B02 Structuurplan De Stationstuinen.pdf
Tekst van het document
Structuurplan Oktober 2023
1
Dit Structuurplan is ontwikkeld in co-creatie tussen Emborion en Gemeente Barendrecht Na vaststelling door de gemeenteraad van Barendrecht is dit Structuurplan een kaderstellend beleidsdocument. Het dient als basis voor toetsing van alle inrichtings- en stedenbouwkundige plannen, en alle architectonische uitwerkingen in Fruitpacking District - De Stationstuinen. 2
Proeftuin voor de toekomst Voor u ligt het Structuurplan Fruitpacking District. Fruitpacking District is de eerste ontwikkeling die wordt gerealiseerd van de toekomstige wijk De Stationstuinen. De nieuwe naam verwijst naar de van oudsher aanwezige functie van de groente- en fruitveiling. In dit industriële gebied, Dutch Fresh Port, draait het om voedsel. Verhandelen, verplaatsen, bewerken en innoveren. De Stationstuinen gaat dit met zijn gemengde programma mede ondersteunen. De symbiose van industrie, voedsel en een duurzame gemengde wijk komt terug in de naam Fruitpacking District. Daarbij is dit een knipoog naar het Meatpacking district in New York dat heeft laten zien dat je een werkgebied kan transformeren naar een zeer geliefde wijk met respect voor de historie.
Waarom een structuurplan? Voor De Stationstuinen zijn al tal van kaderdocumenten gemaakt waaronder een Gebiedsvisie, het Ontwikkelkader, het Kwalitatief Programma van Eisen (KPvE) buitenruimte, het Voorlopig Ontwerp (VO) stedenbouw d.d. februari 2022 en een beeldkwaliteitsplan. Op basis hiervan is het Concept VO inrichtingsplan buitenruimte d.d. 01-12-2022, opgesteld. Een gebruikelijke volgende stap zou zijn de archi4
tectonische uitwerking van deelgebieden en een Definitief Ontwerp (DO) stedenbouw. Er is echter gekozen voor een verdiepende stap in de vorm van een structuurplan in plaats van een DO. Dit heeft een aantal redenen:
• beter beeld van programma-onderdelen toegespitst op zones in het gebied; • identiteit van gebouwen en buitenruimte; aansluiting privé-openbaar op verschillend schaalniveau.
• De uitwerking van het eerste ontwikkelveld A heeft geleid tot een stedenbouwkundige structuur die afwijkt van het VO stedenbouw. Er is afgestapt van gesloten bouwblokken en een open structuur van losse blokken gemaakt. Deze stap vraagt ook om herijking van de rest van het plan.
Bovenstaande redenen hebben geleid tot het besluit om een Structuurplan te maken dat een nadere uitwerking is van de kaderstellende stukken en het VO stedenbouw en voldoende ontwikkelruimte biedt. Daarmee vormt het de onderlegger voor de verschillende bestemmingsplannen in dit gebied.
• Het VO stedenbouw is globaal. Tegelijkertijd is het nu niet mogelijk/wenselijk om voor het gehele plan al een DO te maken. De ontwikkeltijd is circa 10 jaar en om in te kunnen spelen op marktontwikkelingen zal er voldoende flexibiliteit in het plan moeten blijven. Nu een DO vastleggen past daar niet bij. Er is echter wel de noodzaak om een aantal zaken nader uit te werken. Dit betreft:
Aan de randen kunnen gebieden mee tot ontwikkeling komen. De locatie van Fresh2You, de (voormalige) ProRail locatie aan de Dwarsligger, de Tumoba-locatie en de locaties van de bedrijven Marni Fruit B.V. en VerDi Import B.V.. De transformatie van deze locaties naar woningbouw en of andere functies zoals bijvoorbeeld een mobilityHUB kan invloed hebben op de wijze van aansluiten en ontsluiten van het gehele gebied.
• ondergrondse en bovengrondse infrastructuur; • het nader specificeren van bouwvolumes en hoogteaccenten; 5
Leeswijzer Als eerste wordt stilgestaan bij de identiteit van het gebied en de wijze waarop de kernwaarden van De Stationstuinen een plek hebben gekregen. Gezond eten en leven staat centraal In Fruitpacking District. We beschrijven wat dit betekent voor het gebied en hoe dit terugkomt in de beleveing van de buitenruimte en in de architectuur. Programma komt aan bod in hoofdstuk 4, ‘De Fruitpackers’. Hier wordt beschreven hoe de verschillende onderdelen een plek krijgen. Hoe is het woningbouwprogramma verdeeld, aan welke doelgroepen en woningtypen wordt gedacht, welke voorzieningen wordt rekening mee gehouden en hoe zijn die gezoneerd? Waar wordt welk type werken gefaciliteerd? In hoofdstuk 5 wordt het plan beschreven met de verschillende thema’s/lagen, zoals de structuuropzet, proefverkaveling en representatieve deeluitwerkingen. Deze zijn illustratief voor de wijze waarop volumes en inrichting van de buitenruimte een plek krijgen in het gebied. In hoofdstuk 6 worden de principes voor de buitenruimte toegelicht. Het KPvE van de Gemeente 6
Barendrecht is daarvoor leidend, maar in dit hoofdstuk wordt dit nader gespecificeerd. Daarbij wordt ingegaan op alle onderdelen, waar het KPvE zich concentreerde op de hoofdstructuren (park en hoofdwegen). Onderdeel van dit hoofdstuk is ook de onder- en bovengrondse infrastructuur. Hoofdstuk 7 behandelt het thema Mobiliteit. Parkeren maakt hier onderdeel van uit. Tot slot worden de gedachten omtrent fasering en tijdelijkheid beschreven. Deze aspecten zijn belangrijk omdat er een stapsgewijze ontwikkeling op gang komt waarbij omliggende woningbouw en bedrijven ongehinderd moeten blijven functioneren.
Dit Structuurplan borduurt voort op de volgende documenten: • Ontwikkelkader De Stationstuinen (14 februari 2022) • VO stedenbouw De Stationstuinen (februari 2022) • Concept Beeldkwaliteitsplan De Stationstuinen Barendrecht (december 2023) • Concept VO inrichtingsplan openbare ruimte Stationstuinen Barendrecht (december 2022) • Ontwerp Bestemmingsplan Fase 1 (april 2023) Daarnaast verhouden de op te leveren producten zich tot de overeengekomen Proces- en Productenlijst van De Stationstuinen Barendrecht (17 juli 2023).
Bij elke stap wordt gekeken hoe bestaande bewoners een goede plek hebben/houden en nieuwe bewoners die krijgen. Daarbij dient vanaf de eerste stap de identiteit van het gebied beleefbaar te worden voor de nieuwe bewoners en gebruikers. Hinder van volgende fases in het ontwikkel- en bouwtraject moet voor hen tot een minimum beperkt blijven. 7
Inhoud 1.
Context Fruitpacking District: onderdeel van De Stationstuinen Ligging in de regio Dutch Fresh Port 650 jaar revolutie in voedsel
2.
Take Food Seriously Ambitie van De Stationstuinen Sitopia De Vijf Essenties
3.
Zo maken we het duurzaam De groene stad van morgen Zo maken we het duurzaam Hoofdstructuur ecologie Circulair bouwen en lokaal oogsten Loods 38 Natuurinclusief bouwen Toekomstbestendige afspraken en maatregelen
4.
De Fruitpackers De echte Fruitpacker Wie gaat er leven? Soorten woningen Bijzondere woonvormen Ondernemers
8
10 12 14 16 18
5.
50 52 56 58 60
62 66 68
Het Plan
70 72 74 76 78 80 82 84 86 88
Ingepast in het recreatieve netwerk Structuuropzet en structuurkaart Proefverkaveling Kaart bestemmingsplan eerste fase Infrastructuur Programma Hoogteaccenten 3D proefverklaring Voorbeelduitwerkingen
20 22 24 28 32 34 36 38 42 44 46 48
Voorzieningen Wortel, groei en bloei Meer dan mensen
6.
Buitenruimte Centrale assen en randen Boomgrootte Spelen De plukbare buitenruimte Profielen Park-as Stedelijke-as Randen Tuinstraten Woonstraten Pocket parkjes
100 102 104 106 108 114 116 118 122 124 128
7.
Mobiliteit STOMP-principe Voetganger Fietser Openbaar vervoer MAAS Auto Parkeren en loopcirkels MIVA-parken Laden/lossen en pakketdiensten
8.
We zijn al begonnen Kaart fasering Tijdelijkheid Placemaking Pionieren voor het eten van morgen
9.
Kansen en onderzoeksvragen Randen Kansen voor verdichting Onderzoeksvragen
128 130 132 134 136 137 138 139 140 141 142 144 146 148 150 152 154 160
9
1. Context Deze ontwikkeling slaat een brug tussen Barendrecht, het agro-food bedrijventerrein Dutch Fresh Port, het stadse leven in Rotterdam en Dordrecht en het recreatielandschap van de Zuidpolder en het Waalgebied.
10
11
Fruitpacking District: onderdeel van De Stationstuinen Dutch Fresh Port
Fruitpacking District is onderdeel van De Stationstuinen. Het is het kerngebied van de ontwikkeling en behelst circa 70% van het grondgebied en bijbehorend programma. Fruitpacking District ligt in een bestaande context. Met deze ontwikkeling verplaatsen we grootschalige bedrijvigheid naar het oostelijke deel van Dutch Fresh Port, en introduceren we een uitbreiding van het woongebied van het dorp. Een stukje van de historie van het gebied blijft zichtbaar, doordat enkele gebouwen behouden blijven en herbestemd worden als beeldbepalend element. Ook wordt de historische context meegenomen in de ambities voor de nieuwe bebouwing. Groente en fruit blijven in een nieuwe vorm herkenbaar en zichtbaar.
Fruitpacking District
De Stationstuinen NS Station Barendrecht Bestaand woongebied Barendrecht
Essentieel voor de ontwikkeling is de aanwezigheid van het treinstation Barendrecht. Dit is een belangrijke levensader die Fruitpacking District en De Stationstuinen verbindt met omliggende steden en dorpen. 12
13
FYSIEKE POSITIONERING EN KANSEN
Ligging in de regio
Vlaardingen
Schiedam - 20 min
Rotterdam CS -13 min
Blaak -10 min
Rotterdam Zuid - 7 min
Stadion
Lombardijen - 3 min
Hoogvliet
De Bongerd
8,5 km
2,5 km Carnisselande
Fruitpacking District ligt tegen Station Barendrecht aan. Met een kwartiertje lopen ben je in het centrum van Barendrecht en het is 10 minuten met de trein naar Rotterdam en Dordrecht. Aan de andere kant van het plan ligt Dutch Fresh Port, het nieuwe internationale knooppunt voor agro / vers / food logistiek. Via het snelwegennetwerk (A15, A16 en A29) zijn de Rotterdamse haven, belangrijke Europese havens en Schiphol snel en goed bereikbaar. Het gebied ligt vlakbij de Oude Maas en is omringd door verschillende natuurgebieden, zoals de Zuidpolder, het Waalbos, Ziedewij en de Bongerd. 14
Rotterdamse haven 25 km
Ridderkerk
8,5 km
Centrum Barendrecht
Wevershoek Ziedewij
Schiphol 65 km
Waalbos
Zuidpolder
Duitse haven 150 km
Spijkenisse
Oude Maas
Heerjansdam
Zwijndrecht - 5 min
Antwerpse haven 85 km
Dordrecht -9 min Fruit Packing District Presentatie Essenties 20 april 2023
15
Dutch Fresh Port
Ondernemers van drie bedrijventerreinen in Barendrecht en Ridderkerk maakten in 2019 hun nieuwe naam bekend: Dutch Fresh Port. Dutch Fresh Port in Barendrecht-Ridderkerk is dé verslogistieke hotspot van Europa. Dutch Fresh Port verbindt mainports, productie, bedrijventerreinen en steden regionaal, nationaal en met de wereld. Met een omzet van € 6 miljard en werkgelegenheid voor meer dan 4.000 mensen is Dutch Fresh Port één van de topclusters van de Nederlandse economie. Met (inter)nationaal opererende bedrijven als The Greenery, Bakker Barendrecht, Hillfresh, Van Oers, Olympic Fruit en Van Gelder Groente & Fruit is Dutch Fresh Port het grootste agro/vers/foodcluster van Europa. Van de Nederlandse export vindt nu al 25% van de handel plaats op Dutch Fresh Port. Op Dutch Fresh Port wordt in de toekomst duurzame energie opgewekt via windturbines, groen gas en zonnereceptoren. Alle grondeigenaren worden afnemer en aandeelhouder in de energieproductie. Uitwisseling van energiestromen wordt gefaciliteerd door vraag en aanbod op elkaar af te stemmen en de benodigde infrastructuur op orde te hebben. 16
17
Rond 1900 domineerde de ‘errebaie’ (aardbei) de productie. Met wel 300.000 kilo was de aardbei verantwoordelijk voor de grootste omzet, maar werd uiteindelijk verdrongen door de spruit. De groei van de tuinbouw zorgde in 1915 voor de oprichting van de coöperatieve veiling ‘Barendrecht en omstreken’. Bijna veertig tuinders bundelden hierin hun belangen en krachten. Daarnaast was er ook een Vrije Veiling voor Fruit en Groente. Eén van de succesfactoren was het spoorstation en een station van de Rotterdamse Tram Maatschappij (RTM): de verbinding met binnen- en buitenland. Het succes van de bedrijfstak zorgde ervoor dat in 1975 zes verschillende veilingen samengingen onder de naam Zuid-Holland Zuid. Deze veiling vormde samen met de opkomende importstromen de basis voor de ontwikkeling tot het huidige cluster van food-bedrijven. In 1996 is door een fusie van Nederlande veilingen The Greenery onstaan met haar hoofdkantoor in Barendrecht. 18
De nieuwe veiling werd in 1955 gebouwd aan de Gebroken Meeldijk.
Eigenlijk is er sinds 1375 niets veranderd. Toen al stond de grond van Fruitpacking District in het teken van ondernemerschap en voedsel. De polders rondom het dorp waren vruchtbaar, perfect voor akkerbouw. Ook hielden veel boeren vee voor vlees en melk. Veel later stapten ze over op tuinbouw. Dat was winstgevender en ook noodzakelijk, want de beschikbare grond werd schaarser vanwege de toenemnde vraag naar woningen.
Groentemarkt op het Noordplein in Rotterdam, gezien vanaf de Rotte - 1910
650 jaar revolutie in voedsel
19
2. Take Food Seriously
20
21
Kernwaarden De Stationstuinen
De Stationstuinen wordt een nieuw gemengd gebied binnen Barendrecht. Kenmerkend is de mix van een grote variatie aan woningen, maatschappelijke voorzieningen, onderwijs, mogelijkheden voor agrofood-gerelateerde bedrijfsfuncties, start-ups en de ruimte voor research, development en experience. Met de realisatie van De Stationstuinen worden het dorp Barendrecht en het cluster van agrofood-bedrijven Dutch Fresh Port versterkt. Daarbij verbindt het deze bijzondere plek met het buitengebied, Ridderkerk en Rotterdam. Dichtbij het treinstation, en op steenworp afstand van de stad Rotterdam, wordt De Stationstuinen een bijzonder, stedelijk gebied met aantrekkingskracht voor de woningzoekenden in de regio. De uitgangspunten voor De Stationstuinen zijn vastgelegd in het Ontwikkelkader en het Kwalitatief Programma van Eisen van de Gemeente Barendrecht. Als basis voor de ontwikkeling is een ruimtelijk casco opgesteld met een structuur die uitgaat van een robuust park dat van de Gebroken Meeldijk loopt tot aan het noordelijk gelegen bedrijventerrein Dierenstein. In oostwest-richting doorkruist de Spoorlaan het park. Deze route vormt een verbinding tussen het 22
treinstation Barendrecht en Dutch Fresh Port en wordt getransformeerd tot dynamische verblijfsruimte met tal van functies. De Gebroken Meeldijk vormt de route van het dorp Barendrecht richting de buitengebieden. Ook hier is ruimte voor gemengde functies, die juist meer werk- en onderwijsgerelateerd zijn. Tussen deze routes en het park liggen vier robuuste gebieden met een nadruk op wonen en daaraan verbonden functies. Actuele thema’s zoals gezondheid, klimaatbestendigheid en biodiversiteit staan bovenaan de agenda in De Stationstuinen. Om die reden wordt het roer omgegooid en wordt De Stationstuinen in basis een verblijfsgebied. Niet de auto is dominant, maar de voetgangers en fietsers. Auto’s blijven aan de rand en de rest van het gebied biedt ruimte voor veel groen, ruimte voor ontmoeten en recreëren. Om dit te bereiken zijn 3 kernwaarden geformuleerd: ‘Groen en bewust’, ‘Plek voor iedereen’ en ‘Gezond bereikbaar’. De ambities, uitgangspunten en kernwaarden gelden voor het gehele plangebied van De Stationstuinen, maar vragen om nadere uitwer-
king. Hoe gaan we ideeën concreet maken in de buitenruimte en architectuur en hoe zorgen we dat De Stationstuinen echt zijn eigen identiteit krijgt? Fruitpacking District vormt een groot deel van het plangebied en wordt de eerste concrete uitwerking. Daarom is nu ook een verdiepingsslag gemaakt van de kernwaarden van De Stationstuinen naar 5 essenties. Deze essenties dragen enerzijds bij aan de identiteitvorming en geven anderzijds heel specifiek ingrediënten voor de uitwerking van het gebied. Ruimtelijk casco (Ontwikkelkader 14-02-2022) In het ruimtelijk casco zijn de essentiële onderdelen voor het functioneren van het gebied vastgelegd. Het gaat om de hoofdinfrastructuur voor mobiliteit, water en energie, de hoofdgroenstructuur en het vastleggen van de hoogste dichtheid.
Groen en bewust
Plek voor iedereen
Gezond bereikbaar
Recreatie, ecologie en klimaatadaptatie vormen de ruggengraat van De Stationstuinen. De parkstructuur vormt een groene verbinding van sportcomplex de Bongerd naar het Waalbos, de Waal en de natuurgebieden langs de Oude Maas. In de wijk vormt het centrale park het middelpunt van het publieke leven. In de buurten heb je kleinere ‘pocketparks’ en autovrije straten met een hoge verblijfskwaliteit.
In De Stationstuinen is plek voor iedereen. In het kerngebied wordt per blok een diversiteit aan vrije markt, midden en sociale huurwoningen gerealiseerd. In De Stationstuinen woon je samen bij elkaar in de buurt ongeacht je inkomen. Maar met overeenkomsten in levensstijl en aandacht voor elkaar.
De Stationstuinen werkt volgens het STOMP principe waar de hiërarchie als volgt is: voetgangers, fietsers, openbaar vervoer, deelmobiliteit, auto’s. De parkeerbehoefte wordt gecentraliseerd in een aantal mobilityHUB’s.
23
Sitopia Sitos [voedsel] + topos [wereld]
De transformatie van dit bedrijventerrein naar woon-werkgebied Fruitpacking District past bij het karakter van het gebied. Ondernemerszin, oog voor de tijd en vooruitgang hebben hier altijd de toon gezet. De handel in groente en fruit zal nog steeds om de hoek zijn. Het is het onderscheidend vermogen van de wijk. De naam Fruitpacking District is een eerbetoon aan de historie. Met Fruitpacking District introduceren we een concept dat het verleden van het gebied verbindt met de toekomst. Aan de randen van het gebied blijft bedrijvigheid bestaan naast de nieuwe woningen. De combinatie van creatieve bedrijvigheid en het industriële erf- en gedachtegoed zorgt voor nieuwe dynamiek. De wijk vormt de link tussen de Dutch Fresh Port en de keukentafel: voedsel en de voedselketen zijn hier zichtbaar. Van transport en economie tot verkoop, van het verbouwen tot het bereiden. Het leven in Fruitpacking District gaat over voedsel. Allerlei vormen van stadslandbouw, volkstuintjes en moestuinen op het balkon hebben als doel dat Fruitpackers (weer) gevoel krijgen voor waar hun voedsel vandaan komt, hoe het groeit en wat goed eten is. Het gaat om bewustwording en samen een betere wereld maken. Moet iedere Fruitpacker dan groene vingers hebben? Nee, je kunt Fruitpacking District ook eerlijke producten op de markt kopen of bestellen via een lokaal voedselabonnement. 24
Proeftuin voor de buurt In Fruitpacking District staat bewust leven centraal. Hier horen vanzelfsprekend proeven, koken en eten bij en die krijgen een prominente plek binnen de wijk. Fruitpackers zijn bewust bezig met voedsel, bijvoorbeeld door groente en fruit te verbouwen in één van de binnentuinen, op het groene dak of balkon. In de openbare ruimte zijn er kansen voor eetbaar groen. Zo ontstaat een echte food-community. Zelfs in de gebouwen en op de daken van Fruitpacking District zie je de link met voedsel terug. Op sommige daken is het mogelijk om te moestuinieren op hoogte. Daarnaast is er op de daken voldoende plek voor bijvoorbeeld privé- en collectieve dakterrassen, bijenkasten, zonnepanelen en misschien wel een kas.
goed te onderhouden is. De balkons zijn groot genoeg goed voor een eettafel. Alle woningen krijgen voldoende opbergruimte voor keukengerei, weckpotten, tuinspullen en dergelijke.
Reduce, reuse, recycle In Fruitpacking District gaan we slim om met reststromen van bijvoorbeeld AGF-bedrijven. In plaats van weggooien kunnen deze een plek vinden op de buitenbeentjesmarkt, bewerkt tot duurzame producten of ze worden gebruikt als compost voor bijvoorbeeld de moestuinen. Regenwater vangen we op en bewaren we in regentonnen en groenbeddingen.
Dwalen in groen Voor iedereen in Fruitpacking District is groen en eetbaar groen toegankelijk en zichtbaar. De (fruit) boomslinger in het park vormt een kenmerkende route door de wijk. En zoals eerder beschreven is het een enorme kans om de bereikbaarheid van de op steenworp afstand gelegen parken, bossen en sportvelden te verbeteren.
Hier kun je beter thuisblijven In Fruitpacking District is de tuin of het balkon het verlengde van de leefkeuken, die tevens het hart van de woning is. Buitenruimten hebben een buitenkraan, waardoor het groen makkelijk en 25
Food = Life
Voedsel is leven. Daarom staat in Fruitpacking District ‘Take food seriously’ centraal. Samen met de eerder beschreven doelstellingen voor De Stationstuinen hebben we dit uitgangspunt doorvertaald naar 5 essenties voor Fruitpacking District. Deze essenties zijn een verdieping op het Ontwikkelkader en de kernwaarden. Ze inspireren toekomstige bewoners, ondernemers. Voor betrokkenen, beleidsmakers, ontwerpers en adviseurs zijn de essenties het fundament van waaruit zij in en met het project aan de slag gaan. Zo creëren we samen een wijk waarin voedsel, klimaat, mens en dier centraal staan. 26
27
De Vijf Essenties Voedsel is leven. Daarom staat in Fruitpacking District ‘Take food seriously’ centraal. Samen met de eerder beschreven kernwaarden voor De Stationstuinen hebben we dit uitgangspunt doorvertaald naar 5 essenties. Elke essentie heeft een duidelijke link met architectuur, stedenbouw en voedsel. De essenties gelden voor de hele ontwikkeling. Elke deelfase die in de toekomst wordt ontwikkeld kent een eigen karakter, met een eigen concretisering en accentverschillen van deze essenties.
Mixed-up Marriage
Brute Romantiek
Super Tof
Fruitpacking District is een plek waar twee uitersten onverwacht goed bij elkaar komen. De industrie van de Dutch Fresh Port en de levendigheid van Fruitpacking District. We negeren elkaars bestaan niet, maar halen het beste in elkaar naar boven. We zoeken naar mogelijkheden om elkaar te versterken. Dit komt terug in de stedenbouw, het onderwijs en nieuwe vormen van bedrijvigheid. Mixed-up Marriage zie je ook terug in bijzondere samenwerkingen en de processen. Hier werken ondernemers en pioniers aan het vergroten van de bewustwording van waar ons eten vandaan komt en aan het verbeteren van de voedselketen. Deze nieuwe wereld van contrasten geeft Fruitpacking District haar unieke karakter.
De architectuur van Fruitpacking District bouwt voort op de historie van de handels- en logistieke gebouwen voor groente en fruit. Dat blijft ook in de toekomst zichtbaar.
Super en Tof zijn twee sterke eigenzinnige woorden die prikkelen. Super Tof staat voor groots en voor verrassing. ‘One size doesn’t fit all.’
Brute Romantiek staat voor een mix van oude en nieuwe materialen. Waar mogelijk gebruiken we wat er al in het gebied aanwezig is. Loods 38 is hier een mooi voorbeeld van. De oude opslagloods wordt omgebouwd naar een sfeervolle horecagelegenheid met ruimte voor evenementen of voor een markt. Hier voegen we sfeer, detail en menselijke maat aan toe. Door het gebruik van ongewone en uiteenlopende materialen ontstaan bijzondere gebouwen, die refereren aan het industriële verleden.
De vonken spatten ervan af en een gevoel van verwondering overheerst. In Fruitpacking District geldt als uitgangspunt voor het ontwerp de menselijke maat. En tegelijk doorbreken we die soms door elementen te gebruiken die nét niet helemaal lijken te passen en die je gevoel van maat overstijgen. Bijvoorbeeld door het hergebruiken van een oude overhead-deur als pui van een café.
Waar de stad tegen ruimtelijke begrenzing aanloopt in het bieden van huisvesting, biedt Fruitpacking District ruimte aan de food heroes van het voedselsysteem van morgen.
Fruitpacking District wordt een moderne wijk zonder kille en koude gebouwen. Er is juist aandacht voor de stad op ooghoogte.
Fluïde Avontuur Net zoals het fruit een lange weg aflegt voordat het bij ons op de fruitschaal ligt, neem je als Fruitpacker elke dag een andere route naar huis. Onderweg kom je allerlei moois en lekkers tegen, al naar gelang het seizoen. Fruitpacking District verrast en nodigt uit om op ontdekking te gaan. Op smalle paden, in de moestuin, het centraal gelegen park, de stadskas tot op het dakenlandschap wordt geëxperimenteerd en is ruimte voor onverwachte ontmoetingen. Het wonen is hier prettig en een avontuur op zich. De grote vrachtwagens, containers, hallen en machines verhuizen naar een nieuwe plek. Aan de randen blijft bedrijvigheid en daar zoeken we naar een zorgvuldige overgang in bebouwing en functies.
28
Het Goede Doen
Voor onszelf en iedereen, die aan Fruitpacking District werkt, is de uitdaging - het moet Super Tof zijn.
Samen moeten we ons best doen om de klimaatverandering af te remmen. Het aanbod van beschikbare grondstoffen is steeds schaarser. In Fruitpacking District bouwen we zo milieuvriendelijk mogelijk doordat we nieuwe, slimme technieken toepassen. Dankzij het autovrije en groene karakter en verantwoorde energieopwekking is in Fruitpacking District de CO2uitstoot flink lager dan in andere stadswijken. Je ziet het ook terug in en op de gebouwen: we voegen elementen en functies toe aan gevels, bijvoorbeeld eetbare planten. Deze zijn niet altijd gewoon en vormen soms een schijnbare tegenstelling. Groen is geen opsmuk, het moet omdat het volgens ons iets toevoegt. In Fruitpacking District zijn we op weg van goed naar beter.
29
29
Levendig daklandschap
Eat, play, repeat
Hergebruik van industriele materialen Daktuin Natuurinclusieve gevels Loods38
Plukbomen
Verbindende routes
31
3. Zo maken we het duurzaam
32
33
De groene stad van morgen
In Fruitpacking District, onderdeel van De Stationstuinen, staat duurzaamheid voorop. Om die reden domineert groen en water en is de wijk grotendeels autovrij. Dit vormt de basis voor een gezonde omgeving waar mensen elkaar ontmoeten en het fijn wonen en werken is. In Fruitpacking District bouwt Barendrecht aan de groene stad van morgen. Er wordt duurzaam gebouwd met de nieuwste inzichten op het gebied van bouwtechniek. Uitgangspunt is natuurinclusief bouwen en zoveel mogelijk circulair. Daarbij gaan we uit van spaarzaam (her-)gebruik van grondstoffen en materialen, tijdens en na de ontwikkeling van het gebied. Ook wordt waar mogelijk ingezet op alternatief materiaal gebruik zoals houtbouw. Deze groene stad van morgen houdt vanzelfsprekend rekening met klimaatverandering. Bij de inrichting van de buitenruimte richten we ons op het verminderen van wateroverlast, droogte en bodemdaling, beperken van hittestress en het vergroten van de biodiversiteit. Een groene omgeving draagt immers bij aan beperking van de opwarming, aan het vasthouden van water, aan een gezond bodemleven en aan beperking van de uitstoot van CO2. Om de ambities op het gebied van duurzaamheid te borgen, stelt de gemeente in samenspraak met Emborion een Notitie Duurzaamheid op, die de ambities op het gebied van klimaat, water en natuurincusiviteit, zoals verwoord in het ontwikkelkader concreet en meetbaar maakt.
34
35
Zo maken we het duurzaam
In Fruitpacking District gaan ecologie, recreatie en klimaatadaptatie samen. Dit is uitgewerkt op 4 schaalniveaus; de robuuste hoofdstructuur met het park als kern, de groene ruimte tussen de bouwblokken, de groene ruimte binnen de bouwblokken en de gebouwen zelf. Elk onderdeel vormt een schakel in het totaalsysteem van het gebied dat bovendien goed verankerd ligt in de omgeving. Het park doorkruist het plan en vormt een belangrijke ecologische route. Het water dat hier doorheen loopt vangt regenwater op en zorgt samen met het groen voor verkoeling. In de groene, autovrije ruimte tussen de bouwblokken kan water infiltreren en kunnen mensen en dieren zich comfortabel voortbewegen.
Daarbij is nog een verdere onderverdeling gemaakt bij klimaatbestendigheid in drie thema’s: • Wateroverlast en overstroming • Hittestress • Droogte Ook de biodiversiteit is onderverdeeld in: • Algemene maatregelen en doelsoorten • Groene raamwerk • Het park • Tuinstraten • Routes • Gebouwen1
Om deze mooie en noodzakelijke ambities te verankeren in het gebied zijn maatregelen opgesteld voor de onderdelen: • Energie • Klimaatbestendigheid • Biodiversiteit en circulariteit 36
37
Hoofdstructuur ecologie
Afbeelding 4.5 Verbindingen met groen
Een robuust ecosysteem kan niet bestaan zonder een sterk groen raamwerk. Ecologisch ingerichte groenstructuren in het plangebied dienen ook in verbinding te staan met omliggende (waardevolle) groengebieden. Het raamwerk van Fruitpacking District is sterk verbonden met de omgeving. Ecologische verbindingen naar het dakpark en via de Gebroken Meeldijk naar het buitengebied zijn belangrijke aders naar buiten. 38
Groenblauwe hoofdstructuur (park) Nevenstructuur (bomen) Binnenstructuur (woonstraten) Groene wanden (park en woonstraten)
40. | Gebiedsvisie De Stationstuinen Barendrecht
39
Referentiebeelden Ecologie Referentiebeelden Ecologie Referentiebeelden Ecologie
Insectenhotel zorgt voor het versterken
Bloemrijk gras combineren met gazon van de biodiversiteit
passages gecombineerd met droogte Gemengd assortiment voorkomt verspreiding ziektes Fauna Siergrassen resistente beplanting
Inheemse kruidachtige beplanting
• • • • • •
Groenblauwe hoofdstructuur (park) Waterloop met natuurvriendelijke oevers Groene kademuren en oeverzwaluwwanden Inheemse bomen en struiken Bloemrijk gras/ bijenlint, wadi’s en gazon Open verharding en aansluiting ecologische Inheemse heesters en bomen structuren (faunapassages)
Water doorlatende verharding
Zwaluwwand eventueel combineren met groene kademuur
• Nevenstructuur (bomen) • Binnenstructuur Fauna passages Fauna passages (woonstraten) Natuurvriendelijke oevers • Gemengd assortiment bomen • Meerstammige struiken • Siergrassen, heesters en vaste planten • Klimplanten • Insectenhotel • Vaste planten en bodembedekkende Natuurvriendelijke oevers •Insectenhotel Klinkerverharding gemengd met open heesters Watervoor doorlatende verharding zorgt het versterken Natuurvriendelijke oevers • Klinkerverharding gemengd met vanverharding de biodiversiteit infiltratiestroken Insectenhotel zorgt voor het versterken
Waterpasserende klinkerverharding
Referentiebeelden Ecologie
Zwaluwwand eventueel combineren met groene kademuur
Water doorlatende verharding
Fauna passages
Inheemse kruidachtige beplanting
Referentiebeelden Ecologie
Natuurvriendelijke oevers
Fauna passages
Gefundeerd gras zorgt voor goed einfiltratie Waterpasserende klinkerverharding en een groen beeld
Natuurvriendelijke oevers groene kademuur
Natuurvriendelijke oevers Bloemrijk gras combineren met gazon
Water doorlatende verharding
Insectenhotel zorgt voor het versterken van de biodiversiteit
groene kademuur
Bloemrijk gras combineren met gazon
Bloemrijk gras combineren met gazon Zwaluwwand eventueel combineren met groene kademuur Insectenhotel zorgt voor het versterken
Zwaluwwand eventueel combineren wwand eventueel combineren Zwaluwwand eventueel combineren metZwaluwwand groene kademuur eventueel combineren oene metkademuur groene kademuur
met groene kademuur
Inheemse kruidachtige beplanting Inheemse kruidachtige beplanting Inheemse kruidachtige beplanting
Gemengd assortiment voorkomt verspreiding ziektes
Inheemse kruidachtige beplanting Inheemse kruidachtige beplanting Water doorlatende verharding Zwaluwwand eventueel combineren
Spandraden
Gezonde combinatie van klimaatadaptieve vaste planten
Inh
Spandrad
Inheemse heesters en bomen Inheemse heesters en bomen
Natuurvriendelijke oevers Meerstammige inheemse heesters
Gezonde combinatie van klimaatadaptieve vaste planten
Natuurvriendelijke oevers
Wadi als spelaanleiding
resistente beplanting
Gezonde combinatie van klimaatadaptieve vaste planten
Klimaatstraatjes met infiltratiestrook en klimplanten
Waterpasserende klinkerverharding
Meerstammige inheemse heesters
Fauna passages
Groene wanden kunnen incid over de straat gespannen wo
Gezonde combinatie van klimaatadaptieve vaste planten
Inheems assortiment gemengd exoten Divers assortiment zorgtmet voor
Gezonde combinatie van inheems vaste planten Gezonde combinatie van klimaatadaptieve
Spandraden kleurbeleving Spandraden
Spandradenklinkerverharding Waterpasserende Klimaatstraatjes met infiltratiestrook en klimplanten
Fauna passages Inheemse kruidachtige beplanting Wadi als spelaanleiding Meerstammige inheemse heesters
Klimaatstraatjes met infiltratiestrook en klimplanten
assortiment met exoten Insectenhotel zorgt voor het Gefundeerd grasversterken zorgt voor goed einfiltratie en een groen beeld van de biodiversiteit
Fauna passages
Meerstammige inheemse Natuurvriendelijke oevers heesters
Inheemse heesters en bomen
Siergrassen gecombineerd met droogte
Insectenhotel versterkt biodiversiteit Meerstammige inheemse heesters van de biodiversiteit Waterpasserende klinkerverharding Waterpasserende klinkerverharding
Water doorlatende verharding
Inheemse heesters en bomen
Klimaatstraatjes Siergrassen met droogte resistente Klimaatstraatjes met met infiltratiestrook infiltratiestrooken klimplanten Waterpasserende klinkerverharding beplanting assortiment voorkomt verspreiding ziektes en klimplanten InheemsSpandraden assortiment gemengd met exoten Gemengd Siergrassen gecombineerd met droogte
Insectenhotel zorgt voor het versterken
Waterpasserende klinkerverharding Waterpasserende klinkerverharding Insectenhotel zorgt voor het versterken
Zwaluwwand eventueel combineren met groene kademuur Inheemse kruidachtige beplanting
Wadi als spelaanleiding
Klimplanten met steunconstructie en groene muur
resistente beplanting
resistente beplanting Meerstammige inheemse heesters
Insectenhotel zorgt voorenhet versterken Insectenhotel zorgt voor het versterken Inheemse heesters bomen van de biodiversiteit van de biodiversiteit Insectenhotel zorgt voor het versterken van de biodiversiteit van de biodiversiteit Inheemse kruidachtige beplanting van de biodiversiteit Wadi als spelaanleiding Water doorlatende verharding Water doorlatende verharding
met groene kademuur
40
Meerstammige inheemse heesters
Inheemse kruidachtige beplanting
groene kademuur
Wadials alsspelaanleiding spelaanleiding Wadi Wadi als spelaanleiding
Gezonde combinatie van klimaatadaptieve vaste planten
Siergrassen gecombineerd met droogte
Gemengd assortiment voorkomt ziektes resistente beplanting
Siergrassen gecombineerd met droogte Meerstammige inheemse heesters Inheemse heesters en bomen Bloemrijk gras met gazon Faunapassages Bloemrijk gras combineren met gazon resistente beplanting Gemengd assortiment voorkomt verspreiding ziektes Siergrassen gecombineerd met droogte passages Gefundeerd gras zorgt voor goed einfiltratie Bloemrijk gras combineren met gazonFauna Bloemrijk gras combineren met gazon assortiment voorkomt verspreiding ziektes beplanting Siergrassen gecombineerd droogte inheemse heesters GemengdGemengd assortiment voorkomt verspreiding ziektes Siergrassen gecombineerd met droogte met groene kademuur resistente Meerstammige Gezonde combinatie van klimaatadaptieve vaste planten en een groen beeld Zwaluwwand eventueel combineren Wadi als spelaanleiding Bloemrijk gras combineren met gazon Wadi als spelaanleiding Gemengd assortiment voorkomt verspreiding ziektes Siergrassen gecombineerd met droogte resistente beplanting resistente beplanting met groene kademuur Natuurvriendelijke oevers
se heesters en bomen
Gemengd assortiment voorkomt verspreiding ziektes
Bloemrijk gras combineren met gazon Inheemse heesters en bomen Gemengd assortiment voorkomt verspreiding ziektes
Inheemse enbomen bomen Inheemse heesters heesters en
Gefundeerd gras zorgt voor goed einfiltratie en een groen beeld
Waterpasserende klinkerverharding
Fauna passages
Meerstammige inheemse heesters
Zwaluwwand
en een groen beeld
exoot
Gefundeerd gras zorgt voor goed einfiltratie en een groen beeld
van de biodiversiteit
Inheemse kruidachtige beplanting
groene kademuur groene kademuur Groene kademuur groene kademuur
• Groenegras wanden woonstraten) Gefundeerd zorgt(park voor en goed einfiltratie gras zorgt v Gefundeerd • een Overwegend en groen beeldinheemse klimplanten, de rest is
Referentiebeelden Ecologie Referentiebeelden Ecologie
Wadi als spelaanleiding
kademuur
Gefundeerd gras zorgt voor goed einfiltratie en een groen beeld
Gefundeerd gras zorgt voor goed einfiltratie en een groen beeld
Gezonde combinatie van klimaatadaptieve vaste planten Gefundeerd gras zorgt voor goed einfiltratie en een groen beeld
Gezonde combinatie van klimaatadaptieve vaste planten Gefundeerd gras zorgt voor infiltratie
Natuurvriendelijke oevers
en een groen beeld
Waterpasserende klinkerverharding Waterberging in het groen
Klimaatstraatjes met infiltratiestrook en klimplanten
Klimaatstraatjes met infiltratiestrook en klimplanten
Wadi als spelaanleiding Inheems assortiment gemengd met exoten
Groene wanden over de straat g
Inheems assortiment gemengd met exoten Inheems assortiment gemeng
Incidenteel groene overspanningen 41
G o
Circulair bouwen
Circulair bouwen gaat over het creëren van een gesloten kringloop van materialen en stoffen, waarin er zo min mogelijk nieuwe, fossiele grondstoffen in de keten komen en zo min mogelijk CO2 en schadelijke stoffen de keten verlaat. Dit begint bij het bouwen met materialen die hernieuwbaar of te hergebruiken zijn en dat deze zo zijn toegepast dat ze aan het einde van de levensduur van een gebouw losgemaakt kunnen worden en terug de kringloop in kunnen. De term circulair is net als duurzaamheid een koepelterm en omvat meerdere niveaus van bouwen (materiaal, gebouw en volledige ontwikkeling), meerdere levenscyclusfasen (van het winnen van grondstoffen tot en met hergebruik van onderdelen en/of materialen), meerdere actoren (opdrachtgever, ontwerper, aannemer, beheerder, e.d.) en meerdere interacties. Niet voor niets is volledig circulair bouwen iets waar iedereen in de volledige keten mee bezig moet zijn. Alleen als iedereen hier aan werkt kan je echt spreken van circulair. Bij elk gesloopt gebouw in het plangebied wordt geïnventariseerd hoeveel en welke materialen hergebruikt kunnen worden. Conform het ontwikkelkader passen we hierbij de 5 strategieën volgens de Circulariteitsprestatie Gebouw (CPG) toe: • Benut het beschikbare; • Gebruik hernieuwbaar; • Minimaliseer milieu-impact; • Creëer voorwaarden voor een lange cyclus; • Creëer voorwaarden voor een toekomstige cyclus 42
Lokaal oogsten
Houten constructies Gerecyclede stenen Aluminium sandwichpanelen
Golfplaat
Loading docks
Deuren
Composteerbaar plaatmateriaal Nummerborden
Materiaal efficient casco
Houten gevels
Hergebruik
Bio-based isoleren
Onderdeel van circulair bouwen is hergebruik. Dit kan gaan om het hergebruiken van hele gebouwdelen, of hergebruik van elementen en materialen uit de bestaande gebouwen in het gebied. De schaal van de loodsen resulteert erin dat verschillende materialen in grote hoeveelheden voorkomen, wat het de moeite waard maakt om toepassingen te onderzoeken. Ook staan een aantal van de gebouwen er nog niet lang, waardoor ze in goede staat zijn. Met hergebruik van materialen kan nieuw materiaal bespaard worden en hiermee kunnen we de milieu-impact verlagen. Tegelijkertijd draagt hergebruik bij aan identiteit en herkenbaarheid van het gebied.
Constructief staal
Verlichting
Tank
Stelconplaten
Railingen
Trappen
43
Van opslag loods naar hart van de buurt
De begane grond van Loods 38 is een bruisende publieke plek en loopt naadloos over in het park. De vide vormt een meer intiemere plek waar mensen in kleiner gezelschap bij elkaar komen of alleen komen.
800 m² BVO multifunctioneel gebouw
800 m² terras
Loods 38 wordt het publieke centrum van Fruitpacking District. In de oude loodsen 38, 39 e 40 werd vroeger groente en fruit opgeslagen en verhandeld. De loodsen worden getransformeerd tot een glazen paviljoen dat middenin het nieuwe park van de wijk staat. Het middelste deel krijgt een multifunctionele bestemming met 800m² ruimte voor horeca, buurtbijeenkomsten, exposities, markten en andere activiteiten. Van de buitenste twee loodsen blijft alleen het stalen geraamte staan. Het zuidelijke deel langs de Spoorlaan zal door Emborion benut worden voor terras en markt. Loods 38 vervangt op termijn Café Clementine dat nu als kwartiermaker bijdraagt aan de placemaking van het gebied. Zo blijft er ruimte voor een huiselijke plek waar bewoners elkaar kunnen treffen, zodat er een hechte gemeenschap ontstaat in Fruitpacking District. Terras en voorplein Loods 38 - dag
44
Terras en voorplein Loods 38 - avond
De plattegrond van Loods 38 is zoveel mogelijk vrij zodat er veel verschillende functies kunnen plaats vinden. Verplaatsbaar groen, wanden, meubels, gordijnen en andere middelen moeten zorgen dat het gebouw flexibel
Natuurinclusief bouwen
De mens is afhankelijk van de natuur, niet alleen omdat de natuur voedsel en zuurstof produceert, maar ook omdat zij water en weersextremen opvangt, ontspanning biedt en welzijn bevordert. In Fruitpacking District krijgt de natuur daarom een volwaardige plaats bij het ontwerp van de alle privé en openbare ruimten en de gebouwen; deze wordt natuurinclusief ontwikkeld. Daarmee wordt een fikse bijdrage geleverd aan de verhoging van de lokale biodiversiteit en is de ecolgische structuur van het gebied aangesloten op de omgeving.
Deze voorzieningen zijn een onderdeel van de totale ecologische structuur van het gebied en aangesloten op de omgeving. In de door de Gemeente Baredrecht en Emborion op te stellen Notitie Duurzaamheid zal een samenvatting en bronvermeldingen terug te vinden zijn waarin Natuurinclusief bouwen in Fruitpacking District - De Stationstuinen nader wordt toegelicht. Deze maatregelen zullen dienen als toetsingskader.
Om natuurinclusieviteit te bevorderen kan in Fruitpacking District gedacht woorden aan voorzieningen als: 1. Neststenen voor vogels 2. Kasten voor vleermuizen 3. Hotels en stenen voor insecten 4. Groene daken en/of bruine daken 5. Polderdaken 6. Groene gevels 7. Geveltuinen 8. Natuurspeelplaats 9. Waterafvoer door infiltratie (wadi) 10. Waterlopen met ecologische oevers 11. Vijvers 12. Oeverzwaluwwand en ijsvogelwand 13. Gemengde hagen 14. Bloemrijke boomspiegels 15. Muur van wildernis 16. Vlinder- en bijenidylle
46
47
Toekomstbestendige afspraken en maatregelen
Nu en in de toekomst zijn er veel extra woningen nodig. Gemeente Barendrecht biedt voor circa 4.000 woningen een plaats in De Stationstuinen. Naast de ruimte voor de woningen staan de ambities met betrekking tot de kernwaarden Gezond bereikbaar, Groen en Bewust en Plek voor iedereen centraal. Om deze kernwaarden vast te kunnen houden bij de ontwikkeling van Fruitpacking District - De Stationtuinen zijn er toekomstbestendige maatregelen afgesproken.
1. 2.
3.
4.
5.
6.
7. 48
Energieverbruik wordt beperkt en energie wordt duurzaam en robuust opgewekt. Water wordt zo lang als mogelijk vastgehouden in het plangebied. Neerslag wordt opgevangen en waar nodig vertraagd afgevoerd. Het park is de belangrijkste groene drager en biedt ruimte voor de meanderende hoofdwatergang met natuurlijke oevers en wadi’s. Biodiversiteit is op elke plek en met variatie ingepast. Groen staat namelijk centraal in het gebied en dat betekent dat overal groen ervaarbaar is. Groen is ook verbonden met de omgeving waarbij de Gebroken Meeldijk en het Dakpark de belangrijkste verbindingen zijn. In het park is een diversiteit aan vegetatie terug te vinden met aandacht voor eetbaar groen voor mens en dier. Ook de Tuinstraten en de ruimten tussen
de gebouwen zijn in basis groen. Dit wordt gecombineerd met waterberging en afvoer. Verharding is sterk ondergeschikt en waar mogelijk in de vorm van halfverharding. 8. Stevige boomstructuren begeleiden de autoroutes. Bomen staan meer verspreid en in de vorm van solitairen in het park en de Tuinstraten. 9. Alle gebouwen zijn natuurinclusief. Hiervoor dient een gebiedsdekkend plan met aandacht voor aantallen en positie van de nest- en verblijfsvoorzieningen en fourageergebieden. Er wordt gekeken naar zowel de gevels als de daken. 10. Voor het thema circulariteit wordt ingezet op beperking van materiaal, en op hergebruikt en circulair materiaal. Minimaliseer milieu-impact en creëer voorwaarden voor een lange cyclus.
49
4. De Fruitpackers In Fruitpacking District is er plek voor iedereen — van kersvers gezin tot stadse single. De gemeenschappelijke deler van de Fruitpackers (de toekomstige bewoners en ondernemers) is de behoefte aan eerlijk en goed wonen, met oog voor elkaar, klimaat, mens én dier.
50
51
De echte Fruitpacker 1. zet zich in voor het opbouwen en onderhouden van een bewoners- en ondernemerscommunity 2. is een tikkie anders en houdt van een twist 3. focust zich op reducing, reusing, repairing en rebuilding van producten 4. is altijd onderweg van goed naar beter 5. vindt het belangrijk om te weten waar voedsel vandaan komt en hoe het groeit en bloeit 6. maakt de weg vrij voor anderen 7. wil ontsnappen aan saaiheid en voorspelbaarheid
52
53
We wonen nu al een aantal jaar in een te kleine huurwoning in Blijdorp. Met z’n tweeën paste dit net, maar met onze dochter van twee gaat dit echt niet langer. Eigenlijk willen we de stad niet verlaten, dus er moet wel een heel goed alternatief zijn om deze stap te nemen.
We wonen nu in een knusse eengezinswoning in de stad, die we jaren geleden met z’n tweeën gekocht hebben. Inmiddels zijn we met zijn vieren en zijn we toe aan meer ruimte en groen om ons heen. Een veilige plek waar de kinderen kunnen spelen en waar wij de ruimte hebben om thuis te werken.
Kersvers Gezin
Fruitpackers Familie
Groentjes We zijn beide geboren en getogen in de regio. Net als onze vriendengroep. Voor ons werk en sociale leven zijn we bijna dagelijks in Rotterdam te vinden. We wonen allebei nog thuis, maar willen liever vandaag dan morgen een eigen plek.
Wie gaat er leven?
Fruitpackers Senior
In Fruitpacking District is er plek voor iedereen - van kersvers gezin tot stadse single. De gemeenschappelijke deler van de Fruitpackers is de behoefte aan eerlijk en goed wonen, met oog voor elkaar, klimaat, mens én dier.
Ons huis is te groot geworden nu de kinderen het huis uit zijn. We zijn daarom op zoek naar een compactere woning. Maar dan natuurlijk wel in Barendrecht, want hier kennen we veel mensen.
Samen met DISCvision is onderzoek gedaan naar de leefstijlen in Barendrecht en de omliggende gemeenten. Wat opvalt is dat Barendrecht vandaag de dag relatief veel inwoners heeft met de blauwe en aqua leefstijl. Mensen met een wat introverter, behoudender karakter.
R’dam Charlois R’dam IJsselmonde R’dam Feijenoord R’dam Hoogvliet
Mixed up Family
Stadse Single
‘Het gezin’ bestaat niet. Tegenwoordig zijn er zoveel verschillende samenstellingen. Zo zijn wij een samengesteld gezin. De ene week is het rustig in huis, de andere week barst het huis uit z’n voegen van drukte. Daarom is het belangrijk dat onze woning en omgeving ruimte biedt voor iedereen.
Doordeweeks ben ik eigenlijk overdag nooit thuis, want dan werk ik. In de avonden en weekenden geniet ik volop van mijn sociale leven en probeer ik allerlei sporten uit met mijn ClassPass. Ik zoek een fijne plek om rustig thuis te komen. Bereikbaarheid en de nabijheid van voorzieningen vind ik belangrijk.
54
Hendrik Ido Dordrecht Ambacht Zwijndrecht Albrandswaard Ridderkerk Barendrecht
Voor Fruitpacking District richten we ons op mensen met de oranje leefstijl, met flankerend rood en geel, boven in het model. Deze leefstijl heeft een meer extravert karakter. We willen mensen verleiden die gezonder, duurzamer en bewuster willen leven. We noemen hen de Fruitpackers: bewoners en ondernemers die het belangrijk vinden om voedsel, mens dier en natuur serieus te nemen. Fruitpacking District is een nieuwe en verrassende wijk van Barendrecht, een plek die echt anders is. We hopen dat de Barendrechters zich juist door het contrast met de bestaande wijken aangetrokken voelen en graag naar Fruitpacking District komen. 55
Soorten woningen
Stadse Single
10200
Groentjes
1700
Stationstuinen
C1H Type 1
Stationstuinen
C1K Type 1
Stationstuinen
Eensgezinswoning Variant 1
Stationstuinen
Stationstuinen
C1H Type 1
PG11
12841 1 : 100 08-04-2022 -
PG19
12841 1 : 100 08-04-2022 -
PG19
PG19
12841 1 : 100 08-04-2022 -
2e verdieping
2e verdieping
2e verdieping
1e verdieping
1e verdieping
1e verdieping
begane grond
begane grond
begane grond Stationstuinen
Eensgezinswoning Variant 1
Stationstuinen
Eensgezinswoning Variant 1
Stationstuinen
Eensgezinswoning Variant 1
12841 1 : 100 08-04-2022 -
PG15
PG15
12841 1 : 100 08-04-2022 -
12841 1 : 100 08-04-2022 -
PG15
3e verdieping
3e verdieping
3e verdieping
3e verdieping
2e verdieping
2e verdieping
2e verdieping
2e verdieping
1e verdieping
1e verdieping
1e verdieping
1e verdieping
begane grond
begane grond
begane grond
begane grond
Fruitpackers Familie
12841 1 : 100 08-04-2022 -
Kersvers Gezin
PG09 2e verdieping
Eensgezinswoning Variant 1
2e verdieping
2e verdieping
1e verdieping
1e verdieping
1e verdieping
begane grond
begane grond
begane grond
Stationstuinen
Eensgezinswoning Variant 1
Voornamelijk Appartementen
Stationstuinen
Eensgezinswoning Variant 1 Stationstuinen
Eensgezinswoning Stationstuinen Variant 1
Eensgezinswoning Stationstuinen Variant 1
Eensgezinswoning Variant 1
Mixed up Family 12841 1 : 100 08-04-2022 -
PG17
PG17
-
1 : 100 PG17 08-04-2022
12841 1 : 100 08-04-2022 12841 1 : 100 08-04-2022 12841
PG17
56
Fruitpackers Senior
12841 1 : 100 08-04-2022 -
Ook voor ouderen geldt het voordeel van een full-service gebied, met voorzieningen als de trein op steenworp afstand en comfortabele levensloopbestendige woningen met mogelijkheid van zorg aan huis. Zo kan je in Barendrecht blijven wonen, maar met een veel hogere mate van comfort dan een standaard eengezinswoning. Het grote park biedt op tal van plaatsen ruimte voor recreatie en ontmoeting. Fruitpacking District wordt net als de rest van Barendrecht een hechte sociale gemeenschap.
PG12
Voornamelijk grondgebonden
Voor gezinnen is er een full-service veilig woongebied, met veilige woonbuurtjes met rijwoningen en voorzieningen zoals een school. Er is volop ruimte voor kinderen om te spelen en te struinen door het gebied. Binnentuinen, speelplekken en moestuinen nodigen uit om elkaar te ontmoeten. Voor elke levensfase zijn er verschillende plekken opgenomen. Ook bij appartementen zijn mogelijkheden voor gezinnen en worden faciliteiten aangeboden zoals een ruim dakterras waar kinderen veilig naartoe kunnen.
12841 1 : 100 08-04-2022 -
Voor de starter is er volop ruimte voor ontmoeting en de mogelijkheid om deel uit te maken van een community. Zo leer je mensen en het gebied kennen en bouw je samen aan de toekomst.
3335
Een diverse doelgroep vraagt om een gevarieerd woningaanbod. Door verschillende woontypologieën te gebruiken, waar weer verschillende plattegronden in passen, ontstaat er een mooie variatie aan opties. De verschillende soorten woningen liggen verspreid door het gebied, waardoor in elk plandeel een gemixte buurt ontstaat.
57
Bijzondere woonvormen
Naast de genoemde woontypologieën is er ruimte binnen Fruitpacking District voor andere woonvormen. Deze bijzondere woningen kunnen bijdragen aan het sociale karakter van de wijk en de diversiteit vergroten. Enkele succesvolle voorbeelden worden hier beschreven. Bij elke fase wordt onderzocht of één van deze woonvormen een plek kan krijgen in de wijk.
58
Wooncoöperatie
Beschermd wonen
Meergeneratiewonen
CPO
Een wooncoöperatie is een woonvorm waarbij de leden (bewoners) gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen over hun huisvesting. Ze realiseren een woongebouw en zijn verantwoordelijk voor het ontwerp, de financiering, de bouw en het beheer hiervan.
Het Knarrenhof is een woonvorm waarin ouderen samen wonen en elkaar kunnen ondersteunen. Het bestaat vaak uit leeftijdsbestendige woningen aan een hofje, waar zelfredzame senioren vrijblijvend van elkaars gezelschap en hulp kunnen profiteren.
Een meergeneratiewoning wordt vaak gekozen door gezinnen die de zorg dragen voor een ander familielid, vaak grootouders die samenwonen met hun zoon of dochter en kinderen. De twee woningen zijn bij een meergeneratiewoning met elkaar verbonden.
CPO staat voor Collectief Particulier Opdrachtgeverschap. Bij CPO organiseren zelfbouwers zich in een rechtspersoon, meestal een vereniging. De vereniging treedt op als opdrachtgever voor de ontwikkeling van een project met woningen en/of werkruimtes voor de leden.
Voorbeeld: Kalkbreite. Zurich
Voorbeeld: Zorg-erf D’n Aoverstep
Voorbeeld: Kas&Co Utrecht
Voorbeeld: Geworteld Wonen
Bovenop een bestaande tramremise is in het hart van Zürich een nieuw mixed-use gebouw gerealiseerd door wooncoöperatie Kalkbreite. Het gebouw heeft een sterk openbaar karakter door de maatschappelijke en commerciële functies in de plint, kantoren en de publiek toegankelijke binnentuin. De routing door het gebouw met centrale entreehal met postvakken voor alle bewoners en de binnenstraat zorgen ervoor dat men elkaar automatisch tegenkomt.
In Zorg-erf D’n Aoverstep in Neede worden bewoners ondersteund op alle leefgebieden. Wat mensen zelf kunnen doen, doen ze zelf. Waar ondersteuning nodig is, wordt dat gegeven.
Op de Veemarkt in Utrecht staat meergeneratiehof Kas & Co. Hier wonen gezinnen van verschillende samenstelling en leeftijd zelfstandig rondom een gemeenschappelijke binnentuin met een grote kas van 150 m².
Het klinkt als een droom. In de drukke Randstad op een landgoed wonen met één hectare grond, waar je zelf je eigen groenten en fruit produceert. Niet als baron of jonkvrouw, maar met bijna vijftig ‘gewone’ huishoudens.
Iedereen heeft zijn eigen plek, maar woont toch ook een beetje samen. In het hof wonen bijvoorbeeld gezinnen en hun ouders, soms binnen één huis, soms in verschillende woningen.
Dat is Geworteld Wonen: groen, ondernemend én samen.
59
Ondernemers
Een bibliotheek waar je meer kunt doen dan alleen boeken lenen. Het is een educatief centrum waar ook workshops en andere evenementen plaatsvinden. Natuurlijk met een terras in het groen.
Een groene en duurzame supermarkt. In Fruitpacking District ondernemen we duurzaam, zonder gedoe. Hier staat zero waste hoog in het vaandel en kan afval de pot op.
De groene bibliotheek
De duurzame supermarkt
Deelkeuken
Fruitpacking District maakt onderdeel uit van Dutch Fresh Port en richt zich met de ondernemersvisie op bedrijvigheid, ondernemers, onderwijs en kennisdeling. Alles vanuit het concept ‘voedsel’. We sluiten daarmee aan op de ondernemers in het gebied en willen het samen hen versterken. We voegen daar circulaire, duurzame, laagdrempelige en betaalbare concepten aan toe. Het streven is om gezond leven betaalbaar te maken voor de bewoners die een benedenmodaal tot modaal inkomen hebben. Daarnaast streven we naar voornamelijk duurzaam geproduceerd, biologisch, circulair en lokaal. Om de identiteit van het gebied te versterken willen we dat bedrijven hieraan iets toevoegen. Een deel van de ondernemers en bedrijven zijn de zogeheten ‘image builders’. Dit zijn de 60
Een deelkeuken als culinaire broedplaats met professionele keuken en flexibele kantoorruimte waar bevlogen food-ondernemers aan hun creatieve ambities werken. Een perfecte plek waar ondernemers en bewoners elkaar kunnen ontmoeten.
smaakmakers van Fruitpacking District. Image builders maken het verschil en geven het gebied extra kleur en invulling en zijn daarmee de dragers van het concept: ‘Take Food Seriously’. De overige ondernemers sluiten hierop aan, niet iedereen kan een image builder zijn. Op deze ondernemers en bedrijven zijn de rand- en aanvullende voorwaarden van toepassing. Om zorgvuldig invulling te geven aan de juiste mix van ondernemers zal er een “Plinten-werkgoep” worden opgericht - een samenwerking tussen gemeente en Emborion die toeziet op een goede en passende invulling van de plinten. Hierbij denken we niet alleen aan detailhandel, maar ook aan onderwijs, (maatschappelijke) voorzieningen en bedrijvigheid.
De sportschool
De circulaire Marktkraam
Een goede sportschool kan natuurlijk niet ontbreken. Hier krijgen members ook advies over lifestyle, voeding, lichaam en geest.
De bierbrouwerij
Een nieuwe, toffe wijk kan niet zonder een plek waar je een goed glas bier kan drinken met je vrienden of buren. En dan natuurlijk niet zomaar gewoon bier, maar biologisch gebrouwen, met bijvoorbeeld ingrediënten die anders werden weggegooid.
Een multifunctionele kiosk gemaakt van hergebruikte groenten- en fruitkratten, waar je in de winter een huisgemaakte erwtensoep haalt en in de zomer een heerlijk ijsje. 61
61
Voorzieningen
L38
Detailhandel
Diensten
Dynamisch
Diensten
Verblijven
Werken
Werken Horeca
Fruitpacking District wordt geen monofunctionele woonwijk zoals er vele zijn en worden gebouwd. Hier werken we aan een multifunctionele, inclusieve wijk waar wonen, werken en ondersteunende voorzieningen samengevoegd worden. Zo ontstaat de toekomstbestendige 10-minutenstad waar je alle noodzakelijke voorzieningen op 10 minuten lopen van je woning vindt. De plek voor een lekker kopje koffie, een gezamenlijke werkruimte, winkels, maar ook zorgfuncties en scholen (primair en beroepsonderwijs). Daarnaast bereik je ook de steden Rotterdam en Dordrecht in 10 trein-minuten. De schaal en omvang van Fruitpacking District vraagt om een juiste mix van functies die kwaliteit toevoegt aan de huidige voorzieningenstructuur. Uitgangspunt hierbij is dat concurrentie met het huidige aanbod vermeden wordt. Voorzieningen in de wijk zijn daarom met name gericht op het bedienen van de bewoners van Fruitpacking District en medewerkers van de bedrijven in Dutch Fresh Port. 62
Zonering De mix van voorzieningen is in zones verspreid. De snelheid waarin men zich in een zone beweegt, bepaalt het accent van de beschikbare voorzieningen. De rustige binnengebieden krijgen enkel functies gericht op wonen en dienstverlening, terwijl de hoofdroutes plek bieden voor veel meer functies. De Spoorlaan heeft een stedelijk karakter en is de belangrijkste as voor de voorzieningen. Hier zorgt een goede plint voor een levendig straatbeeld, zowel overdag als in de avond. De juiste mix van maatschappelijke, werk- en horecavoorzieningen (met afwijkende openingstijden) is hiervoor essentieel en brengt spontane en sociale contacten tot stand.
Dynamisch, recreatief en doelgericht Door de verschillende types van voorzieningen te clusteren, ontstaat er voor de bezoeker helderheid en kunnen functies elkaar versterken. Rondom het Stationsplein zullen de functies dynamisch van aard zijn. Hierbij kan worden
gedacht aan niet dagelijkse detailhandel, diensten, werkfuncties en kleinschalige horeca. Je bent hier op doorreis, gaat er werken of bent op zoek naar iets specifieks. In het centrum van Fruitpacking District, op de kruising van de groene en stedelijke as, zijn de voorzieningen recreatief van aard. Hier ga je heen om te ontspannen. Denk aan een groen grand café, het grote zusje van het huidige Café Clementine, maar ook bijvoorbeeld aan een buurthuis, of een coffee-corner. Bij de oostelijke entree van het gebied zijn de voorzieningen doelgericht, hier ga je meerdere keren per week heen voor de boodschappen, om te sporten of te werken. Hier zal dan ook de supermarkt als belangrijke trekker worden gepositioneerd samen met de groenteboer en bijvoorbeeld de bakker.
Detailhandel
Doelgericht Sport
Gezondheidszorg
L38
L38
Dynamisch Stationsplein
Recreatief Verblijven
Doelgerichte Dagelijkse Behoeftes
Haltermodel voorzieningen De publiekstrekkers station Barendrecht en supermarkt verdelen bezoekers over de Spoorlaan en bevorderen de doorkruising van winkelend publiek.
63
Voorzieningen
Voor het Kerngebied is het uitgangspunt in 6.500m² Voorzieningen). Per deelfase zal, rekening het Ontwikkelkader (d.d. 14 feb 2022) dat hier houdend met het totaal, een analyse worden 36.500 m² BVO Bedrijfs Onroerend Goed (BOG) gemaakt van de behoefte versus de gewenste c.q. wordt gerealiseerd. Dat is belangrijk omdat De gestelde vierkante meters. Stationstuinen een gemengd gebied wordt waar voor bewoners, werknemers en gebruikers alle In de afgelopen=1.012m² anderhalf jaar zijn diverse Gezondheidszorg gewenste voorzieningen op 10 minuten lopen onderzoeken en analyses gedaan naar de marktliggen. Aanvullend hierop liggen de voorziebehoefte aan Voorzieningen =2.037m² en Werken in De Onderwijs =15.490m² ningen in het centrum van Barendrecht op 10 Stationstuinen, en specifiek voor Fruitpacking Werken minuten fietsen en bereik je het centrum van District. Hiervoor is onder andere meer in detail Rotterdam en Dordrecht in 10 trein-minuten. gekeken naar de behoefte vanuit de regio, vanuit Barendrecht en Ridderkerk, en naar de behoefte BVO voorzienigen Een kwantitatief en kwalitatief hoogwaardig op basis van betere inzichten in doelgroepen en 15.490m² werken aanbod van Voorzieningen en Werken is een bewonersaantallen die hier worden verwacht.