Accountantsverslag 2024 gemeente Barendrecht.WG
Tekst van het document
Accountantsverslag 2024 Gemeente Barendrecht, 8 juli 2025
Deloitte Accountants B.V. Wilhelminakade 1 3072 AP Rotterdam Postbus 2031 3000 CA Rotterdam Nederland Tel: 088 288 2888 www.deloitte.nl
Aan de leden van de gemeenteraad van de gemeente Barendrecht Postbus 271 2980 AG BARENDRECHT
Onderwerp Accountantsverslag 2024 Datum 7 juli 2025 Ons kenmerk 250783BA96/WK
Behandeld door S. da Costa MSc RA 088 288 6523 Stedacosta@deloitte.nl
Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2024 van de gemeente Barendrecht. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2024 van de gemeente Barendrecht.
De jaarrekening 2024 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Barendrecht. Bij deze jaarrekening hebben wij op 7 juli 2025 een goedkeurende controleverklaring voor het getrouwe beeld verstrekt. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging gedateerd d.d. 2 december 2024. Wij hebben het concept van dit accountantsverslag ambtelijk afgestemd met de concerncontroller en met de betrokken medewerkers van de afdeling Financiën. Hoogachtend,
Deloitte Accountants B.V.
drs. R.M.J. van Vugt RA 088 288 1108 RvanVugt@deloitte.nl Was getekend: drs. R.M.J. van Vugt RA
Op alle opdrachten verricht door Deloitte, behoudens M&A Diensten, zijn de Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020 gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is een zogenoemde affiliate van Deloitte NSE LLP en maakt onderdeel uit van het internationale netwerk van Deloitte Touche Tohmatsu Limited.
Inhoudsopgave Kernpunten van de jaarrekeningcontrole
4
• Kernpunten van de jaarrekeningcontrole
5
Bestuurlijke samenvatting
6
• Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
7
Bevindingen jaarrekening
11
• De financiële positie van uw gemeente
12
• Belangrijkste bevindingen uit onze controle
17
Interne beheersing
23
• Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing
24
Bijlagen
25
• Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen
26
• Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle
27
• Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen
28
• Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2024
29
• Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging
31
© 2025. Deloitte Nederland.
Accountantsverslag 2024 - 250783BA96/WK/3
Kernpunten van de jaarrekeningcontrole
© 2025. Deloitte Nederland.
Accountantsverslag 2024 - 250783BA96/WK/4
Kernpunten van de jaarrekeningcontrole In dit hoofdstuk zijn de kernpunten van de jaarrekeningcontrole overzichtelijk weergegeven. Deze kernpunten lichten wij in het vervolg van dit accountantsverslag nader toe.
Categorie
Onderwerp
Observatie en/of aanbeveling
Algemeen
1. Controleverklaring
1. We hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt bij de jaarstukken 2024.
2. Rechtmatigheid
2. Het college heeft in haar rechtmatigheidsverantwoording rechtmatigheidsfouten gerapporteerd groter dan de verantwoordingsgrens. Deze rechtmatigheidsfouten zijn wel als acceptabel aangemerkt.
3. Fraude
3. De gemeente heeft een frauderisicoanalyse opgesteld, welke medio 2023 door het college is vastgesteld en door de gemeenteraad ter kennisname is aangenomen.
Financiën
1. Financiële positie 2. Realiteitsgehalte begroting
1. De reservepositie ultimo 2024 is met € 3,9 miljoen gedaald ten opzichte van 2023. Uw jaarrekening toont wat betreft de baten en lasten een verschil tussen de begroting en realisatie, en kent een voordelig rekeningresultaat 2024 ad € 2,3 miljoen. 2. Ten opzichte van de begroting na wijziging 2024 liggen baten en lasten (exclusief mutaties reserves) op totaalniveau redelijk in lijn, respectievelijk € 19,8 miljoen hogere baten dan begroot en € 18,6 miljoen hogere lasten dan begroot (na wijziging).
Sociaal domein
Grondexploitatie
IT-omgeving
1. GR Jeugdhulp Rijnmond
1. Vanuit de controle van de GR Jeugdhulp Rijnmond (GR JR) zijn er geen fouten en onzekerheden geconstateerd ten aanzien van de kosten voor Jeugdzorg.
2. Productieverantwoordingen WMO en Jeugd
2. Op basis van de door ons uitgevoerde controle moeten wij de zorgkosten waarvoor géén productieverantwoording met controleverklaring is aangeleverd aanmerken als onzeker. Voor WMO is dit € 0,7 miljoen en voor Jeugd is € 0,9 miljoen aangemerkt als onzeker.
1. Schattingen
1. De grondexploitaties zijn getrouw weergegeven blijkens onze controlewerkzaamheden.
2. Voorziening
2. De gemeente Barendrecht heeft haar voorziening geactualiseerd en in overeenstemming gebracht met de verwachte negatieve resultaten per grondexploitatie.
3. Winstname
3. Op grond van het BBV heeft uw gemeente in het boekjaar 2024 € 2,8 miljoen winst genomen op de grondexploitaties. Deze winstname ziet enkel toe op het complex Vrouwenpolder.
1. General IT Controls
1. Op basis van de bevindingen concluderen wij dat de kwaliteit van de GITCs op dit moment nog onvoldoende is om in het kader van de (financiële) audit een systeemgerichte controleaanpak te ondersteunen. Ondanks de bevindingen die wij hebben geconstateerd zijn wij bij de jaarrekeningcontrole in staat geweest dataanalyse in te zetten als onderdeel van de controleaanpak.
2. Betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomgeving
2. Wij hebben geen significante tekortkomingen gesignaleerd in de automatiseringsomgeving.
© 2025. Deloitte Nederland.
Accountantsverslag 2024 - 250783BA96/WK/5
Kernpunten van de jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
Bestuurlijke samenvatting Bestuurlijk relevante bevindingen en aanbevelingen jaarrekeningcontrole
© 2025. Deloitte Nederland.
Accountantsverslag 2024 - 250783BA96/WK/6
Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Getrouwheid
Rechtmatigheid
Welke verbeteringen zien wij?
•
Wij hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor het getrouwe beeld van de jaarrekening, inclusief de daarin opgenomen rechtmatigheidsverantwoording van het college.
•
De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 1,78 miljoen respectievelijk € 5,34 miljoen.
•
Wij hebben tijdens onze controle van de WNT geen niet-gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd die de materialiteitsgrens conform het controleprotocol WNT te boven gaan.
•
Het college van B&W heeft in haar rechtmatigheidsverantwoording fouten gerapporteerd groter dan de verantwoordingsgrens. Het totaal van onrechtmatigheden bedraagt € 19,1 miljoen. Onderdeel hiervan betreffen overschrijdingen van lasten (op programmaniveau) die niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid voor een bedrag van € 19,0 miljoen en investeringskredieten voor een bedrag van € 0,1 miljoen. Uw college merkt € 19,0 miljoen van de onrechtmatigheden als acceptabel aan.
•
In de paragraaf bedrijfsvoering zijn de bevindingen groter dan de rapporteringstolerantie toegelicht door het college.
•
De gehanteerde verantwoordings- en rapportagegrens bedraagt € 1,78 miljoen respectievelijk € 0,1 miljoen.
•
Wij hebben de conclusies van het college in ons getrouwheidsoordeel betrokken waaruit geen materiële tekortkomingen zijn gebleken.
•
Er is voor een bedrag van € 0,0 miljoen aan Europese aanbestedingsfouten geconstateerd.
•
Wij hebben geen ongecorrigeerde fouten en/of onzekerheden geconstateerd ten aanzien van de SiSa-bijlage die als bijlage bij de jaarstukken is opgenomen. In Bijlage B - Bevindingen controle SiSabijlage 2024 is de voorgeschreven tabel met fouten en onzekerheden opgenomen.
Wij zien dat uw gemeente de volgende verbeteringen heeft gerealiseerd: •
Welke aandachtspunten zien wij?
Het afgelopen jaar heeft de organisatie gewerkt aan de nieuwe organisatiestructuur als gevolg van de ontvlechting van DeBedrijfsvoeringspartner (voorheen: BAR-organisatie). Een uitvloeisel daarvan is de samenwerking tussen de accountant en de medewerkers van de gemeente Barendrecht die betrokken zijn bij de jaarrekening. Vanuit ons is deze samenwerking als positief ervaren en heeft gezorgd voor een goede start van de jaarrekeningcontrole.
Daarnaast onderkennen wij de volgende belangrijke aandachtspunten: •
Specifieke uitkeringen (SiSa): Ten aanzien van de Sisa verantwoordingen constateren wij dat het controle- en verantwoordingsproces stappen heeft genomen ter verbetering. In de opbouw van de dossiers en het uitvoeren van de werkzaamheden is meer structuur aangebracht. Dit komt tot uiting door middel het gebruik van een checklist en het hanteren van een mappenstructuur. Wij zien nog wel aandachtspunten als het gaat om een zichtbare inhoudelijke controle. Dit laatste heeft afgelopen jaar niet plaatsgevonden.
•
Wij merken op dat uw gemeente voor boekjaar 2024 geen uitgangspuntennotitie heeft opgesteld inzake de grondexploitaties. Wij vragen u om een uitgangspuntennotitie op te stellen waarin de gehanteerde uitgangspunten voor het maken van de kosten- en opbrengstramingen zijn opgenomen.
© 2025. Deloitte Nederland.
Accountantsverslag 2024 - 250783BA96/WK/7
Kernpunten van de jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Financiële positie
Realiteitsgehalte begroting
•
De reservepositie ultimo 2024 is verslechterd ten opzichte van 2023. Het eigen vermogen loopt terug van € 55,6 miljoen naar € 51,8 miljoen.
•
De beschikbare weerstandscapaciteit ultimo 2024 bedraagt € 7,9 miljoen (2023: € 14,1 miljoen). Deze weerstandscapaciteit is hoger dan de door de gemeente Barendrecht onderkende en aanwezige risico’s van € 3,9 miljoen (2023: € 9,8 miljoen).
De werkelijke baten en lasten wijken fors af van uw begroting 2024 na wijziging. Waar in uw begroting na wijziging nog werd uitgegaan van € 150,8 miljoen aan lasten en € 145,7 miljoen aan baten, waren de lasten in werkelijkheid € 169,4 miljoen en de baten € 165,5 miljoen. In uw begroting na wijziging werd rekening gehouden met een negatief saldo van baten en lasten van € 5,0 miljoen. Dit bleek in werkelijkheid een negatief saldo van € 3,8 miljoen. Met name op programma 04 Onderwijs, Programma 06 Sociaal Domein, Programma 07 Volksgezondheid en milieu en Programma 08 Volkshuisvesting, RO en stedelijke vernieuwing, zijn forse afwijkingen te zien. De gerealiseerde lasten op programma 06 zijn € 5,1 miljoen hoger dan begroot. De gerealiseerde baten op programma 08 zijn € 7,2 miljoen hoger dan begroot. Voor een nadere uiteenzetting van de verschillen verwijzen wij naar de toelichting op de programma’s in de jaarstukken.
Kwaliteit verslaggeving
Tijdens de controle hebben wij het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingsvraagstukken geëvalueerd. Hierbij valt te denken aan het proces om tot schattingen te komen, zoals bij de grondexploitatie en de voorzieningen. Hierbij hebben wij geen bijzonderheden gevonden.
Frauderisicoanalyse
Via (thema)onderzoeken en interne controles besteedt uw gemeente passende aandacht aan de onderwerpen fraude en integriteit. Daarnaast actualiseert u ieder jaar uw interne frauderisicoanalyse. Wij hebben vastgesteld dat u op een adequate wijze opvolging geeft aan integriteitsmeldingen. Tijdens onze controle over 2024 zijn door ons geen fraudegevallen geconstateerd. Op basis van uw actuele frauderisicoanalyse adviseren wij u om:
Interne beheersing
•
de frauderisico’s en beschreven interne beheersmaatregelen verder te betrekken in uw verbijzonderde interne controles (VIC-plannen en VIC’s) om bestaan en werking van beheersmaatregelen te kunnen toetsen;
•
aandacht te besteden aan financiële verslaggevingsrisico’s, waaronder (fraude)mogelijkheden ten aanzien van resultaatsturing;
•
de frauderisicoanalyse periodiek te betrekken in de communicatie tussen het college en de gemeenteraad.
•
Op basis van de interim-controle 2024 hebben wij bevindingen geïdentificeerd in de interne beheersingsmaatregelen voor de financiële verslaggeving. Onze belangrijkste bevindingen zijn met u gedeeld. In het voorliggende accountantsverslag vindt u onze bevindingen naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole.
•
Uit onze werkzaamheden op de General IT Controls (GITC’s) zijn bevindingen naar voren gekomen met een diversiteit aan impact. De GITC’s worden beheerd door de BedrijfsvoeringsPartner. Op basis van deze bevindingen concluderen wij dat de kwaliteit van de GITC’s op dit moment nog onvoldoende is om in het kader van de audit een systeemgerichte controleaanpak te hanteren. Wij hebben daarom (extra) gegevensgerichte controlewerkzaamheden verricht, waaronder detailcontroles. Hierbij zijn geen afwijkingen geconstateerd.
•
Wij trekken samen met uw gemeente op in het proces van het digitaliseren van de interim- en jaarrekeningcontrole. Tijdens onze controle zetten wij hiertoe diverse tools in.
© 2025. Deloitte Nederland.
Accountantsverslag 2024 - 250783BA96/WK/8
Kernpunten van de jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Sociaal domein
Grondexploitatie
•
Een deel van de werkzaamheden met betrekking tot jeugd loopt via de GR Jeugdhulp Rijnmond. Bij de jaarrekening van GR Jeugdhulp Rijnmond is een goedkeurende verklaring afgegeven. Voor Barendrecht is er geen sprake van onzekerheid met betrekking tot de uitvoering van de zorg.
•
Binnen het zorgdomein (WMO en Jeugd) is een landelijke ontwikkeling zichtbaar waarbij de lasten de afgelopen jaren fors zijn toegenomen. Waar dit in eerste instantie hoofdzakelijk kwam door een toenemende zorgvraag zien we in 2023 dat er met name sprake is van een toenemende zorgzwaarte met betrekking tot de jeugdzorg. Dit betekent dat cliënten vaak een zwaardere en daarmee duurdere vorm van zorg behoeven. Deze ontwikkeling is ook zichtbaar voor de gemeente Barendrecht en heeft mogelijk financiële consequenties.
•
Complicerende factor bij het inschatten van de ontwikkeling van zorgkosten in de komende jaren is de verwachte ontwikkeling van de tarieven van zorgaanbieders. Zorgaanbieders hebben op dit moment te maken met sterk oplopende kosten als gevolg van loonstijgingen en oplopende huisvestingslasten. Dit leidt ertoe dat financiële posities van zorginstellingen in toenemende mate onder druk komen te staan wat naar verwachting een prijsopdrijvend effect heeft op de tarieven. Daarnaast zijn er landelijk reeds jeugdzorgaanbieders die niet meer aan de financiële verplichtingen kunnen voldoen waarbij aan gemeenten op basis van het convenant ‘Bevorderen continuïteit jeugdhulp’ een (verplichte) bijdrage aan deze instellingen wordt opgelegd.
•
Daarnaast is een toenemende schaarste in beschikbaarheid van zorgpersoneel zichtbaar. Dit leidt er toe dat de toenemende zorgvraag steeds vaker niet meer in balans is met het zorgaanbod. Zowel in de WMO als Jeugdzorg is deze ontwikkeling zichtbaar. In toenemende mate zal daardoor niet de zorgvraag bepalend zijn in de omvang van de zorguitgaven maar ook het aanbod. Dit is een breed maatschappelijk probleem waarbij het voor gemeenten slechts beperkt mogelijk is hierin keuzes te maken.
•
Op basis van de door ons uitgevoerde controle moeten wij de zorgkosten waarvoor géén productieverantwoording met controleverklaring is aangeleverd aanmerken als onzeker. Voor WMO is dit € 0,7 miljoen en voor Jeugd is € 0,9 miljoen aangemerkt als onzeker.
•
Voor de grondexploitatie hebben wij het proces, de dossiervorming en de onderbouwingen beoordeeld waarop het management de geactualiseerde schattingen heeft gebaseerd. Wij hebben onder andere de realisatie en de geactualiseerde schattingen ultimo 2024 versus de schattingen in de jaarrekening 2024 geanalyseerd (‘backtesting’).
•
Tevens hebben wij detailwerkzaamheden verricht op belangrijke schattingsonderdelen in de voor de accountantscontrole relevante grondexploitatie-begrotingen, waarbij aandacht besteed is aan de aannemelijkheid van de gedane veronderstellingen en aan de juiste toepassing van het Besluit Begroting en Verantwoording hierin. Op grond van de door ons verrichtte werkzaamheden concluderen wij dat de uitgangspunten die in de grondexploitaties, en dus in de jaarrekening 2024, zijn verwerkt, door ons zijn getoetst als aannemelijk kunnen worden aangemerkt.
•
De belangrijke thema’s die in 2024 gespeeld hebben bij de controle van de waardering van de grondexploitaties, zoals de macro economische ontwikkelingen en de impact hiervan op het verwachte resultaat van de grondexploitaties, hebben wij verder uitgewerkt in het onderdeel “Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie)”.
•
Op grond van het BBV heeft uw gemeente in het boekjaar 2024 € 2,8 miljoen winst genomen op de grondexploitaties. Deze winstname ziet enkel toe op het complex Vrouwenpolder. De verliesvoorziening van complex Bedrijventerrein Oost is verhoogd met € 3,2 miljoen als gevolg van hogere kosten. De verliesvoorziening van complex Lagewei is verlaagd met € 2,5 miljoen als gevolg van hogere opbrengsten.
•
Uw gemeente participeert in de Gemeenschappelijke regeling Nieuw Reijerwaard. Dit betreft het realiseren van een bedrijventerrein, de nog te realiseren kosten en opbrengsten zijn met € 66 miljoen respectievelijk € 66 miljoen hoog. De grondexploitatie sluit momenteel op een positief saldo van € 0,0 miljoen. Gezien de onzekerheid die in het project zit, met name het effect van eventuele toekomstige negatieve prijsontwikkelingen, is dit een heel beperkte marge. Er is voldoende ruimte is om maatregelen te treffen wanneer er bepaalde situaties en/of (financiële) tegenvallers zich voordoen.
•
Wij zijn van mening dat de waardering van de grondexploitatie op basis van de hiervoor beschreven werkzaamheden en bevindingen juist is en consistent is met voorgaand jaar.
© 2025. Deloitte Nederland.
Accountantsverslag 2024 - 250783BA96/WK/9
Kernpunten van de jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen IT-omgeving
Overig
•
Wij hebben geen significante tekortkomingen gesignaleerd in de automatiseringsomgeving.
•
Wij beperken ons dit boekjaar tot de minimaal noodzakelijke IT-werkzaamheden wat betreft de opzet en het bestaan van de interne-beheersing(s)maatregelen), en dus niet op de werking, monitoring en/of eventuele continue verbetering. Net als in voorgaande jaren hanteren wij tijdens onze controle op voorhand een aanpak waarbij wij gegevensgerichte controlewerkzaamheden buiten de ITomgeving plannen, om in te spelen op de onderkende risico’s.
•
Zie de bijlagen A bij dit accountantsverslag waaruit blijkt welke (niet)-gecorrigeerde bevindingen, onzekerheden en tekortkomingen in de toelichtingen wij hebben geconstateerd.
•
In bijlage C is onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging te vinden.
© 2025. Deloitte Nederland.
Accountantsverslag 2024 - 250783BA96/WK/10
Kernpunten van de jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
Bevindingen jaarrekening
© 2025. Deloitte Nederland.
Accountantsverslag 2024 - 250783BA96/WK/11
Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente De vermogenspositie van uw gemeente is verbeterd Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2024 bedraagt € 3,3 miljoen nadelig, waarmee het eigen vermogen met hetzelfde bedrag is afgenomen. Per saldo is tussentijds € 6,1 miljoen in de reserves gestort, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2024 circa € 2,3 miljoen bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans. In het overzicht hiernaast hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2024 circa 23% van het balanstotaal (ultimo 2023: 24% van het balanstotaal). Saldo baten en lasten Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente het gerealiseerde resultaat.
Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemming. Deze tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de onttrekkingen aan en stortingen in reserves gedurende het boekjaar. Deze mutaties in reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de eerdere politieke besluitvorming. Wat het voorgaande concreet betekent voor uw gemeente hebben wij in het overzicht hiernaast weergegeven.
© 2025. Deloitte Nederland.
Accountantsverslag 2024 - 250783BA96/WK/12
Kernpunten van de jaarrekeningcontrole
Eigen vermogen (x € 1 miljoen)
2024
2023
2022
2021
Eigen vermogen per 1 januari
55,6
56,7
57,2
59,6
Tussentijdse resultaatbestemming
6,1
2,2
-/- 4,7
-/- 4,3
Gerealiseerd resultaat
2,3
-/- 3,3
4,2
1,9
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten
-/-3,3
-/- 1,1
-/- 0,5
-/- 2,4
Eigen vermogen per 31 december
51,8
55,6
56,7
57,2
Exploitatieresultaat (x € 1 miljoen) Totale baten
165,5
Totale lasten
-/- 168,8
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten
-3,3
Af: stortingen in reserves
-/- 9,4
Bij: onttrekkingen aan reserves
15,6
Saldo mutaties reserves
6,1
Gerealiseerd resultaat
2,3
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Het overzicht van baten en lasten over het boekjaar 2024 laat een nadelig gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten van € 3,3 miljoen zien, ten opzichte van een begroot nadelig saldo van € 5,0 miljoen (begroting na wijziging).
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten (x € 1 miljoen) €(0,50)
De jaarrekening 2024 sluit – na verwerking van de mutaties in reserves – met een voordeling gerealiseerd resultaat van circa € 2,3 miljoen.
€(1,10) €(2,40)
In de programmaverantwoording geeft het college per programma een verklaring voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. In de rechtmatigheidsverantwoording heeft het college een overzicht opgenomen van overschrijdingen van de lasten op programmaniveau. Daarbij heeft het college onderscheid gemaakt tussen overschrijdingen die zij aanmerkt als acceptabel en niet acceptabel. In de paragraaf bedrijfsvoering geeft het college een nadere toelichting op de niet acceptabele begrotingsafwijkingen boven de vastgestelde rapportagegrens van € 100.000.
€(3,30)
(5) 2021
2022
2023
2024
Mutaties in reserves (x € 1 miljoen) 10
€6,10
€4,80
5 (5)
€(2,20) €(4,30)
(10) 2021
2022
2023
2024
Gerealiseerd resultaat (x € 1 miljoen) 5
3
€4,20 €2,30 €1,90
1 (1) (3) €(3,30)
(5) 2021
© 2025. Deloitte Nederland.
Accountantsverslag 2024 - 250783BA96/WK/13
Kernpunten van de jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
2022
2023
Interne beheersing
2024
Bijlagen
Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Kengetallen voor gemeente Barendrecht (begroot en werkelijk over de periode 2021-2024)
Solvabiliteit De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Als sprake is van een forse schuld en veel eigen vermogen (totaal van algemene en bestemmingsreserves), hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn voor de financiële positie. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. De gemeente Barendrecht heeft voor 2024 een solvabiliteitsratio van 22,4% en kan worden aangemerkt als matig. Grondexploitatiequote
25%
De grondexploitatiequote geeft aan hoe groot de grondpositie (waarde van de grond) is ten opzichte van de totale baten van de gemeente. In de regel geldt: hoe hoger de grondexploitatiequote, hoe groter het risico dat de gemeente loopt. Deze is voor 2024 0,2% en daarmee loopt de gemeente Barendrecht beperkt risico over de grondposities.
Netto schuldquote
24,7%
26,10% 22,20%22,40%
21,30%
Voor de beoordeling van de financiële positie is ook van belang te kijken naar de structurele baten en lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de opbrengsten uit de onroerende zaakbelasting. Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van leningen) te dekken. Deze bedraagt voor 2024 -3,4% en laat zien dat de structurele baten lager zijn dan de structurele lasten.
Kernpunten van de jaarrekeningcontrole
5,2% 4,8%
5% 4% 3% 2%
5%
1%
0%
0% 2021
2022
2023
Begroot
Werkelijk
2024
1,20%
1,10% 0,20%
2021
2022
2023
Begroot
Werkelijk
1% 101,9% 90,5%
100,0% 85,0%
2024
Structurele exploitatieruimte
Netto schuldquote
100%
3,4%
3,1%
120%
Structurele exploitatieruimte
5,70%
6%
24,20%
23,80%
10%
Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de ‘druk’ van de rentelasten en aflossingen op de exploitatie. Voor 2024 bedraagt deze 83,1% en laat daarmee een matige schuldenlast zien ten opzichte van de eigen middelen.
© 2025. Deloitte Nederland.
23,7%
20% 15%
Accountantsverslag 2024 - 250783BA96/WK/14
Grondexploitatiequote
Solvabiliteit
30%
103%
0,50%
97,80% 86%
83,10%
0% -0,2%
80%
-1%
60% -2%
40% 20%
-3%
0%
-4%
-2,60% -3,0%
2021
Bestuurlijke samenvatting
2022
2023
Begroot
Werkelijk
Bevindingen jaarrekening
2024
-3,4%
-3,30%
-3,40%
-3,7%
2021
Interne beheersing
2022
2023
Begroot
Werkelijk
Bijlagen
2024
Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Voorspellende waarde van uw begroting
Saldo baten en lasten | Begroting vs realisatie (x € 1 miljoen)
De jaarrekening 2024 sluit met een negatief saldo van baten en lasten en algemene dekkingsmiddelen van circa € 3,3 miljoen. De begroting is voor uw gemeente een belangrijk sturingsinstrument. Het is een kaderstellend document waarmee de gemeenteraad financiële en beleidsmatige kaders vaststelt waarbinnen het college haar beleid en doelen kan realiseren.
5 -
(5) (10)
De gemeenteraad heeft de focus gelegd op het realiseren van de gestelde doelen. De realiteit hiervan is echter niet altijd in balans met de beschikbare capaciteit en mogelijkheden. Hiermee is de begroting meer gebaseerd op uw politiek-bestuurlijke ambities dan op wat uw gemeente daadwerkelijk met de beschikbare middelen en capaciteit kan realiseren.
-1
-2
€(1,10)
-5
€(5,00)
-9
€(3,30)
€(9,90)
(15)
Begroting Realisatie Begroting Realisatie Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2021 2021 2022 2022 2023 2023 2024 2024
U onderkent het belang dat budgetten, capaciteit en taken in samenhang worden bezien en dat uw organisatie verder toewerkt naar een begroting die is gebaseerd op een realistische planning van activiteiten.
Baten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen)
Uw organisatie is zich bewust van deze problematiek. In dit licht adviseren wij u dit nader te onderzoeken en eventueel maatregelen te nemen om de voorspellende waarde van de begroting van zowel de investeringen als de baten en lasten en de uitvoeringskracht ervan dichter bij elkaar te brengen.
200
Kwaliteit en transparantie van de jaarstukken
50
150
€ 125
€ 128
€ 127
€ 136
€ 130
€ 147
€ 145
€ 165
100 -
Bij de jaarrekeningcontrole hebben wij vastgesteld dat uw jaarstukken 2024 voldoen aan de vereisten uit het BBV. Wij hebben bij onze werkzaamheden de jaarstukken integraal doorgenomen en hebben daarbij – naast de verenigbaarheid van jaarverslag en jaarrekening – vanuit het belang en begrip van de gebruikers van de jaarstukken vooral gelet op de toegankelijkheid en begrijpelijkheid van de daarin opgenomen toelichtingen en analyses. Wij concluderen dat de toelichtingen en analyses in de jaarstukken aan deze criteria voldoen.
Begroting Realisatie Begroting Realisatie Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2021 2021 2022 2022 2023 2023 2024 2024
Lasten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 200 150
€ 134
€ 129
€ 132
€ 137
€ 140
€ 149
€ 150
€ 169
100 50 Begroting Realisatie Begroting Realisatie Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2021 2021 2022 2022 2023 2023 2024 2024
© 2025. Deloitte Nederland.
Accountantsverslag 2024 - 250783BA96/WK/15
Kernpunten van de jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Weerstandscapaciteit (x € 1 miljoen) Het weerstandsvermogen is toegenomen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de door de gemeente geschatte risico’s. De ratio weerstandsvermogen bedraagt voor 2024 1,99 en is daarmee vooralsnog voldoende om de risico’s op te vangen. Beschikbare weerstandscapaciteit
20 € 14,1
€ 13,3 € 12,6
€ 9,8
10
De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 7,9 miljoen (2023: € 14,1 miljoen). De beschikbare weerstandscapaciteit is afgenomen ten opzichte van voorgaand jaar.
€ 7,9
€ 6,6 € 5,0
€ 3,9
Benodigde weerstandscapaciteit De inventarisatie van risico’s – die in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag is opgenomen – geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een schatting van de kans dat het geïdentificeerde risico zich voordoet, om daarmee de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij geeft het college een doorlopend inzicht in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en is vermeld welke risico’s zijn vervallen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook is een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de belangrijkste risico’s.
2021
2023
Benodigde weerstandscapaciteit
2024
Beschikbare weerstandscapaciteit Ratio weerstandscapaciteit
4,00
Uw gemeente heeft op basis van deze risico-inventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Het berekende bedrag voor specifieke risico’s bedraagt € 3,9 miljoen (2023: € 9,8 miljoen). Ten opzichte van 2023 is hiermee sprake van een afname. Uw weerstandscapaciteit van € 7,9 miljoen is toereikend in relatie tot de berekende risico’s van € 3,9 miljoen. Dit heeft het college inhoudelijk nader toegelicht in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag.
2022
2,52
2,00 2,02
2,00
1,40
2021
2022
2023
2024
Ratio weerstandscapaciteit
© 2025. Deloitte Nederland.
Accountantsverslag 2024 - 250783BA96/WK/16
Kernpunten van de jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
Rechtmatigheidsverantwoording Vanaf het boekjaar 2023 wordt geadviseerd om in de jaarrekening een rechtmatigheidsverantwoording op te nemen waarin het college zich verantwoordt over de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties (inclusief begrotingsrechtmatigheid). Een uitgebreidere toelichting op de onrechtmatigheden en de vervolgacties om deze op te lossen/te voorkomen is opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering van het jaarverslag.
Daarnaast hebben wij vastgesteld dat het college de financiële verordening en controleverordening heeft geactualiseerd. Deze zijn door de gemeenteraad vastgesteld in haar vergadering d.d. 19 december 2023. In de financiële verordening zijn eveneens specifieke richtlijnen opgenomen over de wijze en diepgang van rapporteren over rechtmatigheid en de wijze waarop het college om dient te gaan met begrotingsafwijkingen. Deze komen hierna nader aan bod.
Voorwaardencriterium
Verantwoordings- en rapportagegrens
Begrotingscriterium
De gemeenteraad heeft de verantwoordings- en rapportagegrens vastgesteld. De verantwoordingsgrens heeft het college gehanteerd bij het opmaken van de rechtmatigheidsverantwoording en de uiteindelijke conclusie daaromtrent. Fouten en onduidelijkheden die de verantwoordingsgrens niet overschrijden, zorgen voor een positieve uiting van het college waaruit blijkt dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen. De rapporteringsgrens bepaalt de diepgang van de toelichting van het college in de paragraaf bedrijfsvoering.
Bij de rechtmatigheidsverantwoording vormt het begrotingscriterium een belangrijk toetsingscriterium. Financiële beheershandelingen, die ten grondslag liggen aan de baten, laste en balansmutaties, dienen tot stand te zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en de hiermee samenhangende programma’s (begrotingscriterium). Uitgangspunt hiervoor is het niveau waarop de raad de budgetten in de begroting en bij investeringen geautoriseerd heeft. In de begroting zijn de bedragen voor de lasten en baten vermeld die door de raad zijn vastgesteld. Dit houdt in dat de financiële beheershandelingen dienen te passen binnen de begroting.
Uit de in de jaarrekening opgenomen rechtmatigheidsverantwoording blijkt dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede balansmutaties niet rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor gestelde verantwoordingsgrens. Het totaal van onrechtmatigheden bedraagt € 19,1 miljoen, waarvan uw college een bedrag van € 19,0 miljoen aan onrechtmatigheden, overeenkomstig de regels in de financiële verordening, als acceptabel aanmerkt. Wij volgen de redenering van het college.
De gemeenteraad en het college hebben afspraken gemaakt in welke situatie lastenoverschrijdingen onrechtmatig maar acceptabel zijn (lastenoverschrijdingen zijn en blijven onrechtmatig, maar zijn onder voorwaarden acceptabel wat betekent dat het college deze niet hoeft toe te lichten in de paragraaf bedrijfsvoering. Hieruit blijkt het volgende:
Gemeenten stellen via de financiële verordening en/of onderliggende nota’s kaders vast die van invloed zijn op verslaggeving. Het gaat hier om de invulling van de ruimte die het BBV geeft voor eigen gemeentelijke kaders. Denk hierbij aan grenzen voor het activeren van investeringen, afschrijvingstermijnen, omgang met reserves en voorzieningen en dergelijke. Deze vallen onder het getrouwe beeld en vallen per definitie onder de reikwijdte van de reguliere accountantscontrole. Ook voorwaarden die direct van invloed zijn op de verslaggeving c.q. het getrouwe beeld van de jaarrekening worden niet opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. Hierbij kan worden gedacht aan het niet naleven van voorwaarden met betrekking tot recht, hoogte, duur, termijnen, normbedragen, doelgroep en grondslag bij bijvoorbeeld bijstandsverlening, maatschappelijke ondersteuning, inkomensoverdrachten en het opleggen van belastingen dat tot gevolg heeft dat de bijhorende lasten of opbrengsten onjuist of onvolledig zijn. Het niet naleven van deze voorwaarden heeft direct invloed op het getrouwe beeld van deze posten in de jaarrekening.
Normenkader Het college heeft het van toepassing zijnde normenkader in kaart gebracht. Dit normenkader is door de gemeenteraad vastgesteld in haar vergadering d.d. 11 december 2024. Wij hebben vastgesteld dat dit normenkader leidend is geweest voor het college om te komen tot de rechtmatigheidsverantwoording en de toelichtingen in de paragraaf bedrijfsvoering.
© 2025. Deloitte Nederland.
Accountantsverslag 2024 - 250783BA96/WK/17
Kredietoverschrijdingen
Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld aan de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De eisen c.q. voorwaarden zijn afkomstig uit de relevante wet- en regelgeving zoals opgenomen in het normenkader, en hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur.
Begrotingsrechtmatigheid
Díe onderwerpen die niet onder het getrouwheidsoordeel van de accountant vallen, hebben we onderstaand nader toegelicht inclusief de wijze waarop het college deze in haar werkzaamheden heeft betrokken.
€ 19,0 miljoen, waarvan het volledige bedrag als acceptabel is aangemerkt.
Aanbestedingen
Misbruik en oneigenlijk gebruik-criterium
Uw gemeente voert in het kader van de controle op de naleving van de aanbestedingsregels jaarlijks een uitgebreide ‘spendanalyse’ uit die in samenspraak met ons tot stand komt. Er zijn dit jaar geen onrechtmatigheden als gevolg van het niet naleven van de Europese aanbestedingsregels geconstateerd.
€ 0,1 miljoen, waarvan het volledige bedrag als onrechtmatig is aangemerkt.
Uw college heeft conform bijlage 4 van de Kadernota rechtmatigheid van de commissie BBV de opboeking van fraudevorderingen opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. Deze bedraagt voor 2024 € 0.
Kernpunten van de jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
Sociaal domein Actualiteiten Binnen het zorgdomein (WMO en Jeugd) is een landelijke ontwikkeling zichtbaar waarbij de lasten de afgelopen jaren fors zijn toegenomen. Waar dit in eerste instantie hoofdzakelijk kwam door een toenemende zorgvraag zien we in 2024 dat er met name sprake is van een toenemende zorgzwaarte met betrekking tot de jeugdzorg. Dit betekent dat cliënten vaak een zwaardere en daarmee duurdere vorm van zorg behoeven. Dezelfde ontwikkeling is zichtbaar voor de gemeente Barendrecht en heeft mogelijk financiële consequenties. Complicerende factor bij het inschatten van de ontwikkeling van zorgkosten in de komende jaren is de verwachte ontwikkeling van de tarieven van zorgaanbieders. Zorgaanbieders hebben op dit moment te maken met sterk oplopende kosten als gevolg van loonstijgingen en oplopende huisvestingslasten. Dit leidt ertoe dat financiële posities van zorginstellingen in toenemende mate onder druk komen te staan wat naar verwachting een prijsopdrijvend effect heeft op de tarieven. Daarnaast zijn er landelijk reeds jeugdzorgaanbieders die niet meer aan de financiële verplichtingen kunnen voldoen waarbij aan gemeenten op basis van het convenant ‘Bevorderen continuïteit jeugdhulp’ een (verplichte) bijdrage aan deze instellingen wordt opgelegd.
Daarnaast doet er zich een aanhoudend probleem voor: zorginstellingen hebben moeite om aan deze stijgende vraag te voldoen. Capaciteitsbeperkingen en een gebrek aan personeel belemmeren het vermogen van de gemeente om adequate zorg in te kopen, ondanks de beschikbare financiële middelen. Dit resulteert in een kloof tussen wat de gemeente wenst te bieden en wat feitelijk haalbaar is. Dit speelt in zowel WMO als Jeugdzorg. In toenemende mate zal daardoor niet de zorgvraag bepalend zijn in de omvang van de zorguitgaven maar ook het aanbod. Dit is een breed maatschappelijk probleem waarbij het voor gemeenten slechts beperkt mogelijk is hierin keuzes te maken. Sociaal domein | PGB-bestedingen De PGB-bestedingen zijn (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft – net als in voorgaande jaren – bij de PGB-verantwoordingen voor Jeugd en Wmo over 2024 een controleverklaring met beperking verstrekt. De PGB-bestedingen over 2024 bedragen circa € 1,7 miljoen (2023: € 1,9 miljoen).
© 2025. Deloitte Nederland.
Accountantsverslag 2024 - 250783BA96/WK/18
Uw organisatie heeft de voorgaand jaar getroffen aanvullende interne beheersmaatregelen en interne controles ook over 2024 gehandhaafd c.q. uitgevoerd. Hiermee is voldoende zekerheid verkregen over de prestatielevering en rechtmatigheid van de PGB-bestedingen. In dit kader is onder andere nader onderzoek uitgevoerd bij een representatief aantal gebruikers van deze PGB-gelden. Met de getroffen beheersmaatregelen en uitgevoerde interne controles is voor de PGB-bestedingen over 2024 voldoende zekerheid verkregen wat betreft zowel de getrouwheid als rechtmatigheid van deze bestedingen.
SiSa Wij constateren dat het controle- en verantwoordingsproces omtrent de SiSa-bijlage nog altijd niet optimaal is verlopen. In 2024 zien wij een afname van het aantal SiSa-regelingen naar 25 regelingen (2023: 29). Wij hebben geconstateerd dat de aanlevering van de onderbouwende documentatie op een gestructureerde manier plaatsvindt. Wel zien wij dat er nog verbetering in het proces kan plaatsen op het gebied van interne inhoudelijke toetsing. Nu ontbreekt er een duidelijke inhoudelijke beoordeling van de regelingen.
Sociaal domein | Productieverantwoordingen De gemeente heeft voor de uitvoering van de Wmo en de lokale Jeugdzorg overeenkomsten gesloten met zorgaanbieders. De zorgaanbieders verantwoorden jaarlijks hun productie (aantal zorgleveringen maal de afgesproken prijs) door middel van een productieverantwoording. Afhankelijk van de omvang van de productie moet de zorgaanbieder de verantwoording voorzien van een controleverklaring van een accountant. Op deze manier verkrijgt de gemeente zekerheid over de rechtmatigheid van de zorgkosten. Op basis van de door ons uitgevoerde controle moeten wij de zorgkosten waarvoor géén productieverantwoording met controleverklaring is aangeleverd aanmerken als onzeker. Voor WMO is dit € 0,7 miljoen en voor Jeugd is € 0,9 miljoen aangemerkt als onzeker. Controle jaarrekening 2024 van de gemeenschappelijke regeling Jeugdhulp Rijnmond De uitvoering van de regionale jeugdzorg is door uw gemeente belegd bij de gemeenschappelijke regeling Jeugdhulp Rijnmond. Met de gemeenschappelijke regeling Jeugdhulp Rijnmond rekent u op basis van een deelnemersbijdrage af. Daarnaast kan er sprake zijn van eventuele extra, direct opeisbare tekorten. Naar aanleiding van de controle van de accountant van de GR Jeugdhulp Rijnmond zijn er geen fouten en onzekerheden.
Kernpunten van de jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) •
De voorraad onderhanden werk De balanspost met de belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitatie). Deze balanspost is door het saldo ultimo 2024 ad € 0,4 miljoen relevant voor de accountantscontrole, maar ook door de schattingen die een rol spelen bij het ramen van de in 2024 e.v. nog te realiseren baten ad € 38,9 miljoen en lasten ad € 34,0 miljoen. De nog te realiseren baten en lasten vormen samen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het verwachte resultaat bij afsluiting van de projecten. Dit leidt tot een voorziening indien het college verwacht dat het project verlieslatend is en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Voor de waardering van grondexploitatie dient de gemeente per individueel project te bepalen of de gemeente de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar beste schatting, terugverdient. Ultimo 2024 gaat het om 5 individuele projecten. Ten behoeve van de waardering van de bouwgronden in exploitatie per balansdatum, dient de gemeente per individuele grondexploitatie te bepalen of de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar de beste inschatting, terugverdiend zal worden.
De gemeente Barendrecht schat per 31 december 2024 in dat er voor de plannen Bedrijventerrein Oost, Lagewei en Carnisselande sprake zal zijn van toekomstige verliezen. Hiervoor is een voorziening gevormd van € 7,0 miljoen. Dit is in overeenstemming met het Besluit Begroting en verantwoording. Het controleproces van de waardering van de voorraad onderhanden werk De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vijf P’s: •
Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt. Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn.
© 2025. Deloitte Nederland.
Accountantsverslag 2024 - 250783BA96/WK/19
•
•
•
Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente? Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin ontwikkelt. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen? Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen en dus naar bouwcapaciteit is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij horende prijsontwikkelingen? Parameters: zijn de parameters voor kosten en opbrengstenstijgingen opportuun, beredeneerd vanuit de huidige situatie en de best mogelijke inschatting van de toekomstige ontwikkeling van de grondprijzen en de plankosten?
De 5 P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf ‘Grondbeleid’.
Analyse grondexploitaties
Totale boekwaarde bouwgronden in exploitatie (x € 1 miljoen)
10 8
€8,40
7
6 4 2
4,5
2021
2022
€0,40 2024
2023
Ontwikkeling boekwaarde
Overzicht nog te realiseren baten en lasten (x € 1 miljoen) 50 € 38,90 € 34,00
40 30 20
€ 28,20
€ 28,00 € 19,00
€ 23,00 € 17,00
€ 13,10
10 -
Uit nevenstaande figuren blijkt dat de boekwaarde en/of de geraamde baten en lasten van de bouwgronden in exploitatie in 2024 is afgenomen. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door hogere lasten voor het project Bedrijventerrein Oost.
2021
2022
2023
2024
Nog te realiseren baten
Nog te realiseren lasten
Interne beheersing
Bijlagen
Parameters Bij de controle van de gehanteerde parameters (kostenstijging, opbrengstenstijging, disconteringsvoet en rente) hebben wij geen materiële afwijkingen geconstateerd. Daarmee achten wij de parameters voor de waardering van de grondexploitatie aannemelijk.
Kernpunten van de jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor het actualiseren van de grondexploitaties – vooral de uitgangspunten voor planning (fasering), programmering en prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijging en de gehanteerde rekenrente (rente-omslagmethode), hebben wij het volgende in overweging genomen: •
•
Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd. Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen, met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente?
•
Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad.
•
Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).
De grondexploitaties zijn door het college voor de jaarrekening 2024 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd) en waar nodig zijn de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening noodzakelijk is. Tussentijdse winstneming In juli 2019 heeft de commissie BBV de notitie ‘Grondbeleid in begroting en jaarstukken’ gepubliceerd. Hierin is opgenomen dat gemeente voor tussentijdse winstneming de ‘Percentage Of Completion methode’ (POCmethode) moeten toepassen. Hierbij geldt dat gemeenten, indien aan een aantal voorwaarden is voldaan, tussentijds winst moeten nemen.
Op grond van de POC-methode heeft uw gemeente in het boekjaar 2024 voor € 2,8 miljoen aan tussentijdse winst genomen op de grondexploitaties welke volledig toeziet op complex Vrouwenpolder. Prijs-component (opbrengsten) De nog te realiseren opbrengsten bedragen € 38,9 miljoen. Bij deze controle hebben wij onder andere een aansluiting gemaakt met de plangebieden (juistheid aantal m2’s) en een vergelijking met gerealiseerde grondprijzen in het verleden. Prijs-component (opbrengsten) In 2024 zijn voor de plankosten P*Q-ramingen opgesteld. Wij hebben vastgesteld dat de ingerekende plankosten niet onaannemelijk zijn en hebben wij geen materiële bijstellingen in 2024 geconstateerd. Kostenontwikkeling De afgelopen maanden is sprake geweest van een forse stijging van bepaalde kostensoorten, waaronder bouwmaterialen. Dit kan een belangrijke impact hebben op de omvang van de nog te maken kosten. Hierbij hebben wij geen materiële afwijkingen geconstateerd. Belangrijkste bevindingen inzake waardering grondexploitaties Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan.
Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat, en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier bijvoorbeeld al contracten of overeenkomsten aan ten grondslag of niet). Naast de hiervoor genoemde elementen spelen bij de risicoclassificatie van de individuele projecten ook de aard van het project, de programmering en de doorlooptijd een belangrijke rol.
Op grond van onze risicoanalyse hebben wij geconcludeerd dat de grondexploitaties binnen uw gemeente materieel zijn, waarbij wij alle grondexploitaties oor onze controle op deelcomplexniveau hebben geanalyseerd en – waar wij dat noodzakelijk achten op grond van onze professionele oordeelsvorming – geselecteerd voor nadere controle. Van deze (deel)projecten hebben wij de aannemelijkheid van de nog te realiseren kosten en opbrengsten getoetst en is tevens de getroffen verliesvoorziening of de verantwoorde (tussentijdse) winstneming gecontroleerd. Wij verwachten dat uw gemeente in 2024 blijvend de projecten opnieuw actualiseert en beoordeeld of baten en lasten waar in de berekening rekening mee gehouden wordt nog gerealiseerd gaan worden. De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2024 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente: •
Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten;
•
Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten in de grondexploitaties;
•
Een niet onaannemelijk niveau heeft bepaald van de nog te maken planen civiele kosten.
Verder merken wij volledigheidshalve op dat wij voor de waardering van de grondexploitatie per 31 december 2024 de per die datum vastgestelde projectkaders en genomen besluiten betrokken hebben bij de controle van de waardering. Er is geen rekening gehouden met de effecten van eventuele toekomstige, nog vast te stellen, ambities van uw gemeente. Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de grondexploitaties een betrouwbaar beeld geven van de waardering van uw grondexploitaties.
Voor het toepassen van de POC-methode is het van belang dat uw gemeente het resultaat betrouwbaar kan schatten. Ook moet er sprake zijn van verkochte grond en gerealiseerde kosten.
© 2025. Deloitte Nederland.
Accountantsverslag 2024 - 250783BA96/WK/20
Kernpunten van de jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) Gemeenschappelijke regeling Nieuw Reijerwaard Uw gemeente participeert tezamen met de gemeenten Ridderkerk en Rotterdam in de gemeenschappelijke regeling Nieuw Reijerwaard. Deze gemeenschappelijke regeling heeft als belangrijkste doel het realiseren van een bedrijventerrein. De organisatie wordt gecontroleerd door een andere externe accountant. Conform de voorschriften hebben wij een dossierreview uitgevoerd bij de accountant en daarbij vastgesteld dat wij kunnen steunen op de werkzaamheden van de externe accountant van de gemeenschappelijke regeling. Wij onderkennen net als in de voorgaande jaren verhoogde risico’s ten aanzien van deze grondexploitatie op het gebied van de nog te realiseren kosten en opbrengsten. De nog te realiseren kosten en opbrengsten zijn met € 66 miljoen respectievelijk € 66 miljoen onverminderd hoog. De grondexploitatie sluit momenteel op een positief saldo van € 0,0 miljoen euro. Gezien de onzekerheid die in het project zit, is dit een heel beperkte marge. Wij hebben wel geconstateerd dat er voldoende ruimte is om maatregelen te treffen wanneer er bepaalde situaties en/of (financiële) tegenvallers zich voordoen.
© 2025. Deloitte Nederland.
Accountantsverslag 2024 - 250783BA96/WK/21
Kernpunten van de jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
Fraude, integriteit, en naleving wet- en regelgeving De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving Bij onze controle vragen wij u jaarlijks inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking kan bevatten door fraude of het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van de inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, en de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad. Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. In onze managementletter hebben wij gerapporteerd over fraude en integriteit, en de stappen die uw gemeente hierin heeft gezet. Wij hebben vastgesteld dat uw college in april 2023 de frauderisicoanalyse heeft vastgesteld en in mei 2023 ter kennisname is aangenomen door de gemeenteraad. Dit draagt bij aan de bewustwording van de risico’s die u als organisatie loopt. Wij adviseren u deze frauderisicoanalyse blijvend periodiek te actualiseren. Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude
Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, doordat sprake kan zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen of verkeerd voorstellen van zaken, of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. Wij hebben de accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. Fraude en integriteit Jaarlijks verkrijgen wij inzicht in de integriteitsmeldingen, die wij vervolgens doorspreken met uw ambtelijke organisatie. Wij hebben op basis van onze controle en de besprekingen geen fraudegevallen geconstateerd. Onze conclusie is voorts dat uw gemeente op een adequate wijze opvolging geeft aan geïdentificeerde integriteitskwesties, en hierover tijdig met ons in contact treedt.
De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college, inclusief het invoeren en onderhouden van interne beheersingsmaatregelen voor de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten.
© 2025. Deloitte Nederland.
Accountantsverslag 2024 - 250783BA96/WK/22
Kernpunten van de jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
Interne beheersing
© 2025. Deloitte Nederland.
Accountantsverslag 2024 - 250783BA96/WK/23
Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing vanuit de controle van het boekjaar 2024 Managementletter 2024, toegespitst op de interne (financiële) beheersing Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in het najaar van 2024 een interim-controle uitgevoerd. Deze interim-controle was primair gericht op de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing, voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid en rechtmatigheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. Voor de bevindingen van de interim-controle verwijzen wij naar onze managementletter 2024 gedateerd d.d. 11 februari 2025. In de managementletter hebben wij een aantal aandachtspunten voor het opstel- en controleproces van de jaarrekening 2024 benoemd. Als onderdeel van onze werkzaamheden voor de jaarrekening zijn wij nagegaan of deze aandachtspunten voldoende zijn opgevolgd. Voor zover de opvolging en/of onze controle ervan hiertoe aanleiding geven, hebben wij onze bevindingen in dit accountantsverslag bij het betreffende onderwerp verwerkt. Memoriaalboekingen Memoriaalboekingen zijn (correctie)boekingen die niet via de reguliere boekingsgang plaatsvinden. Deze boekingen zijn hierdoor in opzet meer risicovol en daarom besteden wij bij onze controle extra aandacht aan deze boekingen.
Om de controle zo efficiënt en effectief mogelijk uit te voeren, en toe te spitsen op het specifieke risico en karakter van memoriaalboekingen, hebben wij gebruikgemaakt van een data-analyse tool. Hieruit zijn geen onjuistheden, onrechtmatigheden of anderszins bijzonderheden gebleken.
•
Toegangsbeheersing: beheersmaatregelen die verzekeren dat enkel geautoriseerde personen toegang hebben tot de IT-systemen, en enkel voor zover dat benodigd is uit hoofde van de functie.
•
Wijzigingsbeheer: beheersmaatregelen die verzekeren dat enkel geautoriseerde wijzigingen worden doorgevoerd en dat deze wijzigingen op een adequate wijze zijn getest voordat ze naar productie worden gebracht.
•
Datacenter en netwerkoperaties: beheersmaatregelen die verzekeren dat geautomatiseerde gegevensverwerking en opslag op betrouwbare wijze plaatsvindt.
Uit onze werkzaamheden zijn bevindingen naar voren gekomen met een diversiteit aan impact. Op basis van deze bevindingen concluderen wij dat de kwaliteit van de GITCs op dit moment nog onvoldoende is om in het kader van de (financiële) audit een systeemgerichte controleaanpak te ondersteunen.
In onze beoordeling van de GITCs hebben wij beheersmaatregelen binnen de volgende drie deelgebieden getoetst:
© 2025. Deloitte Nederland.
Accountantsverslag 2024 - 250783BA96/WK/24
Als gevolg van het (vooralsnog) onvoldoende opvolgen van de aanbevelingen op dit gebied hebben wij ook voor de jaarrekeningcontrole 2024 niet zonder meer kunnen steunen op de geautomatiseerde gegevensverwerking. Het gevolg van deze conclusie is dat wij meer gegevensgericht werk hebben moeten verrichten, waaronder het uitvoeren van specifieke werkzaamheden om de betrouwbaarheid van data en lijstwerk vast te stellen.
Ondanks de bevindingen die wij hebben geconstateerd zijn wij bij de jaarrekeningcontrole in staat geweest data-analyse in te zetten als onderdeel van de controleaanpak voor de memoriaalboekingen. Hierbij hebben wij met data-analyse een diepgaande en risicogerichte analyse uitgevoerd van deze in opzet meer risicovolle boekingen.