Bijlage 1.3 Participatie en communicatieplan gemeente Barendrecht.pdf

Uitgangspunten bij participatie- en communicatie-aanpak windenergielocatie Vaanplein PARTICIPATIE-AANPAK 1. Inleiding/introductie Eind december 2017 is de windenergielocatie Vaanplein definitief vastgelegd middels een besluit van Provinciale Staten. Vervolgens is de locatie definitief in de Verordening Ruimte geïntegreerd. Hiermee is de weg vrij om de ontwikkeling van windenergie vorm te geven. Vanaf 2019 is deze ontwikkeling op gang gekomen waarbij grondeigenaren, marktpartijen en energiecoöperaties actief zijn. Gemeente Barendrecht en de provincie Zuid-Holland hebben hier, in afstemming met gemeente Rotterdam, een rol gespeeld, onder meer via het Bestuurlijk Overleg Windenergie wat in regionaal verband (voormalige stadsregio Rotterdam gemeenten) is georganiseerd. Eén van de recente acties is dat het Stadsregionaal windenergieconvenant van juni 2012 met een planhorizon tot en met 31 december 2020 is verlengd. De inspanningsverplichtingen die daarin staan vernoemd, zullen moeten leiden tot 150 MW aan opgesteld vermogen uiterlijk op 1-1-2026. Eén van de 17 vastgelegde locaties is de locatie Vaanplein in de gemeente Barendrecht. In deze notitie wordt stilgestaan bij de uitgangspunten die de gemeente Barendrecht centraal wil stellen in de participatie- en communicatieaanpak van het project ‘windpark Vaanplein’.

De initiatiefnemer zal een participatieplan moeten opleveren waarbij de uitgangspunten uit deze notitie leidend zijn voor dit op te leveren plan. 2. Locatie De locatie is onderstaand weergegeven met hierin ook een mogelijke voorbeeldopstelling waarbij uitgegaan is dat er maximaal 3 windturbines passen binnen het zoekgebied waarbij de tiphoogte van de molens (vooralsnog) is vastgelegd op 145,7 meter (afgaande op de vigerende hoogtebeperking vanuit IL&T).

Portefeuille:

Lokale initiatieven, Wijkgericht werken, Duurzame gemeente, Cultuur

Pagina 2 van 6

Uit het figuur is af te leiden dat er thans wordt uitgegaan van de mogelijke oprichting van twee turbines ten westen van knooppunt Vaanplein en één windturbine ter oosten ervan. Alle drie de windturbines liggen in het Zuidelijk Randpark dat door de Vaanweg wordt gescheiden. Het Zuidelijk Randpark is een belangrijk groen uitloopgebied van Barendrecht en Rotterdam gelegen aan de noordzijde van de A15. Gevoelsmatig hoort het gebied bij Rotterdam-Zuid maar het gebied ligt formeel binnen de gemeentegrenzen van de gemeente Barendrecht. In de huidige voorbeeldopstelling is gepoogd de windmolens zo zuidelijk mogelijk te positioneren, zodanig dat er net geen overdraai plaatsvindt over de naastgelegen A15 en de railinfrastructuur van de Betuwelijn.

Portefeuille:

Lokale initiatieven, Wijkgericht werken, Duurzame gemeente, Cultuur

Pagina 2 van 6

Overdraai over de rijksweg is namelijk niet toegestaan op basis van externe veiligheidsnormen. Door de windmolens zo zuidelijk mogelijk te positioneren ontstaat de grootst mogelijke afstand tussen de mogelijk toekomstige windmolens en de eerste woningen van Rotterdam-Zuid. De eerste woning ten opzichte van één van de turbines in de voorbeeldopstelling bedraagt 456 meter. Dit betreft een woning aan de Rousseaustraat die het dichtste is gelegen op de voorlopig meest oostelijk gepositioneerde windmolen. Alle andere woningen in Rotterdam-Zuid en Barendrecht zijn verder gelegen vanaf de beoogde windmolens. 3. Beleidskaders Provinciaal beleid Provincie Zuid-Holland heeft zich gecommitteerd aan de opgave om 635,5 MW aan opgesteld windvermogen te realiseren voor 1-1-2021. In de voormalige stadsregio Rotterdam (bestaande uit veertien gemeenten) is die termijn inmiddels verlengd naar 1-1-2026. Barendrecht zal als één van die veertien gemeenten in staat worden geacht om twee locaties tot ontwikkeling te brengen: Vaanplein en BT Oost. In totaal gaat het dan om tenminste 12 MW aan opgesteld windvermogen. Regionaal beleid Juni 2020 is de concept Regionale Energiestrategie Rotterdam Den Haag opgeleverd. Voor 1-7-2021 zal de definitieve RES 1.0 van deze regio afgerond moeten zijn.

Er wordt binnen de regio waarin zich 23 gemeenten bevinden (de RES-regio is groter dan de 14 gemeenten uit de voormalige stadsregio Rotterdam) gezocht naar additionele plekken voor hernieuwbare energie bovenop de al in de VRM opgenomen windenergielocaties. Voor Barendrecht lijken additionele windenergielocaties uitgesloten. Gemeentelijk beleid In oktober 2015 is door de gemeenteraad het Toetsingskader Windenergie gemeente Barendrecht vastgesteld. Dit beleidskader geeft de richting aan die de raad voorstaat bij mogelijke windenergieontwikkelingen. Ten aanzien van de zaken waarin de gemeente beleidsvrijheid heeft, zijn in het toetsingskader specifieke zaken aangeduid die nadere aandacht vragen bij de planuitwerking: veiligheid, landschap, natuur en recreatie. Als voorbeeld geldt bijvoorbeeld dat de gemeente Barendrecht significante negatieve effecten in recreatiegebieden niet toestaat, waaronder effecten die recente investeringen sterk in waarde doen dalen. Er dient derhalve onderzoek uitgevoerd te worden naar het causale verband tussen windturbines en recreatie, met aandacht voor dagrecreatie, verblijfsrecreatie en passantenroutes (zoals pleziervaart en fietsroutes). Aantoonbaar moet zijn dat voldoende aantrekkelijke recreatiemogelijkheden in recreatiegebieden binnen en rond de gemeente Barendrecht behouden blijven.

Ander voorbeeld is dat de gemeente eist dat een windpark geen significante afbreuk doen aan de kwaliteit en openheid van het landschap en de zichtlijnen die bepalend zijn voor beleving van dit landschap. Clustervorming dient daarbij te worden vermeden. 4. Stakeholders Ten aanzien van de mogelijke windenergieontwikkeling op locatie Vaanplein kunnen de volgende stakeholders worden onderscheiden:

Portefeuille:

Lokale initiatieven, Wijkgericht werken, Duurzame gemeente, Cultuur

Pagina 2 van 6

Stakeholder Inwoners/ondernemers

Wie Barendrecht en Rotterdam (Zuid) Charlois

Belang(en) Zo min mogelijk hinder, maximale financiële opbrengst

Rol Klankbord

Bevoegdheid/verantwoordelijkheid Adviseren van gebiedscommissies van de gemeenten Barendrecht en Rotterdam. Meedenken over wijze van invullen gebiedsfonds.

Ontwikkelaar

Onbekend (onder meer Engie)

Voldoende rendement

Verantwoordelijk voor realisatie en exploitatie

Energiecoöperatie

De Groene Stroom

Lokaal profijt en inbreng

Hoofdbeheerder: Ontwikkelaar, exploitant Medebeheerder: Medeontwikkelaar

Grondeigenaar

Staatsbosbeheer en Recreatieschap IJsselmonde

Maximale grondopbrengst

Gemeente Barendrecht

Provincie ZuidHolland

Gedeputeerde

Gemeente Rotterdam

College, gebiedscommissi es, gemeenteraad

Natuur- en milieuverenigingen

5.

College en gemeenteraad

Bv. Natuurvereniging IJsselmonde / Natuur en milieufederatie Zuid-Holland

Beheer natuur- en landschapswaarden Behalen inspanningsverplichting MW opgesteld windvermogen Behartiging van belangen van inwoners Voortgang windenergie in Rotterdamse regio Belangen Rotterdamse inwoners

Behoud/versterking natuurwaarden

Eigenaar: Erfpachter

Regisseur: ‘Bevoegd gezag’

Verantwoordelijk voor lokale inbreng voor wat betreft lokaal eigendom en beheer gedeeltelijke financiële opbrengst ten behoeve van de belanghebbende omwonenden Gronduitgifte of verpachting grond

College: vergunningverlening Raad: vaststellen bestemmingsplan, Bewaken doelen voor participatie

Coach

Monitoring en bijsturing

Klankbord

Adviseren van buurgemeente Barendrecht.

Klankbord

Raad:, Bewaken doelen voor participatie voor de Rotterdamse burgers Vanuit deze belangengroeperingen hopen wij vertegenwoordiging te mogen ontvangen in de in te stellen klankbordgroep

Uitgangspunten bij procesparticipatie

In 2020 is in Barendrecht door het college aan de raad aangekondigd dat het participatietraject richting inwoners en ondernemers, specifiek de direct omwonenden (wonend binnen een straal van 1 kilometer) deskundig en serieus moet worden opgepakt. Dit betekent dat de gemeente het belangrijk vindt om directe belanghebbenden -waar het kan- invloed te geven en om de meningen en zorgpunten mee te kunnen nemen in het vervolgtraject en om hierover intensief te communiceren.

Portefeuille:

Lokale initiatieven, Wijkgericht werken, Duurzame gemeente, Cultuur

Pagina 2 van 6

Rollen  De gemeente Barendrecht heeft een rol als regisseur in het gehele planontwikkelingstraject, inclusief het participatietraject. De gemeente Rotterdam zal als coach de gemeente Barendrecht adviseren. Deze samenwerking is nodig omdat de beoogde windmolens op het grondgebied van de gemeente gemeente Barendrecht komen te staan, maar wel grenzend aan de gemeentegrens van Rotterdam (deelgemeente IJsselmonde / Charlois). 

De gemeente Barendrecht heeft het bevoegd gezag, wat betekent dat zij uiteindelijk vergunningverlener is voor de windmolens.



De (toekomstige) ontwikkelaar of ontwikkelcombinatie is verantwoordelijk voor het opleveren van een participatieplan (onderdeel van de tenderprocedure) en dat plan is gebaseerd op deze uitgangspunten.

Participatietraject 

Bij genoemde procesparticipatie staat transparantie voorop. Daarnaast worden de verwachtingen over en weer gedeeld. Dit gebeurt door een juiste, zorgvuldige en tijdige informatievoorziening vanuit de gemeente aan haar inwoners. Er zullen periodiek informatiebijeenkomsten (vanwege Covid-19: digitaal) worden georganiseerd.



De gemeente zal daarmee ook pro-actief de direct belanghebbenden regelmatig raadplegen en om advies vragen. Dit kan op gezette tijden plaatsvinden via een klankbordgroep of een gebiedscommissie die de direct belanghebbenden vertegenwoordigt. Instelling van een dergelijke klankbordgroep werkt het beste als de initiatiefnemer bekend is waardoor men steeds kan schakelen op concept-plannen.

Spelregels  Bij een klankbordgroep of omgevingsadviesraad is het gebruikelijk dat er een onafhankelijke voorzitter van dat gremium wordt aangesteld die het participatie proces in goede banen leidt. 

Er worden spelregels opgesteld waarin wordt opgenomen: het doel en de mate van de participatie, wanneer de participatie eindigt en wat er wordt opgeleverd. Zeer belangrijk is dat de betrokkenen in de klankbordgroep hun bevoegdheden, rollen en taken kennen en ook omgekeerd dat de klankbordgroep ook weet wat ze van de gemeente kan verwachten.



In feite kan een ieder deelnemen aan de klankbordgroep, ongeacht ieders belang, in de klankbordgroep kan zitten maar dat het gezamenlijk belang van het opleveren van een eindadvies leidend is en centraal staat. Wel is het van belang dat elke deelnemer vanuit dit gezamenlijk belang meedenkt.

Noot: 

Portefeuille:

Een klankbordgroep of omgevingsadviesraad is nooit statisch. Er zullen personen uit de groep of raad stappen tussentijds of er komen deelnemers bij. Het is ook niet zo dat bewoners individueel een wijk of gebied kunnen vertegenwoordigen. Een ieder doet op persoonlijke titel mee, voorzover het geen ondernemers zijn namens een bedrijf, en het is de taak van de voorzitter van de klankbordgroep om omgevingsadviesraad om te zorgen voor

Lokale initiatieven, Wijkgericht werken, Duurzame gemeente, Cultuur

Pagina 2 van 6

tijdige terugkoppeling van adviezen of vragen richting de gemeente en het gemeentebestuur (i.c. de wethouder). Individuele uitlatingen van klankbordgroepleden blijven daarmee vertrouwelijk. Verslagen worden geanonimiseerd. 

De gemeente kan desgewenst een ambtelijke vertegenwoordiger afvaardigen. Ook kan de gemeente materiaal, menskracht en middelen ter beschikking stellen.

6. Uitgangspunten bij financiële participatie Naast procesparticipatie, is financiële participatie een belangrijk onderdeel van participatie. Financiële participatie kan worden omschreven als een middel om naast de lasten ook enige financiële lusten te krijgen uit de rendementen van het windpark. Dit kan overigens op diverse manieren. De meest vergaande vorm is dat burgers -al dan niet verenigd in een energiecoöperatie- het eigendom of mede-eigendom krijgt van één of meerdere windmolens. In dat geval kunnen inwoners/ondernemers dus zelf direct profijt ondervinden van het opwekken van de windenergie in hun eigen ‘voor-‘ of ‘achter-‘ tuin. Dit ‘lokale eigendom’ wordt gestimuleerd vanuit het landelijk klimaatbeleid. In het Klimaatakkoord is de volgende afspraak opgenomen: “Om de projecten voor de bouw en exploitatie van hernieuwbaar op land in de energietransitie te laten slagen, gaan in gebieden met mogelijkheden en ambities voor hernieuwbare opwekking, de omgeving en marktpartijen gelijkwaardig samenwerken in de ontwikkeling, bouw en exploitatie. Dit vertaalt zich in een evenwichtige eigendomsverdeling in een gebied waarbij gestreefd wordt naar 50% eigendom van de productie van de lokale omgeving (burgers en bedrijven). Het streven naar de eigendomsverhouding is een algemeen streven voor 2030.

Er is lokaal ruimte om hier vanwege lokale project-gerelateerde redenen van af te wijken”. Een andere vorm is dat er obligaties worden uitgegeven aan inwoners zodat zij naast de ontwikkelende partij een gedeelte van het rendement kunnen meepakken. In de praktijk zie je verschillende vormen waarin obligaties worden uitgegeven. Belangrijk is dat obligaties ook in kleine bedragen beschikbaar zijn zodat ook meegedaan kan worden door mensen met een kleine portemonnee. Er bestaat ook een zeer belangrijk instrument: het gebiedsfonds of het omgevingsfonds. De exploitant draagt jaarlijks een bedrag af aan de omgeving. Dit bedrag is vaak afhankelijk van de opbrengsten van het windpark. Landelijk is via de Nederlandse WindEnergie Associatie een richtbedrag vastgesteld waaraan ontwikkelaars zich te houden hebben om de omvang van het omgevings- of gebiedsfonds te bepalen. Dit richtbedrag is opgenomen in de ‘Gedragscode Acceptatie & Participatie Windenergie op Land d.d. oktober 2020 van het NWEA. Dit richtbedrag bedraagt tussen de € 0,40 en € 0,50 euro per opgewekte Megawattuur aan schone energie. Dus stel dat er jaarlijks 25.000 MWh aan schone energie wordt opgewekt op deze locatie dan komt er jaarlijks een bedrag variërend tussen de € 10.000 en € 12.500,-- beschikbaar voor de omgeving.

Uitgaande van een exploitatieperiode van 20 jaar gaat het dan toch om een totaalbedrag van € 200.000 tot € 250.000,--. De laatste jaren wordt steeds vaker de bovenkant van de marge ingezet. Ook in deze casus wordt dit voorgesteld teneinde het maximum aan de omgeving ter beschikking te stellen.

Portefeuille:

Lokale initiatieven, Wijkgericht werken, Duurzame gemeente, Cultuur

Pagina 2 van 6

Hoe deze opbrengsten in het gebied ten goede kunnen worden gemaakt, is vaak een aangelegenheid van de lokale belanghebbenden al dan niet georganiseerd in een stichting. Hierbij kan gedacht worden aan financiële ondersteuning van projecten in het gebied die een breed maatschappelijk belang hebben. Omdat het zoekgebied Vaanplein zich bevindt in een recreatiegebied is het mogelijk dat je gelden wilt besteden om extra of alternatieve recreatiewaarden te creëren op een plek vlakbij maar ook in het Zuidelijk Randpark (zoals onder andere het Clara Kinderbos). Deze middelen zouden daaraan bij kunnen dragen. Dit laatste punt is expliciet door het college ingebracht op basis van de uitgangspunten van het door de raad vastgestelde Toetsingskader Windenergie. Ook is het in sommige gevallen mogelijk dat de revenuen van het windpark voor een deel worden omgezet in goedkopere groene stroom. De keuzevrijheid hierin is ruim. De gemeente bepaalt uiteindelijk niet de besteding van de middelen. Vaak werkt het het beste als de stichting, die opgezet is om de gelden in te zetten voor maatschappelijke of duurzame doeleinden, onafhankelijk is. Wel is het een mogelijkheid om als lokale overheid een bepaald kader mee te geven aan de voorkant.

Portefeuille:

Lokale initiatieven, Wijkgericht werken, Duurzame gemeente, Cultuur