543158 Brief wethouder De Hoop inzake beantwoording vragen fractie PvdA inzake ouderenmishandeling commissie Samenleving van 6 september 2022.pdf

Aan de gemeenteraad

M.S. de Hoop Wethouder

Uw brief van: 9 september 2022

Ons kenmerk:

Uw kenmerk:

Contactpersoon: R. Verkerk

Bijlage(n): Onderwerp:

Cluster:

543158 Maatschappij 1

Vragen Commissie Samenleving omtrent oude-

Doorkiesnummer: 14 0180

renmishandeling

Datum:

22 september 2022

Beste PvdA fractie, mevrouw Plaizier, Op 9 september 2022 ontvingen wij uw schriftelijke vragen over ouderenmishandeling naar aanleiding van de gegeven presentatie mantelzorger door Stichting KijkopWelzijn in de commissie Samenleving van 6 september 2022. In deze brief beantwoorden wij uw vragen. Beantwoording vragen Vraag 1: De wethouder geeft aan dat alle meldingen van ouderenmishandeling gemeld worden bij Veilig thuis en Veilig thuis zet het vervolgens door naar het Wijkteam. Daar wordt de melding in behandeling genomen door de daarvoor aangewezen maatschappelijke organisatie. Kunt u aangeven welke maatschappelijke organisaties dat zijn? Kunt u aangeven welke maatschappelijke organisaties dat zijn? Antwoord: In de wijkteams werken maatschappelijke werkers vanuit de organisatie de Sociale Basis met huiselijk geweld specialisme. Vraag 2: Indien nodig wordt een casus met de wethouder besproken. Kunt u aangeven in welke gevallen de keuze wordt gemaakt om een casus met u te bespreken? Antwoord: Wanneer een schrijnende situatie zich voordoet, een samenwerking met ketenpartners moeizaam verloopt of bijvoorbeeld wanneer een casus complex is en bestuurlijke interventie gewenst is, dan worden casussen door de ambtelijke organisatie met mij besproken. Vraag 3: Er zijn verschillende gradaties van mantelzorgers ‘in beeld’.

KijkopWelzijn biedt ondersteuningstrajecten aan voor mantelzorgers die daar behoefte aan hebben. In 2021 heeft

pagina 1 van 5

KijkopWelzijn daarvan 118 trajecten volbracht. Verder staan er op dit moment 704 mantelzorgers in het registratiesysteem (alle leeftijden) van KijkopWelzijn. De mantelzorgers krijgen de maandelijkse de nieuwsbrief van KijkopWelzijn. Daaromheen bestaat nog een schil van mantelzorgers die niet in het systeem van KijkopWelzijn of van het wijkteam staan, maar wel contact zoeken met incidentele vragen of met een folder/flyer al geholpen zijn. Dat aantal is onbekend, omdat dat niet wordt geregistreerd. Opmerkingen: Daaromheen bestaat nog een schil van mantelzorgers die niet in het systeem van KijkopWelzijn of van het Wijkteam staan, maar wel contact zoeken met incidentele vragen of met een folder/flyer al geholpen zijn. Dat aantal is onbekend, omdat dat niet wordt geregistreerd. Het is juist deze doelgroep waar de fractie van de PvdA zich zorgen om maakt. Slecht 704 geregistreerde mantelzorgers in Barendrecht waar zoveel senioren wonen en het zal er meer worden vanwege de vergrijzing. Dit geeft geen beeld van heel Barendrecht maar enkel beeld van de mensen die wel geregistreerd staan. De mensen die niet geregisterd staan betreft juist mensen die huis gebonden in een hele nare situatie zitten of zorgmijders en geen melding maken van ouderenmishandeling. a.

Wat doet de gemeente om deze groep mensen in beeld te krijgen? Antwoord: Het aantal geregistreerde mantelzorgers neemt jaarlijks toe dankzij persberichten/communicatie over groepsactiviteiten, nieuwsbrieven en netwerksamenwerkingen/verwijzingen en via de Pluim. Iedereen die de Pluim aanvraagt wordt sinds 2022 automatisch bij KijkopWelzijn geregistreerd. Een groot deel van de mantelzorgers die bij KijkopWelzijn in het systeem staan, zijn overbelast en hebben dus behoefte aan ondersteuningsgesprekken en groepsactiviteiten. Om die reden hangt het van de formatie af hoeveel mantelzorgers wij actief kunnen ondersteunen. In uw vraag zijn 3 verschillende thema’s verscholen die allemaal hun eigen kenmerken en aanpak nodig hebben;

-

Zorg mijden: heeft niet perse een relatie met mantelzorg; Ouderenmishandeling: kan plaatsvinden door een informele- en formele zorgverlener en is vaak opzet; Ontspoorde Zorg: dit gaat over alle leeftijden en is niet opzettelijk.

Wij houden ons vooral bezig met Ontspoorde zorg. Omdat het moeilijk is om dit op te sporen, richten wij ons vooral op preventie. Door het voorkomen van ernstige overbelasting kan de druk van de ketel worden gehaald worden, waardoor we ontspoorde zorg kunnen voorkomen. Voor meer informatie hierover verwijzen wij u graag naar https://www.movisie.nl/artikel/wat-ontspoorde-mantelzorg b. In 2021 heeft KijkopWelzijn daarvan 118 trajecten volbracht. Dit zijn mensen die wel de deur uit kunnen. Welke voorzieningen zijn er getroffen voor mensen die niet de deur uitkunnen? Antwoord: Onder de afgeronde trajecten (118) zitten ook mantelzorgers die de deur niet uit kunnen/gaan om wat voor reden dan ook. De mantelzorger geeft aan wat de voorkeur heeft; een huisbezoek of een afspraak op kantoor van KijkopWelzijn. Bij een eerste kennismaking wordt aangestuurd op een huisbezoek, zodat we gelijk de zorgontvanger kunnen ontmoeten en de situatie nog beter in kunnen schatten.

pagina 2 van 5

In de praktijk komt het voor dat alle ondersteuningsgesprekken in de thuissituatie plaatsvinden. Daarnaast worden veel vragen via de email of telefonisch beantwoord. Ook worden er telefonisch ondersteuningsgesprekken gevoerd. Mantelzorgers worden waar mogelijk uitgenodigd op locatie, maar als de persoon daar niet toe in staat is gaat de mantelzorgconsulent op huisbezoek. Vraag 4: Landelijk is bekend dat ongeveer 9% van de mantelzorgers overbelast is. Voor Barendrecht betekent dit dat het om ongeveer 65 mantelzorgers gaat. Gesteld kan worden dat overbelaste mantelzorgers eerder contact zoeken met het Mantelzorg Adviespunt van KijkopWelzijn. Met de extra opdracht voor personele uitbreiding vanuit de waarderings(pluim)middelen raakt KijkopWelzijn eerder betrokken bij mantelzorgers. Doordat de Pluim uitgedeeld kan worden, kan er persoonlijk contact worden gelegd met mantelzorgers. Dit draagt bij aan een preventieve werking en is een heel mooi middel dat veel toevoegt. Hierdoor kunnen we eerder interveniëren en hopen wij overbelasting te voorkomen. Opmerkingen: a. Aantal overbelaste mantelzorgers: Het gaat in Barendrecht om ongeveer 1.512 overbelaste mantelzorgers, niet 65. Dit betrof een doorrekenfout. Excuses hiervoor. b.

Wat wordt bedoeld met eerder: Een overbelaste mantelzorger zal sneller contact opnemen voor een ondersteuningsgesprek of om deel te nemen aan een activiteit – dat wordt bedoeld met dat zij eerder contact op zullen nemen. Mantelzorgers moeten vaak een drempel over om hulp te vragen en doen dat pas als het echt niet langer gaat. c. Wat houd de extra opdracht in: Dit houdt in dat er personele uitbreiding heeft plaatsgevonden om individuele ondersteuningstrajecten te organiseren en te ondersteunen bij groepsactiviteiten. d. Wat doet de gemeente op het gebied van preventie: Alle diensten vanuit KijkopWelzijn richten zich op preventie. Door alle communicatie over onze activiteiten hopen we dat mantelzorgers eerder contact met ons opnemen, zodat ernstige belasting of overbelasting voorkomen kan worden. e. Van de 65 mantelzorgers die de gemeente in beeld heeft: KijkopWelzijn heeft een groot aantal mantelzorgers in beeld, geen 65. Dit betrof een doorrekenfout. Vraag 5: In de periode van maart 2022 tot maart 2023 heeft de gemeente een extra opdracht uitstaan om mantelzorgers te ondersteunen door KijkopWelzijn. Door deze opdracht kunnen minimaal 50 extra mantelzorgers worden ondersteund.

Kunt u aangeven wat deze opdracht inhoudt? Worden de mantelzorgers actief opgespoord of wordt er gewacht totdat er een mantelzorger zich aanmeldt? Antwoord: Met de extra opdracht wordt een extra mantelzorgconsulent ingezet. Deze consulent ondersteunt mantelzorgers met praktische vraagstukken, geef informatie en advies en neemt preventief contact op met nieuw aangemelde mantelzorgers. Door meer personele inzet in de vorm van een mantelzorgconsulent in te zetten, kunnen we meer mantelzorgers in Barendrecht bereiken met advies en informeren waar nodig. De mantelzorgers worden bereikt na dat een mantelzorger zich heeft aangemeld. Vraag 6: Daarnaast worden er meer respijtbijeenkomsten en educatieve activiteiten georganiseerd. Hoe zorgt u ervoor dat zowel de mantelzorgers die bekend staan als de mantelzorgers die niet bekend staan hiervan op de hoogte is? Hoeveel mantelzorgers maken hier gebruik van?

pagina 3 van 5

Antwoord: Alle activiteiten van KijkopWelzijn verschijnen middels een persbericht in de lokale media en op sociale media. Daarnaast zijn de wijkteams goed op de hoogte van deze activiteiten en informeren zij mantelzorgers hierover. Vraag 7: Ook is mantelzorg een van de speerpunten in de welzijnsallianties, waarbij vele partners signalen en expertise delen over dit onderwerp. Kunt u een voorbeeld geven? Wat moet de fractie zich hierbij voorstellen? Antwoord: Bewustwording en ondersteuning van mantelzorgers is een van de speerpunten van het Welzijnskader (2019). In de alliantie Mantelzorg en Dementie komen verschillende partners samen om hun kennis en expertise te delen, hier zijn samenwerkingen uit ontstaan. Een voorbeeld van een mooie samenwerking is het Mantelzorg Café, waar bewoners/mantelzorgers terecht kunnen met vragen over mantelzorg én dat verschillende professionals elkaar eerder weten te vinden voor advies of om door te verwijzen. Ook worden er praktische vaardigheden aangeleerd. Door gericht informatie te verstrekken en nieuwe vaardigheden te ontwikkelen kunnen mantelzorgers hun partner, familielid of vriend beter ondersteunen en ook beter voor zichzelf leren zorgen. Vraag 8: Bij ouderenmishandeling kan het ook zo zijn dat degene die zorg verleend geslagen of geschopt of uitgescholden wordt.

De wijkverpleging kan dit signaleren of buren kunnen een melding maken maar kunt u de fractie uitleggen hoe de mantelzorger hierin ondersteund wordt door de gemeente? Antwoord: Wanneer dit soort signalen bij de gemeente binnenkomen maken we gebruik van de meldcode. Actieve ondersteuning bij mogelijk ouderenmishandeling wordt geboden door het Wijkteam. Veilig Thuis kan gebeld worden voor advies of om een melding te doen. KijkopWelzijn krijgt een enkele keer een melding door van Veilig Thuis en gaat dan in gesprek met de mantelzorger. KijkopWelzijn probeert bij Ontspoorde Zorg handreikingen te doen in hoe anders met de situatie om te gaan. Soms zit er ook een gebrek aan kennis van het ziektebeeld onder, waardoor mensen het gevoel kunnen hebben ‘gepest’ te worden door de zorgvrager. Hierin werkt KijkopWelzijn samen met wijkteam en met andere professionals, zoals de casemanagers dementie. Soms kan een training mantelzorgers helpen anders met de situatie om te gaan, waardoor de kans op escalatie kleiner wordt. Vraag 9: Er zijn ook signalen binnengekomen bij de fractie dat er mensen zijn die bang zijn om een melding te maken omdat ze dan verschillende hulpverleners op hun dak krijgen.

Herkent u dit probleem in de praktijk? Bent u het met de fractie eens dat er eerder in het proces een veilige plek moet zijn waar mensen hun verhaal kunnen doen (denk bijvoorbeeld aan een maatschappelijk medewerker? Het doel is tweeledig: (1) de mensen kunnen op een veilige manier en laagdrempelig hun verhaal doen zonder bang te zijn dat er allerlei hulpverleners op hun afkomen en daardoor wantrouwig worden om überhaupt hulp in te schakelen (2) het kan kosten besparen als niet meteen alle hulpverleners ingezet hoeven te worden want niet alle problemen kunnen opgelost worden door meteen allerlei hulpverleners in te schakelen. Iemand die stelselmatig mishandeld wordt en niets anders gewend is kan ook door zo een maatschappelijk medewerker geadviseerd worden tijdens een gesprek dat hij of zij de keuze heeft om weg te gaan bij de partner i.p.v. meteen allerlei hulpverleners in te schakelen. Hoe denkt u hierover? Antwoord: Dat er mensen bang zijn om een melding te maken omdat er verschillende hulpverleners op hun dak komen is niet een signaal wat mij heeft bereikt. Ik vind het dan ook zorgelijk dat u deze geluiden heeft ontvangen. Ik zou graag met deze mensen in gesprek gaan om hier meer over te weten te komen en te bekijken wat hier beter in zou kunnen.

pagina 4 van 5

De huidige werkwijze bij mogelijke huiselijk geweld situaties is niet zo ingericht als dat u schetst. De mantelzorgondersteuners van Kijk op Welzijn en de maatschappelijk werkers van het Wijkteam zijn juist een laagdrempelige plek waar mensen hun verhaal kunnen doen. Uiteraard kan Veilig Thuis ook altijd gebeld worden voor advies, zonder dat er een melding gedaan wordt. Vraag 10: In het onderzoek die Kijkopwelzijn verricht heeft staat op de tweede pagina bij de vraag: Waar bent u als mantelzorger het meest mee geholpen? Hoe was de zorg voor en tijdens COVID het volgende: - Telefonisch contact - Activiteit thuis - Fysieke cursus - Hulp praktische zaken - Respijt door vrijwilligers - Extra professionele zorg - Dagbesteding De fractie mist hierin de begeleiding bij mishandeling. Kunt u dat toelichten? Hoe ziet de hulp die geboden wordt bij gevallen die niet ernstig genoeg zijn om bij Veilig thuis te melden eruit? Antwoord: KijkopWelzijn kan begeleiding bij mishandeling bieden door telefonisch contact, een fysieke cursus of andere vormen van (professionele) ondersteuning. De antwoorden van deze vraag bestaan uit methodes van ondersteuning, terwijl “begeleiding bij mishandeling” een onderwerp is. Een van de kerntaken van het Mantelzorg Adviespunt is de individuele begeleiding/coaching.

Wanneer het gevoel ontstaat dat het niet helemaal goed gaat, wordt dit in het traject ook bespreekbaar gemaakt en wordt samenwerking met wijkteam en/of Veilig Thuis gezocht. Hoogachtend,

M.S. de Hoop BA

Portefeuille: Zorg en welzijn, sociale zaken en volksgezondheid.

pagina 5 van 5