Advies Adviesraad Barendrecht IIT 29 juli 2022

Aan: P/a:

College van Burgemeester en Wethouders Gemeente Barendrecht Postbus 501 2990 EA Barendrecht

Betreft:

Advies verordening individuele inkomenstoeslag 2023

Barendrecht, 29 juli 2022 Geacht College, Op 21 juni jongstleden heeft u advies gevraagd op het concept 'Verordening individuele inkomenstoeslag 2023'. Uw adviesraad dankt u hiervoor. Graag merkt uw adviesraad op dat het contact met de betrokken beleidsadviseur goed verliep. De beleidsadviseur was beschikbaar voor het geven van een toelichting, het beantwoorden van vragen en het met elkaar in gesprek gaan over relevante zaken. Dat stelt uw adviesraad op prijs en bevordert de kwaliteit en aansluiting van het advies op uw beleidsvoorstel. Financiële rust en investeren in de toekomst Het aantal Barendrechters dat een uitkering ontvangt op grond van de Participatiewet, ligt aanzienlijk lager dan het landelijke gemiddelde. Terwijl landelijk zo'n 28 per 1.000 inwoners een bijstandsuitkering ontvangen, is dat in Barendrecht iets meer dan 14 per 1.000 inwoners (CBS, 2020). Dit wekt de suggestie dat Barendrechters die een relatief kleine afstand tot de arbeidsmarkt (direct bemiddelbaar) hebben, ook adequaat aan de slag gaan om in het eigen levensonderhoud te voorzien. Juist de doelgroep die moeilijker bemiddelbaar is, heeft behoefte aan 'rust en veiligheid', waaronder ook financiële rust, en waar mogelijk intensievere investeringen om alsnog (gedeeltelijk) in het eigen levensonderhoud te kunnen gaan voorzien.

Stress, bijvoorbeeld als gevolg van financiële zorgen, heeft grote negatieve effecten en daaraan gerelateerde maatschappelijke kosten. Het beïnvloedt ook de cognitieve vaardigheden en daarmee eventuele studieresultaten. Een verordening (individuele) inkomenstoeslag en studietoeslag zou in intentie en uitvoering optimaal moeten bijdragen aan het realiseren van rust en veiligheid en waar nodig voldoende middelen voor het volgen van onderwijs.

Advies verordening individuele inkomenstoeslag 2023 Adviesraad Barendrecht, 29 juli 2022 Pagina 1 van 4

Advies 1) Zorg ervoor dat het (aanvullende) gemeentebeleid adequaat leidt tot (financiële) rust en veiligheid bij inwoners die niet (volledig) in het eigen levensonderhoud kunnen voorzien en/of met een beperking of chronische aandoening een opleiding volgen. Neem hiervoor de reële kosten en (andere) inkomsten als uitgangspunt en vul dit aan waar nodig. Het percentage vrouwen met een bijstandsuitkering ligt nog altijd hoger dan dat van mannen. Advies 2) Biedt inwoners met een laag inkomen en mogelijkheden om zich verder te ontwikkelen een plan voor het volgen van een opleiding. Weeg daarin de persoonlijke (financiële) situatie mee en ondersteun waar nodig bij het aanvragen van financiële ondersteuning. Vul aan waar nodig. Partnerregistratie In de artikelen 3.1 en 5.1c van de door u voorgestelde conceptverordening wordt gesproken over 'gehuwden'. Veel Barendrechters leven echter op andere manieren duurzaam samen, bijvoorbeeld met een samenlevingsovereenkomst. Advies 3) Maak in de communicatie naar inwoners duidelijk dat de Participatiewet (en daarmee deze verordening) onder gehuwden verstaat: als partner geregistreerden. Hieronder vallen ook mensen die samenleven op basis van – bijvoorbeeld – een samenlevingsovereenkomst. Zo wordt voorkomen dat mensen zichzelf ten onrechte uitsluiten van deze voorziening.

Reële toetsing In artikel 6.4 van uw conceptverordening staat: 'Lid 1 is niet van toepassing op personen die uit ’s Rijks kas bekostigd onderwijs volgen'. In het overzicht van wijzigingen staat echter ook de zinsnede 'of zou kunnen volgen'. Uw adviesraad meent dat de tekst van de conceptverordening (zonder de hypothetische mogelijkheid van bekostigd onderwijs kunnen volgen) beter is. Immers, uit voorgaande artikelen blijkt voldoende dat zaken zoals de kans op inkomensverbetering en de inspanningen en mogelijkheden van de aanvrager worden meegewogen in de beoordeling van de aanvraag. Als iemand theoretisch wel bekostigd onderwijs zou kunnen volgen, maar dit kennelijk (nog) niet doet, ligt daaraan wellicht een goede reden ten grondslag en wanneer juist het volgen van bekostigd onderwijs wél tot de reële mogelijkheden (op korte termijn) behoren, is dat geborgd in het onderzoek naar de kans op inkomensverbetering en de inspanningen en mogelijkheden van de aanvrager. Advies 4) Handhaaf de concepttekst uit de nieuwe verordening, zonder de zinsnede 'of kunnen volgen' in artikel 6.4. Uit voorgaande tekst van de verordening wordt voldoende duidelijk dat de inspanningen en mogelijkheden van de aanvrager betrokken worden bij de beoordeling of toekenning van de individuele inkomenstoeslag gerechtvaardigd is.

Ook een inschatting van de kans op inkomensverbetering wordt nadrukkelijk meegewogen. Het kunnen volgen van een opleiding is onderdeel van de mogelijkheden, inspanningen en kansen op inkomensverbetering van de aanvrager.

Advies verordening individuele inkomenstoeslag 2023 Adviesraad Barendrecht, 29 juli 2022 Pagina 2 van 4

Studietoeslag Opvallend is dat in deze conceptverordening de artikelen over studietoeslagen ontbreken ten opzichte van de huidige verordening. U geeft aan dat een verordening voor studietoeslag niet langer nodig is. Op grond van de Participatiewet blijft de verplichting om als gemeente een studietoeslag beschikbaar te stellen aan de in de Participatiewet genoemde doelgroep(en) van kracht. Hiervoor ontwikkelt u in de loop van dit jaar nog beleid, zo geeft u aan. Uw adviesraad is van mening dat het vastleggen van middelen zoals een studietoeslag in een verordening kan bijdragen aan de transparantie en democratische onderbouwing van dergelijk beleid. Advies 5) Overweeg het beleid met betrekking tot toekenning van studietoeslagen ook in 2023 vast te leggen in een verordening. Met vaststelling van de voorgelegde conceptverordening, wordt de huidige verordening per 1 januari 2023 ingetrokken. Deze huidige verordening voorziet ook in afspraken over de studietoeslag. Advies 6) Stel deze conceptverordening uitsluitend vast onder voorwaarde dat tijdig is vastgesteld (en gecommuniceerd) op welke wijze inwoners vanaf 1 januari 2023 aanspraak kunnen maken op een studietoeslag. Iedereen moet kunnen meedoen Gemeente Barendrecht liep de afgelopen jaren niet voorop als het gaat om inclusie en participatie. Dat patroon kan doorbroken worden.

Eén van de manieren waarop dit kan, is door als College te markeren dat het hebben van een beperking of chronische aandoening geen reden mag zijn om niet (goed) te kunnen studeren, om zo te kunnen (gaan) participeren in de samenleving. Op de website van de Rijksoverheid staan minimumbedragen voor studietoeslagen vermeld. U kunt hogere bedragen hanteren. Advies 7) Inventariseer bij daartoe bekwame instanties wat reële kosten voor onderwijs zijn, welke hogere kosten mensen met een beperking of chronische aandoening hebben bij het volgen van onderwijs en welke (lagere) inkomsten zij als gevolg van hun beperking of chronische aandoening hebben. Maak op basis daarvan een reële berekening van de benodigde studietoeslag om ook met een beperking of chronische aandoening volwaardig te kunnen meedoen in de samenleving. Stel de hoogte van dit bedrag vast als normbedragen voor Barendrechters die in aanmerking komen voor studietoeslag. Advies 8) Biedt Barendrechtse leerlingen en studenten met een beperking of chronische aandoening gelegenheid om met onderbouwde berekeningen inzichtelijk te maken welke aanvullende financiering noodzakelijk is om volwaardig onderwijs te kunnen volgen.

Advies verordening individuele inkomenstoeslag 2023 Adviesraad Barendrecht, 29 juli 2022 Pagina 3 van 4

Advies 9) Zorg dat informatie over studietoeslag en andere voorzieningen duidelijk en vindbaar beschikbaar zijn op uw website en bekend zijn bij inwoners en professionals in Barendrecht voor wie dit relevant is. Als u de studietoeslag alsnog opneemt in voorliggend voorstel voor 2023, stelt uw adviesraad dit op prijs. Wanneer u later dit jaar aan de slag gaat met de studietoeslag voor 2023, ziet uw adviesraad het voorgenomen beleid tegen die tijd graag ter advisering voorgelegd. Bij voorbaat dank daarvoor. Actieve attentie De individuele inkomenstoeslag is bedoeld voor mensen die langdurig een minimuminkomen hebben. Met de huidige hogere kosten voor energie en levensmiddelen kunnen kleine beetjes een groot verschil maken. De wijze waarop uitvoering gegeven is aan de eenmalige energietoeslag, is positief ervaren. Mensen die bij u of de Sociale Verzekeringsbank bekend waren en recht hadden op de energietoeslag, kregen deze automatisch overgemaakt. Advies 10) Benader de inwoners die (waarschijnlijk) recht hebben op de individuele inkomenstoeslag actief met het bericht dat zij (eenvoudig) aanspraak kunnen maken op dit aanvullende bedrag. Onderzoek daarnaast de mogelijkheid om de individuele inkomenstoeslag op dezelfde wijze als de energietoeslag te verstrekken aan rechthebbenden. Uw adviesraad is uiteraard te allen tijde beschikbaar voor nader overleg of meedenken.

Hoogachtend, Namens Adviesraad Barendrecht,

Hans Onderwater MBE, secretaris

Arend Wesdijk, voorzitter

Advies verordening individuele inkomenstoeslag 2023 Adviesraad Barendrecht, 29 juli 2022 Pagina 4 van 4