740065 Bijlage 2 B10 MER De Stationstuinen

MER De Stationstuinen Barendrecht Milieueffectrapportage

projectnummer 0470766.100 definitief revisie 03 10 februari 2023

MER De Stationstuinen Barendrecht Milieueffectrapportage

projectnummer 0470766.100 definitief revisie 03 10 februari 2023

Auteurs J. van den Broek J. Kuipers

Opdrachtgever Gemeente Barendrecht Binnenhof 1 2991 AA BARENDRECHT

Gecontroleerd: M.L. Kornet

datum 10 februari 2023

beschrijving definitief

vrijgave A. Hatzman

Inhoudsopgave

Blz.

Samenvatting

1

Inleiding 1 Uitkomsten van het MER Nadere keuzes voor de ontwikkeling van De Stationstuinen Beoordeling op ambities voor De Stationstuinen Conclusie 11

2 6 10

1

Inleiding

13

1.1 1.2 1.3 1.4 1.4.1 1.4.2 1.5 1.6

Aanleiding Gefaseerde ontwikkeling van De Stationstuinen De Stationstuinen en de m.e.r. Notitie Reikwijdte en Detailniveau Inhoud van de NRD Reacties op de NRD Doel van het MER Leeswijzer

13 14 15 17 17 17 18 19

2

Gebiedsbeschrijving

20

2.1 2.1.1 2.1.2 2.1.3 2.1.4 2.1.5 2.2 2.3 2.3.1 2.3.2

Plangebied Ligging en begrenzing van het plangebied Historische ontwikkeling Huidig ruimtegebruik Mobiliteit Groen en water Omgeving van het plangebied Autonome ontwikkelingen Autonome trends Autonome ontwikkelingen in en rond het gebied

20 20 20 21 23 24 25 27 27 28

3

Beschrijving van het voornemen

32

3.1 3.2 3.2.1 3.2.2 3.3 3.3.1 3.3.2 3.4 3.4.1 3.4.2 3.4.3 3.5

Aanleiding voor de ontwikkeling Plangebied, ontwikkelgebieden en fasering Ontwikkelgebieden binnen het plangebied Fasering Programma voor De Stationstuinen Woningbouw Werkgelegenheid en voorzieningen Ruimtelijke structuren Hoofdstructuur en ruimtelijke kwaliteit Infrastructuur Groen en water Ambities voor Stationstuinen Barendrecht

32 34 34 35 36 37 37 39 39 40 41 42

4

Opzet en methodiek van het MER

44

4.1 4.2 4.3

Opzet op hoofdlijnen Stappen in het MER Methodiek

44 45 46

5

Deel A: Huidige en referentiesituatie

49

5.1 5.1.1 5.1.2 5.1.3 5.2 5.2.1 5.2.2 5.2.3 5.2.4 5.2.5 5.2.6 5.2.7 5.3 5.3.1 5.3.2 5.3.3 5.4 5.4.1 5.4.2 5.5 5.5.1 5.5.2 5.6 5.6.1 5.6.2

Mobiliteit Wegenstructuur en verkeersveiligheid Verkeersafwikkeling Duurzame mobiliteit Milieu en gezondheid Milieuhinder Geluid Luchtkwaliteit Externe veiligheid Trillingen Geur Gezondheid Duurzaamheid Energie Klimaatadaptatie Circulariteit Ruimtelijke kwaliteit Archeologie en cultuurhistorie Ruimtelijke aspecten Water, bodem en ondergrond Bodem en ondergrond Waterstaat Natuur Beschermde gebieden Biodiversiteit

49 49 52 55 60 60 64 66 68 75 75 77 80 80 82 87 88 88 90 93 93 97 99 99 103

6

Deel A: Effecten van het planvoornemen

107

6.1 6.1.1 6.1.2 6.1.3 6.2 6.2.1 6.2.2 6.2.3 6.2.4 6.2.5 6.2.6 6.2.7

Mobiliteit Wegenstructuur en verkeersveiligheid Verkeersafwikkeling Duurzame mobiliteit Milieu en gezondheid Milieuhinder Geluid Luchtkwaliteit Externe veiligheid Trillingen Geur Gezondheid

107 107 109 113 114 114 117 123 127 130 131 132

6.3 6.3.1 6.3.2 6.3.3 6.4 6.4.1 6.4.2 6.5 6.5.1 6.5.2 6.6 6.6.1 6.6.2 6.7 6.7.1 6.7.2 6.8 6.8.1 6.8.2

Duurzaamheid Energie Klimaatadaptatie Circulariteit Ruimtelijke kwaliteit Archeologie en cultuurhistorie Ruimtelijke aspecten Water, bodem en ondergrond Bodem en ondergrond Waterstaat Natuur Beschermde gebieden Biodiversiteit Hinder tijdens de bouw Beoordelingskader Relevante aspecten en mogelijke spelregels Uitkomsten MER Deel A Overzicht van de beoordeling Nadere keuzes voor deel B van het MER

138 138 141 143 146 146 147 149 149 151 153 153 155 158 158 158 160 160 163

7

Deel B: Keuzes en afwegingen

165

7.1 7.1.1 7.1.2 7.1.3 7.1.4 7.1.5 7.1.6 7.2 7.3 7.3.1 7.3.2 7.3.3 7.3.4 7.3.5 7.3.6 7.4 7.4.1 7.4.2 7.4.3 7.4.4 7.4.5 7.4.6 7.5 7.6

Inzet op duurzame mobiliteit Doel van de afweging Analyse mobiliteit Barendrecht en De Stationstuinen Scenario’s voor mobiliteit Effecten van de scenario’s Voorkeursoplossing Aanvullende maatregelen en spelregels Maatregelen voor geluid Herinrichting van het watersysteem Inleiding Varianten voor de hoofdwatergang Beoordeling van de varianten Voorkeursoplossing Beoordeling Aanvullende maatregelen en spelregels Fasering van de ontwikkeling Inleiding Mobiliteit Milieuhinder (geluid en geur) Externe veiligheid Water Conclusie en aandachtspunten Gevoeligheidsanalyse Conclusie Deel B

165 165 165 167 168 172 174 175 179 179 179 181 183 184 186 187 187 189 190 191 192 193 194 195

8

Toetsing aan ambities

198

8.1 8.2 8.3 8.4 8.5

Inleiding Ambitie Groen en Bewust Ambitie Gezond Bereikbaar Ambitie Plek voor iedereen Conclusie

198 198 200 202 205

9

Deel C: Spelregelkader en toetsing bestemmingsplan

207

9.1 9.2 9.3 9.3.1 9.3.2 9.3.3 9.3.4 9.3.5 9.3.6 9.3.7

Spelregels voor de ontwikkeling van De Stationstuinen Borging van het spelregelkader Toetsing bestemmingsplan fase 1 Toelichting op het bestemmingsplan Mobiliteit Milieu en gezondheid Duurzaamheid Ruimtelijke kwaliteit Water, bodem en ondergrond Natuur

207 208 209 209 211 212 214 215 215 216

10

Conclusie

217

10.1 10.2 10.3 10.4

Overzicht van de beoordeling Leemten in kennis Monitoring en evaluatie Besluiten bij dit MER

217 220 220 221

Bijlage I – Beleidskader Bijlage II – Spelregelkader

MER De Stationstuinen Barendrecht Milieueffectrapportage projectnummer 0470766.100 10 februari 2023 revisie 03 Gemeente Barendrecht

Samenvatting Inleiding Ontwikkeling De Stationstuinen De gemeente Barendrecht wil het gebied ten oosten van station Barendrecht herontwikkelen tot gemengd woon-werkgebied: De Stationstuinen. Het gebied moet ruimte bieden aan minimaal 3.500 woningen, een bijbehorend voorzieningenaanbod met ongeveer 8.500 m2 bedrijfsoppervlak. Voor de ontwikkeling heeft de gemeente allereerst een gebiedsvisie opgesteld. Deze visie wordt nu vertaald naar ruimtelijke kaders. Voor de eerste fase van de ontwikkeling is een bestemmingsplan opgesteld.

Figuur 0.1 Plangebied van De Stationstuinen (bron: gebiedsvisie De Stationstuinen)

Rol en opzet van het MER Bij een ontwikkeling van deze omvang zijn belangrijke (milieu)effecten niet op voorhand uit te sluiten. De gemeente heeft daarom besloten de m.e.r.-procedure te doorlopen en een MER op te stellen1.

Figuur 0.2 Visualisatie van de opzet van het MER voor De Stationstuinen

1

Het is gebruikelijk de afkortingen (de) m.e.r. en (het) MER te gebruiken. De afkorting m.e.r. met kleine letters en puntjes ertussen staat voor de volledige procedure, de milieueffectrapportage. MER met hoofdletters, zonder puntjes staat voor het milieueffectrapport, het rapport dat hierbij opgesteld wordt.

Blad 1 van 235

MER De Stationstuinen Barendrecht Milieueffectrapportage projectnummer 0470766.100 10 februari 2023 revisie 03 Gemeente Barendrecht

Het MER is procedureel gekoppeld aan het eerste planologische kader voor De Stationstuinen, het bestemmingsplan voor fase 1. Het MER richt zich in eerste instantie echter op de totale ontwikkeling van De Stationstuinen. Het dient hiermee als planMER voor de gehele ontwikkeling. Het MER maakt inzichtelijk:  Wat de verwachte effecten van de ontwikkeling op de leefomgeving zijn;  Wat de milieukwaliteit binnen De Stationstuinen is;  Welke nadere keuzes en afwegingen te maken zijn om negatieve effecten op de omgeving te voorkomen of beperken of een betere milieukwaliteit te bereiken. De beoordeling van de effecten en de keuzes en afwegingen leidt tot een spelregelkader voor de ontwikkeling van De Stationstuinen: regels of voorwaarden om de ontwikkeling van De Stationstuinen tot een succes te maken. Voor het bestemmingsplan voor fase 1 dient het MER als projectMER. Het MER toetst (de effecten van) de ontwikkeling aan de spelregels die volgen uit het planMER.

Uitkomsten van het MER Het MER laat zien dat voor vier thema’s nadere keuzes en afwegingen te maken zijn. Deze afwegingen moeten het plan voor De Stationstuinen optimaliseren: negatieve effecten op de leefomgeving beperken en een beter woon- en leefklimaat in het gebied creëren. In onderstaande tabel zijn de uitkomsten van deze keuzes en afwegingen (voorkeursoplossingen) opgenomen. Thema Duurzame mobiliteit

Geluid

Watersysteem

Fasering

Voorkeursoplossing De Stationstuinen wordt autoluw en deels autovrij bij het station. Centrale parkeervoorzieningen met inzet op deelsystemen en elektrisch vervoer zijn het uitgangspunt. Met de herinrichting van het wegennet en de aansluiting op omliggende (snel)fietsroutes wordt langzaam verkeer verder gestimuleerd. Deze voorkeursoplossing leidt tot aanvullende spelregels voor De Stationstuinen. Het creëren van een goed akoestisch leefklimaat voor de nieuwe gebruikers van het gebied zal grotendeels bepaald worden door de stedenbouwkundige inrichting. Maatregelen om een goed akoestisch leefklimaat te bereiken zijn opgenomen in een aanvullende spelregel voor het akoestisch onderzoek bij de ruimtelijke besluiten. De herinrichting van het watersysteem met een nieuwe watergang door het gebied en het verbinden van drie peilgebieden creëert een robuust watersysteem. De nieuwe watergang door De Stationstuinen draagt positief bij aan onder andere wateroverlast, gezondheid en biodiversiteit. Dit dient verder uitgewerkt te worden in het stedenbouwkundig plan. De gefaseerde ontwikkeling bepaalt in belangrijke mate de tijdelijke effecten: mogelijke milieuhinder en het woon- en leefklimaat tijdens de transformatie.

Het uitwerken van een faseringsstrategie (spelregel) draagt bij aan het creëren van duidelijkheid richting omliggende bedrijven en de bewoners van de eerste fasen van De Stationstuinen.

Tabel 0.1 toont de uitkomsten van het MER. De tabel laat het effect van de nadere keuzes zien door links de score zonder nadere keuze te tonen. Onder de tabel is beschreven wat de belangrijkste effecten van de ontwikkeling zijn, hoe de nadere keuzes en afwegingen dit beïnvloeden en hoe het woon- en leefklimaat binnen De Stationstuinen is.

Blad 2 van 235

MER De Stationstuinen Barendrecht Milieueffectrapportage projectnummer 0470766.100 10 februari 2023 revisie 03 Gemeente Barendrecht

Tabel 0.1 Uitkomsten van het MER. Het effect van nadere keuzes en afwegingen per aspect is te zien doordat de score zonder nadere keuze links weergegeven is Thema Mobiliteit Wegenstructuur en verkeersveilighei d Verkeersafwikkeli ng Duurzame mobiliteit

Beoordeling

0/+

0/+

Milieu en gezondheid Milieuhinder Geluidbelasting op nieuwe woningen Effecten op geluidbelasting bestaande woningen Luchtkwaliteit binnen het plangebied Effecten op luchtkwaliteit bij bestaande woningen Plaatsgebonden risico Groepsrisico Zelfredzaamheid Trillingen Geur

Gezondheidsbescherming Gezondheidsbevordering Duurzaamheid Energie

Score

De wegenstructuur wordt geschikt gemaakt voor de woonfunctie met ruimte voor het toepassen van de ontwerpprincipes van duurzaam veilig, de hoofdwegen zijn of worden voorzien van vrijliggende fietspaden. Op de rotonde Veren Ambachtseweg / Spoorlaan ontstaan knelpunten voor verkeersveiligheid. De maatregelen voor duurzame mobiliteit verminderen de verkeerseffecten van de ontwikkeling. Knelpunten voor de verkeersafwikkeling zijn niet overal uit te sluiten, hiervoor is vervolgonderzoek noodzakelijk. De ontwikkeling vindt plaats binnen het verzorgingsgebied van het station, de ontwikkeling leidt tot een verschuiving van de modal split van auto naar fiets van ongeveer 11%.

De ontwikkeling van De Stationstuinen maakt woningbouw binnen milieucontouren van bedrijven mogelijk. Door middel van spelregels voor communicatie met bedrijven en vervolgonderzoek is milieuhinder te voorkomen. Door stedenbouwkundige optimalisatie en waar nodig toepassen van maatregelen is 0/het naar verwachting mogelijk om de cumulatieve geluidbelasting bij groot percentage van de woningen een cumulatieve geluidbelasting onder de 55 dB te krijgen. Het effect van het planvoornemen op de geluidbelasting (wegverkeerslawaai) bij bestaande woningen is minder dan 1 dB. 0/-

De concentraties luchtverontreiniging liggen onder de WHO-advieswaarden van 2015, maar meer dan 10% boven de advieswaarden van 2021. De ontwikkeling van De Stationstuinen leidt tot een toename van concentraties luchtverontreiniging van minder dan 1%.

In de plansituatie zijn geen relevante bronnen voor het plaatsgebonden risico aanwezig. De plaatsgebonden risicocontour heeft geen invloed op de gefaseerde ontwikkeling. Op basis van berekeningen voor de spoortunnel leidt de ontwikkeling niet tot toename van het groepsrisico. Het opstellen van een (beperkte) verantwoording geldt als spelregel voor de verdere uitwerking in ruimtelijke besluiten. Vervolgonderzoek bij gevoelige objecten binnen 100 meter van het spoor wordt als spelregel meegenomen. Binnen de geurcontouren zijn minder of licht geurgevoelige objecten mogelijk. Voor de meest geurgevoelige objecten wordt een aanvullend geurhinderonderzoek uitgevoerd bij het ruimtelijke plan. Met de herontwikkeling verdwijnt een belangrijke bron van geurhinder in het gebied. De spelregel voor geluidmaatregelen verminderen de milieubelasting in het gebied. De 0/inrichting van de groenblauwe structuur leidt tot afname van hittestress. Met de inrichting van het gebied stimuleert de gemeente een gezonde levensstijl. De 0 / + nadere keuzes om langzaam verkeer te stimuleren en een groenblauwe openbare ruimte te creëren dragen hier positief aan bij. Door BENG-eisen voor energiebesparing en opwekken van duurzame energie vast te leggen

Blad 3 van 235

+

0/+

0

+

0

0/+

0 0 0 + 0 0/+ 0/+ +

0

MER De Stationstuinen Barendrecht Milieueffectrapportage projectnummer 0470766.100 10 februari 2023 revisie 03 Gemeente Barendrecht

Wateroverlast

De waterbergende capaciteit van de nieuwe waterstructuur en de eisen voor waterberging op privaat terrein en voor de openbare ruimte beperken de risico’s op wateroverlast. Waterveiligheid De overstromingsrisico’s in dit gebied zijn zeer klein. Beheersmaatregelen kunnen de gevolgen van deze risico’s beperken (spelregel) Materiaalgebruik De gemeente zet in op zoveel mogelijk hergebruik van bestaande materialen en inzet van duurzame materialen. Spelregels dragen bij aan het afdwingen van duurzaam materiaalgebruik. Afval en Voor alsnog gaat het plan uit van benutting van bestaande systemen. Onderzoek naar rioolcapaciteit is noodzakelijk (spelregel). afvalwater Ruimtelijke kwaliteit Cultuurhistorie Mogelijke archeologische waarden in de bodem zijn niet uitgesloten. Het uitvoeren van historisch onderzoek geldt als spelregel voor de ontwikkeling. Archeologie Er zijn geen beschermde cultuurhistorische waarden in het gebied. Het plan leidt hierdoor niet tot effecten op cultuurhistorie. Windhinder Voor de ontwikkeling geldt een onderzoeksplicht (spelregel) bij hoogbouw van meer dan 30 meter. Bezonning Geen effect. Lichthinder Bij de verdere uitwerking dienen mogelijke bronnen van lichthinder onderzocht te worden (spelregel). Water, bodem en ondergrond Bodemopbouw De bodemopbouw is naar verwachting op enkele plaatsen beperkend voor de infiltratiecapaciteit.

Dit dient meegenomen te worden in het grondwateronderzoek (spelregel). Bodemkwaliteit In het plangebied zijn diverse verdachte locaties aanwezig. Bij de ruimtelijke besluiten dient nader onderzocht te worden of de bodemkwaliteit geschikt is voor de woonfunctie. Eventuele sanering van verontreiniging leidt tot verbetering van de bodemkwaliteit. Dit wordt als spelregel opgenomen. Niet-gesprongen Door voor aanvang van werkzaamheden in het gebied historisch vooronderzoek verplicht te explosieven stellen (spelregel) worden negatieve effecten voorkomen. Oppervlaktewate De herinrichting van het watersysteem leidt tot een robuuster watersysteem met 0 meer oppervlaktewater. r en grondwater Waterberging en Met de nieuwe water- en groenstructuur wordt ruimte gecreëerd voor waterberging. -compensatie Om te bepalen of de ontwikkeling voldoet aan de gewenste ontwateringsdiepte is nader onderzoek naar grondwaterstanden noodzakelijk (spelregel). Waterkwaliteit De herinrichting van de waterstructuur en het verdwijnen van de lange duiker leiden 0 tot positieve effecten op de waterkwaliteit. Natuur Natura 2000De toe- of afname van stikstofdepositie is zowel voor de gebruiksfase als voor de realisatiefase gebieden kleiner dan 0,01 mol/ha/jaar. Natuurnetwerk Geen effect. Nederland WeidevogelGeen effect. gebieden Beschermde Geen effect.

houtopstanden Effecten op Door vervolgonderzoek (natuurtoets) verplicht te stellen kunnen negatieve effecten op beschermde soorten voorkomen worden. Om kansen voor versterking van biodiversiteit te aanwezige benutten zijn keuzes te maken voor de verdere inrichting. (beschermde) soorten Natuurvriendelijk Doordat de watergang door het gebied geen hoofdwatergang wordt, zijn er mogelijkheden voor natuurvriendelijke inrichting. Dit geldt als spelregel voor de e inrichting van 0 ontwikkeling van De Stationstuinen. het gebied -

Blad 4 van 235

0/+ 0 + 0

0 0 0 0 0

0/-

+

0 + 0 +

0 0 0 0 +

+

MER De Stationstuinen Barendrecht Milieueffectrapportage projectnummer 0470766.100 10 februari 2023 revisie 03 Gemeente Barendrecht

Wat zijn de effecten op de omgeving? Verkeerseffecten De Stationstuinen De ontwikkeling van De Stationstuinen leidt tot toename van verkeer in en rond het plangebied. Buiten het plangebied ontstaan enkele kruisingen knelpunten voor de doorstroming. De toename van geluidbelasting en luchtverontreiniging door de verkeerseffecten van het plan is beperkt. Om de verkeerseffecten van de ontwikkeling te beperken zijn keuzes te maken over de inrichting van het gebied en andere mobiliteitsmaatregelen die de verkeersgeneratie van de ontwikkeling beïnvloeden. Milieuhinder Met de ontwikkeling van De Stationstuinen vindt een transformatie van het gebied plaats. Bedrijfsactiviteiten in het gebied zijn of worden beëindigd of verplaatst. Er komen nieuwe, gevoelige objecten voor terug. Deze gevoelige objecten kunnen belemmerend werken voor bedrijven in de omgeving. In dit MER zijn de relevante hindercontouren onderzocht. Bij de ruimtelijke besluiten dient verder onderzocht te worden of maatregelen nodig zijn om hinder door geluid- of geuroverlast voor bedrijven te beperken. Water De herontwikkeling van het gebied vraagt om een nieuwe inrichting van de openbare ruimte. In de gebiedsvisie is de ambitie opgenomen om een nieuwe watergang door het gebied te realiseren. De ontwikkeling heeft daardoor impact op het watersysteem. Dit werkt door in aspecten zoals grondwaterstanden en ontwatering.

Om negatieve effecten te voorkomen en een goed, robuust watersysteem te creëren zijn nadere keuzes te maken. Hoe is het woon- en leefklimaat binnen De Stationstuinen? Milieukwaliteit binnen De Stationstuinen Op enkele locaties in het plangebied is de geluidbelasting hoog. Op randen van ontwikkelvelden ligt de cumulatieve geluidbelasting op de meeste locaties tussen de 55 en 60 dB. Bij de stedenbouwkundige uitwerking zijn echter goede mogelijkheden om met de eerstelijns bebouwing geluid af te schermen en meerdere geluidluwe plekken te creëren. De verwachting is dat hiermee voor een groot deel van de woningen een cumulatieve geluidbelasting onder de 55 dB mogelijk is. Nader onderzoek en voorwaarden voor de stedenbouwkundige uitwerking moeten uitwijzen of maatregelen voor bedrijvenlawaai noodzakelijk zijn.

Blad 5 van 235

MER De Stationstuinen Barendrecht Milieueffectrapportage projectnummer 0470766.100 10 februari 2023 revisie 03 Gemeente Barendrecht

Figuur 0.3 Cumulatieve geluidbelasting binnen De Stationstuinen

De luchtkwaliteit binnen het plangebied ligt onder dan de WHO-advieswaarden uit 2005, maar hoger dan de advieswaarden van 2021. De verschillen binnen het plangebied zijn beperkt. De luchtkwaliteit kan verbeterd worden door beleid te ontwikkelen om lokale bronnen van luchtverontreiniging, zoals houtkachels of vervoersmiddelen met oude verbrandingsmotoren, weg te nemen of te beperken. Voor externe veiligheid zijn de risicobronnen in en rond het plangebied beperkt. Door middel van spelregels zijn risico te vermijden en/of te beperken. Bij de gefaseerde ontwikkeling vormt het lpgstation in de oosthoek van het plangebied een aandachtspunt. Inrichting van de openbare ruimte De openbare ruimte speelt een belangrijke rol in de leefkwaliteit binnen De Stationstuinen. De gemeente heeft de ambitie om een groene, gezonde woonwijk te creëren. Hiervoor zijn ideeën en maatregelen voor de inrichting van de openbare ruimte opgenomen in de Eindnota Gezonde publieke ruimte Stationstuinen. Naast gezondheidsbevorderende maatregelen moet de openbare ruimte van De Stationstuinen ook bijdragen aan het beperken van hittestress, bevorderen van lokale waterberging en het verbeteren van de biodiversiteit.

Nadere keuzes voor de ontwikkeling van De Stationstuinen De effectbeoordeling van De Stationstuinen leidt tot enkele aandachtspunten. Afwegingen om autoverkeer te beperken zijn nodig om enerzijds negatieve effecten voor de verkeersafwikkeling te voorkomen en tegelijkertijd de woonkwaliteit van De Stationstuinen te verbeteren. Het MER beschrijft de afwegingen die gemaakt zijn voor de inrichting van het wegennet, de aanleg van voorzieningen voor fiets en OV en het parkeerbeleid voor De Stationstuinen.

Blad 6 van 235

MER De Stationstuinen Barendrecht Milieueffectrapportage projectnummer 0470766.100 10 februari 2023 revisie 03 Gemeente Barendrecht

Keuze voor duurzame mobiliteit Mobiliteit is een van de thema’s die bepalend zijn voor de effecten op de leefomgeving en het woon- en leefklimaat in het gebied. Autoverkeer heeft negatieve effecten op ruimte en milieu, terwijl langzaam verkeer, naast het verminderen van negatieve effecten op milieu, ook positief bijdraagt aan gezondheid. In het MER is onderzocht hoe De Stationstuinen autoluw of zelfs (deels) autovrij ingericht kan worden en wat dit betekent voor het woon- en leefklimaat. De voorkeursoplossing betreft een autoluw gebied, met een autovrije zone bij het station. Het stationsgebied moet een verblijfsgebied worden, de Spoorlaan is hier alleen toegankelijk voor bussen en hulpdiensten. Op de overige wegen binnen De Stationstuinen geldt een snelheidsregime van 30 km/uur. Voor parkeren wordt de centrumnorm uit de Beleidsnota aangehouden. Vanwege de nabijheid en goede aansluiting op het station zijn op sommige punten lagere parkeernormen toegepast. In het gebied wordt betaald parkeren en vergunning-parkeren toegepast. Voor bewoners en werknemers wordt een vergunningsysteem toegepast, voor bezoekers wordt betaald parkeren toegepast. Om overlast in de omgeving van het gebied te voorkomen zijn flankerende maatregelen nodig. Tabel 0.2 Overzicht effectbeoordeling van de varianten voor duurzame mobiliteit in De Stationstuinen Criteria Wegenstructuur en verkeersveiligheid

Huidig beleid 0/-

Autoluw 0/+

Autovrij +

Autovrij+ +

Verkeersafwikkeling

-

-

0/-

0/-

Duurzame mobiliteit

0/+

Geluid

0/-

+ 0/-

++ 0/-

++ 0/-

Luchtkwaliteit

0/+

0/+

0/+

+

Gezondheid

0/+

0/+

+

+

Wateroverlast

-

-

0/-

0/-

Beschermde gebieden

0

0

0

0

Blad 7 van 235

MER De Stationstuinen Barendrecht Milieueffectrapportage projectnummer 0470766.100 10 februari 2023 revisie 03 Gemeente Barendrecht

Figuur 0.4 Beoogde inrichting van het mobiliteitssysteem voor De Stationstuinen

Keuze voor de waterstructuur Met de herontwikkeling van De Stationstuinen wordt het openbaar gebied opnieuw ingericht. De waterstructuur speelt hierin een belangrijke rol. Vanuit de gebiedsvisie is het voornemen om een watergang centraal door De Stationstuinen aan te leggen. In het MER is onderzocht welke functie deze watergang kan krijgen en hoe hiermee een robuust watersysteem gecreëerd kan worden. In overleg met het Hoogheemraadschap is besloten om door middel van een hoofdwatergang langs de Veren Ambachtseweg en de Tuindersweg een groter peilgebied te creëren. In figuur 0.5 is de beoogde wijziging van het watersysteem weergegeven.

Blad 8 van 235

MER De Stationstuinen Barendrecht Milieueffectrapportage projectnummer 0470766.100 10 februari 2023 revisie 03 Gemeente Barendrecht

Figuur 0.5 Watersysteem met de drie peilgebieden in de huidige situatie (links) en de toekomstige situatie (rechts)

Het belangrijkste effect van de wijziging van het watersysteem betreft de ontwerpvrijheid voor de watergang door De Stationstuinen. Doordat deze watergang geen hoofdwatergang is, is er meer ruimte en mogelijkheden voor bijvoorbeeld natuurvriendelijke inrichting van oevers. Dit is ook terug te zien in de beoordeling in tabel 0.3. Tabel 0.3 Overzicht van de effectbeoordeling zonder (links) en met (rechts) de voorkeursoplossing voor de waterstructuur Criteria Wateroverlast Oppervlaktewater en grondwater Waterberging en compensatie Waterkwaliteit Natuurinclusieve inrichting van het gebied

Score 0 0 0

Toelichting De waterbergende capaciteit van de nieuwe waterstructuur en de eisen voor waterberging op privaat terrein en voor de openbare ruimte beperken de risico’s op wateroverlast. De herinrichting van het watersysteem leidt tot een robuuster watersysteem met meer oppervlaktewater. Om te bepalen of de ontwikkeling voldoet aan de gewenste ontwateringsdiepte is nader onderzoek naar grondwaterstanden noodzakelijk (spelregel). De herinrichting van de waterstructuur en het verdwijnen van de lange duiker leiden tot positieve effecten op de waterkwaliteit. Doordat de watergang door het gebied geen hoofdwatergang wordt, zijn er mogelijkheden voor natuurvriendelijke inrichting. Dit geldt als spelregel voor de ontwikkeling van De Stationstuinen.

Blad 9 van 235

Score 0/+ + 0 + +

MER De Stationstuinen Barendrecht Milieueffectrapportage projectnummer 0470766.100 10 februari 2023 revisie 03 Gemeente Barendrecht

Overige keuzes en afwegingen De keuzes voor duurzame mobiliteit en het watersysteem zijn bepalende keuzes voor de effecten van het plan en het woon- en leefklimaat binnen De Stationstuinen. De voorkeursoplossingen worden meegenomen in de verdere uitwerking. In het MER zijn nog enkele andere afwegingen beschreven die zich richten op onzekerheden binnen de ontwikkeling. Geluidmaatregelen bij de stedenbouwkundige uitwerking In het MER is de geluidbelasting binnen het plangebied door middel van vrijeveldcontouren in beeld gebracht. De geluidbelasting scoort hierdoor licht negatief. Hierbij is geen rekening gehouden met de stedenbouwkundige invulling van het gebied en het positieve effect dat hiermee bereikt kan worden voor de geluidbelasting. Het MER laat zien dat door middel van maatregelen de geluidbelasting op de gevels af kan nemen en dat het mogelijk is om geluidluwe zijde en binnenruimten te creëren. Dit heeft geleid tot een uitgebreide spelregel voor het onderzoek naar geluidbelasting bij de verdere stedenbouwkundige uitwerking. Door deze spelregel is een positieve score voor de geluidbelasting te halen. Criteria Geluidbelasting op nieuwe woningen

Score 0/-

Toepassing van maatregelen Door stedenbouwkundige optimalisatie en waar nodig toepassen van maatregelen is het naar verwachting mogelijk om de cumulatieve geluidbelasting bij groot percentage van de woningen een cumulatieve geluidbelasting onder de 55 dB te krijgen.

Score +

Fasering van de ontwikkeling Het MER schetst de effecten van de ontwikkeling en een beeld van het woon- en leefklimaat binnen De Stationstuinen voor de situatie waarin het plan volledig ontwikkeld is. De ontwikkeling vindt echter gefaseerd plaats, in de tussenliggende periode kan de situatie er anders uitzien. De nieuwe structuren zijn mogelijk (nog) niet volledig gerealiseerd en er zijn mogelijk nog bedrijven aanwezig en actief in het gebied. Voor de wegenstructuur wordt een stapsgewijze aanpak naar een autoluw en deels autovrij gebied gerealiseerd. Voor fase 1 van de ontwikkeling wordt bijvoorbeeld nog uitgegaan van de huidige structuur. Voor de waterstructuur is een tijdelijke oplossing uitgewerkt, die uitgaat van een deels gefuseerd peilgebied. Dit maakt de aanleg van de waterstructuur in het gebied mogelijk, zonder dat een peilbesluit nodig is. Het gebied is hiermee voorbereid op de toekomstige waterhuishouding. Het omgaan met bedrijvigheid binnen het gebied tijdens de gefaseerde ontwikkeling is het belangrijkste aandachtspunt. Goede communicatie en duidelijke afspraken met bedrijven binnen en direct rond het plangebied is een vereiste (spelregel). Daarnaast dient bij elke fase de relevante en actuele bedrijfssituatie met bijbehorende milieucontouren geïnventariseerd te worden (spelregel).

Vervolgonderzoek naar de geluidbelasting door bedrijven of mogelijk geurhinder kan nodig zijn. Op die manier worden bedrijven niet onnodig gehinderd en kan ook tijdens de gefaseerde ontwikkeling een goed woon- en leefklimaat bereikt worden.

Beoordeling op ambities voor De Stationstuinen Naast de beoordeling van de effecten op de leefomgeving toetst het MER ook aan de ambities voor de gebiedsontwikkeling. In de gebiedsvisie zijn drie ambities benoemd. In het MER is op

Blad 10 van 235

MER De Stationstuinen Barendrecht Milieueffectrapportage projectnummer 0470766.100 10 februari 2023 revisie 03 Gemeente Barendrecht

kwalitatieve wijze beoordeeld of (verwacht wordt dat) de ambitie gehaald wordt en hoe de voorkeursoplossingen hieraan bijdragen. Ambitie Groen en bewust

Gezond bereikbaar Plek voor iedereen

Beoordeling op:  De ruimte voor groen binnen het stedenbouwkundige raamwerk  Maatregelen voor klimaatadaptatie  Inzet op duurzaam energie- en materiaalgebruik  Prioriteit voor langzaam verkeer  Inzet op OV-gebruik en deelmobiliteit  Mate van functiemenging binnen het gebied  Aandeel betaalbare woningen  Aandacht voor sociale cohesie en veiligheid

Planvoornemen

Planvoornemen met voorkeursoplossingen

De beoordeling laat zien dat de nadere keuzes een belangrijke bijdrage leveren aan de ambities. De keuze voor duurzame mobiliteit werkt met name door in de ambitie gezond bereikbaar. Het maakt het gebied beter bereikbaar en stimuleert vervoerswijzen die minder geluidoverlast en luchtverontreiniging met zich meebrengen én bijdragen aan een gezonde levensstijl. De keuze voor de waterstructuur biedt meer ruimte voor natuur en natuurinclusieve inrichting van het gebied, wat positief is voor de ambitie Groen en bewust.

Conclusie Het MER heeft onderzocht wat de effecten van De Stationstuinen zijn, hoe het woon- en leefklimaat binnen De Stationstuinen is en hoe nadere keuzes en afwegingen hier (positief) aan bijdragen. Daarnaast heeft het MER de ontwikkeling getoetst aan de ambities voor De Stationstuinen, zoals opgenomen in de gebiedsvisie. Het eerste heeft geleid tot een spelregelkader voor de ontwikkeling. Een set aan regels en (rand)voorwaarden voor de verdere uitwerking in ruimtelijke besluiten, vergunningen of andere procedures. De toets aan de ambities heeft geleid tot aanbevelingen voor de verdere uitwerking en monitoring van de ambities. Dit MER vormt de bijlage bij het bestemmingsplan voor fase 1 van De Stationstuinen. Voor dit ruimtelijk besluit vervult het MER een toetsende rol (projectMER). Het bestemmingsplan is getoetst aan het spelregelkader van het MER

Blad 11 van 235

MER De Stationstuinen Barendrecht Milieueffectrapportage projectnummer 0470766.100 10 februari 2023 revisie 03 Gemeente Barendrecht

Dit MER levert input voor de besluitvorming over de ontwikkeling van De Stationstuinen. Met het besluit over dit MER, dat als bijlage bij het bestemmingsplan voor fase 1 is opgenomen, legt de gemeente in feite drie dingen vast: 1. Het vaststellen van een spelregelkader voor de ontwikkeling van De Stationstuinen 2. De uitwerking van een toetsingskader voor de ambities uit de gebiedsvisie. 3. De verantwoording van de effecten van het bestemmingsplan voor fase 1. Het spelregelkader dient daarmee als toetsingskader voor vervolgbesluiten voor De Stationstuinen. De verdere uitwerking van de ambities en vertaling naar concrete doelstellingen is een belangrijk middel voor de gemeente om te kunnen beoordelen of de vastgestelde ambities uit de gebiedsvisie gehaald worden. Het MER laat zien dat de spelregels en nadere keuzes een belangrijke bijdrage leveren aan het behalen van een (zeer) positieve score op de ambities.

Blad 12 van 235

MER De Stationstuinen Barendrecht Milieueffectrapportage projectnummer 0470766.100 10 februari 2023 revisie 03 Gemeente Barendrecht

1

Inleiding

1.1

Aanleiding Transformatie van bedrijventerrein naar gemengd woon-werkgebied Sinds de tweede wereldoorlog is het gebied ten oosten van Station Barendrecht steeds verder ingevuld als bedrijventerrein. Behoeften veranderen en de laatste jaren is de druk op de ruimte steeds groter geworden, met vraag naar nieuwe woningen. Daarom wordt gewerkt aan de ontwikkeling van De Stationstuinen, een integrale gebiedsontwikkeling aan de oostzijde van station Barendrecht. Momenteel maakt het gebied onderdeel uit van bedrijventerrein Barendrecht Noordoost, waar veel bedrijven in de agrofood sector zijn gevestigd. Met de ontwikkeling van De Stationstuinen, vernoemd naar het aanwezige treinstation aan de spoorlijn Breda-Rotterdam, voorziet de gemeente in een bovenregionale behoefte aan nieuwe woningen. De ambitie is de realisatie van circa 3.500 woningen. Het plan moet naast de woningen ruimte bieden aan bedrijvigheid, voorzieningen, infrastructuur en groen.

Figuur 1.1 Ligging het plangebied voor De Stationstuinen. Voor dit gebied (geel) is de gebiedsvisie Stationstuinen opgesteld.

Gebiedsvisie De Stationstuinen Als eerste stap richting de ontwikkeling van het gebied heeft de gemeente Barendrecht de gebiedsvisie De Stationstuinen Barendrecht vastgesteld (december 2020). De gebiedsvisie beschrijft het planvoornemen en de bijbehorende ambities voor De Stationstuinen. Dit voornemen wordt uiteindelijk vastgelegd in een omgevingsplan2. In paragraaf 3.2 en 3.3 is het planvoornemen en bijbehorende programma in meer detail beschreven. 2

Het omgevingsplan vervangt onder de Omgevingswet het bestemmingsplan.

Blad 13 van 235

MER De Stationstuinen Barendrecht Milieueffectrapportage projectnummer 0470766.100 10 februari 2023 revisie 03 Gemeente Barendrecht

In de gebiedsvisie is het programma voor De Stationstuinen als volgt beschreven:  Omvang van circa 45 ha  Woningbouwprogramma van 3.500 woningen  30% sociaal en 20% betaalbare woningen  Circa 67.000 m2 voorzieningen, start-ups en bedrijvigheid

1.2

Gefaseerde ontwikkeling van De Stationstuinen De ontwikkeling van De Stationstuinen is een grote transformatieopgave die naar verwachting meer dan 10 jaar duurt. Het gebied zal gefaseerd ontwikkelen. Bij deze gefaseerde ontwikkeling wil de gemeente rekening houden met toekomstige ontwikkelingen en onzekerheden. Niet alles wordt nu al vastgelegd. Het opstellen van planologische kaders vindt daarom gefaseerd plaats.

Figuur 1.2 Begrenzing van De Stationstuinen (rode stippellijn), het bestemmingsplangebied (blauwe stippellijn) en fase 0 (donkerblauwe vlakken)

Blad 14 van 235

MER De Stationstuinen Barendrecht Milieueffectrapportage projectnummer 0470766.100 10 februari 2023 revisie 03 Gemeente Barendrecht

De ontwikkeling van De Stationstuinen kent in ieder geval de volgende fasen:  Fase 0 - afwijkingslocatie: Binnen het vigerende bestemmingsplan is, via een wijzigingsbevoegdheid, woningbouw toegestaan. Dit betreft de donkerblauwe vlakken in figuur 1.2;  Fase 1 – bestemmingsplan: dit nieuwe planologische kader moet de ontwikkeling van circa 800 woningen mogelijk maken. De begrenzing van het bestemmingsplan is in figuur 1.2 met een blauwe stippellijn aangegeven.  Fase 2 – omgevingsplan: de verdere ontwikkeling wordt mogelijk gemaakt door een of meerdere omgevingsplannen. De exacte begrenzing hiervan is nog niet bekend.

1.3

De Stationstuinen en de m.e.r. Aanleiding voor de m.e.r.-procedure Bij een ontwikkeling van deze omvang zijn belangrijke (milieu)effecten niet op voorhand uit te sluiten. De gemeente heeft daarom besloten de m.e.r.-procedure te doorlopen en een MER op te stellen3. Het MER is gekoppeld aan het eerste planologische kader voor De Stationstuinen, het bestemmingsplan voor fase 1. Het MER richt zich echter op de totale ontwikkeling van De Stationstuinen. Op die manier worden de milieubelangen volwaardig meegenomen bij de besluitvorming over deze plannen. Bepalingen Wet milieubeheer In de Wet milieubeheer is opgenomen dat voor ontwikkelingen met mogelijk belangrijke nadelige (milieu)effecten het verplicht is een zogenaamde m.e.r. (procedure) te doorlopen en een MER op te stellen. De ontwikkeling van De Stationstuinen is aan te merken als een stedelijk ontwikkelingsproject. Dit is in bijlage D van het Besluit m.e.r. opgenomen (D11.2). Tabel 1.1 toont de bepalingen van D11.2 uit het Besluit m.e.r. Tabel 1.1 Bepalingen uit D11.2 van het Besluit m.e.r. Kolom 1 Activiteiten De aanleg, wijziging of uitbreiding van een stedelijk ontwikkelingsproject met inbegrip van de bouw van winkelcentra of parkeerterreinen.

Kolom 2 Gevallen In gevallen waarin de activiteit betrekking heeft op: 1°. een oppervlakte van 100 hectare of meer, 2°. een aaneengesloten gebied en 2000 of meer woningen omvat, of 3°. een bedrijfsvloeroppervlakte van 200.000 m2 of meer.

Kolom 3 Plannen De structuurvisie, bedoeld in de artikelen 2.1, 2.2 en 2.3 van de Wet ruimtelijke ordening, en het plan, bedoeld in artikel 3.1, eerste lid, van die wet.

Kolom 4 Besluiten De vaststelling van het plan, bedoeld in artikel 3.6, eerste lid, onderdelen a en b, van de Wet ruimtelijke ordening dan wel bij het ontbreken daarvan van het plan, bedoeld in artikel 3.1, eerste lid, van die wet.

Het omgevingsplan voor De Stationstuinen kan gezien worden als een plan, vanwege het kaderstellende karakter. Het bestemmingsplan, waarin de ontwikkeling van fase 1 mogelijk gemaakt wordt, is te zien als een besluit in het licht van de Wet milieubeheer. De activiteit uit categorie D11.2 overschrijdt de drempelwaarde van 2.000 woningen uit de kolom ‘gevallen’. 3

Het is gebruikelijk de afkortingen (de) m.e.r. en (het) MER te gebruiken. De afkorting m.e.r. met kleine letters en puntjes ertussen staat voor de volledige procedure, de milieueffectrapportage. MER met hoofdletters, zonder puntjes staat voor het milieueffectrapport, het rapport dat hierbij opgesteld wordt.

Blad 15 van 235

MER De Stationstuinen Barendrecht Milieueffectrapportage projectnummer 0470766.100 10 februari 2023 revisie 03 Gemeente Barendrecht

Conform de Wet milieubeheer dient voor het bestemmingsplan eerst beoordeeld te worden of de ontwikkeling leidt tot mogelijke nadelige milieugevolgen. Vanwege het kaderstellende karakter van het omgevingsplan, de omvang van de ontwikkeling en de complexiteit van het gebied heeft de gemeente echter besloten deze stap over te slaan en direct een MER op te stellen. Het MER voor De Stationstuinen vervult daarom twee functies. Het vormt het planMER voor de totale ontwikkeling van De Stationstuinen. Hiervoor onderzoekt het MER de effecten op de leefomgeving en keuzes en afwegingen (alternatieven) die hieruit volgen. Daarnaast vervult het MER meer een toetsende functie voor het bestemmingsplan, hiervoor beoordeelt het MER de effecten op de leefomgeving. Procedure van de m.e.r. Start van de m.e.r.-procedure: notitie Reikwijdte en Detailniveau Voor de start van de m.e.r-procedure is een Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) opgesteld. De NRD heeft zes weken ter inzage gelegen. Tijdens deze periode heeft een ieder schriftelijk kunnen reageren op deze notitie en aan kunnen geven over wat onderzocht moet worden in het MER en op welke manier. Ook zijn wettelijke adviseurs en betrokken instanties in de gelegenheid gesteld om advies te geven. In paragraaf 1.4 is een toelichting op de NRD en de ingekomen reacties opgenomen.

Figuur 1.3 Stappen van de m.e.r.-procedure en het ruimtelijk besluit

Initiatiefnemer en bevoegd gezag Voor de ontwikkeling van De Stationstuinen is de gemeente Barendrecht de initiatiefnemer én het bevoegd gezag. Binnen de gemeente is de passende scheiding van deze functies geregeld doordat de bevoegdheid voor de ruimtelijke procedures ondergebracht is bij de afdeling Ruimtelijke Ordening. De beoordeling van het MER is ondergebracht bij de afdeling Milieu, die hierin onafhankelijk advies inwint bij DCMR.

Blad 16 van 235

MER De Stationstuinen Barendrecht Milieueffectrapportage projectnummer 0470766.100 10 februari 2023 revisie 03 Gemeente Barendrecht

Rapport behorend bij de m.e.r.-procedure: het MER De m.e.r. is geen op zichzelf staande procedure. De m.e.r. is altijd gekoppeld aan een plan of besluit. De ontwikkeling van De Stationstuinen wordt in deelbesluiten uitgewerkt. De m.e.r.procedure is gekoppeld aan het bestemmingsplan voor fase 1. Dat betekent dat het MER tegelijk met het ontwerpbestemmingsplan ter inzage is gelegd. Eerste ontwikkeling binnen huidig bestemmingsplan Het vigerende bestemmingsplan Bedrijventerrein Noordoost (vastgesteld op 11 juni 2013) biedt, door middel van een afwijkingsmogelijkheid, ruimte voor de ontwikkeling van woningbouw (de zogenaamde fase 0 - afwijkingslocatie) binnen de bestemming gemengd. In figuur 1.2 is het betreffende gebied met donkerblauwe vlakken aangegeven. Voor dit afwijkingsbesluit geldt geen m.e.r-plicht. Deze ontwikkeling loopt vooruit op de m.e.r.- en bestemmingsplanprocedure en kan daarmee gezien worden als een autonome ontwikkeling. In de onderzoeken bij dit MER is wel rekening gehouden met de woningbouwontwikkeling in fase 0.

1.4

Notitie Reikwijdte en Detailniveau

1.4.1

Inhoud van de NRD De m.e.r.-procedure start met het opstellen van de notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD). Met de NRD maakt de gemeente bekend dat voor de ontwikkeling de m.e.r.-procedure doorlopen wordt en een MER opgesteld wordt. In de NRD is beschreven wat de voorgenomen ontwikkeling inhoudt en welke rol en opzet van het MER daarbij hoort. De NRD vormt als het ware de onderzoeksagenda voor het MER en vormt de formele start van de m.e.r.-procedure. De NRD heeft ter inzage gelegen van 24 december 2021 tot en met 3 februari 2022. In totaal zijn vijf reacties binnengekomen op de NRD. In die periode heeft iedereen de gelegenheid gekregen zijn of haar zienswijze in te dien. Ook zijn wettelijke adviseurs en betrokken instanties in de gelegenheid gesteld om advies te geven.

1.4.2

Reacties op de NRD De volgende organisaties hebben een reactie ingediend:  Waterschap Hollandse Delta  Veiligheidsregio Rotterdam Rijnmond  Gemeente Ridderkerk  ProRail  Provincie Zuid-Holland De indieners vragen aandacht voor specifieke thema’s zoals grondwater, veiligheid en milieuhinder en mogelijke effecten buiten het plangebied, bijvoorbeeld verkeerseffecten op wegen in de omgeving. De genoemde aspecten komen terug in dit MER. Waar relevant kijkt het MER ook naar effecten buiten de grenzen van De Stationstuinen. De gemeente Barendrecht heeft door middel van een Nota van Beantwoording een reactie gestuurd op de ingediende zienswijzen. Nadat het bestemmingsplan en het milieueffectrapport zijn gepubliceerd bestaat opnieuw de mogelijkheid zienswijzen in te dienen.

Blad 17 van 235

MER De Stationstuinen Barendrecht Milieueffectrapportage projectnummer 0470766.100 10 februari 2023 revisie 03 Gemeente Barendrecht

1.5

Doel van het MER Doel van de m.e.r. Het doel van de milieueffectrapportage (m.e.r.) is het onderzoeken, afwegen en beoordelen van de effecten van de ontwikkeling van De Stationstuinen op de fysieke leefomgeving. Dit moet leiden tot een voorkeursalternatief (het bestemmingsplan en later het omgevingsplan) waarin de effecten op de fysieke leefomgeving meegenomen zijn in de gemaakte keuzes (zie figuur 1.2). Dit landt uiteindelijk in het milieueffectrapport (MER), het rapport dat hiervoor opgesteld wordt. Het MER dient als planMER voor de gehele ontwikkeling van De Stationstuinen. Voor het bestemmingsplan (met een directe bouwtitel) dient het MER als projectMER. Het projectMER toetst (de effecten van) de ontwikkeling aan de spelregels die volgen uit het planMER. Opzet van het MER Voor de verdere uitwerking van de plannen zijn er nog keuzes te maken, onder andere over de inrichting, fasering en ontsluiting van het gebied. De gebiedsvisie vormt het vertrekpunt voor de m.e.r. en onderzoekt hiervoor welke keuzes en afwegingen nog te maken zijn. Dit moet leiden tot een voorkeursalternatief met bijbehorende regels en randvoorwaarden voor de verdere uitwerking. In figuur 1.2 zijn de stappen van het MER met het voorkeursalternatief globaal weergegeven. In hoofdstuk 4 is een uitgebreidere beschrijving van de onderzoeksopzet opgenomen.

Figuur 1.4 Schematische weergave van de opzet van het MER

Blad 18 van 235

MER De Stationstuinen Barendrecht Milieueffectrapportage projectnummer 0470766.100 10 februari 2023 revisie 03 Gemeente Barendrecht

MER: van milieu naar fysieke leefomgeving De wettelijke bepalingen voor de m.e.r. zijn opgenomen in de Wet milieubeheer. Het doel van het MER is om de milieubelangen mee te laten wegen in de besluitvorming. Bij de m.e.r. wordt echter al jaren verder gekeken dan alleen de milieueffecten. Onder andere duurzaamheid en gezondheid zijn thema’s die steeds urgenter worden en daarom structureel een plaats hebben in de afweging van belangen. Het MER beperkt zich daarom niet alleen tot de milieueffecten, maar beschouwt alle relevante thema’s van de fysieke leefomgeving. De term ‘milieu’ is daarom eigenlijk te beperkt, maar om aansluiting te houden bij de wettelijke termen komt dit nog wel terug in de titel en soms ook in de teksten. M.e.r. onder de Omgevingswet De wetgeving rond de milieueffectrapportage wordt meegenomen in de Omgevingswet. Dit is opgenomen in afdeling 16.4 van de Omgevingswet en in hoofdstuk 11 en bijlage V bij het Omgevingsbesluit. Inhoudelijk wijzigt de opzet en invulling van de m.e.r. niet, alleen procedureel komen er enkele wijzigingen. Het doel van deze wijzigingen is om de toepassing van het bestaande m.e.r.-instrumentarium te vereenvoudigen, zodat dit nog beter bruikbaar is als hulpmiddel voor besluitvorming. Zo komt er voor kleine plannen op lokaal niveau de mogelijkheid om een plan-m.e.r.-beoordeling op te stellen, voor project-m.e.r.

wordt één procedure ingesteld. Voor de m.e.r. ten behoeve van De Stationstuinen leidt de invoering van de Omgevingswet niet tot aanpassingen in de procedure of de invulling van het MER.

1.6

Leeswijzer Na dit inleidende hoofdstuk is in hoofdstuk 2 een beschrijving van het planvoornemen op basis van de concept-gebiedsvisie opgenomen. Hoofdstuk 3 bevat een beschrijving van het plangebied van De Stationstuinen. In hoofdstuk 4 is de opzet en methodiek van het MER beschreven. Hoofdstuk 5 beschrijft per thema van de leefomgeving de huidige situatie en referentiesituatie. In hoofdstuk 6 zijn de effecten van het planvoornemen en de beoordeling daarvan opgenomen. Dit hoofdstuk leidt tot enkele nadere keuzes voor de ontwikkeling van De Stationstuinen, deze zijn beschreven in hoofdstuk 7.

Blad 19 van 235

MER De Stationstuinen Barendrecht Milieueffectrapportage projectnummer 0470766.100 10 februari 2023 revisie 03 Gemeente Barendrecht

2

Gebiedsbeschrijving Dit hoofdstuk beschrijft de huidige situatie van het plangebied van De Stationstuinen en de omgeving. Het huidig ruimtegebruik en belangrijke structuren zoals infrastructuur en groen en water zijn hier beschreven. Hoofdstuk 5 beschrijft de huidige situatie voor alle relevante thema’s van de fysieke leefomgeving.

2.1

Plangebied

2.1.1

Ligging en begrenzing van het plangebied Het plangebied is gelegen in de stationsomgeving van Barendrecht. Dit stationsgebied is gelegen ten oosten van station Barendrecht. Het gebied wordt aan de westkant omsloten door de spoorlijn Rotterdam-Breda. De overige begrenzing wordt gevormd door perceelsgrenzen van omliggende bedrijvigheid en enkele wegen. De begrenzingen van het plangebied zijn te zien in figuur 2.1.

Barendrecht

Figuur 2.1 Afbakening van het plangebied (Bron satellietfoto: PDOK, 2021)

2.1.2

Historische ontwikkeling Het plangebied voor De Stationstuinen is vanaf de tweede helft van de 19e eeuw tot begin de 20e eeuw tot ontwikkeling gekomen. Sinds 1915 bevindt de Veiling zich in Barendrecht. Eerst in een houten gebouw, maar later in een verbeterde voorzieningen. Later nog eens flink uitgebreid, zorgde deze veiling ervoor dat tuinders van het platteland in Ridderkerk en Barendrecht hun groenten konden verkopen aan handelaren, voornamelijk uit Rotterdam. In de jaren 1930 werd de

Blad 20 van 235

MER De Stationstuinen Barendrecht Milieueffectrapportage projectnummer 0470766.100 10 februari 2023 revisie 03 Gemeente Barendrecht

veiling aangesloten op het spoorwegennet en, zoals te zien op onderstaande kaart van 1960, werd de Veiling en de spoorwegaansluiting uitgebreid. De identiteit van het verhandelen en distribueren van voedselwaarden is het gebied niet meer verloren. Sindsdien hebben grote spelers uit de agrofoodsector zich in het gebied ontwikkeld. De veiling (of groothandel) is nog altijd op het bedrijventerrein gevestigd, met vele daaraan gerelateerde industrie. Op de kaart van 1995 is te zien dat het volledige plangebied in gebruik is, voornamelijk als bedrijventerrein. De jaren negentig van de 20e eeuw was ook de tijd dat stationslocaties in trek kwamen als kantorenlocatie. Ook deze trend is in het plangebied – en op onderstaande kaart uit 1995 – te zien. Sindsdien zijn verschillende kantoren ontwikkeld die goed bereikbaar zijn met het openbaar vervoer. 1880

1935

1960

1995

Figuur 2.2 Historische ontwikkeling van het gebied

2.1.3

Huidig ruimtegebruik Het plangebied wordt momenteel gekenmerkt door bedrijventerrein, afgewisseld met braakliggend terrein, enkele (bedrijfs)woningen en kantoorpanden. Op het bedrijventerrein zijn veelal grootschalige bedrijven uit de agrofood sector gevestigd. De grootste bedrijven uit deze

Blad 21 van 235

MER De Stationstuinen Barendrecht Milieueffectrapportage projectnummer 0470766.100 10 februari 2023 revisie 03 Gemeente Barendrecht

sector in het plangebied zijn Fresh Pack Logistics, Olympic Fruit en Meeder B.V. Een ander groot bedrijf uit de agrofood sector is Fresh2You B.V. In het plangebied liggen de bedrijven tussen de Gebroken Meeldijk, Spoorlaan en Koopliedenweg in. Langs de Gebroken Meeldijk is een woninglint gelegen en er zijn tevens twee kantoorpanden gesitueerd. Daarnaast is er aan de Gebroken Meeldijk uit de agrofood sector gelegen. In het gebied tussen de Koopliedenweg, Gebroken Meeldijk en Tuindersweg zijn naast een brandstofverkooppunt, bouwmarkt en kantoor, nog drie andersoortige bedrijven gelegen. Aan Zuideinde zijn circa acht kantoorpanden gelegen. Verder zijn in dit deel van het plangebied kleinschalige bedrijven gelegen. Aan de Spoorlaan en Zuideinde ligt circa 3 hectare braakliggend terrein.

Figuur 2.3: Vigerende enkelbestemmingen in het plangebied. Bron: ruimtelijkeplannen.nl.

Centraal in het plangebied liggen twee velden met een gemengde bestemming. Naast de bedrijfsfunctie zijn hier ook maatschappelijke functies, horeca en dienstverlening mogelijk. Door middel van een binnenplanse afwijking zijn binnen deze bestemming ook andere functies mogelijk, mits dit goed onderbouwd wordt door middel van een ruimtelijke motivatie.

Blad 22 van 235

MER De Stationstuinen Barendrecht Milieueffectrapportage projectnummer 0470766.100 10 februari 2023 revisie 03 Gemeente Barendrecht

2.1.4

Mobiliteit Wegenstructuur Infrastructuur in het gebied staat voornamelijk ten dienste van de logistiek die in het gebied aanwezig is. Voor de logistiek is een snelle aansluiting op het hoofdwegennet belangrijk. Via de Veren Ambachtseweg is het gebied verbonden met de A15. Aan de westkant van Barendrecht is er ook aansluiting op de A29 richting Vlissingen/Antwerpen. De Dierensteinweg/1e Barendrechtseweg en Tuindersweg/ Boezemweg/ Ziedwijdsebaan dienen als toegangsweg tot het centrum van Barendrecht voor gemotoriseerd verkeer.

Figuur 2.4 Wegenstructuur in en rondom het plangebied.

Blad 23 van 235

MER De Stationstuinen Barendrecht Milieueffectrapportage projectnummer 0470766.100 10 februari 2023 revisie 03 Gemeente Barendrecht

OV en fiets Voor fietsers en voetgangers bestaan mogelijkheden om de spooroverkapping te passeren, door middel van een onderdoorgang aan de zuidzijde en passage aan de noordzijde van station Barendrecht. Het centrum van Barendrecht is voor elke vorm van vervoer binnen 15 minuten te bereiken. Voor wat betreft treinverbindingen ligt het plangebied met een station aan de ‘Oude Lijn’ van Leiden, via Den Haag, Delft, Rotterdam en Barendrecht, richting Dordrecht. Op deze lijn zijn sprinters actief die stoppen op station Barendrecht. Rotterdam Centraal is in 13 minuten te bereiken.

Richting Rotterdam

Richting Dordrecht Figuur 2.5 Ligging van het treinstation en de buslijnen in en rondom het plangebied. Bron: RET.

2.1.5

Groen en water De huidige situatie in het plangebied wordt voornamelijk gekenmerkt door bedrijfsgebouwen van de gevestigde bedrijven. Langs de Spoorlaan is een A-watergang aanwezig. Verder zijn aan de randen van het plangebied is groen en water aanwezig. Op het dak van de spoorwegoverkapping is een park gelegen. Aan Zuideinde/Zweth bevindt zich een waterpartij van circa 1 hectare groot. Bovendien bevinden zich aan Zuideinde/Gebroken Meeldijk en de Tuindersweg enkele waterpartijen.

Blad 24 van 235

MER De Stationstuinen Barendrecht Milieueffectrapportage projectnummer 0470766.100 10 februari 2023 revisie 03 Gemeente Barendrecht

2.2

Omgeving van het plangebied Het plangebied van De Stationstuinen ligt in het oosten van Barendrecht, ten oosten van station Barendrecht. Barendrecht is een stad in het Rijnmondgebied in de provincie Zuid-Holland. Het Rijnmondgebied is een bestuurlijke samenwerking van gemeenten in de regio Rotterdam gelegen aan de Rijn. Ter plaatse van Barendrecht is de Oude Maas een zijtak van de Rijn. Barendrecht ligt ten zuiden van Rotterdam, ten westen van gemeente Ridderkerk en ten oosten van gemeente Albrandswaard. Zuidelijk van Barendrecht liggen gemeenten Binnenmaas en Zwijndrecht. De A15 doorkruist gemeente Barendrecht vanuit het westen richting het oosten. De A15 is de belangrijkste wegtransportroute van de Rotterdamse haven naar het achterland. Ten noorden van de A15 ligt Rotterdam en ook het Barendrechtse bedrijventerrein Cornelisland is boven de A15 gelegen. Ook de A29, een belangrijke transportroute richting het zuiden, doorkruist Barendrecht (vanaf knooppunt Vaanplein richting het zuiden). In het zuiden wordt de gemeentegrens gemarkeerd door de Oude Maas en Waal, voormalige hoofdstromen in de Rijndelta. Gemeente Barendrecht telt circa 49.000 inwoners. Mede door de ligging vlakbij de haven van Rotterdam en belangrijke vervoersassen voor weginfrastructuur is in Barendrecht een cluster van bedrijven uit de agrofoodsector. Dit wordt ook wel de “Dutch Fresh Port” genoemd.

Aan de oostkant van Barendrecht wordt een nieuw bedrijventerrein ontwikkeld (Nieuw Reijerwaard) dat plek moet geven aan bedrijven uit deze sector. Veel bedrijven binnen De Stationstuinen bevinden zich ook in de Agrofood cluster. Aan de overzijde, ten westen van de spoorlijn Den Haag-Rotterdam-Dordrecht is het centrum van Barendrecht te vinden en ook de wijken de Bongerd en Oranjewijk zijn hier gelegen. De spoorlijn wordt ter hoogte van De Stationstuinen overkapt. Op de overkapping van de spoorlijn is het Spoorpark gelegen.

Figuur 2.6 Schematische ligging van De Stationstuinen in Barendrecht e.o. (bron: Gebiedsvisie De Stationstuinen).

Blad 25 van 235

MER De Stationstuinen Barendrecht Milieueffectrapportage projectnummer 0470766.100 10 februari 2023 revisie 03 Gemeente Barendrecht

Locatiekeuze De Stationstuinen Verbinden van wonen en werken Met de ontwikkeling van De Stationstuinen maakt de gemeente een grote slag in het oplossen van de woningbouwopgave. De ruimte voor grootschalige woningbouw binnen de gemeente is beperkt, zeker binnen bestaand stedelijk gebied. Uitbreiding in het buitengebied wil de gemeente voorkomen. Op de locatie van De Stationstuinen ziet de gemeente kansen om (deels) leegstaand bedrijventerrein te transformeren tot een gemengd woon-werkgebied. De scheiding tussen woongebied en bedrijventerrein door de spoorlijn wordt hiermee ‘verzacht’, er wordt een meer geleidelijke overgang gecreëerd.

Stimuleren van OV-gebruik Een andere belangrijke reden voor deze locatiekeuze betreft de directe aansluiting met het station. Rotterdam Centraal is vanaf dit station binnen 13 minuten te bereiken. Het verdichten van woningbouw rond stations is een belangrijk beleidsuitgangspunt van de provincie Zuid-Holland (zie ook paragraaf 3.1). Met de ontwikkeling van De Stationstuinen wil de gemeente actief inzetten op groei van het OV-gebruik, onder andere door met de ontwikkeling de positie van het station als OV-knooppunt te versterken. Dit kan onder andere door de bereikbaarheid van het station te vergroten door de aanleg of verbetering van fietsverbindingen en nieuwe voorzieningen bij het station. De directe nabijheid van het station is ook de reden dat de ontwikkeling aangewezen is als versnellingslocatie en deels gefinancierd wordt vanuit de Woningbouwimpuls. Aandachtspunten voor de locatie De locatie en de omgeving van de ontwikkeling kennen ook aandachtspunten. Woningbouw in de directe omgeving van bedrijfsactiviteiten kan leiden tot overlast, bijvoorbeeld door geluid of geurhinder. Tegelijkertijd kunnen woningen leiden tot beperkingen voor bedrijfsactiviteiten in de omgeving. Daarnaast vraagt de functiewijziging van het gebied om een andere inrichting van de openbare ruimte.

Herinrichting van wegen en aanleg van aangename verblijfsgebieden zijn nodig om binnen De Stationstuinen een aangenaam woonen leefklimaat te creëren. Het MER onderzoekt deze mogelijke hinder en de wijze waarop hiermee om gegaan kan worden, zodat significant negatieve effecten voorkomen worden én een goed woon- en leefklimaat gerealiseerd wordt.

Blad 26 van 235

MER De Stationstuinen Barendrecht Milieueffectrapportage projectnummer 0470766.100 10 februari 2023 revisie 03 Gemeente Barendrecht

2.3

Autonome ontwikkelingen

2.3.1

Autonome trends Ontwikkelingen die plaatsvinden zonder de ontwikkeling van De Stationstuinen of geleidelijk ontwikkelen worden autonome trends genoemd. Deze ontwikkelingen vinden (grotendeels) buiten de invloedssfeer van het plan plaats. Omdat deze ontwikkelingen de plannen voor De Stationstuinen kunnen beïnvloeden, is het wel van belang hier rekening mee te houden. Demografische ontwikkeling Een belangrijke autonome trend is de demografische ontwikkeling: de verandering van de bevolkingssamenstelling. Vergrijzing is een bekende (landelijke) trend. Het aandeel ouderen neemt toe. Ook het aandeel eenpersoonshuishoudens neemt toe. Deze trends zijn van invloed op de fysieke leefomgeving, de kwalitatieve woningbehoefte en de behoefte aan voorzieningen wordt hierdoor beïnvloed. Eenpersoonshuishoudens vragen om meer kleinschalige woningen en voor ouderen zijn gelijkvloerse woningen nodig. Levensloopbestendige woningen passen goed bij deze trend. Dat zijn woningen die geschikt (te maken) zijn voor meerdere levensfase. Dit beïnvloedt de kwalitatieve woonwensen en de behoefte aan voorzieningen. In onderstaand figuur is te zien dat het aandeel ouderen (65+ jaar) in Barendrecht toeneemt terwijl voornamelijk de beroepsbevolking (20-64 jaar) relatief kleiner wordt. Dit brengt een verandering in de vraag naar passende woningen met zich mee.

Figuur 2.7 Vergrijzingstrend in gemeente Barendrecht (bron: regiobeeld.nl).

Klimaatverandering Veranderingen in het klimaat zijn de laatste jaren steeds nadrukkelijker merkbaar. De gemiddelde temperatuur stijgt en de weersextremen nemen toe. Klimaatverandering leidt tot diverse knelpunten voor de fysieke leefomgeving. Door temperatuurstijging neemt het risico op hittestress toe. Toenemende droogte leidt tot verdrogingsproblemen door daling van grondwaterstanden en risico’s op natuurbranden. Tegelijkertijd neemt de intensiteit van buien toe, wat kan leiden tot wateroverlast in stedelijke gebieden en overstromingsgevaar bij hoog water. De inrichting van de

Blad 27 van 235

MER De Stationstuinen Barendrecht Milieueffectrapportage projectnummer 0470766.100 10 februari 2023 revisie 03 Gemeente Barendrecht

openbare ruimte speelt een belangrijke rol in het mitigeren van effecten en het voorkomen van overlast. Verduurzaming Een algemeen bekende trend is de verduurzaming en het terugdringen van negatieve milieueffecten. Het beperken van de uitstoot van schadelijke stoffen zoals broeikasgassen en fijnstof is een belangrijke opgave voor de mobiliteit en de gebouwde omgeving. In de autobranche is er al jaren een sterke groei van het aandeel elektrische voertuigen. Technieken die leiden tot schonere verbrandingsmotoren en energiezuinige gebouwen zijn volop in ontwikkeling. Daarnaast wordt onder verduurzaming ook de energietransitie verstaan. Dit betekent dat woningen en bedrijven steeds vaker geen of minder gebruik maken van fossiele brandstoffen. Warmte (en koude) worden daar waar mogelijk uit andere hernieuwbare bronnen gehaald. Energiebesparing door betere isolatie of zuinigere apparaten moet leiden tot afname van de energievraag.