bijl. 2 - handreiking-kostenverhaal-en-financiele-bijdragen-omgevingswet

Artikel 22.6 lid 1 Omgevingswet. Artikel 22.6 lid 1 Omgevingswet. 195 Artikel 22.32 van de Bruidsschat in het Invoeringsbesluit Omgevingswet. 193

194

98 | Handreiking kostenverhaal en financiële bijdragen Omgevingswet

20.9

Kostenverhaal bij een uit te werken bestemming op grond van de Wro Een al vastgesteld uitwerkingsplan op grond van de Wro of een uitwerkingsplan dat in procedure is, is onder de Omgevingswet onderdeel van het omgevingsplan geworden. Het daarbij behorende exploitatieplan is eveneens onderdeel van het omgevingsplan geworden. Zie daarover paragraaf 20.3. De uitwerkingsplicht op grond van artikel 3.6 Wro keert niet terug onder de Omgevingswet. Er is geen overgangsrecht voor. Burgemeester en wethouders kunnen dus niet meer met toepassing van de uitwerkingsbevoegdheid een uitwerkingsplan vaststellen. Voor uitwerkingsplichten gericht op bouwactiviteiten is in het Invoeringsbesluit Omgevingswet een oplossing gecreëerd.196 Op grond daarvan kan in een gebied waarop een uitwerkingsplicht (op grond van de Wro) van toepassing is, een omgevingsvergunning voor een binnenplanse omgevingsplanactiviteit verleend worden. Dat mag alleen als de aanvraag niet in strijd is met de regels voor toepassing van de uitwerkingsplicht in het omgevingsplan. Verlening kan tot problemen met het kostenverhaal leiden. Bij het globale bestemmingsplan met de uitwerkingsplicht is een globaal exploitatieplan vastgesteld. Aan de hand daarvan wordt bij de kostenverhaalbeschikking de kostenverhaalbijdrage bepaald.

Vaak geeft het globale exploitatieplan onvoldoende houvast, waardoor het op te leggen bedrag niet accuraat is.

20.10 Overgangsrecht verordeningen woningbouwcategorieën (doelgroepenverordening) Krachtens het Bro moest een verordening worden vastgesteld voor het opnemen van sociale huurwoningen, sociale koopwoningen en middenhuurwoningen in een bestemmingsplan en exploitatieplan.197 De verordening moest de doelgroepen bepalen (alleen voor sociale huur en sociale koop), de instandhoudingstermijn en desgewenst de prijsgrenzen. Tevens moest voor middenhuurwoning in een verordening de aanvangshuurprijs en de instandhoudingstermijn bepaald worden. Onder de Omgevingswet is dit anders. Deze regels komen in het omgevingsplan.198 Er is geen overgangsrecht opgenomen voor deze verordening in het Invoeringsbesluit Omgevingswet. Er was in januari 2022 nog niet voorzien in overgangsrecht . Via het Verzamelbesluit Omgevingswet 2022 wordt dat toegevoegd aan het Invoeringsbesluit Omgevingswet. Daardoor behouden de bestaande verordeningen hun werking.

20.11 Overgangsrecht exploitatieverordening Er zijn mogelijk nog enkele gemeenten met een exploitatieverordening, die na 2008 gebaseerd was op artikel 6.23 van de Wro. De Omgevingswet voorziet niet in overgangsrecht hiervoor. Dat betekent dat die hun werking verliezen. Gemeenten kunnen die opnieuw vaststellen na inwerkingtreding van de Omgevingswet. Gelet op het deels privaatrechtelijke karakter van de exploitatieverordening kan een gemeente wederom een zelfstandige verordening vaststellen. Vanwege de koppeling met activiteiten in de fysieke leefomgeving kan ook gekozen worden voor integratie in het omgevingsplan.

Artikel 22.32 van de Bruidsschat in het Invoeringsbesluit Omgevingswet. Artikel 1.1.1 lid 1 onder d en e Besluit ruimtelijke ordening. 198 Artikel 5.161c Besluit kwaliteit leefomgeving. 196 197

99 | Handreiking kostenverhaal en financiële bijdragen Omgevingswet

20.12 Overgangsrecht afdwingbare financiële bijdrage kwaliteitsverbetering De afdwingbare financiële bijdrage kwaliteitsverbetering is een nieuw instrument dat gebaseerd is op de Omgevingswet en gekoppeld is aan een nieuw instrument: het omgevingsplan. Er is geen afzonderlijk overgangsrecht voor nodig. Uit artikel 13.24 Omgevingswet volgt dat de afdwingbare financiële bijdrage niet kan worden toegepast op anterieure of posterieure overeenkomsten die gesloten zijn voordat de regels over de financiële bijdrage in het omgevingsplan zijn toegevoegd. De afdwingbare financiële bijdrage moet opgelegd worden bij elke kostenverhaalbeschikking die wordt aangevraagd. Dat kan in een bepaalde situatie tot een ongewenste toepassing leiden. Als na de aanvraag van een kostenverhaalbeschikking, maar vóór verlening daarvan, regels over de financiële bijdrage zijn opgenomen in het omgevingsplan en in werking zijn getreden, moet de aanvrager de afdwingbare financiële bijdrage betalen. Omdat dit een onredelijke uitkomst is, dient de gemeenteraad het omgevingsplan van overgangsrecht te voorzien, dat deze toepassing uitsluit.

20.13 Projectbesluit in de overgangsfase De Omgevingswet bepaalt dat het projectbesluit het omgevingsplan wijzigt voor zover nodig.199 Bij die wijziging worden ook kostenverhaalregels toegevoegd, als dat nodig is voor het kostenverhaal. Voor het projectbesluit is voor de overgangsfase200, waarschijnlijk tot en met 31-12-2029, een bijzondere regeling getroffen. Zolang het nieuwe deel van het omgevingsplan door een gemeente niet is ingevuld, kan het onpraktisch zijn om het nieuwe deel te wijzigen met een projectbesluit, omdat het projectbesluit dan een heleboel regels zou toevoegen die een zaak van de gemeente zijn. Daarom hoeft dat niet. 201 Als een in die periode genomen projectbesluit niet het omgevingsplan wijzigt, maar wel in strijd is met het omgevingsplan, geldt het besluit als een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit. Daarom moeten in dat besluit – voor zover nodig – kostenverhaalvoorschriften worden gesteld. Het bevoegd gezag voor het projectbesluit mag echter ook in de overgangsfase het omgevingsplan wijzigen en daaraan kostenverhaalregels toevoegen. Na de overgangsfase wijzigt het projectbesluit het omgevingsplan met regels die nodig zijn voor het uitvoeren en in werking hebben of in stand houden van het project.

202 Als een projectbesluit het omgevingsplan wijzigt om de aangewezen bouwactiviteiten mogelijk te maken, worden dus zo nodig in het omgevingsplan kostenverhaalregels toegevoegd. Na de overgangsfase kan dus niet meer gekozen worden voor kostenverhaalvoorschriften.

20.14 Experimenten Chw met kostenverhaal en woningbouwcategorieën Bij inwerkingtreding van de Omgevingswet waren er meer dan 200 experimenten met kostenverhaal aangewezen voor toepassing van de artikelen 7c, 7g, 7v (bestemmingsplannen met verbrede reikwijdte) en 7ah (bestemmingsplannen met kostenverhaal volgens de Omgevingswet) van het Besluit uitvoering Crisis- en herstelwet. Volgens dat besluit moesten de bestemmingsplannen bedoeld in 7c, 7g en 7v voor die experimentgebieden voor inwerkingtreding van de Omgevingswet in ontwerp ter inzage worden gelegd en uiterlijk 1 januari 2024 worden vastgesteld.

Artikel 5.52 lid 1 Omgevingswet. Nog te bepalen bij algemene maatregel van bestuur. 201 Artikel 22.16 lid 1 Omgevingswet. 202 Artikel 5.52 Omgevingswet. 199

200

100 | Handreiking kostenverhaal en financiële bijdragen Omgevingswet