

9 Retail DC

Productpakket breder dan AGF, daardoor gemiddelde keten- en logistieke voordelen

10 Pallethandel

Toelevering aan DFP maar niet in staat hoge grondprijzen te betalen

11 Verpakkingen

Toelevering aan DFP waardoor colocatie grote meerwaarde heeft

12 Verwerking reststromen

Verwerken reststromen van DFP waardoor colocatie grote meerwaarde heeft

13 IT-dienstverlening

Dienstverlening (niet-fysiek) aan DFP waardoor vestiging in de regio ook prima is Bron: Team-analyse BCI

4.2 Verdiepende uitwerking ontbrekende segmenten 1. Sappen a. Marktbeschrijving ⚫ De sappenmarkt bestaat uit verschillende segmenten. Hiervan staan de traditionele, van concentraat gemaakte sappen onder druk. Groei is er in segmenten die inspelen op de trends inzake gezondheid en de behoefte aan pure producten. Dit zijn de verse sappen en smoothies. ⚫ Bij de Nederlandse vereniging Frisdranken, Waters, Sappen (FWS) zijn 21 producenten aangesloten waarvan 4 met een specialisatie in sappen. Daarnaast zijn er MKB-bedrijven actief in de productie van sappen in Nederland die niet bij FWS zijn aangesloten. b. Voorbeelden Innocent, Rotterdam Innocent is een fabrikant van smoothies en vruchtensappen. Het bedrijf investeert ruim €220 miljoen in een CO2 neutrale fabriek in de Rotterdamse haven. De fabriek zal zo’n 400 miljoen flesjes gekoeld sap per jaar produceren voor 17 Europese landen

Fruityline, Ochten Fruityline begon als producent van fruitsalades. In 2013 heeft het bedrijf de overstap gemaakt naar productie van premium vruchtensappen en smoothies. Fruityline beschikt over een productielocatie in Ochten (Gld.) en heeft een omzet van meer dan €65 mln.

c. Mogelijke kansen DFP Markt voor verse sappen en smoothies heeft een positief groeiperspectief. Het aantal bedrijven dat actief is in dit segment is echter beperkt. Op DFP is vooralsnog geen sappenproducent gevestigd (zie H3) waardoor een vestiging in dit segment de samenstelling van het cluster zou verbreden. Voor producenten die importproduct verwerken zal DFP moeten concurreren met Rotterdam Food Hub, een kadegebonden terrein in de Rotterdamse haven (zie case Innocent). © Buck Consultants International, 2020

2. Convenience a. Marktbeschrijving ⚫ Convenience heeft betrekking op productgroepen gericht op gemak (o.a. voorgesneden groente, kant-en-klaar éénpersoonsmaaltijden zoals maaltijdsalades, fruitsalades en maaltijden soeppakketten). Er is een flinke groei in dit segment en Nederland is één van de koploper is in West-Europa qua convenience voor bijv. het VK, België, Frankrijk en Duitsland. ⚫ Grote spelers is dit segment zijn Hessing, Heemskerk en Vezet. Deze bedrijven zijn sterk op de nationale retail georiënteerd. Daarnaast zijn er diverse MKB-bedrijven die foodservice kanalen en/of halffabricaten leveren (bijv. Snijpunt). b. Voorbeelden Hessing, Zwaagdijk Hessing supervers is een leverancier van versgesneden fruit en groeten, sappen en (maaltijd)salades. Het bedrijf heeft een omzet van circa €250 miljoen. Hessing heeft een belangrijk deel van de logistieke activiteiten in eigen beheer.

Snijpunt, Westland Snijpunt is onderdeel van telerscoöperatie Harvest House. Het bedrijf is een leverancier van halffabricaten voor groentesnijbedrijven, cateraars, foodservice leveranciers en salade- en maaltijdproducenten. In 2019 is besloten tot uitbreiding in het Westland.

c. Mogelijke kansen DFP Vooralsnog heeft DFP geen sterk stempel op de convenience markt kunnen drukken. De grote spelers, Hessing (Zwaagdijk), Heemskerk (Rijnsburg) en Vezet (Warmenhuizen), zijn niet gevestigd in Greenport West-Holland maar meer richting de vollegrondstuinbouw- en akkerbouwgebieden in Noord-Holland. DFP zou primair interessant kunnen zijn voor de MKB-bedrijven die halffabricaten van vruchtgroenen produceren die in Greenport West-Holland geteeld worden (á la Snijpunt). © Buck Consultants International, 2020

3. Conserven a. Marktbeschrijving ⚫ Productgroepen conserven/diepvries ervaren een dalende consumptie. Zij vechten tegen het imago waarbij zij geassocieerd worden met beperkte voedingswaarde en gebruik van toegevoegde conserveermiddelen. In de afgelopen jaren is echter is een opleving zichtbaar waarin consumenten kiezen voor plantaardige eiwitten als basis voor gezonder, duurzamer en/of meer diervriendelijk eetpatroon. Vooral het bonensegment profiteert hiervan. ⚫ Grote bedrijven in conserven zijn Hak, Coroos, Aarts Conserven, Oerlemans Foods en Ardo. Het is een sterk geconsolideerde sector waarin een relatief klein aantal bedrijven actief is. b. Voorbeelden HAK, Giessen Groentefabrikant HAK werd in 1952 opgericht en groeide de afgelopen jaren uit van een traditionele conservenproducent naar een bedrijf in plantaardige voeding met een sterk stempel op het bonensegment (groeiend door flexitariër-trend).

Baltussen, Driel In 1868 opgericht als fabrikant van appelstroop en andere fruitconserven Tegenwoordig richt Baltussen zich op het produceren van verwerkte groenten en fruit van biologische oorsprong.

c. Mogelijke kansen DFP Op dit moment is er nog geen conservenbedrijf op DFP gevestigd. Dit past bij het patroon waarbij conservenbedrijven vaak in of nabij de belangrijke vollegrondstuinbouwgebieden in West-Brabant en Limburg zijn gevestigd. Gecombineerd met het feit dat de sector in termen van aantal bedrijven niet heel groot is, worden de kansen voor DFP om een conservenbedrijf aan te trekken ingeschat als gering. © Buck Consultants International, 2020

4. Catering a. Marktbeschrijving ⚫ De cateringbranche bestaat uit verschillende segmenten waaronder particulier, zakelijk, care & cure, events en flight catering. De catering branche staat momenteel zwaar onder druk door het Corona-virus en de maatregelen die worden genomen om het virus te bestrijden. ⚫ Grote partijen in catering zijn Albron, Sodexo, Eurest, Maison van den Boer en Hutten Catering. Deze richten zich primair op de zakelijke en care & cure markt waar zij dankzij hun schaal het gewenste servicepakket kunnen bieden. De particuliere markt is meer versnipperd en hier zijn dan ook meer kleinere MKB-bedrijven actief. b. Voorbeelden Van der Linde Catering, Berkel en Rodenrijs

Huuskes, Enschede

Van der Linde focust op de particuliere en zakelijke event markt. Het bedrijf komt van origine uit Rotterdam maar heeft in 2008 een vestiging van 2.000 m2 (centraal magazijn en productiekeukens) in Berkel en Rodenrijs.

Huuskes is een leverancier van eten en drinken voor de zorg en bedrijfscatering. Het bedrijf heeft ruim 800 werknemers en ruim 100 miljoen omzet. Huuskes heeft vestigingen in Enschede, Nijkerk, Beuningen, Winschoten, Oldenzaal en Apeldoorn.

c. Mogelijke kansen DFP De markt voor cateraars ervaart door Corona forse tegenwind, waar deze hiervoor profiteerde van groei van out-of-home consumptie (events en bedrijfsrestaurants) en vergrijzing. Op DFP is vooralsnog geen cateraar gevestigd. De ligging in de MRDH op een goed ontsloten locatie maakt DFP echter wel een aantrekkelijke locatie voor cateraars. Concurrentie voor DPF in deze doelgroep is groot omdat ook reguliere bedrijventerreinen een prima vestigingslocatie zijn voor cateraars. © Buck Consultants International, 2020

5. Maaltijdboxen a. Marktbeschrijving ⚫ De maaltijdboxmarkt is de afgelopen jaren volwassener geworden. Het assortiment en de bezorgservice zijn flink verbeterd, en de boxen sluiten steeds beter aan bij specifieke groepen. Zo zijn er boxen speciaal voor vegetariërs, veganisten of mensen met een glutenvrij dieet. Ook biologische boxen en de familieboxen zijn populair. ⚫ De Coronacrisis heeft een impuls gegeven aan dit segment. ABN AMRO verwacht dat de verkopen van maaltijdboxen voor langere tijd hoger zullen blijven dan voor de Coronacrisis. ⚫ Bekende spelers in het maaltijdbox-segment zijn HelloFresh, Marley Spoon en Ekomenu. b. Voorbeeld Hello Fresh, Bleiswijk HelloFresh is een internationaal opererend bedrijf dat maaltijdboxen aan huis bezorgt. Het bedrijf werd in 2011 in Berlijn opgericht. Het bedrijf bezorgt maaltijdboxen in Duitsland, de Benelux, Frankrijk, de Verenigde Staten, Canada en Groot-Brittannië. HelloFresh heeft sinds 2017 een notering aan de aandelenbeurs van Frankfurt en behaalde in 2019 een omzet van 1,8 miljard euro. In Bleiswijk op bedrijvenpark Prisma is het Benelux-distributiecentrum van HelloFresh gevestigd.

c. Mogelijke kansen DFP Op DFP is nog geen maaltijdboxen-leverancier gevestigd. Het segment groeit en de ligging in de MRDH en de goede bereikbaarheid bieden sterke troeven aan DFP om maaltijdbox-leveranciers aan te trekken. DFP is vooral aantrekkelijk voor een regionale hub (levering MRDH), maar zou ook interessant kunnen zijn voor een (landelijk) distributiecentrum. Concurrentie bestaat vooral uit andere logistieke terreinen met een goede ligging t.o.v. bevolkingsconcentratries. © Buck Consultants International, 2020

6. E-tail a. Marktbeschrijving ⚫ De online food is snelgroeiend. In 2019 vertegenwoordigde online ca 4% van de supermarktomzet, maar het segment groeit met tientallen procenten per jaar. Rabobank verwacht dat het marktaandeel van online in Nederland zal doorgroeien naar tussen de 15 en 20% in 2030. ⚫ E-tail is een kostbare activiteiten de hoge investeringen in fijndistributie en IT-systemen. ⚫ De online food markt wordt gedomineerd door ‘pure player’ Picnic en de online activiteiten van ‘reguliere’ supermarkten Albert Heijn en Jumbo. Ook de andere grote supermarktketens zetten in op online (bijv. Plus, Coop, Spar en Hoogvliet). b. Voorbeeld Picnic, Rotterdam Picnic is een online supermarkt die boodschappen thuisbezorgt. Het bedrijf is opgericht in 2015. Picnic begon in Amersfoort en bezorgt inmiddels in ruim 70 Nederlandse plaatsen. Het bedrijf werkt met 6 distributiecentra en vele lokale logistieke hubs. In 2020 heeft Picnic haar grootste en meest geautomatiseerde DC geopend in Apeldoorn. Op 20.000 vierkante meter zullen ca 450 medewerkers zich voornamelijk bezig houden met orderpicken.

c. Mogelijke kansen DFP Op DFP is geen e-tailer of online DC van een retailer gevestigd. Het segment is snelgroeiend en in de afgelopen jaren zijn in Nederland veel distributiecentra en logistieke hubs ontwikkeld ten behoeve van dit segment. DFP biedt een aantrekkelijke locatie voor e-tailers en online retailers dankzij de ligging in de MRDH, de goede bereikbaarheid (A15) en de mogelijkheid om grootschalige te ontwikkelen. © Buck Consultants International, 2020

7. Food service groothandel (breed) a. Marktbeschrijving ⚫ De marktomvang van de Nederlandse foodservicemarkt in consumentenbestedingen bedraagt circa € 21,0 miljard. De daarvan afgeleide markt in groothandelswaarde wordt ingeschat op € 6,8 miljard. Ten opzichte van 2018 is in 2019 deze groothandelsmarkt licht gegroeid. ⚫ Foodservice groothandel is een segment dat momenteel sterke economische tegenwind ervaart door de Corona-crisis en het sluiten van de horeca tijdens (intelligente) lockdowns. ⚫ Grootste spelers op de groothandelsmarkt zijn: Sligro, Bidfood, Hanos, Pascal Groep, Makro en Lekkerland. Daarnaast zijn diverse kleinere groothandels actief. b. Voorbeelden Sligro, Veghel Sligro (omzet €2,4 mld.; 4.100 medewerkers) is in de Nederlandse foodservicemarkt marktleider met een marktaandeel van zo’n 25%. Het bedrijf biedt een totaalpakket van food en food . gerelateerde non-food producten aan de foodservice

Hanos, Apeldoorn Hanos is een food service groothandel met ca 20 vestigingen in Nederland en België en €1 mld. omzet. Het bedrijf focust op levering aan de horeca en biedt een breed assortiment van food en non food producten

c. Mogelijke kansen DFP De ligging in de MRDH (veel foodservice bedrijven) en de sterke bereikbaarheid maken DFP een aantrekkelijke locatie voor food service groothandels. Dit type groothandels werkt veel samen met AGF-toeleveranciers en kan daardoor ook een interessante potentiële klant zijn voor bedrijven in het DFP-cluster. Echter, vestiging in een agrologistiek cluster is geen must voor dit type bedrijven © Buck Consultants International, 2020

8. DC Foodservice a. Marktbeschrijving ⚫ Bij dit segment gaat het om distributiecentra (dc’s) van waaruit ketens van horeca, catering en andere foodservice bedrijven worden bevoorraad. Door de zoektocht van consumenten naar tijdwinst en gemak was er de afgelopen jaren een sterke groei in dit segment, afgelopen jaar 4,4% naar in totaal €21 miljard. De Coronacrisis heeft dit groeipad hard onderbroken en foodservice kanalen staat op dit moment onder grote druk. ⚫ Foodservice ketens omvatten o.a. McDonalds, Burger King, New York Pizza, etc. Grote ketens hebben een eigen DC. Kleine food service bedrijven worden toegeleverd door groothandels. b. Voorbeeld Domino’s, Nieuwegein De Amerikaanse pizzaketen opende onlangs in Nieuwegein haar nieuwe dc en hoofdkantoor. Vanuit deze locatie worden alle 400 Benelux winkels bevoorraad. Binnen vijf jaar wil Domi;s doorgroeien naar.. 600 vestigingen in de Benelux (nu 400). Belangrijke vestigingsfactoren om te kiezen voor de locatie in Nieuwegein waren de ruime locatie, de centrale ligging en de korte afstand tot grote steden.

c. Mogelijke kansen DFP De foodservice markt kent gunstige groeiperspectieven (de huidige coronacrisis buiten beschouwing latend). De ligging in de MRDH (veel foodservice bedrijven, grote afzetmarkt), sterke bereikbaarheid van het gebied en de ruime locatie maken DFP een aantrekkelijke locatie voor DC’s voor toelevering van foodservice kanalen. Daarnaast kunnen de huidige in DFP gevestigde bedrijven een interessante potentiële toeleverancier zijn voor dit type bedrijven. © Buck Consultants International, 2020

9. Retail DC a. Marktbeschrijving ⚫ Dit segment heeft betrekking op distributiecentra van supermarkten van waaruit winkels worden bevoorraad en klanten hun boodschappen thuis krijgen bezorgd. Mede door de coronacrisis is de omzet bij supermarkten flink gestegen. ING verwacht over heel 2020 een omzetgroei van 6,5% bij supermarkten resulterend in zo’n 2,5 miljard euro extra omzet. De supermarkten beleven ook een sterke jaar-op-jaar groei van online boodschappen (zie ook segment e-tail). ⚫ In Nederland zijn enkele supermarktketens actief. De top 5 is: Albert Heijn (35%), Jumbo (19%), Lidl (11%), Aldi (7%) en Plus (6%). Plus is onderdeel van inkooporganisatie Superunie. b. Voorbeelden Jumbo, Bleiswijk Supermarktketen bouwt in Bleiswijk haar nieuwe e-fulfilmentcenter (efc). Bleiswijk zal net zoals de bestaande centers in Raalte en Den Bosch dienstdoen als logistieke hub van waaruit klanten hun online bestelde boodschappen rechtstreeks thuis ontvangen.

Albert Heijn, Bleiswijk Albert Heijn heeft in Bleiswijk zijn zevende distributiecentrum voor de verwerking van onlinebestellingen geopend. De reden is dat de vraag bij klanten om boodschappen aan huis te bezorgen stevig groeit (afgelopen jaar met ca. 50%) en daarom een nieuw zogeheten Home Shop Center (HSC) noodzakelijk was.

c. Mogelijke kansen DFP De ligging in de MRDH (veel consumenten en grote arbeidsmarkt), de sterke bereikbaarheid van het gebied en de ruime locatie maken DFP een aantrekkelijke locatie voor distributiecentra van supermarktketens. Dit type bedrijven werkt veel samen met AGF-toeleveranciers en kan daardoor ook een interessante potentiële klant zijn voor bedrijven in het DFP-cluster. © Buck Consultants International, 2020

10. Pallet-/kratten en kistenhandel a. Marktbeschrijving ⚫ AGF wordt veelvuldig vervoerd in stapelbare kisten, dozen en (klap)kratten. Deze worden vaak weer gestapeld op pallets (vooral blokpallets en europallets). Er bestaan pallets voor eenmalig gebruik en pallets die herbruikbaar zijn. Gespecialiseerde bedrijven produceren, handelen en repareren pallets. ⚫ De Nederlandse Emballage- en Palletindustrie Vereniging (EPV) is de branchevereniging van producenten, handelaren en reparateurs van pallets en houten verpakkingen. De circa 50 leden van EPV vertegenwoordigen 80% van de productie van houden pallets, kisten en kratten. b. Voorbeeld Verhoeven Kisten en Pallets Dit bedrijf is sinds 1974 actief in toelevering van pallets, kisten, opzetranden en stellingvlonders Verhoeven Kisten en Pallets levert o.a. aan klanten in de groente en fruit sector. Het bedrijf is gevestigd in Ridderkerk op bedrijventerrein Donkersloot.

Pallethandel West De Barendrechtse onderneming Pallethandel West heeft meer dan 15.000 pallets op voorraad. Het bedrijf biedt verschillende typen pallets, van de conventionele europallets tot pallets voor de chemie en pallets van plastic.

c. Mogelijke kansen DFP Pallet-/kratten en kisten handel is een ondersteunend segment voor AGF-bedrijven. Op DFP is geen specialist pallets gevestigd, maar deze zijn wel in de gemeenten Barenrecht en Ridderkerk aanwezig. Over het algemeen gaat het om ruimte-extensieve bedrijven (veel opslag) die geen hoge grondprijs kunnen dragen. Voor DFP is het belangrijk om deze bedrijven in de buurt te hebben, maar is het niet strikt noodzakelijk dat zij op DFP gevestigd zijn. © Buck Consultants International, 2020

11. Verpakkingen a. Marktbeschrijving ⚫ De AGF-sector maakt gebruik van verpakkingen voor verschillende doeleinden: houdbaarheid, transport, promotie/uiterlijk en informatievoorziening. Denk aan trays/bakjes/schaaltjes van kunststof of karton en folies. Belangrijke uitdaging voor de industrie is verduurzaming door minder, lichter en circulair te verpakken. ⚫ De omvang van de totale markt voor papier, karton en kunststof bedraagt €3,5-4 mld. (let op: dit is dus breder dan AGF). In de afgelopen jaren is een consolidatiegolf zichtbaar, waarbij vooral grote bedrijven en investeerders kleinere producenten hebben overgenomen. b. Voorbeeld Paardekoper / Van der Windt Verpakking Familiebedrijf Paardekoper is een grote leverancier van verpakkingen. Dochter Van der Windt is in 2020 verhuisd van Honselersdijk naar Den Hoorn (met een logistiek centrum van 27.000 m2). Paardekoper heeft een vestiging in Barendrecht (showstore).

De Jong Verpakkingen De Jong uit De Lier is een fabrikant van voornamelijk golfkarton verpakkingen voor de AGF-sector. Het bedrijf heeft recenteen nieuw logistiek centrum geopend in Den Hoorn en bouwt nieuw De Lier (herontwikkeling bestaand vastgoed).

c. Mogelijke kansen DFP Fabrikanten en leveranciers van verpakkingen zijn ondersteunend aan de op DFP gevestigde AGFbedrijven. Verpakkingsbedrijven zijn (boven)regionaal actief (en dus niet lokaal) en in staat om behoorlijke grondprijzen te dragen. DFP kan interessant zijn voor verpakkingsbedrijven omdat het AGF-cluster een potentiële klant is en het terrein goed gelegen en bereikbaar is voor een distributiecentrum van een verpakkingsbedrijf met meerdere vestigingen. © Buck Consultants International, 2020

12. Verwerking reststromen a. Marktbeschrijving ⚫ Bij teelt, verwerking en logistiek van versproducten ontstaan reststromen. Plantaardige resten kunnen worden verwaard om maximaal rendement uit deze stromen te halen (maatschappelijk en economisch wenselijk). Denk aan het winnen van ingrediënten voor voedsel en/of farma, vergisting, toepassing in diervoeders, vergisting en in een uiterst geval compostering. ⚫ Hoogwaardige verwaarding staat nog in de kinderschoenen. Voorbeelden van bedrijven en initiatieven die hiermee bezig zijn: vanRijsingengreen, PeelPioneers, De Verspillingsfabriek en Bodec. Toepassing in diervoerders, vergisting en compostering vindt reeds veelvuldig plaats. b. Voorbeeld VanRijsingengreen VanRijsingengreenricht zich op volledige verwaarding van groenten in sappen, vezels, voedings- en kleurstoffen. Het bedrijf verwerkt bijv. overgebleven wortelen tot wortelvezel die geschikt is als waterbinder of ter verrijking van soepen, sauzen, etc.

PeelPioneers PeelPioneers bouwt in Den Bosch de grootste schillenfabriek van Europa. Het bedrijf wint ingrediënten uit schillen die vervolgens kunnen worden toegepast in levensmiddelen, cosmetica en schoonmaakmiddelen. De reststroom wordt veevoer.

c. Mogelijke kansen DFP Renes heeft plannen om samen met energiebedrijf en technisch dienstverlener ENGIE biogas te gaan winnen op Nieuw Reijerwaard. Het voornemen bestaat om 2,5 ha te kopen voor de bouw van een biovergistingsinstallatie. Dit is een kans voor DFP om te verduurzamen. Meer hoogwaardige verwaarding kan het bestaande bedrijfsleven op DFP oppakken (innovatieproject) of geprobeerd kan worden om veelbelovende starters aan te trekken (met een gereduceerde huur of grondprijs). © Buck Consultants International, 2020

13. IT-dienstverlening a. Marktbeschrijving ⚫ Digitalisering is een belangrijke trend voor de economie. Inmiddels maakt 25% van de beroepsbevolking meer dan 50% van de tijd gebruik van ICT voor het verrichten van hun taak. ⚫ De AGF-wereld zit middenin een digitaliseringsgolf. Van het gebruik van data voor accurate vraagvoorspelling, korte levertijden en andere vormen van logistieke optimalisatie tot een impuls qua traceerbaarheid en automatisering van processen; digitalisering is essentieel. ⚫ Er zijn zeer veel ICT-dienstverleners in Nederland: 75.000. Van deze bedrijven is niet bekend in welke toepassingsmarkten zij voornamelijk actief zijn. b. Voorbeeld Schouw Informatisering Schouw Informatisering is in 1998 opgericht en in 2019 overgenomen door Aptean. Schouw is gevestigd in Etten-Leur en werkt in de foodindustrie voor o.a. Banken Champignons, Hessing, Eosta, Nature's Pride en Total Produce.

Jem-id Jem-id werkt vanuit haar vestiging in Honselersdijk met meer dan 50 medewerkers aan het optimaliseren van bedrijfsprocessen in AGF en sierteelt. Zo wordt samen met Royal FloraHolland (RFH) werkt aan digitaal kwekersplatform Floriday.

c. Mogelijke kansen DFP IT-dienstverleners zijn ondersteunend aan de hoofdketen van o.a. handelsbedrijven die op DFP zijn gevestigd. IT-dienstverleners hebben geen logistiek-fysieke relatie met hun klanten waardoor het voor het cluster niet perse nodig is dat zij op DPF gevestigd zijn en vestiging in de regio voldoet. Daarnaast passen IT-bedrijven (strikt gesproken) niet in het agrologistieke profiel van het terrein. Voor DFP is vestiging van IT-dienstverleners dan ook geen must. © Buck Consultants International, 2020

4.3 Match tussen ontbrekende segmenten en DFP Waarom kiezen voor DFP: een top 6 van redenen 1 Toegang gespecialiseerd agrologistiek cluster DFP

2 Ligging in Greenport West-Holland

⚫ Dutch Fresh Port is een AGF-cluster van nationale betekenis: meer dan 100 AGFgerelateerde bedrijven met meer dan 3.650 werknemers zijn actief in het gebied ⚫ Deze bedrijven vertegenwoordigen €5 miljard omzet per jaar en hebben een positie in de logistieke ketens achter 25% van de totale AGF-stromen in Nederland ⚫ Vestigingslocatie hoofdtoeleveranciers van AGF naar de Nederlandse retail

⚫ Greenport West-Holland is het grootste tuinbouwgebied van Nederland met een productiewaarde van €2,5 mld., 4.000 ha glas en 1.000 glastuinbouwbedrijven ⚫ In de Greenport is de volledige versketen aanwezig: veredelaars, glastuinbouwbedrijven, kassenbouwers, tuinbouw toeleveranciers en uiteraard ook bedrijven in agrologistieke clusters waaronder importeurs, exporteurs, koelhuizen, verpakkingsbedrijven, transporteurs en logistiek dienstverleners

• •

•

Albert Heijn: marktaandeel Nederlandse supermarktomzet 35%: toelevering door Bakker Barendrecht Jumbo: marktaandeel Nederlandse supermarktomzet 19%: toelevering door The Greenery Plus: marktaandeel Nederlandse supermarktomzet 6%: toelevering door The Greenery

⚫ DFP biedt een gespecialiseerd agrologistieke clusters van o.a. importeurs, exporteurs, koelhuizen, verpakkingsbedrijven, transporteurs en logistiek dienstverleners © Buck Consultants International, 2020

3 Directe nabijheid Rotterdamse Haven voor importstromen

4 Bevolkingsconcentratie Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH)

⚫ Rotterdamse haven één van de belangrijkste Europese havens voor versproducten ⚫ Positie Rotterdam als first port of call biedt grote voordelen voor bedrijven in versketens ⚫ Haven beschikt over groot aantal reefer plugs, gespecialiseerde dienstverleners, koelhuizen, multimodale mogelijkheden en efficiënte en betrouwbare container terminals

⚫ De MRDH is één van de dichtstbevolkte regio’s van Nederland. In 23 gemeenten wonen ca 2,3 miljoen mensen ⚫ De grote bevolkingsconcentratie in de MRDH maakt dat er veel consumenten wonen en dat het een interessant afzetgebied is voor retail en foodservice

Zie bijlage 1 voor een grote versie van deze figuur

Bron: CBS, 2015 38

5 DFP logistieke toplocatie met toegang tot alle modaliteiten

6 Nieuw-Reijerwaard biedt kansen voor grootschalige ontwikkelingen

⚫ Weg: DFP direct gesitueerd aan de A15 als startpunt van internationale goederencorridors Oost en Zuidoost. Via beide corridors kan Duitsland bereikt worden (belangrijkste buitenlandse afzetmarkt voor AGF). De A16 en de A29/A4 zorgen voor ontsluiting richting het zuiden (België en Frankrijk) ⚫ Rail: CoolRail biedt een directe treinverbinding voor groente en fruit tussen Valencia en Rotterdam, met drie maal per week dedicated treinen. CoolRail is het initiatief van Euro Pool System waar ook andere partijen uit DFP zijn aangesloten (bijv. Bakker Barendrecht). Het Rail Service Center in de Eemhaven is een rail terminal in de nabijheid van Nieuw Reijerwaard ⚫ Water: DFP is gelegen in direct nabijheid van de Rotterdamse haven (zie punt 3). Daarnaast is het denkbaar om de binnenvaart terminal in Alblasserdam te benutten

⚫ Op het terrein is 96 ha uitgeefbaar voor bedrijven in agro, vers en foodlogistiek of daaraan gerelateerde bedrijfsactiviteiten. ⚫ Flexibele kavelomvang (grootschalig mogelijk) ⚫ Belangrijke bouwregels en inrichtingseisen zijn: • • •

•

Maximale bouwhoogte 30 meter Kaveldiepte: ca. 150 meter (variaties tussen 60-240 meter) Indelen kavels: percelen zijn opgedeeld in een voorterrein en het bouwvlak. Voorterrein van 35 meter is bedoeld voor parkeren, laad- en losplaatsen en manoeuvreerruimte. Het bouwvlak is bijna volledig te bebouwen. Kantoorfuncties: mogelijk wanneer aan hoofdactiviteit gerelateerd: max. 50% van het bedrijfsvloeroppervlak en max. 3.000 m² per bedrijf

Beoordeling match De match tussen de ontbrekende segmenten op DFP (§4.1) met top 6 redenen om voor DFP te kiezen (§4.2) is door BCI als volgt beoordeeld: Segmenten

1 Agrologistiek cluster (zie 4.2)

2 Ligging in Greenport West-Holland

3 Nabijheid Rotterdamse Haven

4 Bevolkingsconcentratie MRDH

5 Bereikbaarheid

6 Grootschalige ontwikkelingen

Eindoordeel

1 Sappen 2 Convenience 3 Conserven 4 Catering 5 Maaltijdboxen 6 E-tail 7 Food service groothandel 8 Foodservice DC 9 Retail DC 10 Pallethandel 11 Verpakkingen 12 Verwerking reststromen 13 IT-dienstverlening

Sterke match

Gemiddelde match

Zwakke match

Bron: Team-analyse BCI

N.B. Bovenstaande 6 redenen vormen de kern van de propositie van DFP. Uiteraard spelen bij vestigingsoverwegingen van bedrijven ook andere aspecten een rol, bijv. toegang tot talent/arbeid, grondprijs, duurzaamheid en OV-ontsluiting. © Buck Consultants International, 2020

Conclusie

Voor vrijwel alle segmenten is het denkbaar dat zij interesse tonen in Nieuw Reijerwaard. ⚫ Sterke match voor 7 segmenten: convenience, food service groothandel en DC’s voor etail, retail en food service, verpakkingsleveranciers en verwerkers van reststromen ⚫ Gemiddelde match voor 3 segmenten: sappen, catering en maaltijdboxen ⚫ Zwakke match voor 3 segmenten: conserven, pallethandel en IT-dienstverleners. In totaal zijn 10 segmenten geïdentificeerd die vooralsnog ontbreken of niet sterk vertegenwoordigd zijn op DFP, en passen bij het profiel van DFP. De aard van de match hangt samen met de positie die de segmenten innemen in de keten: ⚫ Voor verwerkende activiteiten in versketens (sappen en convenience) is DFP vooral interessant dankzij aanwezigheid van het AGF-cluster van DFP, de ligging in Greenport West-Holland en nabij de Rotterdamse haven. Dit wordt verklaard door de sterke oriëntatie van deze segmenten op producenten (in binnen- en buitenland) aan de voorkant van versketens. ⚫ Voor activiteiten aan het eind van de keten (catering, maaltijdboxen en DC’s retail en food service) zijn ligging in de MRDH, goede bereikbaarheid en de mogelijkheden om grootschalig te ontwikkelen juist de sterkste troeven van Nieuw-Reijerwaard. Dit wordt verklaard door de sterke oriëntatie van deze segmenten op de consument. © Buck Consultants International, 2020

5 ⚫

Conclusies Vestiging in een gespecialiseerd cluster biedt voordelen voor bedrijven in versketens • • •

Ketenvoordelen: directe relaties tussen bedrijven (toeleverancier/dienstverlener-afnemer) Logistieke voordelen op basis van de massa van het cluster (samenvallende logistieke lijnen) Vestigingsklimaat voordelen: gedeelde basis qua arbeidsmarkt, innovatie, profilering, etc.

⚫

DFP is een sterk cluster van bedrijven die actief zijn in de AGF waardeketen. Met een kleine 4.000 banen bij 75 bedrijven is DFP bovendien een economische factor van betekenis. Het profiel en de massa van het cluster wordt bepaald door een klein aantal grootschalige bedrijven (top 6 bedrijven > 50% banen), waarvan de wortels ver teruggaan in de geschiedenis van het gebied.

⚫

DFP heeft een primaire focus als agrologistieke draaischijf: AGF-handel, -logistiek en ondersteunende diensten vormen het hart van het cluster. Verwerkende bedrijven (bijv. productie sappen en convenience) en activiteiten stroomafwaarts in de versketen (meer consument georiënteerd) zijn niet gevestigd in het gebied.

⚫

Het aantrekken van deze bedrijven en/of het verbreden van de activiteiten van het huidige bedrijfsleven zal leiden tot een breder profiel: van agrologistieke draaischijf naar integrale fresh food hub (p. 43). Tien segmenten zijn geïdentificeerd als vooralsnog ontbrekend op DFP, maar wel kansrijk gezien de karakteristieken van de segmenten en het gebiedsprofiel van DFP. Naast het aantrekken van bedrijven van buiten kan verbreding en vernieuwing ook komen vanuit het bestaande bedrijfsleven en nieuwe bedrijven (starters) en via human capital ontwikkeling en door aan te haken in kennisnetwerken (p.44).

⚫

Alle tien segmenten dragen bij aan vestiging van de volledige keten op DFP. Tevens versterken zij de clusterkracht van het gebied. De segmenten bieden daarmee aanknopingspunten voor een marketing& acquisitiestrategie gericht op het versterken van het cluster op DFP.

Naar een breder profiel voor DFP?

Huidig: agrologistiek draaischijf Importeur

Trader

Agrologistieke draaischijf Food service supplier

Toekomst: integrale fresh food hub Trader

Importeur

Food service supplier

Agrologistieke draaischijf

Retail supplier

Retail supplier DC Food Service DC Retail Sappen

Catering

Value added fresh hub

Consumer food logistics hub

Convenience

Maaltijdboxen

E-tail

Food service groothandel 43

Bronnen van verbreding en vernieuwing Bedrijven Verbreding en vernieuwing van bedrijfsactiviteiten kan komen vanuit reeds gevestigde bedrijven, bedrijven van buiten (aantrekken via acquisitie) en nieuwe bedrijven (starters)

Focus voorliggend onderzoek

Huidig bedrijfsleven in cluster

Aantrekken bedrijven van buiten cluster

Nieuwe innovatieve bedrijven (starters) Arbeidsmobiliteit

Professional training

Ontwikkeling jong talent

Arbeid/talent Kennisontwikkeling en -verspreiding onder personen die actief zijn in het cluster vindt plaats door opleiding van jong talent en inzet in innovatieprojecten, training en ‘opscholing’ van professionals met nieuwe kennis en competenties en arbeidsmobiliteit in het cluster. Kennis-/innovatienetwerk

Lokaal netwerk

Regionaal netwerk

(inter)nationaal netwerk

Netwerk crossover toepassingen

Het functioneren van het kennis-/ en innovatienetwerk in een cluster hangt af van de kracht en inbedding in lokale, regionale en (inter)nationale netwerken en relaties met partijen van buiten de sector/kerntechnologie van het cluster, die in een crossover kansrijke toepassingen kunnen realiseren. Enablers

Belangrijke enablers voor vernieuwing zijn project-/programmaontwikkeling, faciliteiten en innovatie-omgevingen en financieringsmogelijkheden.

Project-/programma ontwikkeling

Financiering

Bron: BCI 44

Reflectie door bedrijfsleven In interviews met twee bedrijven is hun reflectie gevraagd op kracht en samenstelling van het cluster. Hierbij zijn de volgende aandachtspunten opgehaald: ⚫

Gemeenten en regio hebben met Dutch Fresh Port iets moois in handen. DFP is een krachtig agrologistiek cluster en dé logistieke draaischijf voor de Nederlandse retail. Het cluster is van nationaal belang en heeft goede perspectieven: • • • •

⚫

Gezonde voeding (groente en fruit!) staat in toenemende mate in de aandacht van de consument Retail is met afstand het dominante consumentenkanaal en DFP heeft goede relaties met dit kanaal Ligging DFP nabij de Rotterdamse haven, waar importfruit en exoten binnenkomen, is essentieel voor importeurs Situering in dichtbevolkte MRDH-regio maakt dat DFP een rol kan spelen in fijndistributie online bestellingen

Bedrijfsleven in de hoofdketen ‘draagt’ het cluster en bedrijven in de ondersteunende keten ‘volgen’. Zorg er dus voor dat vooral bedrijven uit de hoofdketen en agrologistiek dienstverleners terecht kunnen op DFP en Nieuw Reijerwaard (gevraagd: grote, rechthoekige kavels) en geef eventuele ‘lastige’ kleine kavels uit aan bedrijven uit de ondersteunende keten. De hoofdketen is leidend, de ondersteunende keten volgt. Agrofoodprofiel van Nieuw Reijerwaard moet behouden blijven om het cluster ontwikkelruimte te bieden. Toestaan van een ander type bedrijven op deze locatie verminderd de ontwikkelruimte van agrologistieke bedrijven en zorgt voor ‘verwatering’ van het cluster en het gebiedsprofiel. Een dergelijke ontwikkeling is dan ook ongewenst. De sterke dynamiek in distributiecentra (DCs) van retail en etail biedt kansen. Bedrijfsleven DFP levert dagelijks aan dit soort (vers) DCs, en verbreding van het cluster met deze partijen is daarom goed mogelijk (consumer food logistics hub). Meer verwerkende activiteiten zijn ook welkom (value added fresh hub), maar het is de vraag of vestiging in een agrologistiek cluster voor dit segment dermate veel bedrijfseconomische meerwaarde biedt, dat dit de relatief hoge grondprijs van Nieuw Reijerwaard voor hun rechtvaardigt. De bedrijven geven aan dat er geen specifieke dienstverlenende partij ontbreekt in het cluster.

Korte afstanden zijn altijd prettig maar als dienstverleners conform afspraak werken is vestiging elders in Barendrecht/Ridderkerk of de regio geen probleem. Voor de verdere ontwikkeling van DFP zijn vernieuwing, scholing & opleiding en bereikbaarheid belangrijke uitdagingen. Dit heeft betrekking op het opwaarderen en verduurzamen van het cluster (o.a. meerwaarde halen uit data, verwaarden reststromen), het zorgen voor voldoende gekwalificeerd personeel uit de regio en het verbeteren van de ontsluiting van DFP (op de A16 en A15).

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/9719385/1