Besluit (1)

RAADSBESLUIT Onderwerp: Beleidsplan Beschermd wonen en maatschappelijke opvang 20222026

Gemeenteraad: 21 december 2021

Zaaknummer: 414601

Gemeenteraad: 22 februari 2022 Commissie Samenleving 7 december 2021

De raad van de gemeente Barendrecht; gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders op 9 november 2021; gezien het advies van Commissie Samenleving op 7 december 2021; gelet op Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 Norm voor Opdrachtgeverschap Beschermd Wonen van de VNG In ontwikkeling zijnde woonzorgvisie.; overwegende, dat een gevarieerder woonzorgaanbod nodig is om meer maatwerk te kunnen bieden bij zware en gespecialiseerde zorg, de verantwoordelijkheid voor Beschermd wonen inhoudelijk en financieel gedecentraliseerd wordt naar alle gemeenten en dat gemeenten en regio's landelijk verplicht zijn om samen te werken

BESLUIT: 1. Het Regionaal beleidsplan 2022 t/m 2026 Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang vast te stellen

Aldus besloten in de vergadering van de gemeenteraad Barendrecht van 22 februari 2022.

Raadsvoorstel Onderwerp: Beleidsplan Beschermd wonen en maatschappelijke opvang 2022-2026

College van burgemeester en wethouders 9 november 2021

Zaaknummer 414601

Portefeuillehouder Reshma Roopram

Commissie Samenleving 7 december 2021

Openbaar

Gemeenteraad 21 december 2021

Geadviseerd besluit 1. Het Regionaal beleidsplan 2022 t/m 2026 Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang vast te stellen

Raadsvoorstel Inleiding Met de transitie van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) naar de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) per 2015 is de taak Beschermd Wonen (BW) overgekomen naar de gemeenten. Beschermd Wonen (BW) is een maatwerkvoorziening in de Wmo voor mensen met een psychosociale beperking die (tijdelijk) niet zelfstandig kunnen wonen en 24-uurstoezicht nodig hebben. Omdat overdracht naar alle gemeenten in 2015 nog niet mogelijk was, is BW inclusief het bijbehorende budget tijdelijk ondergebracht bij 43 centrumgemeenten. Barendrecht, centrumgemeente Rotterdam en de regiogemeenten Albrandswaard, Capelle aan den IJssel, Krimpen aan den IJssel, Lansingerland en Ridderkerk hebben voor de uitvoering van de taak Beschermd Wonen in 2017 het Regionaal beleidsplan beschermd wonen en maatschappelijke opvang 2018-2020 vastgesteld (hierna te noemen: het regionaal beleidsplan). Het lopende regionaal beleidsplan is verlengd tot en met 31 december 2021. De opgave is om in regionaal verband in 2022 en de komende jaren continuïteit in de ondersteuning te blijven bieden aan de doelgroep voor Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang (MO); MO wordt (nog) niet doorgedecentraliseerd. Het beleid voor de komende jaren is vastgelegd in het regionaal beleidsplan BW en MO, dat in samenwerking met de genoemde gemeenten in de regio is ontwikkeld.

Na voorbereiding hiervan in regionale webinars voor klantenraden en gemeenteraadsleden en nadere bespreking in de commissie in mei van dit jaar wordt het regionale beleidsplan in de regio aan de gemeenten in de regio ter vaststelling aangeboden. Beoogd effect Met dit beleidsplan willen we bereiken dat we binnen onze regio specialistische zorg met de focus op herstel voor onze inwoners organiseren en een goede toegang daartoe. Daarvoor is regionale samenwerking noodzakelijk, waartoe dit beleidsplan wil bijdragen. We streven ook naar een grotere variëteit in aan aanbod van beschermd wonen, die beter aansluit bij de behoefte van de inwoner. Hierdoor leidt de zorg effectiever naar uitstroom naar zelfstandig wonen met eventuele begeleiding. Door in de komende periode verder invulling te geven aan 'Beschermd thuis' kunnen inwoners passende begeleiding thuis en in de buurt krijgen waardoor we escalatie kunnen voorkomen en er minder mensen een beroep hoeven te doen op zwaarder intramurale zorg. Tevens willen we voorkomen dat bankslapers die niet zelfstandig kunnen wonen en die niet duurzaam kunnen terugvallen op een lokaal sociaal netwerk, tussen de wal en het schip vallen. Met een doorontwikkeling van de monitor kunnen we op lokaal en regionaal niveau trends volgen en inzicht krijgen die nodig is bij te kunnen sturen.

Door de invoering van het woonplaatsenbeginsel, de ontwikkeling van beschermd thuis, de verandering van de doelgroep doordat inwoners met een chronische psychiatrische stoornis per 1-1-2021 onder de Wet langdurige zorg zijn gaan vallen, zijn betrouwbare data en interpretatie daarvan wenselijk. Dat is nodig om inzicht te krijgen in de lokale verantwoordelijkheid. Relatie met beleidskaders In het Integraal beleid sociaal domein staat dat we ernaar streven dat inwoners langer thuis kunnen blijven wonen door passende vorm in de wijk kunnen ontvangen. Het voorliggende beleidsplan sluit daar goed op aan. Argumenten 1.1 Inwoners worden beter geholpen. Omdat het beleidsplan een gevarieerder woonzorgaanbod en een verdere ontwikkeling van Beschermd thuis beoogt, zullen inwoners eerder worden geholpen en zal de hulp beter aansluiten bij hun hulpvraag. 1.2 Het voorliggende regionale beleidsplan geeft invulling aan de regionale samenwerking. Deze samenwerking is nodig, gewenst en landelijk verplicht, om zwaardere specialistische zorg te (kunnen) organiseren. 1.3 Het huidige beleidsplan eindigt 31-12-2021. Dit beleidsplan van 2018-2020 is tot en met 31-12-2021 verlengd omdat de invoering van het financiële aspect van deze doordecentralisatie was uitgesteld. In verband met de regionale inkoop van woonzorgaanbieders is verder uitstel niet wenselijk.

1.4 Regionaal wordt dit beleidsplan bestuurlijk gedragen. In het bestuurlijk overleg van 15 juli is het voorliggend beleidsplan met consensus geaccordeerd om lokaal ter besluitvorming voor te leggen. Overleg gevoerd met In mei zijn er regionale webinars voor klantenraden en ook webinars voor gemeenteraadsleden georganiseerd. De uitkomsten daarvan zijn 25 mei in de commissie gedeeld. Toen is ook uw input gevraagd met betrekking tot nieuw beleid en de gewenst samenwerking. Dit is verder uitgewerkt in het huidige regionale beleidsplan dat door het regionale bestuurlijke overleg is geaccordeerd. Vervolgens is dit voorgelegd aan de klantenraden in de regio. De reacties daarvan met betrekking tot het regionale beleidsplan kunt u lezen in de de inspraaknotitie in de bijlage. Met de Wmo-raad is 28 juli over het deze decentralisatie gesproken. Om redenen die geen verband houden met dit voorstel heeft de Wmo-raad laten weten geen advies te zullen uitbrengen. Kanttekeningen 1.1 De aansluiting met lokaal beleid en 'Beschermd thuis' wordt niet concreet gemaakt. De lokale uitwerking past niet bij de regionale schaal van dit beleidsplan. Toch zal er op basis van dit beleidsplan een veel gevarieerder aanbod van woonzorgvoorzieningen zijn, zoals semimurale voorzieningen, Housing First, BW+ o.a. Bovendien zal in de looptijd van dit beleidsplan 'Beschermd thuis' verder worden vormgegeven.

Sinds kort heeft de VNG ondersteuning voor regio's daarbij gefaciliteerd. Bij de implementatie van het Integraal beleid sociaal domein komt de aansluiting met het lokale voorliggende veld aan de orde. 1.2 In plaats van voldoende voorzieningen op regionaal niveau willen we die voorzieningen op lokaal niveau. De zwaarte en de gespecialiseerdheid en gevarieerdheid van de gevraagde zorg in combinatie met het aantal inwoners in Barendrecht dat tot de doelgroep behoort (rond de 30) zorgt ervoor dat dit niet op lokaal niveau georganiseerd kan worden. Vandaar ook de landelijke verplichting voor regionale samenwerking, zodat de kwaliteit van de zorg gewaarborgd kan worden. Uitvoering/vervolgstappen Regionale samenwerking In alle gemeenten in onze regio moet het beleid zijn vastgesteld. Dan zullen ook de afspraken over beleidsvoorbereiding, uitvoering, inkoop en financiering worden vastgelegd in een regionale samenwerking. Een voorstel hiervoor zal binnenkort aan u raad worden voorgelegd. Hierbij zullen ook de resultaten van de pilot naar het inrichten van de lokale toegang voor BW worden meegenomen. Woonzorgvisie De behoefte aan woonzorglocaties en voor woningen voor cliënten die uitstromen uit BW naar een zelfstandige woning, al dan niet met begeleiding, worden meegenomen in de lokale woonzorgvisie en concrete afspraken met de woningbouwverenigingen.

In Barendrecht gaat het om uitstroom van BW naar een zelfstandige woonruimte in Barendrecht van ongeveer 4 cliënten per jaar. Spreidingsopgave De spreidingsopgave, die moet zorgen voor een minder scheve verdeling van de instroom van cliënten van buiten onze regio naar onze regio (voornamelijk in Rotterdam), zal worden geactualiseerd. Dat is nodig omdat de doelgroep voor BW is verkleind; inwoners met een psychische stoornis zonder perspectief op zelfstandig kunnen wonen, vallen sinds 1-1-2021 immers onder de Wet langdurige zorg. In onze regio gaat dat om ongeveer 35% tot 40% van voormalige doelgroep voor BW. Tevens moet er rekening mee gehouden worden dat er meer mensen passende opvang thuis zullen krijgen als gevolg van lokaal beleid. Beschermd thuis Voor de ontwikkeling van Beschermd thuis zal aansluiting worden gezocht bij de implementatie van het Integraal sociaal beleid domein, waaronder dagbesteding, begeleid wonen, LZN, schulddienstverlening en preventie huisuitzettingen o.a. Sinds kort heeft de VNG hiervoor een team gevormd dat regio's hierbij ondersteund. Doorontwikkeling monitor De monitor zal verder worden ontwikkeld zodat we meer inzicht krijgen in de effectiviteit van beleid en uitvoering. Dat zal onder regie staan van het onderzoeksbureau van gemeente Rotterdam.

Evaluatie/monitoring In het kader van de doordecentralisatie is actuele en betrouwbare informatie op lokaal niveau steeds belangrijker. Niet alleen om regionaal sturing te geven, maar ook om eventueel het lokale beleid aan te passen. Daarom is het nodig om de huidige monitor door te ontwikkelen. Dat zal onder regie gebeuren van gemeente Rotterdam. In de komende periode zullen gegevens zoals gemeente van herkomst, het type indicatie, procesinformatie (wachttijden, duur van een traject, doorstroom) en financiële kengetallen aan de monitor worden toegevoegd. De regiomonitor geeft in ieder geval inzicht in de aard, omvang, duur en spreiding van BWvoorzieningen en vervult zo een belangrijke rol in de kwantitatieve onderbouwing van het beleid. Door de halfjaarlijkse update is het ook mogelijk om volumegroei of afname te zien, spreiding per gemeente, instroom van buiten de regio, en dat te vertalen in meerjarenprognose. Dit vormt de basis om eventuele beleidswijzigingen door te voeren. Op termijn is het mogelijk om de afschaling en de ambulantisering van de zorg te zien. Dit inzicht is een belangrijke parameter voor het succes van het BW-beleid. Verspreiding van de monitor De monitor wordt gekoppeld aan de gemeentelijke beleids- en Planning en Control cyclus. Daarvoor zal in ieder geval elk voorjaar de monitor van het jaar ervoor opgeleverd worden.

Deze wordt in ieder geval ter informatie aan de gemeenteraden en de Wmo adviesraden aangeboden. Financiën Tot en met 2022 is de gemeente Rotterdam de ontvanger van de Rijksmiddelen. Vanaf 2023 start de decentralisatie van de financiële middelen naar alle gemeenten. Deze herverdeling volgt een ingroeipad van 10 jaar. De meerjarenraming tot en met 2027 (zie bijlage) is gebaseerd op de kosten van de zorg en de kosten van de uitvoering in 2021 en de geraamde inkomsten volgens de septembercirculaire. De totale kosten bedragen 90% van de Rijksmiddelen (peiljaar 2021). De huidige meerjarenraming is dekkend. Middelen worden regionaal gebundeld De gemeenten in de regio hebben bestuurlijk met elkaar afgesproken dat de middelen die via het Rijk verstrekt worden aan de gemeenten gebundeld ingezet worden voor de uitvoering van BW. Dat betekent dat alle gemeenten 90% van de Rijksmiddelen beschikbaar stellen aan de centrumgemeente voor de uitvoering van BW. De overige 10% zetten gemeenten zelf in voor lokale initiatieven in het kader van Beschermd Wonen, zoals de ontwikkeling van Beschermd thuis. Daarnaast heeft de gemeente Rotterdam aangegeven de ‘Blokhuisgelden’ die gereserveerd zijn voor de realisatie van de BW+ toe te voegen aan de regionale begroting. Wanneer die incidentele middelen in 2027 wegvallen is er nog een overschot op 90% van de regionale middelen.

Woonplaatsbeginsel In het regionaal bestuurlijk overleg is overeenstemming om binnen de BW-regio het woonplaatsbeginsel niet toe te passen. Dat betekent dat er geen onderlinge verrekening plaatsvindt tussen de 7 gemeenten op basis van het woonplaatsbeginsel. Het is immers onduidelijk of de decentralisatie van de middelen overeenkomt met het aantal nieuwe inwoners met een BW-indicatie, waardoor er onevenwichtigheden kunnen ontstaan, die nu voorkomen worden. Bovendien wordt hiermee een grote toename van administratieve lasten voorkomen. Hiermee wordt de regionale verantwoordelijkheid voor een goed aanbod aan BW-voorzieningen vertaald naar een praktische manier om met deze decentralisatie om te gaan. Voor de betaling van de kosten voor cliënten die van buiten de regio komen wordt het woonplaatsbeginsel wel toegepast. Juridische zaken De huidige samenwerkende regiogemeenten (Albrandswaard, Barendrecht, Capelle a/d IJsel, Krimpen a/d IJsel Lansingerland, Ridderkerk en Rotterdam) hebben zich uitgesproken om samen te werken als het gaat om BW op grond van de Wmo2015. Dat is in overeenstemming met de landelijke verplichting omdat alleen dan de kwaliteit van de zorg kan worden geborgd.

In het bestuurlijke overleg is de voorkeur voor een lichte gemeenschappelijke regeling uitgesproken om duidelijke afspraken te maken over toegang, verstrekking, begroting, beleidsvorming, opdrachtgeverschap en regelgeving voor de uitvoering vanaf 2022. Hierbij zal aangesloten worden op de ingangsdatum van de nieuwe contracten Wmo2015 voor de intra- en semimurale (O)GGZ voorzieningen. Het concept van de samenwerking zal, na overeenstemming in het bestuurlijk overleg

regiogemeenten BW, ter besluitvorming worden voorgelegd aan uw college. Daarna is het aan de gemeenteraad toe te stemmen. Dit proces geldt voor elk van de deelnemende regiogemeenten. Voor een efficiënte en uniforme besluitvorming en uitvoering van het gemeenschappelijke regionale werkproces beschermd wonen, is het ook noodzakelijk onderling de taken en de uitoefening van bevoegdheden tussen de regiogemeenten te borgen. Hiervoor is een voortzetting van de mandatering en volmachtiging van bevoegdheden nodig van de regiogemeenten naar de gemeente Rotterdam die sinds 2018 van kracht zijn. Deze mandatering en volmachtiging zal worden geregeld in genoemde lichte gemeenschappelijke regeling. Duurzaamheid Veel mensen krijgen tijdens hun levensloop te maken met psychische kwetsbaarheid. Door integrale ondersteuning dicht bij huis te organiseren kan escalatie beter worden voorkomen. Een klein aantal heeft tijdelijk hulp nodig omdat ze niet meer zelfstandig kunnen wonen en zijn aangewezen op een vorm van beschermd wonen. Door dit beleid wordt een toereikend regionaal aanbod geborgd, wordt het aanbod gevarieerder, waardoor beter maatwerk mogelijk is, en is er meer aandacht voor herstel.

Dit draagt bij aan gezonde gemeenschappen, waarbij wijken beter om kunnen gaan met mensen die psychisch kwetsbaar kunnen zijn en meer mensen zinvol kunnen participeren (Duurzaam ontwikkelingsdoel 11: duurzame steden en gemeenschappen). Communicatie/participatie na besluitvorming Nvt

Bijlagen 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.

Meerjarenraming BW.pdf Regiomonitor beschermd wonen 2020.pdf Regionale beleidsplan beschermd wonen en maatschappelijke opvang 2022-2026.pdf Technische vragen fractie PvdA inzake Ontbreken Advies WMO raad.pdf Vragen SGP-CU inzake Beleidsplan Beschermd wonen.pdf 2021-12-07 Beantwoording vragen SGPCU Regionaal beleidsplan.pdf 2021-12-07 Beantwoording vragen PvdA ontbreken adviezen WMO-raad.pdf Advies commissie Samenleving 7 december 2021.pdf Advies Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen, Wmo-adviesraad Barendrecht 17 december 2021.pdf 10. 438737 brief wethouder Roopram inzake Voortgang Adviezen Wmo-raad.pdf 11. 414601 Brief Wethouder Roopram inzake agenderingsverzoek beleidsplan beschermd wonen.pdf 12. Advies commissie Samenleving 8 februari 2022.pdf 13. Ondertekend raadsbesluit Beleidsplan Beschermd wonen en maatschappelijke opvang 20222026.pdf