Brochure Rechtbank Rotterdam - innovatieve projecten.pdf

Rechtbank Rotterdam Rechtzoekende staat centraal; Toegankelijke en effectieve rechtspraak

VOORWOORD Op de rechtbanklocaties Rotterdam en Dordrecht behandelen 200 rechters jaarlijks 185.000 rechtszaken. Zij worden daarbij ondersteund door 750 andere collega’s: juridisch medewerkers, administratie, bodes en bedrijfsvoering. Maatschappelijk welzijn Onze uitspraken dragen elke dag bij aan een rechtvaardige samenleving, maatschappelijk welzijn en veiligheid, de economie en het succes van de regio Rotterdam-Dordrecht. Maar ook aan rechtsbescherming, rechtsvorming en rechtsontwikkeling.

In deze brochure presenteer ik u graag een overzicht van een viertal innovatieve projecten die bij onze rechtbank lopen en van start gaan: Wijkrechtspraak Rotterdam Zuid, de Schuldenrechter, Combizittingen huiselijk geweld en de Rotterdamse regelrechter. De rode draad in deze projecten is toegankelijkheid en oplossingsgerichtheid. En heeft u na het lezen van deze brochure een idee, tip of suggestie die u met ons wilt delen? Aarzel dan niet en neem contact met ons op via rechtbankrotterdam@rechtspraak.nl. Robine de Lange-Tegelaar President rechtbank Rotterdam

Unieke positie Rechters hebben een unieke positie in ons land. Ze zijn onafhankelijk, hakken knopen door en hun beslissingen zijn afdwingbaar. Rechters hebben veel expertise, kennis en gezag. Dat brengt een grote verantwoordelijkheid met zich mee. Echte oplossingen Om daar zo goed mogelijk invulling aan te geven vinden wij het belangrijk om onszelf en onze omgeving telkens de vraag te stellen: wat kan er beter en effectiever? Hoe kunnen wij bijvoorbeeld de toegang tot de rechter verbeteren en bijdragen aan echte oplossingen? Op die manier ontstaan veel innovaties waarbij de samenwerking met onze ketenpartners veel winst oplevert. Daarbij staat zoals altijd de rechtzoekende centraal.

2

3

WIJKRECHTSPRAAK ROTTERDAM ZUID Een bijdrage leveren aan het oplossen van problemen

Jacqueline Frima, regierechter wijkrechtspraak

In het voorjaar 2020 is de pilot Wijkrechtspraak in Rotterdam Zuid (WoZ). Wijkrechtspraak heeft als doel om effectief bij te dragen aan het oplossen van problemen van mensen en daarmee het verbeteren van de veiligheid, de leefbaarheid en het maatschappelijk welzijn in de wijken.

‘Vaak zien wijkteams dat er in gezinnen meerdere problemen spelen. Als voorbeeld noem ik een gezin met 3 kinderen waarvan de moeder alleenstaand is. Er dreigt een huisuitzetting, er zijn schulden, de kinderen spijbelen en er is ruzie over de omgangsregeling met de vader. Wat we met wijkrechtspraak hopen te organiseren is dat het wijkteam de ‘problemen’ van het gezin bundelt en dat er binnen de keten afstemming plaatsvindt om te werken aan integrale oplossingen. Ook de beslissingen van rechters kunnen daar aan bijdragen. Belangrijk in dit project is strakke regie, goede afstemming en van elkaar weten wat je doet.’

Het is een project met de rechtbank, het Openbaar Ministerie, de advocatuur, de gemeente Rotterdam en politie als opdrachtgevers. Daarnaast is er nauw contact met veel andere instanties in Rotterdam zoals het Zorg- en Veiligheidshuis en het Nationaal Programma Rotterdam Zuid. Het project is geïnspireerd door de ‘Community Court’ in Red Hook in New York. Bekijk hier het filmpje op www.rijnmond.nl: Wijkrechtbank komt van Brooklyn naar Rotterdam

Door in de keten beter samen te werken problemen echt oplossen

Multiproblematiek Het uitgangspunt van dit project is dat er integraal wordt gekeken naar de verschillende problemen (en rechtszaken) van iemand die bij de rechter komt. De rechter voert actief regie en kijkt welke beslissingen er nodig zijn om die problemen effectief aan te pakken.

Zittingen Wijkrechtspraak vinden plaats op locatie Hillevliet 90 4

Voortborduren op bestaande initiatieven Het initiatief komt niet uit de lucht vallen. Bij de rechtbank Rotterdam lopen – in het kader van maatschappelijk effectieve rechtspraak – meerdere pilots waarbij de oplossing van het probleem centraal staat. Denk bijvoorbeeld aan de Rotterdamse regelrechter, de Schuldenrechter en de pilot huiselijk geweld. Ook daarin staat een laagdrempelige oplossingsgerichte aanpak centraal en wordt intensief samengewerkt met ketenpartners. Meer informatie: Wijkrechtspraak Rotterdam Zuid (www.rechtspraak.nl) Film voor bewoners met uitleg (YouTube) 5

SCHULDENRECHTER Zorg dat mensen van hun schulden afkomen en niet opnieuw schulden maken

Reinier van Zutphen (nationale ombudsman) over de schuldenrechter:

Bij de rechtbanken Rotterdam en Den Haag is in het najaar van 2019 de pilot schuldenrechter van start gegaan. Schuldenrechters kijken hoe ze mensen met problematische schulden het beste kunnen helpen om van hun schulden af te komen en hoe nieuwe schulden kunnen worden voorkomen.

‘Mensen die in de problemen zitten omdat ze veel schulden hebben gemaakt, hebben vaak rechters nodig om er weer uit te komen.’

Op de noodknop drukken en werken aan een oplossing Zo kan de rechter bijvoorbeeld beslissen dat iemand met ernstige schuldenproblematiek een ‘afkoelingsperiode’ van 6 maanden krijgt waarin de alsmaar groeiende schuldenlast wordt gestabiliseerd en kan worden nagedacht over een oplossing voor de problemen. Landelijk probleem In Nederland zijn 1 miljoen mensen met problematische schulden. Als er betalingsachterstanden ontstaan, kan het snel nog verder bergafwaarts gaan. Kleine schulden worden groter door de boetes, rente en incasso- en deurwaarderskosten. Er wordt vaak vanuit gegaan dat mensen niet wíllen betalen, terwijl ze dat vaak simpelweg niet kunnen.

Femke Damsteegt, schuldenrechter

‘Bij veel zaken zie je als rechter dat mensen last hebben van (beginnende) schuldenproblematiek. Denk aan mensen met een strafzaak over winkeldiefstal, een zaak bij de bestuursrechter over bijstand of een kantonzaak over een onbetaalde ziektekostenverzekering. In de pilot kijken we onder andere of we in die gevallen meteen een schuldenfunctionaris (iemand die bij de rechtbank werkt) kunnen oproepen. Die kan mensen snel naar het juiste loket doorverwijzen om te voorkomen dat de schulden nog verder oplopen.’

Schulden zorgen voor veel stress, ongemak en ongeluk

Meer informatie: Schuldenrechter (www.rechtspraak.nl)

Schuldenvisie

In de uitgebreide schuldenvisie van de Rechtspraak staan nog veel meer ideeën om rechtspraak over schulden effectiever te maken en de toegang tot de rechter te verbeteren. 6

7

COMBI-ZITTINGEN HUISELIJK GEWELD De oorzaken van geweld aanpakken

Monique Marseille, rechter

In september 2018 is de rechtbank Rotterdam gestart met combizittingen huiselijk geweld. Samen met het Veiligheidshuis (waarin politie, gemeente, Openbaar Ministerie, Raad voor de Kinderbescherming,en andere instanties samenwerken) wordt gekeken naar de verschillende problemen die binnen een gezin spelen en mogelijk de oorzaak zijn van huiselijk geweld.

‘Op een huiselijk geweldzitting had ik vier verdachten. Een man, zijn broer en ouders. De man dacht dat hij de vader was van een kind van een vrouw uit zijn straat. Maar helemaal zeker daarvan was hij niet. Er was telkens ruzie met de vrouw over de omgang van het kind en over de erkenning van het vaderschap. Tijdens een van de ruzies liep het uit de hand; er vielen klappen. Vandaar dat de verdachten bij mij kwamen. Een strafrechter zou alleen iets van de klappen hebben gevonden. Maar omdat het een combizitting was hebben ik ook beslissingen genomen over de ondertoezichtstelling van het kind en de erkenning van het vaderschap. Want na een test bleek dat de verdachte inderdaad niet de vader van het kind was. En daarmee was er wel een hoop kou uit de lucht.’ Meer weten over deze zaak? Klik hier.

Bekijk hier het informatiefilmpje over combi-zittingen huiselijk geweld Eén rechter kijkt naar alle problemen Lopen er meerdere procedures in of rondom het gezin waarin het huiselijk geweld plaatsvindt? Dan worden die door 1 rechter op de huiselijk geweld zitting tegelijkertijd (gecombineerd) behandeld. Naast de strafzaak kan dat bijvoorbeeld gaan om een zaak over een omgangsregeling, een ondertoezichtstelling van de kinderen of een spijbelprobleem. De rechter kijkt naar al deze problemen en neemt in deze zaken in onderlinge samenhang met elkaar beslissingen. Het doel? De problemen die leiden tot huiselijk geweld zoveel mogelijk wegnemen om geweld in de toekomst te voorkomen. Elke week worden er huiselijk geweld strafzaken behandeld. Meer informatie: Op de rol: Niemand schiet op met een harde straf (www.rechtspraak.nl) Korte metten met huiselijk geweld: het succes van de combi-zitting (Elsevier Weekblad) 8

Stand van zaken In 2020 is de pilot geëvalueerd. De pilot aanpak heeft volgens het evaluatierapport al het nodige opgeleverd. Zo is er meer informatie over de gezinssituatie beschikbaar voor de rechter tijdens de zitting en is er vaker een adviesrapportage van de reclassering beschikbaar dan in reguliere politierechterzaken. Verder worden de huiselijk geweld strafzaken in ‘combizittingen’ binnen drie maanden op zitting gepland, sneller dan bij reguliere politierechterzittingen. De gemiddelde doorlooptijden tussen pleegdatum en datum van uitspraak van de zaken op de huiselijk geweldzitting zijn ook lager dan bij zaken behandeld door de politierechter. Besloten is om de pilot langer door te laten lopen om nog meer ervaring op te doen.

9

ROTTERDAMSE REGELRECHTER Snel, toegankelijk en betaalbaar

Stand van zaken

Sinds september 2018 kunnen bedrijven en burgers – in het kader van een pilot- er voor kiezen om gezamenlijk een civiel geschil aan de Rotterdamse regelrechter voor te leggen.

In 2020 is de pilot geëvalueerd. Uit die evaluatie blijkt dat de regrelrechter de toegankelijkheid van de rechtspraak vergroot en dat zaken snel op zitting worden gepland. In 84% van de zaken werd er een oplossing voor het geschil gevonden. Partijen waarderen de procedure bij de regelrechter met gemiddeld een 8,6. Na deze evaluatie blijft de procedure bij de regelrechter bij de rechtbank Rotterdam voor partijen beschikbaar. Ook in de rest van het land zijn gelijksoortige initiatieven gestart.

Het gaat vooral om geschillen die gaan over huur, burenruzies, schade, koop en consumentenzaken. Bestuurszaken en de meeste familiezaken worden niet door de regelrechter behandeld. Gemakkelijk zelf een zaak starten Een zaak bij de regelrechter starten is eenvoudig en kan met een simpel formulier, het griffierecht komt neer op € 42,50 per partij. Een deurwaarder is niet nodig en een korte beschrijving (een paar regels) van het geschil volstaat.

Het bureau regelrechter van de rechtbank Rotterdam zorgt voor het contact met de andere partij en het plannen van de zaak. Vaak is er al binnen een paar weken een zitting.

Geen dik dossier, wel een goed gesprek! In gesprek over een oplossing De regelrechter onderzoekt samen met partijen in een goed gesprek of ze er onderling uit kunnen komen. Als dat lukt worden de afspraken door de rechter officieel vastgelegd. Komen partijen er met elkaar niet uit? Dan hakt de regelrechter alsnog de knoop door en komt er een vonnis. Het blijft dus wel een rechtszaak.

Wim Wetzels, regelrechter ‘Bij de regelrechter staat het goede gesprek voorop. Als rechter geef je tijdens zo’n gesprek aan wat het wettelijk kader is en help je de partijen om te komen tot een gezamenlijke oplossing. Vaak komen mensen er dan zelf uit. Maar soms is het nodig om op een klein punt een beslissing te nemen om de boel vlot te trekken. En lukt het de partijen helemaal niet om eruit te komen? Dan hak ik met een vonnis de knoop door. Alle afspraken die partijen met elkaar maken worden vastgelegd en zijn afdwingbaar. Dat kan alleen als de rechter er aan te pas komt.’ Bekijk hier een toelichting van Wim Wetzels over de Rotterdamse regelrechter

Meer informatie De Rotterdamse regelrechter (www.rechtspraak.nl)

10

11

Colofon Deze brochure is een uitgave van de rechtbank Rotterdam.

Versie: Redactie en DTP: Fotografie:

maart 2021 Unit communicatie Rechtbank Rotterdam, Joris van Egmond en Pixabay

www.rechtspraak.nl twitter: @rb_rotterdam facebook.com/rechtspraak nl.linkedin.com/company/rechtbank-rotterdam