78556 RIB Septembercirculaire Gemeentefonds 2021.pdf

Aan de leden van de gemeenteraad

Uw brief van: Uw kenmerk: Bijlage(n): Onderwerp:

---Septembercirculaire 2021 gemeentefonds

Ons kenmerk: Contactpersoon: Team: Telefoonnummer: Datum:

78556 C. Kolf Financiën 14 0180 15 oktober 2021

Geachte raadsleden, In deze brief gaan we in op de mutaties uit de septembercirculaire 2021 van het gemeentefonds en de financiële gevolgen die daaruit voortvloeien voor onze gemeente. De septembercirculaire 2021 pakt meerjarig fors voordelig uit, ieder jaar met plussen. Dit komt met name door hogere begrote uitgaven van het Rijk volgens de Miljoenennota (trap-op-trap-af-systematiek of wel accresontwikkeling). Hoewel hier sprake is van een fors voordeel bevestigt dit ook dat de grote fluctuaties in gemeentebegrotingen als zodanig ongewenst zijn: de begrotingsrealiteit is teveel afhankelijk van deze periodieke en sterk fluctuerende bijstellingen. Gemeenten leggen daar terecht de vinger bij. Voor 2021 en 2022 is sprake van incidentele meevallers. Voor 2021 resulteert het BTWcompensatiefonds in een voorlopig voordelig voorschot van € 486.000 wegens een verwachte onderbesteding op het (landelijke) plafond. Voor coronasteun ontvangen we in 2021 € 385.000 en in 2022 € 83.000. Voor 2022 wordt de oploop van de opschalingskorting wederom incidenteel bevroren wat een eenmalig voordeel betekent van € 606.000. Ook is voor 2022 het extra incidentele bedrag voor Jeugdzorg definitief berekend op € 2.769.000. Omdat in de begroting 2022 hier al voor 100% op geanticipeerd was (voor € 2.893.000 op basis van een voorlopige berekening van BZK van juni jl.) wordt deze 'stelpost' nu ingetrokken.

Vanaf 2023 houden we in onze (meerjaren)begroting rekening met een stelpost van structureel 75% van de door de Arbitragecommissie verwachte aflopende extra middelen voor Jeugd. Deze middelen moeten eerst door een nieuw kabinet worden toegewezen en zijn daarom nog niet via het gemeentefonds verwerkt. Financiële gevolgen Op de volgende pagina volgen de mutaties met daaronder een puntsgewijze toelichting.

Pagina 2 van 7

Onderwerp: Septembercirculaire 2021 gemeentefonds Mutaties gemeentefonds september 2021 Gemeente:

Barendrecht Septembercirculaire 2021 - versie 27 september 2021

Vergelijk:

Meicirculaire 2021

Bedragen x € 1.000 A. Beginstand mei 2021

2021

2022

2023

2024

2025

65.667

64.992

65.283

66.455

68.125

B. Mutaties accres/ uitkeringsfactor en BCF 1. Meerjarige accressen vanaf 2022 - positieve bijstelling t.o.v. mei 2021

0

1.314

1.468

1.501

1.708

486

0

0

0

0

3. Bevriezen lagere apparaatskosten (opschalingskorting) incidenteel in 2022

0

606

0

0

0

4. Hoeveelheidsverschillen verdeelmaatstaven en mutatie via uitkeringsfactor

-224

-165

-208

-227

-164

Totaal B. Mutaties accressen, BCF en hoeveelheidsverschillen

262

1.755

1.260

1.274

1.544

C. Taakmutaties 5. Nacalculatie mobiliteitshulpmiddelen Wlz

-29

-26

-24

-23

-24

6. Uitvoering en implementatie Breed offensief

23

0

0

0

0

7. Aanpak problematiek jeugdzorg: restant middelen VNG

113

0

0

0

0

0

-37

0

0

0

0

2.769

0

0

0

Totaal C. taakmutaties

107

2.706

-24

-23

-24

D. Overige uitkeringen 10a. Regionale Energie Strategie (DU) - Barendrecht ontvangt dit voor de hele regio/ zie onderaan de streep bij 10b.

190

0

0

0

0

5

20

32

28

24

195

20

32

28

24

245

0

0

0

0

13. Buurt- en dorpshuizen (compensatie corona)

25

0

0

0

0

14. Lokale cultuur (compensatie corona)

115

0

0

0

0

15. Aanvullend pakket re-integratie bijstandsgerechtigden (compensatie corona)

0

7

0

0

0

16. Impuls re-integratie bijstandsgerechtigden (compensatie corona)

0

20

0

0

0

17. Gemeentelijk schuldenbeleid (compensatie corona)

0

37

0

0

0 0

2. Voorlopig voorschot afrek. BTW-compensatiefonds (BCF) incidenteel in 2021

8. Uitvoeringskosten SVB PGB trekkingsrechten Wmo 2015 9a. Jeugdzorg - definitieve incidentele toekenning 2022 (raming juni voorlopig)/ zie onderaan de streep bij 9b.

11. Overige kleine mutaties Totaal D. Overigen uitkeringen E. Corona steunpakket - september 2021 12. Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) (compensatie corona)

18. Bijzondere bijstand (compensatie corona)

0

19

0

0

Totaal E. Corona steunpakket

385

83

0

0

0

F. Totaal mutatie sept. 2021 t.o.v. mei 2021 B. t/m E. *

949

4.564

1.268

1.279

1.544

0

-2.893

0

0

0

9b. Terugdraaien stelpost Jeugdzorg zoals in begroting 2022 opgenomen/ zie bij 9a.

10b. Regionale Energie Strategie (DU) - voor de regio bedoeld/ zie bij 10a.

-190

0

0

0

0

G. Netto mutaties septembercirculaire F. + 9b. (tegenhangers zie 9a. en 10a.)

759

1.671

1.268

1.279

1.544

66.426

66.663

66.551

67.734

69.669

H. Eindstand september 2021 A. + G.

* Dit betreft uitsluitend de inkomstenraming (effect Gemeentefonds). Taakmutaties en/of ontwikkelingen/ extra lasten vanwege corona zullen (nog) effect op de begroting hebben. Eventuele bijraming van lasten zal afzonderlijk via tussenrapportages plaatsvinden.

Onderwerp: Septembercirculaire 2021 gemeentefonds

Pagina 3 van 7

Toelichten op mutaties mei 2021 1.Meerjarige accressen vanaf 2022 – positieve bijstelling t.o.v. mei 2021 Accressen vallen meerjarig positief uit. In de meicirculaire was nog sprake van nadelen. Vooral 2022 is gunstig; een plus van € 583 miljoen of wel +5% t.o.v. mei. Die opwaartse beweging van het accres geldt ook voor de jaren na 2022: + 2,3% in 2023, + 2,3% in 2024, + 3,2% in 2025 en + 3,2% in 2026. Redenen voor deze plussen zijn hogere geraamde loon- en prijsontwikkeling in de Macro Economische Verkenning (MEV-raming) van het Centraal Planbureau (CPB). Verder door een positieve volumeontwikkeling of wel hogere rijksuitgaven voor o.a. klimaat, compensatie gedupeerden kinderopvangtoeslag, zorg en EU-afdrachten. Uiteraard geldt hier een winstwaarschuwing. Als de daadwerkelijke uitgaven lager blijken te zijn of door een nieuw kabinet worden aangepast, kan dit weer leiden tot een lager accres bij de volgende circulaire. 2. Voorlopig voorschot afrek. BTW-compensatiefonds (BCF) 2021 incidenteel in 2021 Er wordt een landelijke onderschrijding verwacht van € 216 miljoen op het plafond BTW-compensatiefonds 2021 (totaal plafond is € 3,25 miljard). Dit is een voorlopig en incidenteel voorschot waarvan de eindafrekening in mei 2022 zal plaatsvinden. Voor Barendrecht een voorlopig voordeel van € 486.000 in 2021. 3.

Bevriezen lagere apparaatskosten (opschalingskorting) – incidenteel in 2022 Voor 2022 wordt de oploop op de opschalingskorting incidenteel bevroren. Hiermee wordt de financiële druk bij gemeenten incidenteel verlicht met € 270 miljoen, zoals ook al in 2020 en 2021 gebeurde. De VNG pleit nog steeds voor volledige afschaffing van de opschalingskorting voor de komende jaren. Voor Barendrecht een incidenteel voordeel van € 606.000 in 2022. 4. Hoeveelheidsverschillen verdeelmaatstaven en mutatie via uitkeringsfactor Naast de mutaties in de algemene uitkering vanuit het Rijk (via de uitkeringsfactor) wordt een deel van de mutatie veroorzaakt door actualisatie van de verdeelmaatstaven binnen de eigen gemeente. De aantallen van deze verdeelmaatstaven worden continu en gedurende drie jaar door het ministerie van BZK geactualiseerd. Het gaat om ruim honderd maatstaven, denk hierbij aan het aantal woonruimten, bijstandsgerechtigden en WOZ/OZB-waarden. Per saldo werkt dit meerjarig negatief voor ons uit. 5. Nacalculatie mobiliteitsmiddelen Wlz Op basis van actuele relatiegegevens wordt jaarlijks een nacalculatie uitgevoerd op de per 2020 overgehevelde verstrekking van mobiliteitshulpmiddelen van cliënten in een Wlz-instelling rechtstreeks door de Wlz in plaats van de gemeentelijke Wmo. Deze nadelige afrekening van rond de € 26.000 wordt structureel doorgetrokken. 6.

Uitvoering en implementatie Breed offensief Dit betreft het beschikbaar stellen van incidentele middelen die geen wetswijziging vereisen, de nieuwe wet is immers nog controversieel. Het gaat om het vereenvoudigen van allerlei administratieve processen om het werkgevers makkelijker te maken mensen met een beperking in dienst te nemen. Voor Barendrecht is dit een eenmalig bedrag van € 23.000 in 2021. 7. Aanpak problematiek Jeugdzorg – restant middelen VNG In de meicirculaire 2021 is € 613 miljoen beschikbaar gesteld voor acute problematiek in de jeugdzorg. Voor de VNG was hiervan een bedrag van € 55 miljoen gereserveerd voor coördinatie en informatievoorziening. In deze septembercirculaire is bekend gemaakt dat de VNG-kosten slechts worden

Onderwerp: Septembercirculaire 2021 gemeentefonds

Pagina 4 van 7

begroot op € 3,2 miljoen, waardoor het resterende bedrag van € 51,8 miljoen eenmalig aan gemeenten wordt toebedeeld. Voor Barendrecht een eenmalig bedrag van € 113.000 in 2021. 8. Uitvoeringskosten SVB PGB trekkingsrechten Wmo 2015 Voor het jaar 2022 wordt ten aanzien van de uitvoeringskosten van de Sociale Verzekeringsbank (SVB) voor de PGB-trekkingsrechten een bedrag van € 20 miljoen uit de algemene uitkering onttrokken (subcluster Wmo 2015). Voor 2022 betekent dit voor Barendrecht een nadeel van € 37.000. 9a. Jeugdzorg definitieve incidentele toekenning 2022 (raming juni voorlopig) Betreft het definitieve bedrag van de extra € 1,3 miljard voor jeugdzorg die in juni jl. al voorlopig bekend was gemaakt. De basis voor deze uitkering vormt de arbitragezaak tegen het Rijk waarin VNG en gemeenten in het gelijk gesteld zijn door een zogeheten Commissie van Wijzen. Voor Barendrecht wordt de definitieve bijdrage voor 2022 vastgesteld op € 2.769.000. Helemaal onderaan de telling van de tabel (bij 9b.) wordt het voorlopige bedrag van € 2.893.000 weer afgetrokken omdat wij deze al voor 100% in de begroting als stelpost hebben verwerkt. Vanaf 2023 houden we in onze (meerjaren)begroting rekening met een structurele stelpost van 75% van de door de Commissie van Wijzen verwachte aflopende extra middelen voor Jeugd.

Deze middelen, waarin ook diverse beheersmaatregelen zijn voorzien, moeten eerst door een nieuw kabinet worden toegewezen en zijn daarom nog niet via het gemeentefonds verwerkt. 9b. Terugdraaien stelpost Jeugdzorg zoals in de begroting 2022 opgenomen Zie bovenstaande toelichting bij punt 9a. Zie terugdraaiing onder aan de streep. 10a. Regionale Energie Strategie (DU) en 10b. (onder aan de streep) Onze gemeente ontvangt deze aanvullende Decentralisatie-uitkering (DU) ten bedrage € 190.000 voor de gehele regio (net als de eerste bijdrage in dit verband). Daarom wordt dit bedrag bij 10b. onder aan de streep geëlimineerd. 11. Overige kleine mutaties Het gaat hier om de volgende posten:  Europese richtlijn energieprestatie gebouwen - eenmalig voordeel € 5.000 voor 2021.  Centrale voorziening Basisregistratie Personen - eenmalig nadeel € 9.000 voor 2021.  Logisch ontwerp GBA - eenmalig voordeel € 2.000 voor 2021.  Landelijke structuur interventieteams - structureel voordeel € 4.000 vanaf 2022.  Toezicht en handhaving gastouderschap - structureel voordeel € 16.000 vanaf 2022.  Rijksvaccinatieprogramma HPV mannen - structureel voordeel € 9.000 vanaf 2022.  Uitvoeringskosten SVB PGB trekkingsrechten Jeugdhulp - eenmalig nadeel € 15.000 voor 2022.  Suppletie-uitkering integratie sociaal domein - structureel voordeel € 14.000 vanaf 2022.

 Participatie (IU) – actualisatie met structureel wisselende nadelen van € 7.000 in 2021 licht oplopend naar € 19.000 in 2025. 12. t/m 18. Compensaties vanwege corona: 12. Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) Betreft een aanvulling van € 195 miljoen. Voor Barendrecht een vergoeding van € 245.000 in 2021. 13. Buurt- en dorpshuizen Betreft een aanvulling van € 10 miljoen. Voor Barendrecht een vergoeding van € 25.000 in 2021.

Pagina 5 van 7

Onderwerp: Septembercirculaire 2021 gemeentefonds

14. Lokale cultuur Betreft een aanvulling van € 50 miljoen. Voor Barendrecht een vergoeding van € 115.000 in 2021. 15. Aanvullend pakket re-integratie bijstandsgerechtigden Betreft een aanvulling van € 14,7 miljoen re-integratie middelen bijstand 2022. Voor Barendrecht een vergoeding van € 7.000 in 2022. 16. Impuls re-integratie bijstandsgerechtigden Betreft een aanvulling van € 43,4 miljoen voor intensivering. Voor Barendrecht een vergoeding van € 20.000 in 2022. 17. Gemeentelijk schuldenbeleid Betreft een aanvulling van € 30 miljoen voor armoede en schulden. Voor Barendrecht een vergoeding van € 37.000 in 2022. 18. Bijzondere bijstand Betreft een aanvulling van € 15 miljoen voor bijzondere bijstand. Voor Barendrecht een vergoeding van € 19.000 in 2022. Verwerking financiële gevolgen De gevolgen van deze circulaire m.b.t. 2021 zullen in de jaarrekening 2021 worden toegelicht. Het beeld voor het meerjarenperspectief 2022-2025 ziet er bijgesteld als volgt uit:

Saldo begroting 2022, meerjarenraming 2023-2025 24 Mutaties septembercirculaire 2021 25 Terugdraaien stelpost Jeugd (terugdraaien nr. 8) 26 Extra lasten wegens corona/ taakmutaties 27 Gevolgen herverdeling gemeentefonds als nadeelgemeente 28 Mogelijke toename kosten VRR Gevolgen septembercirculaire 2021 en nog niet vertaalde risico's Bijgesteld saldo begroting 2022, meerjarenraming 2023-2025

-947.600 854.100 -78.300 -1.206.600 overschot tekort overschot overschot -4.564.000 -1.268.000 -1.279.000 -1.544.000 2.893.000 pm pm pm pm pm pm pm 0 pm pm pm pm pm pm pm -1.671.000 -1.268.000 -1.279.000 -1.544.000 -2.618.600 overschot

-413.900 -1.357.300 -2.750.600 overschot overschot overschot

Financiële onzekerheden Nu het gemeentefonds voor dit moment gunstig uitpakt voor onze begroting zien we echter ook onzekerheden en risico’s op ons af komen. Naast de al in de begroting genoemde risico’s speelt ook de verwachte herverdeling van het gemeentefonds een belangrijke rol. Ook verwachten wij een mogelijke toename van de kosten van de Veiligheidsregio. Gevolgen herverdeling/ herijking gemeentefonds per 2023 Het standpunt van de VNG en onze gemeente is nog steeds: de koek moet groter, anders werken we niet mee aan het nieuwe verdeelstelsel per 2023. De laatste stand van zaken is als volgt:

Onderwerp: Septembercirculaire 2021 gemeentefonds 



    

Pagina 6 van 7

Afgesproken ingroeipad: maximaal € 15 per inwoner per jaar, zowel bij voordeel- als nadeelgemeenten met een negatieve dan wel positieve suppletie. Dat is nu eerst gemaximeerd op de jaren 2023 t/m 2026, ofwel 4 x € 15 = € 60 per inwoner. Dit bedrag heeft geen betrekking op het onderdeel beschermd wonen en het woonplaatsbeginsel in de Jeugdwet, beide hebben eigen ingroeipad. De actualisatie van gegevens/ maatstaven 2017 naar 2019 is inmiddels afgerond. Landelijk gaan 168 gemeenten er op vooruit. 187 gemeenten gaan er op achteruit. Op dit moment zijn wij als Barendrecht een nadeelgemeente. Het gaat hier echter om een risico waarvan de ontwikkelingen dusdanig zijn dat hier nog niet op geanticipeerd is. Het schiet nog alle kanten uit zoals in de volgende bullets aangegeven. Ook Albrandswaard is een nadeelgemeente. Ridderkerk is (nog steeds) een voordeelgemeente. De minister heeft het ROB verzocht uiterlijk medio september 2021 te reageren, maar dat is inmiddels al medio oktober geworden. Vervolgens zal de minister ook de VNG consulteren in november. De VNG consulteert gemeenten dan ook in november. Wegens consultatie kunnen er nog wijzigingen op het voorlopig verdeelstelsel volgen. Ook worden gegevens en maatstaven nog continu geactualiseerd. Nieuw evaluatiemoment per 2027. Ook dit zal dan weer voor de nodige aanpassingen zorgen.

Invoering per 1-1-2023 lijkt nog steeds haalbaar met publicatie in mei 2022, maar wordt wel erg krap. Er is immers nog steeds sprake van vele en grote verschillen. Ook heeft de G4 een eigen onderzoek naar het herijkingsvoorstel gestart. Provinciaal toezicht adviseert vanuit het voorzichtigheidsprincipe: verwacht nadeel mag je eventueel nu al opnemen, maar een voordeel niet.

Naar een stabieler normeringsmethodiek van het gemeentefonds Een interdepartementale werkgroep en VNG hebben de normeringsmethodiek geëvalueerd wat gebruikelijk is aan het einde van een kabinetsperiode. Als pijnpunt komt naar boven dat er geen stabiliteit is. Accressen schommelen binnen een jaar, tussen circulaires en over de jaren heen. De Raad van het Openbaar Bestuur (ROB) heeft op 2 juni jl. een rapport uitgebracht dat pleit voor een stabieler normeringsmethodiek van het gemeentefonds gedurende de gehele kabinetsperiode. Hieruit komen de volgende adviezen naar voren:  Basis moet eerst op orde zijn; middelen toereikend voor taakuitvoering gemeenten.  Herstellen bestuurlijke verhoudingen en vertrouwen.  Splitsing gemeentefonds in: 1. Basisfonds (autonomie/ beleidsvrijheid) en 2. Medebewindsfonds (ruim geïnterpreteerd dus inclusief Sociaal domein).  Basisfonds zou dan 4 jaar vast volume moeten hebben waarbij in circulaire wel inflatie wordt meegenomen.  Medebewindsfonds kent dan eigen volume en indexatie.  Voor grote maatschappelijke opgaven zoals energie/klimaat en woningbouw moet dan een Gezamenlijk fonds komen.  Het nieuwe kabinet zal gaan beslissen hoe hier mee om te gaan.

 Tot slot adviseert het ROB tot een onafhankelijke controle-instantie over te gaan, zoals de Auditdienst Rijk (ADR) of het Centraal Planbureau (CPB), die moet gaan controleren of de berekening van de accressen goed verloopt. Veiligheidsregio Rotterdam (VRR) Op dit moment verwachten wij een mogelijke toename van (herverdelings)kosten van de Veiligheidsregio waarvan de omvang nog niet bekend is.

Onderwerp: Septembercirculaire 2021 gemeentefonds

Pagina 7 van 7

Nog komende corona-compensaties In deze circulaire wordt wederom een vooraankondiging gedaan op nog komende corona-compensaties.  Verdere coronasteun voor lokale en regionale cultuur € 51,5 miljoen (€ 36,5 miljoen voor instandhouding en € 15 miljoen inkomstenderving/ kwijtschelding huren).  Afrekening coronasteun inkomstenderving gemeenten over 2020.  Beschikbaarheidsvergoeding openbaar vervoer verlengd t/m september 2022. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Barendrecht, de secretaris,

de burgemeester

G.J. Bravenboer

Drs. G. Veldhuijzen