819208 Brief college over Meicirculaire 2023 gemeentefonds

Aan de leden van de gemeenteraad

Uw brief van: Uw kenmerk: Bijlage(n): Onderwerp:

---Meicirculaire 2023 gemeentefonds

Ons kenmerk: Contactpersoon: Team: Telefoonnummer: Datum:

819208 C. Kolf Financiën 14 0180 20 juni 2023

Geachte raadsleden, Via deze brief informeren wij u over de meicirculaire 2023 met betrekking tot het gemeentefonds. Deze circulaire is gebaseerd op de Voorjaarsnota 2023 van het Rijk. Kernboodschap Naast (taak)mutaties en actualisatie zijn dit de belangrijkste punten:  Positieve bijstelling accres 2022 en meerjarige accressen tot en met 2027 voor de loon- en prijsontwikkeling ten opzichte van september 2022.  Structureel € 1 miljard vanaf 2027 vooruitlopend op de invoering van een nieuwe financieringssystematiek.  Extra geld voor Jeugdzorg in 2024 en 2025 nadat het Rijk en de VNG op 18 april 2023 een financieel principeakkoord hebben bereikt, uiteraard nog onder voorbehoud van omzetting naar een definitief akkoord op de Hervormingsagenda.  Voor een aantal regelingen/mutaties is ook uitvoeringscapaciteit nodig en daarvoor zullen mogelijk extra middelen nodig zijn. Voorstellen volgen via de reguliere P&C cyclus. Financiële gevolgen Op de volgende pagina volgen de mutaties voor Barendrecht met daaronder puntsgewijze toelichting.

Pagina 2 van 7

Onderwerp: Meicirculaire 2023 gemeentefonds Meicirculaire 2023 gemeentefonds Gemeente:

Barendrecht

Uitkeringsfactoren:

Lopende prijzen Basis: Vergelijk:

Meicirculaire 2023 Decembercirculaire 2022

Let op! Alle bedragen x € 1.000 A. Beginstand december 2022

2023

2024

2025

2026

2027

77.550

79.266

83.678

81.616

81.618

597

1.480

2.421

2.587

2.738

846

572

555

534

507

1.443

2.052

2.976

3.121

5.517

147

87

98

103

B. Accres, uitkeringsfactor en uitkeringsbasis 1. Ontwikkeling Accres (meerjarige loon- en prijsontwikkeling)

2.272

2. Financieringssystematiek (nieuw vanaf 2027) 3. Hoeveelheidsverschillen op de maatstaven Totaal B. mutaties Accres, uitkeringsfactor/uitkeringsbasis C. Taakmutaties 4. Flankerend beleid energiearmoede

66

5. Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden

53

6. Loon- en prijsbijstelling 2023 AP Jeugdhulp 7. Loon- en prijsbijstelling 2023 Voogdij 18+

93

8. Compensatieregeling voogdij 18+

-54

9. Integraal Zorgakkoord (WMO abonnementstarief)

182

179

180

10. Terugdraaien eigen bijdrage huishoudelijke hulp WMO

163

161

162

-374

-376

11. Herinvoering eigen bijdrage WMO 12. Jeugdzorg (zie ook correctie bestaande stelpost nr. 19) Totaal C. Taakmutaties

2.460

1.535

158

2.705

2.070

-34

-34

-250

-250

-250

-250

-250

35

38

25

26

D. Overige mutaties/ Decentralisatie-uitkeringen 13. Brede impuls combinatiefuncties/buurtsportcoaches - zie nr. 20 14. Leerlingenvervoer Oekraïne

27

15. Taal voor ontheemden uit Oekraïne

19

16. Maatschappelijke begeleiding

52

17. RES - voor regio bedoeld dus correctie via nr. 21

570

18. Overige kleinere mutaties

12

Totaal D. Overige mutaties

430

-215

-212

-225

-224

E. Totaal mutaties mei 2023 (B t/m D)

2.031

4.542

4.834

2.862

5.259

79.581

83.808

88.512

84.478

86.877

-3.005

-2.770

0

0

250

250

250

250

0

-1.080

-1.621

-1.387

-1.138

-320

-3.835

-4.141

-1.137

-888

1.711

707

693

1.725

4.371

F. Berekening eindstand na meicirculaire 2023 (A + E) G. Correcties 19. Jeugdzorg correctie bestaande stelpost in begroting 20. Brede impuls combinatiefuncties/buurtsportcoaches -opvoeren programmabudget vanwege aanvr. Specifieke uitkering (SPUK)

250

21. RES is voor de regio en dus niet voor Barendrecht

-570

22. Advies PZH: opnemen extra indexering voor prijsontwikkeling Totaal G. Correcties H. Verwacht effect meicirculaire (E+G)

Onderwerp: Meicirculaire 2023 gemeentefonds

Pagina 3 van 7

Toelichting 1. Accres, uitkeringsfactor en uitkeringsbasis Bijstelling accres 2022: extra prijsbijstelling van € 127 miljoen vanaf 2023. Een voordeel voor Barendrecht van € 6 ton vanaf 2022. De meerjarige accressen voor de loon- en prijsontwikkeling zijn van 2023 tot en met 2027 ten opzichte van september 2022 positief bijgewerkt. Voor Barendrecht betekent dit een voordeel voor 2024 van € 1,5 miljoen cumulatief oplopend naar € 2,7 miljoen vanaf 2027. 2. Financieringssystematiek (nieuw vanaf 2027 structureel) Vooruitlopend op een nieuwe financieringssystematiek heeft het kabinet in de septembercirculaire 2022 in 2026 eenmalig € 1 miljard beschikbaar gesteld. Dit bedrag is nu vanaf 2027 structureel opgenomen. Later dit jaar, in de septembercirculaire 2023, wordt van dit bedrag nog een deel in het BTWcompensatiefonds (BCF) gestort. Voor Barendrecht een totaal structureel voordeel vanaf 2027 van afgerond € 2,3 miljoen. 3. Hoeveelheidsverschillen op de maatstaven Naast de mutaties in de algemene uitkering vanuit het Rijk wordt een deel van de mutatie veroorzaakt door actualisatie verdeelmaatstaven specifiek voor Barendrecht. 4. Flankerend beleid energiearmoede Het kabinet stelt in totaal incidenteel € 200 miljoen voor de jaren 2022 tot en met 2024 beschikbaar om een stapeling van sociale en maatschappelijke problemen als gevolg van de hoge inflatie te voorkomen.

Van dit bedrag wordt nu € 50 miljoen via het gemeentefonds beschikbaar gesteld voor de verwachte extra inzet die nodig zal zijn op het gebied van vroegsignalering en om gemeenten tegemoet te komen in het verwachte extra beroep op bijzondere bijstand. In een latere circulaire worden we geïnformeerd over de incidentele middelen voor 2024. Voor Barendrecht nu een compensatie van € 66.000 voor 2023. 5. Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden Voor de Aanpak Geldzorgen, Armoede en Schulden, die in juli 2022 aan de Tweede Kamer is gepresenteerd, heeft het kabinet in 2023 in totaal € 118 miljoen beschikbaar gesteld. Van deze middelen wordt nu € 40 miljoen via het gemeentefonds beschikbaar gesteld als investering in betere dienstverlening door gemeenten op het gebied van armoede en schulden. Voor Barendrecht nu een compensatie van € 53.000 voor 2023. 6. Loon- en prijsbijstelling 2023 AP Jeugdhulp De gereserveerde middelen binnen het Rijk op de Algemene Post (AP) worden gecompenseerd voor loon- en prijsontwikkeling. Het deel daarvan wat betrekking heeft op de bij Voorjaarsnota 2023 vrijgegeven middelen wordt nu toegevoegd aan de algemene uitkering. Voor Barendrecht voor de jaren 2024 € 147.000 en 2025 € 87.000. 7. Loon- en prijsbijstelling 2023 Voogdij 18+ Per 2023 is een deel van de integratie-uitkering Voogdij 18+ overgeheveld naar de algemene uitkering.

Op basis van de huidige normeringssystematiek telt dit budget in 2023 nog niet mee in de grondslag van het accres voor de jaren 2023 tot en met 2025. Daarom wordt nog één keer loon- en prijsbijstelling toegekend voor de periode 2023 tot en met 2025. Voor Barendrecht drie jaar rond de € 100.000 per jaar.

Onderwerp: Meicirculaire 2023 gemeentefonds

Pagina 4 van 7

8. Compensatieregeling voogdij 18+ Dit betreft de vorming van de compensatieregeling ‘Onderbreking financieringssystematiek voogdij en 18+’. Gelet op de hoogte van de goedgekeurde aanvragen en dat er twee jaren in één keer worden afgehandeld, is het bedrag (van € 30 miljoen uit 2022) verhoogd naar € 59,5 miljoen. Daarom wordt nu € 29,5 miljoen overgeboekt van de algemene uitkering naar de integratie-uitkering. Voor Barendrecht een éénmalige uitname van € 54.000 over 2023. 9. Integraal Zorgakkoord (WMO abonnementstarief) Het kabinet stelt vanaf 2025 structureel € 110 miljoen beschikbaar samenhangend met het Integraal Zorgakkoord, ter compensatie voor gestegen kosten als gevolg van de invoering van het abonnementstarief Wmo. Voor Barendrecht € 180.000 per jaar vanaf 2025. 10. Terugdraaien eigen bijdrage huishoudelijke hulp WMO en 11. Herinvoering eigen bijdrage WMO Het abonnementstarief in de Wmo 2015 wordt afgeschaft (geraamde opbrengst € 95 miljoen vanaf 2025) en in plaats daarvan wordt de inkomensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo 2015 heringevoerd (geraamde opbrengst € 225 miljoen vanaf 2026). Daarbij is het uitgangspunt dat zoveel mogelijk wordt aangesloten bij de vormgeving zoals die voorheen was met oog voor inkomenseffecten en het beroep dat wordt gedaan op de Wmo.

Anders dan beoogd in het Coalitieakkoord verdwijnt het abonnementstarief niet alleen voor de huishoudelijke hulp, maar voor alle Wmo-voorzieningen waarop het abonnementstarief nu van toepassing is. Hiervoor wordt een wetsvoorstel voorbereid. Het huidige wetsvoorstel voor invoering van de passende eigen bijdrage huishoudelijke hulp, waarvan de inwerkingtreding per 2025 werd voorzien, wordt ingetrokken. Hoe een en ander budgettair zal gaan uitpakken voor Barendrecht wordt nog nader uitgewerkt en in de begroting 2024 meegenomen. 12. Jeugdzorg 2024-2025 zie ook nr. 19. Het Rijk en de VNG hebben 18 april 2023 een financieel principeakkoord bereikt over de Hervormingsagenda Jeugd. In deze circulaire wordt, onder voorbehoud van omzetting naar een definitief akkoord op de Hervormingsagenda, voor 2024 € 1.454 miljoen en voor 2025 € 954 miljoen extra beschikbaar gesteld. Van deze middelen wordt een deel vanuit de begroting van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) ingezet voor de investeringen en uitvoeringskosten van de Hervormingsagenda. Voor 2024 gaat het om een bedrag van € 91 miljoen en voor 2025 € 95 miljoen. Per saldo wordt hierdoor voor 2024 € 1.363 miljoen en voor 2025 € 859 miljoen aan de algemene uitkering toegevoegd.

Voor de jaren 2026 en verder blijven de middelen gereserveerd en zal toevoeging aan de algemene uitkering plaatsvinden na het (nieuwe) advies van de deskundigencommissie en besluitvorming daarover. Verder wordt op basis van het principeakkoord de huidige besparingsreeks van € 374 miljoen voor 2023, € 463 voor 2024, € 570 voor 2025 bevroren op het niveau van € 374 miljoen (bedrag 2023). Voor 2026 staat de besparing, zoals nog steeds voorzien, op € 961 miljoen en loopt op tot iets meer dan € 1 miljard voor 2027. Ook zijn afspraken gemaakt over de aanvullende besparing van € 100 miljoen voor 2024, waarbij de Rijksoverheid de verantwoordelijkheid heeft om deze besparing in te vullen met (wettelijke) maatregelen. Voor Barendrecht ontvangen we nu € 2,5 miljoen extra voor 2024 en € 1,5 miljoen voor 2025. Omdat we via een door de Provincie toegestane stelpost rekening hielden met extra middelen, ramen we deze stelposten voor 2024 en 2025 af. Vanaf 2026 handhaven we de (bestaande) stelposten totdat het Rijk weer meer duidelijkheid geeft over de Hervormingsagenda op advies van de deskundigencommissie.

Onderwerp: Meicirculaire 2023 gemeentefonds

Pagina 5 van 7

Zoals wij ook in de Voorjaarsnota 2024 hebben aangegeven heeft de GRJR voorgesteld om vanaf 2024 onze deelnemersbijdrage structureel te verhogen met indicatief € 1.914.000. De uiteindelijke meerjarige bijdrage aan de GRJR verwerken we pas in de begroting nadat wij een nadere analyse hebben uitgevoerd op deze kostenontwikkeling, inclusief onderzoek naar de mogelijkheden om hierop bij te sturen. Het moet wat ons betreft gaan om een realistisch beeld van de uitgaven en de structurele compensatie die wij hiervoor vanuit het Rijk ontvangen, te meer nu het Rijk voorlopig alleen incidente duidelijkheid geeft voor de jaren 2024 en 2025. 13. Brede impuls combinatiefuncties/buurtsportcoaches -naar SPUK zie nr.20. Deze Decentralisatie-uitkering binnen het gemeentefonds is structureel vervallen en overgebracht naar een Specifieke uitkering (zgn. SPUK). Omdat deze inmiddels door Barendrecht is aangevraagd en toegekend verloopt dit voor de begroting budgettair neutraal (zie ook nr. 20). Een en ander betekent wel dat deze inkomst verschuift naar de inhoudelijke raadsprogramma’s van de begroting. Ook moet er rekening mee gehouden worden dat verantwoording van de uitgaven voortaan via de SiSa-regeling in de jaarrekening verloopt met extra administratieve lasten voor ons tot gevolg. 14.

Leerlingenvervoer Oekraïne Gemeenten hebben de regie en verantwoordelijkheid voor het leerlingenvervoer aan leerlingen uit Oekraïne. Dit betreft een tegemoetkoming voor de kosten die zij hiervoor hebben gemaakt, en maken. Er wordt een totaalbedrag van € 21,4 miljoen uitgekeerd. De verdeling vindt plaats op het aantal geregistreerde kinderen uit Oekraïne, met peildatum 23 januari 2023. Voor Barendrecht ontvangen we éénmalig € 27.000. Dit bedrag zullen we bij de 2e tussenrapportage 2023 nodig hebben om de forse stijging van het aantal Oekraïners, die bij ons via het leerlingenvervoer vervoerd worden, op te kunnen vangen. 15. Taal voor ontheemden uit Oekraïne Gemeenten ontvangen in 2023 € 15 miljoen om het gemeentelijke aanbod van taalonderwijs aan volwassenen ontheemden uit Oekraïne te stimuleren. Voor Barendrecht ontvangen we éénmalig € 19.000. Het geven van taalonderwijs is voorlopig een blijvende activiteit. Mede gezien de verwachting dat het aantal ontheemden op termijn zal stijgen vinden wij het belangrijk de middelen hiervoor in te zetten. Bijramen geschiedt via de reguliere tussenrapportages. 16. Maatschappelijke begeleiding Gemeenten voorzien in de maatschappelijke begeleiding van inburgeringsplichtige asielmigranten en hun gezinsleden. In 2023 ontvangen zij hiervoor € 12,9 miljoen. Voor Barendrecht ontvangen we € 52.000. 17.

RES – voor regio bedoeld dus correctie via nr. 21. Betreft de toekenning van de RES-bijdrage voor de regio die via onze gemeente wordt beheerd.

Pagina 6 van 7

Onderwerp: Meicirculaire 2023 gemeentefonds 18. Overige kleine mutaties Het gaat hier om de volgende posten: Wet nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslag GDI voorzieningen 2022 Handhaving energielabel C kantoren Verdeling structurele middelen Wet goed Verhuurderschap Loon- en prijsbijstelling 2023 participatie Werkdrukverlaging jeugdbescherming Voorschoolse educatie Voorschoolse voorziening peuters (DU) Jeugdhulp kinderen in een AZC (DU) Armoedebestrijding kinderen (DU) Wet Goed Verhuurderschap Einde lening Inburgeringsplicht (ELIP) Participatie (IU) Totaal

2023 9 -22 1 7 9 -18 5 -2 5 0 8 4 6 12

2024 10

2025 10

2026 10

2027 10

1 7 10

1 8 11

-1 8 0

-1 8 0

2 -2 5 -4

2 -2 5 -4

2 -2 5 -4

2 -2 5 -4

6 35

7 38

7 25

8 26

Werkdrukverlaging jeugdbescherming Gezien de acute situatie - met de hoge werkdruk en wachtlijsten - in de jeugdbescherming is er in overleg met de VNG besloten om voor het jaar 2023, eenmalig, € 10 miljoen aan het gemeentefonds te onttrekken t.b.v. de daling van de werkdruk. De middelen worden overgeheveld naar het ministerie van Justitie en Veiligheid. Gecertificeerde instellingen voor jeugdbescherming en jeugdreclassering kunnen bij het ministerie aankloppen voor een subsidie. Voor Barendrecht een éénmalig nadeel van € 18.000. 22. Op te nemen als meerjarige indexering voor prijsontwikkelingen Omdat wij de inkomsten uit het gemeentefonds ramen op basis van lopende prijzen moeten we de indexering over de prijsgevoelige lasten ook zo benaderen. Dit is ook waarop de Provincie Zuid-Holland oordeelt bij haar begrotingstoezicht. Vorig jaar heeft zij ons hier specifiek over geadviseerd en dat nemen wij nu over. Daarom verhogen wij de stelpost voor meerjarige indexering met het verschil tussen de nu ontvangen bedragen voor indexering minus reeds beschikbare indexering in de begroting. Overige informatie Nieuwe financieringssystematiek vanaf 2027 Het kabinet heeft besloten om het gemeentefonds voor de volume-ontwikkeling op een andere manier te indexeren.

Dit houdt in dat de volumeontwikkeling van het gemeentefonds vanaf 2027 wordt gebaseerd op een historisch gemiddelde van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp). Hiervoor is in de Voorjaarsnota 2023 een budget gereserveerd van € 150 miljoen in 2027 en € 300 miljoen in 2028. Dit is in deze meicirculaire echter nog niet verwerkt. Op het VNG-congres van 13 en 14 juni jl. was heel veel aandacht voor een rechtvaardig, duurzaam en solide meerjarig financieel perspectief voor gemeenten. Naast diverse financieel inhoudelijke moties is ook een resolutie aangenomen (met 97,2% stemmen voor) waarin gemeenten de VNG vragen zich in te zetten richting het Rijk om taken en middelen weer in balans te krijgen. Om het huidige takenpakket van gemeenten en de ambities van het kabinet ongewijzigd te kunnen blijven uitvoeren, zal de VNG blijven bepleiten voor:

Pagina 7 van 7

Onderwerp: Meicirculaire 2023 gemeentefonds   

Herstel van het accres vanaf 2026 en niet pas vanaf 2027. Definitief schrappen van de opschalingskorting. Toereikende en stabiele indexering van het gemeentefonds om loon-, prijs- en volumeontwikkelingen op te kunnen vangen, inclusief de stijging van de zorgvraag. Zie ook onderstaande VNG-link naar de resolutie en de overige stemmingen: 7a-concept-resolutie-meerjarig-financieel-perspectief-versie-nav-bestuur-06062023.pdf (vng.nl) Uitslagen stemmingen ALV 14 juni 2023 | VNG Energietoelage 2023 (procesmededeling) Voor 2023 is besloten om in 2023 nogmaals € 1.300 aan de mensen met een laag inkomen uit te keren om hen te ondersteunen bij het voldoen van de energierekening. Om huishoudens in 2022 nog beter te ondersteunen, heeft het kabinet gemeenten de mogelijkheid gegeven om € 500 miljoen hiervan al in 2022 uit te keren. De resterende € 900 miljoen zal niet, zoals oorspronkelijk voorgenomen, via de algemene uitkering worden verdeeld, maar via een decentralisatie-uitkering vanwege een gewijzigde verdeelsleutel waarbij bij Voorjaarsnota 2023 een bedrag van € 25 miljoen is overgeboekt naar de begroting van het ministerie van SZW als vangnet voor gemeenten waar het bedrag uit de verdeelsleutel voor 2023 achteraf ontoereikend blijkt.

De verdeling van de resterende nog niet uitgekeerde € 875 miljoen wordt pas bekend gemaakt in de septembercirculaire 2023, en als de juridische grondslag dan inmiddels duidelijk is. Vervolg De gevolgen uit deze raadsinformatiebrief worden in de 2e tussenrapportage 2023 en de nieuwe (meerjaren) begroting meegenomen. Nieuwe (taak)mutaties kunnen nog tot (extra) lasten leiden die nog (afzonderlijk) worden voorgelegd via komende tussenrapportages. De bijgestelde saldi zien er, in navolging op onze 1e Turap 2023 en Voorjaarsnota 2024, als volgt uit:

Bijlage 1 - Bijgesteld saldo Begroting 2023 en Meerjarenperspectief 2024-2027 2023 2024 2025 2026 2027 3.969.800 3.168.600 -1.325.800 1.846.200 2.119.500 tekort tekort overschot tekort tekort

Saldo na 1e Turap 2023/Voorjaarsnota 2024 Verwacht effect meicirculaire 2023 (zie totaal bij H financiële gevolgen) Stelpost indexering nieuwe bijkomende jaarschijf 2027 Saldo na meicirculaire 2023

-1.711.000

-693.000 -1.725.000 -4.371.000 400.000 2.258.800 2.461.600 -2.018.800 121.200 -1.851.500 tekort tekort overschot tekort overschot

Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Het college van burgemeester en wethouders van Barendrecht, de secretaris,

de burgemeester

G.J. Bravenboer

drs. R.E. Schneider

-707.000