Evaluatie 2017 Strategische Visie 2025

EVALUATIE STRATEGISCHE VISIE BARENDRECHT

COLOFON Deze uitgave is tot stand gekomen met dank aan de inzet van Barendrechtse organisaties en inwoners

Evaluatie Strategische Visie Barendrecht

en medewerkers van de gemeente Barendrecht. TEKST EN SAMENSTELLING Bureau Bestuursondersteuning, gemeente Barendrecht VORMGEVING Otto Mende Trichis INFORMATIE Gemeente Barendrecht

Inleiding

Bureau Bestuursondersteuning Binnenhof 1, 2991 AA Barendrecht Zomer 2017 COPYRIGHTS Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen, op welke

In 2008 is de Strategische Visie Barendrecht 2025 gerealiseerd. Een document, samen met de Barendrechtse gemeenschap gemaakt, dat het punt aan de horizon aangaf voor de gemeente Barendrecht. In 2017 wordt deze Strategische Visie opnieuw tegen het licht gehouden. We hebben nog acht jaar te gaan. Een goed moment om de tussenstand op te maken.

manier dan ook, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever.

Bij de start van dat proces is het logisch om de doelstellingen van de Strategische Visie te evalueren. Welke doelstellingen zijn gehaald en welke niet. Daarbij is natuurlijk ook de vraag waarom dat (nog) niet is gerealiseerd. De wereld is namelijk veel veranderd sinds het opstellen van het document in 2008. Deze evaluatie volgt de opzet van de Strategische Visie. We gaan na of de drie hoofdopdrachten zijn gerealiseerd. Dat doen we door het analyseren van de speerpunten die zijn opgenomen. Daarna komen de acht concrete opdrachten voor de korte termijn die de visie aan het gemeentebestuur heeft meegegeven aan bod.

2

EVALUATIE STRATEGISCHE VISIE BARENDRECHT / 03

Nieuwe en veranderende taken

Achtergrond

Grote veranderingen hebben ook plaatsgevonden in het takenpakket van gemeenten. De decentralisaties in het sociaal domein betekenen een nieuwe (financiële) verantwoordelijkheid. Ook de aanloop naar de nieuwe wwomgevingswet is een belangrijke verandering in de taken en verantwoordelijkheden van de lokale overheid.

De wereld is veranderd sinds 2008. In sommige opzichten zelfs drastisch. Voor de meeste gemeenten in Nederland is de periode van 2008-2016 een moeizame tijd geweest. Dat konden de opstellers van de Strategische Visie in 2008 uiteraard nog niet weten. De afgelopen periode is vooral bepaald door de economische recessie. Dat heeft een grote stempel gedrukt op de inspanningen van de gemeente Barendrecht. Daarnaast zijn er ook belangrijke nieuwe taken vanuit de rijksoverheid naar de gemeenten overgeheveld. Ook zijn we in een proces om opnieuw te bepalen hoe de verhouding tussen overheid en maatschappij er uit moet zien.

Drie opdrachten Opzet evaluatie De evaluatie heeft het kader van de Strategische Visie gevolgd. Uitgangspunten zijn de opdrachten en speerpunten die daarin opgenomen zijn. De evaluatie is gestart met het analyseren van de beschikbare informatie van de afgelopen jaren. Voor de analyse zijn de beschikbare (tussen)evaluaties van de collegeprogramma’s gebruikt. Deze zijn gekoppeld aan de opdrachten en speerpunten.

Economische recessie De economische recessie heeft de financiële huishouding van de gemeente Barendrecht op scherp gezet. De afgelopen jaren zijn er meerdere bezuinigingsrondes geweest, die soms verstrekkende gevolgen hebben gehad. De gevolgen van de economische recessie hebben gedwongen om op bepaalde vlakken concessies te doen, om structurele bezuinigingen te vinden en om tussentijds een aangepaste kijk op de ambities te vormen. Er is geprobeerd een financieel gezonde toekomst voor Barendrecht te bewaken. Het was soms roeien tegen de stroom in om in het huidig economisch tij een aantal van de streefdoelen te behalen.

04

Wat stond er in de Strategische Visie?

Daarna is aan de (in het verleden) betrokken beleidsadviseurs om nadere input gevraagd. Op deze manier is gezorgd voor inzicht in de concrete en zichtbare resultaten in Barendrecht.

In de Strategische Visie zijn drie

Speerpunten

opdrachten opgesteld.

Aan deze opdrachten is ook het onderwerp bestuur toegevoegd. In totaal zijn er daarom vier onderwerpen geformuleerd. Om aan de opdrachten te kunnen voldoen zijn er per onderwerp tussen de 17 en 38 speerpunten geformuleerd die moeten bijdragen aan het bereiken van de doelstellingen. Hieronder gaan we na in hoeverre deze speerpunten zijn behaald.

F Zorg ervoor dat Barendrecht een aantrekkelijke en duurzame woongemeente blijft;

F Zorg ervoor dat Barendrecht een sterke economie behoudt;

F Zorg ervoor dat in Barendrecht de sociale cohesie tussen mensen wordt versterkt.

Aantrekkelijke en duurzame woongemeente Op het onderwerp aantrekkelijke en duurzame woongemeente zijn veel speerpunten gerealiseerd. Zo zijn er recreatieve voorzieningen en fiets- en wandelroutes ontwikkeld bij de aanleg van de Zuidpolder in combinatie met de Blauwe verbinding. Bij sportpark de Doorbraak zijn er (hockey-) routes aangelegd en er is langs de Oude Maas een fietspad opgeleverd. Zoals afgesproken is er niet gebouwd in het buitengebied. De verbouwing van het Kruispunt, waarbij de bibliotheek weer naar het centrum is verplaatst, heeft gezorgd voor een opwaardering van een aantal (culturele) voorzieningen.

EVALUATIE STRATEGISCHE VISIE BARENDRECHT / 05

Sociaal Op het sociale domein zijn er voorzieningen gerealiseerd die opgenomen waren in de speerpunten van de Strategische Visie. Zo is er een jongerencentrum gerealiseerd en er is gewerkt aan het verbeteren van de sportinfrastructuur (hockey, zwembad, fietscross). Daarnaast is er een gecombineerde huisvesting ontwikkeld in de MFA’s, zoals de Kruidentuin. Hier huisvesten zich basisschool De Hoeksteen, kinderopvang Eiland Marlyne, een grote sportzaal, een balletzaal, wijkteams en het Centrum Jeugd en Gezin.

Er is veel aandacht voor duurzaamheid binnen het werkgebied van de gemeente. Er is een stimulerende en faciliterende rol geweest bij het initiëren van de Duurzaamheidskring Barendrecht. De Duurzaamheidskring is een netwerk van Barendrechtse bedrijven, organisaties, instellingen, verenigingen en individuele inwoners, dat zich inzet voor een sociaal en economisch duurzamer Barendrecht. Ook de realisatie van de theoriecampus in Lagewei, de praktijkcampus aan de Dierensteinweg en de nieuwbouw van veel primair onderwijsscholen hebben bijgedragen aan de aantrekkelijk en duurzame woongemeente. Door bezuinigingsmaatregelen is er minder geïnvesteerd in het groen dan afgesproken in de Strategische Visie. Uiteindelijk is er met minder middelen zo veel mogelijk resultaat behaald om de kwaliteit van het openbaar groen in Barendrecht zo veel mogelijk te behouden. Ook zijn een aantal speerpunten niet gerealiseerd: de overkapping van de snelwegen, een parkeergarage in het centrum en het organiseren van bedrijfsverzamelgebouwen.

Economie Op het onderwerp economie is er in de afgelopen periode veel geïnvesteerd. Het goede ondernemersklimaat in Barendrecht is behouden. Er is ingezet op de verbetering van de

06

bedrijfsterreinen en er is gewerkt aan de bereikbaarheid. Zo is het bedrijventerrein Dierenstein onder de loep genomen en aangepakt. De Spoorlaan in BarendrechtOost is gerealiseerd en de onderdoorgang van de A29 wordt opengesteld. Ook is er veel geïnvesteerd in netwerken en in relatiebeheer. Er is nadrukkelijk en structureel contact gelegd met bedrijven en ondernemersverenigingen. Zo is er geïnvesteerd in de bedrijfscontacten van de gemeente. Ook zijn de belangen van Barendrecht in de regionale samenwerkings-verbanden behartigd. Zo blijven we bijvoorbeeld een enthousiaste bijdrage leveren aan de MRDH, Metropoolregio Rotterdam Den Haag, wat leidt tot verbetering van onze bedrijven-terreinen en gezamenlijk onderzoek. Door middel van publiek-private samenwerking zijn goede resultaten behaald. De gemeente Barendrecht is een aantal jaren op het gebied van werkgelegenheid hoog gewaardeerd in landelijke en regionale onderzoeken.

Ook is er volop ingezet op het speerpunt “Iedereen moet mee kunnen doen: jong en oud”. Zo is er vanaf 2015 gratis openbaar vervoer voor AOW-gerechtigden gerealiseerd. Daarnaast kan de kadernota Verbinden door Bewegen gezien worden als leidraad voor bewegen, sporten en samenwerking. Barendrecht is namelijk een sterke sportgemeente en met deze agenda wordt het bewegen nog steviger geworteld in de samenleving. Hiermee wordt actieve participatie van alle betrokkenen, de inwoners van Barendrecht, sportverenigingen, scholen, zorg- en welzijnsinstellingen, ondernemers, bezoekers en gemeente, bevorderd. De inzet van de buurtsportcoaches heeft in de praktijk geleid tot mooie initiatieven. Zo zijn er verschillende buitenspeeldagen en voetbalclinics georganiseerd en worden er steeds meer workshops gegeven, zoals workshops bewegen voor senioren (55+). De meest in het oog springende opgave die niet is gerealiseerd is het binnenhalen van een hogeschool. Dit is een te grote horde gebleken voor een gemeente als Barendrecht.

Bestuur Op het onderwerp bestuur zijn vrijwel alle benoemde speerpunten gerealiseerd. Er zijn verbindingen aangebracht tussen mensen, bedrijven, instellingen en regiogemeenten. Zo zijn er maandelijkse inloopspreekuren voor de inwoners. Verder heeft de gemeente ervoor gezorgd dat de connectie tussen burger en overheid laagdrempelig is door een Veiligheidspost te openen op het Middeldijkerplein in Carnisselande. Daarnaast is in de verbindende rol van de gemeente veel geïnvesteerd. De ICT-infrastructuur voor de dienstverlening aan de burger is versterkt. De gemeente Barendrecht heeft met de digitalisering, zoals de app, Twitter en Facebook een grote stap gezet in de verbinding met de burger. Er is echter nog geen glasvezelnetwerk gerealiseerd. De gemeente kiest in toenemende mate voor overheidsparticipatie om in te spelen op initiatieven uit de inwoners en maatschappelijke partners. Meedoen van bewoners, ondernemers, instellingen en de gemeente is hierbij het centrale thema. Als speerpunt was in de Strategische Visie ook opgenomen om het gemeentehuis meer te benutten als centrale ontmoetingsplek. Dat is nog niet volledig gerealiseerd. Wel is een gedeelte van het gemeentehuis, waaronder de hal, verbouwd.

Op het gebied van het aantrekken van werkgelegenheid en het bestrijden van werkeloosheid is veel werk verzet, maar hebben de resultaten te lijden gehad onder de economische crisis. Barendrecht kent echter nog steeds een relatief lage werkloosheid, ondanks de recessie en de decentralisaties. Zo was eind 2016 het landelijk werkloosheidspercentage 6,4 procent van de beroepsbevolking waar de gemeente Barendrecht een werkloosheidspercentage kende van 5,8 procent. Er is geen specifiek beleid ontwikkeld voor startende ondernemers in innovatieve branches.

Van links naar rechts: Lennart van der Linden, Leon van Noort, Gert-Jan Bravenboer, Jan van Belzen, Ingeborg Monhemius en Dirk Vermaat.

EVALUATIE STRATEGISCHE VISIE BARENDRECHT / 07

8 concrete opdrachten Aansluitend op de drie opdrachten en bijbehorende speerpunten is in de Strategische Visie een achttal concrete actiepunten voor de kortere termijn opgesteld, namelijk vóór 2012. Acht opdrachten voor Barendrecht, overigens zonder rangorde, om gerealiseerd te hebben in 2012. De onderstaande opdrachten zijn in de visie meegegeven.

F Barendrecht sportgemeente; F Barendrecht is een actieve speler in het krachtenveld van nieuwe milieuontwikkelingen;

F Barendrecht pakt met buurgemeenten complexe maatschappelijke vraagstukken aan;

F Barendrecht is in 2012 de groenste gemeente van Nederland;

F Barendrecht verbetert bereikbaarheid;

Hieronder wordt per opdracht aangeven wat er in Barendrecht is gerealiseerd.

Barendrecht sportgemeente! Barendrecht is weliswaar niet de sportgemeente geworden die we wellicht voor ogen hadden in de Strategische Visie, maar er is altijd geïnvesteerd in sport en het belang van bewegen. Zo is er een regionaal sportakkoord afgesloten, een meerjarige samenwerking met Feyenoord en wordt er voortdurend aandacht besteed aan de verbetering van sportaccommodaties in Barendrecht. De afgelopen jaren is er geïnvesteerd in de verbetering van de sportparken Smitshoek en De Bongerd door het aanleggen van kunstgrasvelden en de uitbreiding van de parkeerplaats van beide parken. De Kruidentuin is een mooi voorbeeld, waarbij een sportzaal gerealiseerd is. In het regionaal sportakkoord zijn afspraken vastgelegd tussen gemeenten en deelgemeenten over de samenwerking en afstemming op het gebied van sport en sportaccommodaties. Om het netwerk van sportbestuurders in de gemeente te verstevigen wordt het Sportcafé gefaciliteerd. Met het Sportcafé wordt de professionaliteit vergroot. Sportbestuurders delen namelijk kennis en maken gebruik van elkaars accommodaties. Daarnaast levert het ook veel enthousiasme op. De kadernota Bewegen door Verbinden kan gezien worden als leidraad voor bewegen, sporten en samenwerking. Ook de inzet van de buurtsportcoaches heeft in de praktijk geleid tot mooie initiatieven.

Verder is er geïnvesteerd in het Masterplan De Bongerd en in de Callanetics-baan op de kap van het spoor. Het Masterplan De Bongerd is een visie op de toekomst van het sportpark, waarbij aandacht wordt besteed aan de sportvoorzieningen, openbare speelplaatsen, hondenuitlaatplaats en –speelplaats, de parkeervoorzieningen en doorgaande fiets- en wandelroutes.

Barendrecht Actieve speler nieuwe milieuontwikkelingen In 2012 is de Duurzaamheidsagenda Barendrecht vastgesteld. Voor een duurzaam Barendrecht is er een intern en een extern spoor gevolgd. Intern heeft de afgelopen periode in het teken gestaan van ontdekken wat duurzaamheid betekent, welke kansen er zijn en het plukken van “laaghangend fruit”. We hebben invulling gegeven aan de (agenda)thema’s, zoals het verduurzamen van ons wagenpark, de aanschaf van elektrische scooters en fietsen, het inzetten op gebruik van duurzame energiebronnen en duurzame inkoop. In de Zuidpolder wordt een klimaatbuffer gerealiseerd. De klimaatbuffer heeft als doel om de toekomstige zeespiegelstijging van de Oude Maas te stabiliseren. Daarnaast heeft de Zuidpolder een gedaanteverwisseling ondergaan, van agrarisch gebied naar natuur- en recreatiegebied. Het externe spoor heeft zich gericht op de samenwerking met inwoners, ondernemers en partners, om concreet invulling te geven aan een Duurzaam Barendrecht. De oprichting van de Duurzaamheidskring draagt hier aan bij. Concreet is de inzet op duurzaamheid te zien door de plaatsing van zonnepanelen op de gemeentelijke accommodaties. Voor de langere termijn is er ingezet op het Programma duurzame energietransitie en is er geïnvesteerd in het elektrisch wagenpark.

F Barendrecht verleidt onderwijs en bedrijfsleven tot samenwerking;

F Barendrecht bouwt verder aan het hart van het Centrum en Carnisselande;

F Inwoners worden ‘baas’ in eigen buurt.

bestuur alerter dan voorheen op het grijpen van kansen bijvoorbeeld het verwerven van subsidies, het afstemmen van regionale voorzieningen, het verbinden van partners, alsmede het tijdig vergaren van actuele kennis en informatie. Door de actieve houding in de samenwerkingsverbanden speelt de gemeente Barendrecht een goede rol in het beleid dat hier wordt gemaakt. In de Strategische Visie is opgenomen dat het geen optie meer is om als gemeente alleen te opereren. Regionaal samenwerken is noodzakelijk, bijvoorbeeld op het gebied van ICT, inkoop, personeel, maatschappelijke voorzieningen en beleidsontwikkeling. Het oprichten van de BAR-organisatie, met ingang van 1 januari 2014, heeft bijgedragen om dit doel te verwezenlijken. Daarnaast is ook uitgesproken om de bestuurlijke samenwerking tussen de gemeenten Albrandswaard, Ridderkerk en Barendrecht te versterken. Er zijn in 2016 door de colleges van Albrandswaard, Barendrecht en Ridderkerk acht thema’s benoemd. Deze geven mede invulling aan de sterke speler in de regio, die de gemeente Barendrecht wil zijn.

Sterk in de regio Er is de afgelopen jaren bewust veel geïnvesteerd in het versterken van zowel de bestuurlijke als de ambtelijke vertegenwoordiging in verschillende regionale netwerken en samenwerkingsverbanden zoals de Stadsregio, Metropoolregio, Arbeidsmarktregio, Vervoersautoriteit, DCMR, NRIJ, Koepelschap Buitenstedelijk Groen, Greenport en Greenport Horti Campus. Hierdoor is Barendrecht in toenemende mate op de kaart gezet en spelen we een belangrijke rol in de regio. Met deze scherpere focus is het Barendrechtse gemeente-

08 EVALUATIE STRATEGISCHE VISIE BARENDRECHT / 9

is daarbij ook bijgesteld. Het blijft echter wel een speerpunt voor de gemeente.

Onderwijs + bedrijfsleven De gemeente heeft geïnvesteerd in de samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven. De ontwikkeling van een, inmiddels succesvol, platform voor de samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven is hier een belangrijke uiting van. Door de vorming van de SOB (Samenwerking Onderwijs Bedrijfsleven) wordt de verbinding tussen het onderwijs en het bedrijfsleven lokaal versterkt. Barendrecht, Edudelta, Albeda College en ROC DaVinci zorgen in de vorm van een federatie om het groen en grijs MBO-onderwijs beter aan te laten sluiten bij de behoefte van het bedrijfsleven.

Natuur in de buurt De mondiale financiële crisis en bijkomende bezuinigingen zijn van groot belang geweest voor het onderwerp Natuur in de Buurt. De afgelopen jaren is er voor dit onderwerp minder geld beschikbaar geweest dan eerder verwacht. Op basis van de herijking Integrale Visie Openbare Ruimte hebben we moeten constateren dat handhaving van het gehanteerde kwaliteitsniveau niet realistisch was. Het streven om aan het kwaliteitsniveau te voldoen is daarom niet gehaald. Vroeger werd er gewerkt met een vaste planning voor schoffelen en uitruimen. Nu wordt gewerkt aan de hand van beeldniveau’s. Deze zijn gebaseerd op de kwaliteitsniveaus die zijn vastgelegd in de nota IBOR. Barendrecht is niet de Groenste gemeente van Nederland geworden, maar met de beperkte middelen is er wel een acceptabel niveau behaald. Er is geïnvesteerd in natuur, bijvoorbeeld in de Blauwe verbinding en de ontwikkeling van de Zuidpolder. De Blauwe verbinding heeft er bijvoorbeeld voor gezorgd dat het Zuidelijk Randpark verbonden is met het Rotterdamse traject (tracé noord). Daarnaast hebben de investeringen in de Zuidpolder als doel om route gebonden recreatievormen (fietsen, wandelen, skaten) te creëren en dit te combineren met natuurontwikkeling, behoud van cultuurhistorische waarden, stadslandbouw en het bufferen van water.

Ook is in de afgelopen periode het areaal natuurvriendelijke oevers in de directe woonomgeving vergroot.

10

Verbeteren bereikbaarheid Het verbeteren van de bereikbaarheid betreft zowel het verkeer als de digitale snelweg. Op het gebied van verkeer is er veel inzet geweest om de toegang naar Carnisselande, de bedrijventerreinen en het station te verbeteren. In Carnisselande is de nieuwe ontsluiting naar Rotterdam “de Waterkering” geopend en is de oude verbinding via de Heulweg afgesloten. Ook heeft de raad besloten om de onderdoorgang van de A29 tussen Carnisselande en Barendrecht open te stellen. Ook op de digitale snelweg zijn de nodige stappen gezet. Met de nieuwe gemeentelijke website is de digitale dienstverlening voor onze inwoners verbeterd. Via de website kunnen (aanvraag)formulieren via Digid of E-herkenning ingevuld worden. Met de gemeente-app en webcare (Twitter, Facebook en Whatsapp) zijn er nieuwe manieren gekomen voor onze inwoners om contact met ons op te nemen en zaken met ons te doen.

De gemeente is van start gegaan met de Greenport Horti Campus: voor Barendrecht ligt hierbij de nadruk op logistiek en handel van groenten en fruit. Een van de resultaten is de ontwikkeling van een Innovatie Demonstratie Centrum (IDC) Greenport Logistiek. Het IDC Greenport Logistiek zorgt ervoor dat toegang vergaard wordt tot toptalent van HBO en TU Delft om gezamenlijk ideeën te bedenken om logistiek te versnellen, te vergroenen en goedkoper te maken. De realisatie van de theoriecampus in Lagewei, de praktijkcampus aan de Dierensteinweg, de nieuwbouw van primair onderwijs-scholen, zoals de Kruidentuin waar CBS de Hoeksteen zich vestigt, hebben ook bijgedragen aan de verdere ontwikkeling van het onderwijs in de gemeente Barendrecht. Een hogeschool is niet gerealiseerd. Er is door de mondiale financiële crisis vooral gefocust op primair- en voortgezet onderwijs. Het plan voor een hogeschool is hierdoor naar de achtergrond geschoven.

Voor het centrum is nu gekozen voor een meer organische aanpak waarbij verschillende deellocaties los van elkaar ontwikkeld kunnen worden. Verschillende partijen tonen hierbij interesse. Inmiddels zijn daar stappen in gemaakt voor realisatie van levensloopbestendige woningen op de locatie postkantoor/brandweerkazerne. Patrimonium werkt daarnaast aan voorbereiding van nieuwbouw op de locatie Mr Lohmanstraat. Het centrum van Carnisselande heeft te maken gekregen met leegstand en het gebeid is niet zo bruisend geworden als men in 2008 dacht. Daarentegen is in 2016 een traject gestart om met bewoners, ondernemers en betrokkenen meer samenwerking te bereiken en waar nodig op onderdelen aantrekkelijker in te richten.

Inwoners baas in eigen buurt Het betrekken van inwoners is continu in ontwikkeling. De activiteiten zijn nu vooral gericht op de eigen kracht van de samenleving, het activeren van eigen initiatieven van inwoners, verenigingen en bedrijven. Daarbij is het samen vergroten van de leefbaarheid een belangrijke doelstelling. In de achterliggende periode bleek het lastig bewoners warm te krijgen voor het beheer van voorzieningen (groen, pleintjes, speelplekken). Wel zijn er de laatste jaren initiatieven van en met bewoners gerealiseerd, waarbij bewoners verantwoordelijkheid nemen voor het beheer. Voorbeelden zijn Moestuin Rijk in de wijk Noord (2012) en de Hoftuin in de wijk Vrouwenpolder (2015). Daarnaast is er sinds 2013 sprake van Buurtpreventie, een mooi initiatief om de veiligheid en welzijn te waarborgen in Barendrecht. Ook is het initiatief Buurt Bestuurt de laatste jaren actief op straat en op sociale media (Facebook). Deze initiatieven tonen aan dat de inwoners wel bereid zijn om vrijwilligerswerk te doen, wat wellicht kansen biedt voor het beheer van voorzieningen (groen, pleintjes en speelplekken) in de toekomst.

Bouwen aan hart centrum en Carnisselande De centrumontwikkeling en de ontwikkelingen in Carnisselande hebben sinds het opstellen van de Strategische Visie veel veranderingen gekend. Door de crisis zijn de plannen noodgedwongen meerdere malen aangepast. Het ambitieniveau

EVALUATIE STRATEGISCHE VISIE BARENDRECHT / 11

12