Besluit (1)

RAADSBESLUIT Onderwerp: Aanvraag Vangnetuitkering BUIG 2023

Gemeenteraad: 2 juli 2024

Zaaknummer: 2024-040755

Commissie Algemene Zaken en Financiën BD 10 juni 2024

De raad van de gemeente Barendrecht; gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders op 14 mei 2024; gezien het advies van Commissie Algemene Zaken en Financiën BD op 10 juni 2024; gelet op Participatiewet

BESLUIT: 1. In te stemmen met de verklaring over de maatregelen die zijn getroffen om het tekort op het BUIG budget 2023 te reduceren zoals opgenomen in het Aanvraagformulier Vangnetuitkering Participatiewet over 2023.

Aldus besloten in de vergadering van de gemeenteraad Barendrecht van 2 juli 2024.

Raadsvoorstel Onderwerp: Aanvraag Vangnetuitkering BUIG 2023

College van burgemeester en wethouders 14 mei 2024

Zaaknummer 2024-040755

Portefeuillehouder Miranda de Hoop

Commissie Algemene Zaken en Financiën BD 10 juni 2024

Openbaar

Gemeenteraad 2 juli 2024

Geadviseerd besluit 1. In te stemmen met de verklaring over de maatregelen die zijn getroffen om het tekort op het BUIG budget 2023 te reduceren zoals opgenomen in het Aanvraagformulier Vangnetuitkering Participatiewet over 2023.

Raadsvoorstel Inleiding De gemeente ontvangt vanuit het Rijk een budget voor de bekostiging van uitgaven op grond van de Participatiewet. Dit is het BUIG-budget: de Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorzieningen Gemeenten. Het gaat hierbij om een jaarlijks budget voor de bekostiging van de algemene bijstandsuitkeringen (WWB), de IOAW- en IOAZ-uitkeringen, de Bbz-uitkeringen en de bekostiging van loonkostensubsidies. Over 2023 is er in Barendrecht een tekort op het BUIG budget van € 1.720.213,-. Voor een deel van dit tekort kan een Vangnetuitkering worden aangevraagd. De hoogte van de aan te vragen Vangnetuitkering is berekend op € 901.309,-. In de raadsinformatiebrief van 22 december 2023 (kenmerk 2023-044522) is de raad reeds geïnformeerd over het verwachte tekort. In deze raadsinformatiebrief is ook aangekondigd dat een beroep zal worden gedaan op de Vangnetuitkering. Het college heeft onder voorbehoud van instemming van de raad besloten de aanvraag Vangnetuitkering BUIG 2023 in te dienen. Beoogd effect Met de instemming van de raad kan een Vangnetuitkering worden aangevraagd bij de Toetsingscommissie vangnet Participatiewet van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Met de Vangnetuitkering wordt het tekort op het BUIG-budget voor een deel bekostigd door het Rijk, waardoor minder dekking uit de eigen middelen nodig zal zijn.

Relatie met beleidskaders Participatiewet Argumenten 1.1 De oorzaken van het tekort zijn te verklaren. Er zijn vier belangrijke verklaringen voor het tekort op het BUIG-budget 2023 in onze gemeente. Hieronder worden deze verklaringen kort benoemd en nader toegelicht in de bijlage. a. Huisvesting statushouders Ten eerste is het tekort voor een aanzienlijk deel te verklaren door de inspanningen om (extra) statushouders te huisvesten, in overeenstemming met de bestuurlijke afspraken hierover. De inhaalslag die gemaakt moest worden op de huisvestingstaakstelling statushouders heeft direct gevolgen voor de omvang van het uitkeringsbestand. b. De mensen die instromen hebben een grote afstand tot arbeidsmarkt Ten tweede is het tekort voor een aanzienlijk deel te verklaren vanuit het type instroom in het uitkeringsbestand. De instroom in 2023 bestaat voor het overgrote deel uit mensen die een flinke afstand hebben tot de arbeidsmarkt. Zij zijn niet direct bemiddelbaar voor werk. Dit geldt ook voor het zittende bestand. Landelijk zit ruim twee derde van de uitkeringsgerechtigden twee jaar of langer in de bijstand. Dit geldt ook voor het uitkeringsbestand in Barendrecht. Het kost aanzienlijke tijd en inspanning om deze groep uitkeringsgerechtigden te laten uitstromen uit de uitkering. c.

Verdeling macrobudget BUIG Ten derde is het tekort voor een aanzienlijk deel te verklaren vanuit de financieringssystematiek van de BUIG. In de verdeling van het landelijke macrobudget voor de BUIG zit een vertraging van zo’n twee jaar. Dat betekent concreet dat veranderingen in de kenmerken van de betreffende gemeente vertraagd worden meegenomen in de berekening van het BUIG budget. In het geval van onze gemeente heeft dit nadelige gevolgen voor de BUIG-inkomsten.

Daarnaast blijkt uit recent onderzoek (zie bijlage) dat de huidige financieringssystematiek van het Rijk aanzienlijke beperkingen heeft. Hoewel de financieringssystematiek van het Rijk in principe is gericht op een zo goed mogelijke inschatting van de noodzakelijke bijstandsuitgaven van een gemeente, komt de verdeling van het BUIG budget niet in alle gevallen tegemoet aan de specifieke situatie van een betreffende gemeente. Dit geldt ook voor Barendrecht. d. Barendrechtse begroting BUIG Ten vierde is het tekort voor een aanzienlijk deel te verklaren vanuit de Barendrechtse begroting voor de BUIG 2023. Sinds 2021 is er in Barendrecht een tekort op de BUIG. In 2021 en 2022 was het tekort echter niet groot genoeg om in aanmerking te komen voor de Vangnetuitkering. Ondanks het tekort op de BUIG in 2021 en 2022 is de begroting van 2023 echter niet tussentijds aangepast. Hierdoor is het tekort op de BUIG 2023 groter geworden dan verwacht. 1.2 Instemming van de raad is een voorwaarde. De aanvraag voor de Vangnetuitkering kan enkel worden ingediend wanneer de raad heeft ingestemd met de verklaring. 1.3 De verklaring heeft betrekking op de getroffen maatregelen. Het college verklaart dat er (effectieve) maatregelen zijn genomen om het tekort te reduceren.

Het is aan de raad om aan te geven dat hij is geïnformeerd over de oorzaken van het tekort en de maatregelen die zijn genomen om het tekort te reduceren. De raad hoeft echter geen inhoudelijk oordeel te geven over de maatregelen, de wijze waarop deze zijn uitgevoerd en of er voldoende maatregelen zijn genomen. Overleg gevoerd met N.v.t. Kanttekeningen 1.1 Het indienen van een aanvraag is geen garantie voor toekenning van de Vangnetuitkering. Een afwijzing van de aanvraag zou betekenen dat het gehele tekort van € 1.720.213,- uit de eigen middelen moet worden gefinancierd. Uitvoering/vervolgstappen • De gevraagde informatie op pagina 15/16 van het aanvraagformulier (zie aanvraagformulier, onderdeel “Instemming gemeenteraad”) wordt na de commissie- en raadsvergadering ondertekend. • De burgemeester en de gemeentesecretaris ondertekenen het aanvraagformulier, evenals de voorzitter van de raad en de griffier. • Het aanvraagformulier, tezamen met de instemming van de raad, moet uiterlijk 15 augustus 2024 digitaal zijn ingediend bij de Toetsingscommissie vangnet Participatiewet van het Ministerie van SZW. • De financiële informatie (resultaat op de BUIG 2023) wordt geleverd aan de Toetsingscommissie via de SISA verantwoording. • De Toetsingscommissie vangnet Participatiewet behandelt en beslist op de aanvraag. Zij beoordelen de aanvraag procedureel.

• Bij toekenning ontvangt de gemeente in de loop van 2025 de Vangnetuitkering. Evaluatie/monitoring n.v.t. Financiën Hieronder een overzicht van het resultaat op de BUIG 2023 en de berekening van de hoogte van de Vangnetuitkering. Resultaat BUIG 2023 Inkomsten € 8.332.927 Toelichting: € 8.189.037 (Rijksbijdrage BUIG 2023) € 139.735 (Terugvordering en verhaal) € 4.155 (Baten Bbz-leningen)

Uitgaven

€ 10.053.140

Resultaat

- € 1.720.213

Toelichting: € 8.933.609 (PW algemene bijstand) € 562.617 (Loonkostensubsidie) € 385.277 (IOAW) €88.991 (IOAZ) € 82.646 (Bbz) Toelichting: Dit is een tekort van 21,01%.

Berekening hoogte Vangnetuitkering 2023 Tekort 0 – 7,5% € 614.178 Tekort 7,5 – 12,5% € 409.452 Tekort vanaf 12,5% € 696.583 Totaal te ontvangen Vangnetuitkering

Waarvan vergoed: 0% Waarvan vergoed: 50% Waarvan vergoed: 100%

€0 € 204.726 € 696.583 € 901.309

Juridische zaken Indien de aanvraag wordt afgewezen, staat de mogelijkheid tot bewaar en beroep open. Duurzaamheid N.v.t. Communicatie/participatie na besluitvorming N.v.t.

Bijlagen 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Nadere toelichting verklaringen tekort BUIG 2023.pdf Aanvraagformulier Vangnetuitkering 2023.pdf Onderzoeksrapport Een brede blik op de bijstand.pdf Onderzoeksrapport Meerjarige tekorten en overschotten op het bijstandsbudget.pdf Onderzoeksrapport Verklaringen voor tekorten en overschotten op het bijstandsbudget.pdf Advies openbare commissie AZF 10 juni 2024.pdf Ondertekend raadsbesluit Aanvraag Vangnetuitkering BUIG 2023.pdf Ondertekende Bijlage 1 Aanvraagformulier Vangnetuitkering.pdf