2e Turap 2023 BD.pdf
Tekst van het document
2e Tussenrapportage 2023
2e Tussenrapportage 2023
INHOUDSOPGAVE
1. Inleiding ............................................................................................................................................. 3 2. Afwijkingen op programmaniveau ...................................................................................................... 5 2.1 Programma 1 Bestuur en ondersteuning .................................................................................................... 5 2.2 Programma 2 Veiligheid .............................................................................................................................. 8 2.3 Programma 3 Verkeer, vervoer en waterstaat ............................................................................................ 9 2.4 Programma 4 Economie ............................................................................................................................ 11 2.5 Programma 5 Onderwijs ........................................................................................................................... 12 2.6 Programma 6 Sport, cultuur en recreatie .................................................................................................. 13 2.7 Programma 7 Sociaal Domein ...................................................................................................................
15 2.8 Programma 8 Volksgezondheid en milieu ................................................................................................. 18 2.9 Programma 9 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing ...................................... 20 2.10 Overige baten en lasten .......................................................................................................................... 21
3. Bijdrage BAR-organisatie................................................................................................................... 23 4. Financiële kengetallen ...................................................................................................................... 24 5. Overzicht investeringen .................................................................................................................... 25
2e Tussenrapportage 2023
1. Inleiding Twee keer per jaar bieden we u een tussenrapportage aan. Op basis hiervan kan de besluitvorming over de financiële bijstelling van de begroting van het huidige jaar plaatsvinden. De rapportage is opgesteld op basis van afwijkingen. In de jaarstukken 2023 leggen we de volledige verantwoording af over het gevoerde beleid. Met deze werkwijze informeren we u tijdig over belangrijke aanpassingen in de begroting gedurende het lopende begrotingsjaar. Het saldo na de 1e Tussenrapportage van €3.969.800 is aangepast naar aanleiding van het aangenomen amendement “Geen Plan geen geld”. Daarnaast is de doorberekende rente grondexploitaties gecorrigeerd. In de 1e Turap was voor deze rente een nadeel van €53.200 opgenomen. Dit moest een nadeel van €17.800 zijn op basis van het MPG 2023. Na de doorrekening van alle financiële mutaties van de 2e Tussenrapportage 2023 bedraagt het nieuw te verwachten saldo voor 2023 €4.366.300 nadelig. De ervaring van de afgelopen jaren leert dat de Jaarrekening vaak met een positief resultaat afgesloten wordt (2020: €1,2 miljoen, 2021: €1,9 miljoen en 2022: €4,3 miljoen), terwijl er tekorten verwacht werden in de 2e Turap. (Bedragen in €) Saldo na 1e Tussenrapportage 2023 voor amendement
2023 3.969.800
nadeel
Amendement "Geen plan geen geld": Exploitatiebijdrage Inge de Bruijn zwembad
-615.200
Voorzieningen hondenbeleid
-100.000
Correctie rente grondexploitaties Saldo na 1e Tussenrapportage 2023 na amendement en correctie
-35.400 3.219.200
nadeel
Afwijkingen 2e Tussenrapportage 2023
1.147.100
nadeel
Saldo na 2e Tussenrapportage 2023
4.366.300
nadeel
De mutaties van de 2e Tussenrapportage 2023 zijn per saldo €1.147.100 nadelig. In onderstaand overzicht zijn alle afwijkingen opgenomen. In de programma’s worden deze toegelicht.
Positieve afwijkingen Opvang Oekraïners Algemene uitkering Duurzame Energietransitie OZB niet-woningen Afval Gemeentelijke gebouwen Camera's Havenhoofd en Doormanplein Welzijnsallianties Gezond in Barendrecht Waalvisie Nieuw sportbeleid Lokale basis geluidsemissies Electriciteitsvoorziening
Subtotaal positieve afwijkingen
Bedrag Negatieve afwijkingen 2.032 Bijdrage Jeugdhulp Rijnmond 1.711 Exploitatiebijdrage en groot onderhoud zwembad Inge de Bruijn 166 Bijdrage BAR-Organisatie 99 Marktinitiatief Talmaweg Zuid 97 Ova-index Lokale Jeugdhulp 95 Bijdrage VRR 80 Kostprijsverhogend deel BTW bijdrage BAR 75 Heffing vennootschapsbelasting 40 Dividend Stedin en BNG 20 Minimabeleid 30 Onderhoud speelvoorzieningen en straatmeubilair 28 Projectleider Heinenoordtunnel en Omgevingsvisie 25 Project Jong Vermogen Ontvlechting BAR-Organisatie Cao stijging wijkteams Voorzieningen hondenbeleid Onderzoek locaties flexwonen Maasstraat Adviseur regionale economie Aanleg glasvezelnetwerk Civieltechnische kunstwerken Openbare verlichting parkeerplaatsen 3e Barendrechtseweg Leerlingenvervoer Vergoeding raadsleden Verkiezingen 4.498 Subtotaal negatieve afwijkingen saldo mutaties 2e Tussenrapportage 2023
Eindtotaal (Bedrag x € 1.000)
4.498 Eindtotaal
Inleiding
Bedrag 1.866 1.675 243 233 203 189 116 135 111 100 95 90 83 75 73 64 57 55 41 36 28 27 25 25 5.645 -1.147 4.498
Pagina 3 van 28
2e Tussenrapportage 2023
De afwijkingen per programma zien er als volgt uit: Programma Bestuur en ondersteuning Veiligheid Verkeer, vervoer en waterstaat Economie Onderwijs Sport, cultuur en recreatie Sociaal Domein Volksgezondheid en milieu Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Overige baten en lasten totaal afwijkingen
bedrag 368.000 109.000 80.300 55.400 0 1.803.200 245.100 -330.600 360.200 -1.543.500 1.147.100
nadeel nadeel nadeel nadeel nadeel nadeel voordeel nadeel voordeel nadeel
In de 2e Tussenrapportage 2023 zijn structurele mutaties opgenomen die ter kennisname worden aangeboden en waarover een besluit genomen wordt bij de Begroting 2024. Het betreft de volgende structurele mutaties:
El ectri ci tei ts voorzi eni ng Ni euw s portbel ei d Onderhoud s peel voorzi eni ngen en s tra a tmeubi l a i r Ca o s ti jgi ng wi jktea ms OVA Loka l e jeugdhul p Procet Jong Vermogen Loka l e ba s i s gel ui ds emmi s s i es Inhuur projectl ei der omgevi ngs vi s i e Wa a l vi s i e Gemeentel i jke gebouwen Totaal structurele mutaties
2024 -25.000 30.000 94.500 72.700 203.600 82.500 28.100 100.000 -20.000 -144.400 422.000 nadeel
2025 -25.000
2026 -25.000
2027 -25.000
94.500 72.700 203.600
94.500 72.700 203.600
94.500 72.700 203.600
-20.000 -144.400 181.400 nadeel
-20.000 -144.400 181.400 nadeel
-20.000 -144.400 181.400 nadeel
Op de volgende bladzijden vindt u een toelichting per programma. Daarna een overzicht van de bijdrage aan de GR BAR. Aan het eind van deze tussenrapportage treft u een overzicht aan van de investeringen. In de tabellen aan het begin van ieder programma is een aantal afkortingen gebruikt. De verklaring van deze afkortingen is als volgt: In de kolom U/I: U = Uitgaven I = Inkomsten In de kolom I/S: I = incidentele mutatie S = structurele mutatie In de kolom V/N: V = Voordeel N = Nadeel
Pagina 4 van 28
Inleiding
2e Tussenrapportage 2023
2. Afwijkingen op programmaniveau 2.1 Programma 1 Bestuur en ondersteuning Afwijkingen exploitatie (wat kost het?) Programma 1 Bestuur en ondersteuning
U/I
Af/bijraming
I/S
A. Saldo na 1e Tussenrapportage 2023
Lasten
Baten
Saldo
V/N
8.084.100
-1.146.900
6.937.200
N
-73.200
nr.
Omschrijving
1
Bijdrage BAR-Organisatie
U/I
Bijraming
I
316.200
243.000
N
2
Vergoeding raadsleden
U
Bijraming
I
25.000
25.000
N
3 4
Ontvlechting BAR-Organisatie Verkiezingen
U U
Bijraming Bijraming
I I
75.000 25.000
75.000 25.000
N N
B. Afwijkingen 2e Tussenrapportage 2023 C. Saldo na 2e Tussenrapportage 2023
441.200
-73.200
368.000
N
8.525.300
-1.220.100
7.305.200
N
Toelichting op de gemelde afwijkingen:
1. Bijdrage BAR-Organisatie 1.1 Uitbreiding uren Groenvisie Voor het opstellen van de Groenvisie was uitbreiding van uren nodig voor de projectleider. Deze extra kosten van €23.000 kunnen worden gedekt uit het budget voor de Groenvisie. 1.2 Wijkteam Toegang & Zorg en Veilig Dit jaar ontvangt de gemeente Barendrecht €68.000 DUVO-middelen (Decentralisatie Uitkering Vrouwenopvang). Deze middelen worden door de gemeente ingezet ter versterking van het lokaal veld in de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling, in lijn met de ambities van de vastgestelde regiovisie ‘Geweld hoort nergens thuis’. Conform eerdere besluitvorming zijn wijkteammedewerkers Toegang en Zorg&Veilig in dienst van de BAR-organisatie. Daarom hevelen we de middelen vanuit het gemeentelijk budget over naar de BAR-organisatie. 1.3 Gemeentelijke advisering gezonde leefomgeving Met dit plusproduct heeft een individuele gemeente de beschikking over GGD-advies op maat. De gemeente kan dit inzetten om te voldoen aan de gezondheidscomponent in de Omgevingswet.
Dit gaat om adviesaanvragen omtrent gezondheid bij zaken als project- en gebiedsontwikkeling, vergunningverlening, omgevingsvisie een belaste locatie, klimaatadaptatie en energietransitie, lokaal geluids- of bodembeleid, functiemenging bedrijven-wonen, inrichting van de buitenruimte, planning van maatschappelijke voorzieningen en de toepassing van nieuwe (bijvoorbeeld circulaire) technieken. Het jaar 2023 is een pilotjaar. De inzet en de hoeveelheid aan advisering bij de GGD Rotterdam-Rijnmond zal begin 2024 geëvalueerd worden. Gezien de opbouwfase waar de gemeenten nu in zitten, is het de verwachting dat de adviesaanvraag aan de GGD-RR in het begin hoger zal zijn dan verderop in het implementatieproces. De kosten voor deze pilot in 2023 worden gedekt uit het budget voor de Implementatie van de Omgevingswet in de BAROrganisatie. De kosten voor de GGD-RR worden verantwoord in de gemeenten. Daarom wordt een incidenteel bedrag van €17.800 overgeheveld naar de gemeente. 1.4 Inhuur team WJH In verband met de langdurige uitval van een toezichthouder van het Team WABO-toezicht en Juridische Handhaving is er extra ingehuurd. Die vervanging was noodzakelijk en kon niet binnen de bestaande formatie worden opgevangen. De kosten bedragen €39.000.
1.5 Voorzieningen RVU en Verlofsparen Voorziening RVU Deze voorziening Regeling Vervroegd Uittreden (RVU) is gevormd voor de per 1 januari 2021 in werking getreden Wet “Bedrag ineens, RVU en verlofsparen”. Gedurende de jaren 2021 tot en met 2025 kan de werkgever aan werknemers, die zich onvoldoende hebben kunnen voorbereiden op de verhoging van de AOW-leeftijd en die niet in staat zijn gezond werkend de AOW-leeftijd te bereiken, de mogelijkheid bieden eerder te stoppen met werken. In de jaarrekeningen 2021 en 2022 zijn toevoegingen aan deze voorziening gedaan. Ten tijde van het ambtelijk afronden van deze tussenrapportage (31 augustus) waren er drie medewerkers die in 2023 een overeenkomst hebben gesloten om in de toekomst gebruik te gaan maken van de RVU-regeling. De kosten hiervan bedragen voor Barendrecht €65.500. De financiële gevolgen van de overeenkomsten die gedurende het resterende deel van 2023 nog worden afgesloten zullen worden verwerkt in de jaarrekening 2023.
Programma 1 Bestuur en ondersteuning
Pagina 5 van 28
2e Tussenrapportage 2023
Voorziening Verlofsparen Op grond van de cao-gemeenten 2021-2022 kunnen medewerkers vanaf 1 januari 2022 bovenwettelijke vakantie-uren sparen. Een medewerker mag maximaal 3.600 uren verlofsparen bij een voltijds dienstverband. Deze vakantie-uren verjaren niet. Het bovenwettelijk verlof dat een medewerker spaart wordt overgeboekt naar een individuele verlofspaarpot in de personeelsadministratie. Bij de jaarrekening 2022 is er een (verplicht voorgeschreven) voorziening Verlofsparen gevormd. Naar verwachting zal er de eerste jaren vooral opgebouwd worden en nog relatief weinig onttrokken. Op dit moment zijn de toevoegingen en onttrekkingen 2023 nog niet exact te bepalen omdat er in het verdere verloop van het jaar nog mutaties zullen plaatsvinden. Ten tijde van het ambtelijk afronden van deze tussenrapportage (31 augustus) was het saldo van de toevoegingen en de onttrekkingen aan de voorziening €113.500 nadelig voor Barendrecht. Met andere woorden, er is een toevoeging van €113.500 nodig. De financiële gevolgen gedurende het resterende deel van 2023 zullen worden verwerkt in de jaarrekening 2023. 1.6 Tweede Kamerverkiezingen Door de val van het kabinet worden op 22 november 2023 vervroegde Tweede Kamerverkiezingen gehouden. Deze verkiezingen brengen extra kosten (€25.000) met zich mee. Een aantal medewerkers wordt ingezet voor de organisatie van de verkiezingen.
Zij zullen vervangen moeten worden door inhuurkrachten om de dienstverlening op hetzelfde peil door te kunnen laten gaan.
2023 Bijdrage BAR 1.1 Uitbreiding uren Groenvisie
€23.000
1.1 Programmabudget Groenvisie 1.2 Wijkteam Toegang & Zorg & Veilig 1.2 Duvo middelen 1.3 Omgevingswet 1.3 Gemeentelijke advisering gezonde Leefomgeving 1.4 Inhuur team WJH 1.5 Voorzieningen RVU en Verlofsparen 1.6 Tweede Kamerverkiezingen Totaal
Programmabudget gemeente
-€23.000 €68.000 -€68.000 -€17.800 €17.800 €39.000 €179.000 €25.000 €316.200
-€73.200
2. Vergoeding raadsleden De vergoeding voor raadsleden was abusievelijk niet aangepast in de begroting voor 2023.
Vergoeding raadsleden
2023 €25.000
3.Ontvlechting BAR-Organisatie Voor de opbouw van de nieuwe organisatie van de gemeente Barendrecht heeft de gemeenteraad op 20 december 2022 een incidenteel budget beschikbaar gesteld van €350.000. Hiervan was destijds de aanname dat deze kosten voor €275.000 in 2023 zouden vallen en €75.000 in 2024. Dit incidentele budget wordt aangewend voor de opbouw van de organisatie, externe begeleiding en profilering van de nieuwe Barendrechtse organisatie. Inmiddels is duidelijk geworden dat alle geraamde kosten in 2023 zullen vallen. We stellen voor het geraamde budget 2024 ad €75.000 over te hevelen naar 2023. Het voordeel voor 2024 is verwerkt in de begroting.
Ontvlechting BAR-Organisatie
2023 €75.000
4.Verkiezingen Door het vallen van het kabinet worden op 22 november 2023 vervroegde 2e kamer-verkiezingen gehouden. Deze vervroegde verkiezingen brengen extra kosten met zich mee. Er zullen o.a. accommodaties gehuurd moeten worden. Daarvoor is extra budget noodzakelijk.
Pagina 6 van 28
Programma 1 Bestuur en ondersteuning
2e Tussenrapportage 2023
Verkiezingen
2023 €25.000
Programma 1 Bestuur en ondersteuning
Pagina 7 van 28
2e Tussenrapportage 2023
2.2 Programma 2 Veiligheid Afwijkingen exploitatie (wat kost het?) Programma 2 Veilgheid
U/I
Af/bijraming
I/S
A. Saldo na 1e Tussenrapportage 2023 nr.
Omschrijving
1 2
Onderhoud en uitkijken camera's Havenhoofd en Doormanplein Bijdrage VRR
U U
Aframing Bijraming
I I
B. Afwijkingen 2e Tussenrapportage 2023 C. Saldo na 2e Tussenrapportage 2023
Lasten
Baten
Saldo
V/N
5.149.600
-81.300
5.068.300
N
-80.000 189.000
V N
-80.000 189.000 109.000
0
109.000
N
5.258.600
-81.300
5.177.300
N
1. Onderhoud en uitkijken camera’s Havenhoofd en Doormanplein De camera`s zijn (nog) niet geplaatst. De verwachting is dat dit eind 2023/ begin 2024 zal plaatsvinden. In 2023 zijn er derhalve geen kosten voor onderhoud en uitkijken van de camera’s.
Onderhoud en uitkijken camera’s Havenhoofd en Doormanplein
2023 -€80.000
2. Bijdrage VRR De inwonersbijdrage 2023, zoals deze in de begroting 2023 door de VRR is gepresenteerd, is ontoereikend gezien de inflatie van 2022 en 2023. Het AB, bestaande uit de burgemeesters van de deelnemende gemeenten, heeft daarom besloten dat het tekort, op basis van nacalculatie, door de gemeenten wordt aangevuld. De VRR heeft in haar 1e begrotingswijziging 2023 aangegeven wat de vermoedelijke nacalculatie zal zijn. Deze extra bijdrage is in deze tussenrapportage opgenomen, maar de definitieve vaststelling van de extra bijdrage wordt pas bij het opstellen van de jaarrekening vastgesteld.
Bijdrage VRR
Pagina 8 van 28
2023 €189.000
Programma 2 Veiligheid
2e Tussenrapportage 2023
2.3 Programma 3 Verkeer, vervoer en waterstaat Afwijkingen exploitatie (wat kost het?) Programma 3 Verkeer, vervoer en waterstaat
U/I
Af/bijraming
I/S
A. Saldo na 1e Tussenrapportage 2023 nr. Omschrijving
Lasten
Baten
Saldo
V/N
9.296.000
-1.198.700
8.097.300
N
1
Openbare verlichting parkeerplaatsen 3e Barendrechtseweg
U
Bijraming
I
28.000
2
Aanleg glasvezelnetwerk
U
Bijraming
I
15.000
3 4
Electriciteitsvoorziening Civieltechnische kunstwerken
I U
Bijraming Bijraming
S I
B. Afwijkingen 2e Tussenrapportage 2023 C. Saldo na 2e Tussenrapportage 2023
28.000
N
25.900
40.900
N
-25.000
-25.000 36.400
V N
79.400
900
80.300
N
9.375.400
-1.197.800
8.177.600
N
36.400
Toelichting op de gemelde afwijkingen: 1. Openbare verlichting parkeerplaatsen 3e Barendrechtseweg Voor de realisatie van openbare verlichting bij de parkeerplaatsen ten oosten van de 3e Barendrechtseweg en het toegangspad naar horecagelegenheid Theehuys Polderzicht is eenmalig € 28.000 nodig (collegebesluit 11 april 2023).
Openbare verlichting parkeerplaatsen 3e Barendrechtseweg
2023 €28.000
2. Opbrengst aanleg glasvezelnetwerk Er zijn 2 glasvezelpartijen aan de slag binnen de gemeente die elk op ca. 4 locaties tegelijkertijd glasvezeltrajecten aan het aanleggen zijn. Dit vergt veel afstemming en coördinatie om te zorgen dat de onderlinge tracés bij de aanleg zo min mogelijk hinder van elkaar ondervinden en dat de aanleg van de tracés met zo min mogelijk hinder en schade voor de omgeving wordt aangelegd. Tijdens de aanleg is op dagelijks niveau toezicht noodzakelijk om hinder en schade tot een minimum te beperken. Voorafgaand was ingeschat dat een groot deel van deze coördinatie en afstemming overgelaten kon worden aan de glasvezelpartijen zelf, dit bleek niet mogelijk. Vanwege concurrentie hebben de partijen geen direct belang om de uitvoeringsplanningen te delen, waardoor deze coördinerende rol bij de gemeente ligt. Vanuit de Telecomwet is de gemeente ook verplicht deze coördinerende rol op te pakken. Bijna dagelijks komen vragen en ook klachten van bewoners binnen. Dat is veel meer dan gebruikelijk is bij een werk. De werkzaamheden vinden vooral plaats in de trottoirs, vlak voor de woningen. Bewoners ondervinden hier dan ook direct de gevolgen en eventuele hinder van. Bewoners ervaren het nut en noodzaak van glasvezel minder belangrijk als bijvoorbeeld riolering of energie, waardoor ook de acceptatie van hinder door de werkzaamheden lager is.
De vragen hebben vooral betrekking op het “waarom”, de planning en kwaliteit van de werkzaamheden en vragen over de werkwijze van toestemmingsverlening voor werken op privéterrein. Daarnaast zijn er een aantal zaken geweest waarbij mensen bezwaar hebben gemaakt over de locaties van schakelkasten in de openbare ruimte. Daarnaast vallen de vergoedingen voor de degeneratie van wegen vallen iets lager uit dan verwacht.
Opbrengst aanleg glasvezelnetwerk
2023 €40.900
3. Electriciteitsvoorziening Door de hogere energieprijzen is de opbrengst van de zonnepanelen hoger.
Electriciteitsvoorziening
2023 -€25.000
2024 -€25.000
2025 -€25.000
2026 -€25.000
2027 -€25.000
4. Civiele kunstwerken Eens in de 5 jaar worden de civiele kunstwerken geïnspecteerd. Hiervoor is geen bedrag begroot. Daarnaast zijn er meer schades geweest die gerepareerd moesten worden.
Programma 3 Verkeer, vervoer en waterstaat
Pagina 9 van 28
2e Tussenrapportage 2023
Civiele kunstwerken
Pagina 10 van 28
2023 €36.400
Programma 3 Verkeer, vervoer en waterstaat
2e Tussenrapportage 2023
2.4 Programma 4 Economie Afwijkingen exploitatie (wat kost het?) Programma 4 Economie
U/I
Af/bijraming
I/S
A. Saldo na 1e Tussenrapportage 2023 nr. 1
Omschrijving Adviseur regionale economie
U
Bijraming
I
Lasten
Baten
Saldo
V/N
498.300
-597.700
-99.400
V
55.400
N
B. Afwijkingen 2e Tussenrapportage 2023
55.400 55.400
0
55.400
N
C. Saldo na 2e Tussenrapportage 2023
553.700
-597.700
-44.000
V
Toelichting op de gemelde afwijkingen: 1. Adviseur regionale economie Voor de ondersteuning op het gebied van economie is een adviseur regionale economie ingehuurd voor de rest van het jaar. Deze zal de gemeente Barendrecht vertegenwoordigen in het gebiedsteam van Dutch Freshport, actieplannen opstellen met ondernemers ter verbetering van hun bedrijventerrein en het aantrekken van middelen vanuit de regio hiervoor. Daarnaast zal deze persoon actief deelnemen in MRDH-verband.
Adviseur regionale economie
2023 €55.400
Programma 4 Economie
Pagina 11 van 28
2e Tussenrapportage 2023
2.5 Programma 5 Onderwijs Afwijkingen exploitatie (wat kost het?) Programma 5 onderwijs
U/I
Af/bijraming
I/S
A. Saldo na 1e Tussenrapportage 2023 nr.
Lasten
Baten
Saldo
V/N
7.358.900
-2.009.900
5.349.000
N
0
0
0
7.358.900
-2.009.900
5.349.000
Omschrijving
B. Afwijkingen 2e Tussenrapportage 2023 C. Saldo na 2e Tussenrapportage 2023
Toelichting op de gemelde afwijkingen: In dit programma zijn geen afwijkingen te melden.
Pagina 12 van 28
Programma 5 Onderwijs
N
2e Tussenrapportage 2023
2.6 Programma 6 Sport, cultuur en recreatie Afwijkingen exploitatie (wat kost het?) Programma 6 Sport, cultuur en recreatie
U/I
Af/bijraming
I/S
A. Saldo na 1e Tussenrapportage 2023
Lasten
Baten
Saldo
V/N
15.502.100
-1.692.100
13.810.000
N N
nr.
Omschrijving
1
Exploitatiebijdrage en groot onderhoud zwembad Inge de Bruijn
U
Bijraming
I
1.675.000
1.675.000
2
Nieuw sportbeleid
U
Aframing
S
-30.000
-30.000
V
3 4
Voorzieningen hondenbeleid Onderhoud speelvoorzieningen en straatmeubilair
U U
Bijraming Bijraming
I S
63.700 94.500
63.700 94.500
N N
B. Afwijkingen 2e Tussenrapportage 2023
1.803.200
0
1.803.200
N
C. Saldo na 2e Tussenrapportage 2023
17.305.300
-1.692.100
15.613.200
N
Toelichting op de gemelde afwijkingen: 1. Exploitatiebijdrage en groot onderhoud zwembad Inge de Bruijn De gemeenteraad heeft 27 juni jl. besloten een extra exploitatiebijdrage beschikbaar te stellen van €1.325.000 voor groot onderhoud en dit uit te betalen in 2023 (€265.000) en 2024 (€1.060.00). In afwijking op dit besluit wordt voorgesteld om hiervoor in 2023 een bestemmingsreserve groot onderhoud zwembad Inge de Bruijn te vormen. Dit geeft meer flexibiliteit in de momenten van uitbetaling op die momenten dat het nodig is. Daarnaast is in hetzelfde raadsbesluit, om de continuïteit van het zwembad te garanderen en te komen tot een sluitende exploitatiebegroting, de exploitatiebijdrage structureel met €350.000 verhoogd. De structurele bedragen zijn in de Begroting 2024 meegenomen.
Exploitatiebijdrage zwembad Inge de Bruijn Bestemmingsreserve groot onderhoud zwembad Inge de Bruijn Totaal
2023 €350.000 €1.325.000 €1.675.000
2. Nieuw sportbeleid In het meerjarenprogramma Barendrecht Werelddorp 2022-2026 is opgenomen dat het nieuwe sportbeleid in 2023 wordt ontwikkeld. Met het ontwikkelen van nieuw sportbeleid zouden uitgangspunten en acties geformuleerd worden. Over sport als middel voor de verschillende doelgroepen, het stimuleren van sport, bewegen en een gezonde leefstijl, sportfaciliteiten en georganiseerde en ongeorganiseerde sportbeoefening. In 2023 krijgt sport en bewegen de nodige aandacht en worden er diverse acties uitgevoerd. Het nieuwe sportbeleid wordt in 2024 gerealiseerd. De uitgangspunten en acties rondom sportbeleid worden wel al vormgegeven. De raad is hierover geïnformeerd via een raadsinformatiebrief op 22 mei 2023.
Nieuw sportbeleid
2023 -€30.000
2024 €30.000
3. Voorzieningen hondenbeleid Naar aanleiding van een toezegging in de commissie ruimte op 4 oktober 2022 is het vervangen van de hondenpoepbakken teruggedraaid door standaard afvalbakken en de hondenmarkeringen geïnspecteerd en vervangen.
Voorzieningen hondenbeleid
2023 €63.700
4. Onderhoud speelvoorzieningen en straatmeubilair Voor het onderhoud aan de speelvoorzieningen is een structureel aanvullend budget van €94.500 nodig. Hiervan is een bedrag van €33.500 benodigd als gevolg van landelijke prijsstijgingen die aannemers en leveranciers contractueel mogen doorberekenen. Een aanvullend benodigd budget van €61.000 is noodzakelijk voor de herstelkosten van toegenomen vandalismeschade.
Programma 6 Sport, cultuur en recreatie
Pagina 13 van 28
2e Tussenrapportage 2023
Onderhoud speelvoorzieningen en straatmeubilair
Pagina 14 van 28
2023 €94.500
2024 €94.500
Programma 6 Sport, cultuur en recreatie
2025 €94.500
2026 €94.500
2e Tussenrapportage 2023
2.7 Programma 7 Sociaal Domein Afwijkingen exploitatie (wat kost het?) Programma 7 Sociaal Domein
U/I
Af/bijraming
I/S
A. Saldo na 1e Tussenrapportage 2023
Lasten
Baten
Saldo
V/N
41.386.700
-8.219.900
33.166.800
N
nr.
Omschrijving
1
Bijdrage Jeugdhulp Rijnmond
U
Bijraming
I
1.866.700
1.866.700
N
2
Cao-stijging wijkteams
U
Bijraming
S
72.700
72.700
N
3
Ova-index Lokale Jeugdhulp
U
Bijraming
S
203.600
203.600
N
4
Minimabeleid
U
Bijraming
I
100.000
100.000
N
5
Project Jong Vermogen
U
Bijraming
S
82.500
82.500
N
6
Welzijnsallianties
U
Aframing
I
-75.000
-75.000
V
7 8
Leerlingenvervoer Opvang Oekraïners
U U/I
Bijraming Bijraming
I I
27.000 1.709.400
-3.741.800
27.000 -2.032.400
N V
B. Afwijkingen 2e Tussenrapportage 2023
3.986.900
-3.741.800
245.100
N
C. Saldo na 2e Tussenrapportage 2023
45.373.600
-11.961.700
33.411.900
N
Toelichting op de gemelde afwijkingen: 1. Bijdrage Jeugdhulp Rijnmond (GRJR) 1e begrotingswijziging 2023 Het doel is in de begroting te rekenen met een zo realistisch mogelijk kostenniveau. In de eerste begrotingswijziging 2023 van de GRJR is uitgegaan van een begrotingscorrectie vanwege structurele groei die zich in 2021 en 2022 heeft voorgedaan maar nog niet was meegenomen in de begroting. Dit heeft betrekking op effecten in aanpassing van het woonplaatsbeginsel, toename van intensievere en complexere jeugdzorg en ontwikkelingen in loon- en prijsstijgingen. Deze waren vooraf moeilijk in te schatten. Daarnaast is er destijds door de GRJR een inschatting gemaakt in verschuiving van zorgkosten van regionaal naar lokaal voor de opdrachten D en E. Daghulp (D) is hulp tussen ambulant en verblijf en E is Ambulante hulp. 2e begrotingswijziging 2023 Voor deze opdrachten is de verschuiving van regionale naar lokale inzet op dit moment niet zichtbaar in de zorgtoewijzingen van de gemeenten. In combinatie met intensievere zorgtrajecten leidt dit tot een verwachting voor D en E die €25 mln. hoger is dan begroot. Deze trend in zorglevering wordt nader geanalyseerd in samenwerking met de GRJR. De bijdrage voor 2023 neemt met €1.868.700 toe van €6.868.700 naar €8.735.400.
Bijdrage Jeugdhulp Rijnmond (GRJR)
2023 €1.866.700
2. Cao-stijging wijkteams In 2021 heeft een aanbesteding voor de inzet in de wijkteams voor de domeinen Jeugd&Opvoedhulp, Jeugd-GGZ, Maatschappelijk Werk, Leven met een Beperking en Volwassen-GGZ, plaatsgevonden. In de aanbestedingsdocumenten en de ondertekende overeenkomst is opgenomen dat jaarlijks de tarieven en daarmee het budget worden verrekend met de cao-ontwikkelingen. Vanwege de verschillende cao-ontwikkelingen zijn de tarieven gestegen. Het betreft een structureel bedrag van €72.700.
Cao stijging wijkteams
2023 €72.700
2024 €72.700
2025 €72.700
2026 €72.700
2027 €72.700
3. OVA-index Lokale Jeugdhulp In 2022 heeft een aanbesteding voor de lokale jeugdhulp voor de percelen Jeugdigen met een beperking en/of stoornis, Dagprogramma’s, Generalistische basis GGZ en Dyslexie plaatsgevonden. Vanaf 1 januari 2023 zijn hiervoor overeenkomsten met zorgaanbieders gesloten. De overeenkomsten zijn gesloten voor een periode van 5 jaar, met optie tot maximaal 4 jaar verlengen. In de overeenkomsten is opgenomen dat jaarlijks de tarieven en daarmee het budget worden verrekend met de OVA (Overheidsbijdrage in de Arbeidskostenontwikkeling) -index. De OVA is gebaseerd op de som van de verwachte ontwikkeling in de markt(sector) van drie componenten te weten contractloon, werkgeverslasten
Programma 7 Sociaal domein
Pagina 15 van 28
2e Tussenrapportage 2023
en de incidentele loonkosten. De voorlopige OVA-index voor 2023 is bepaald op 4,74%. Naar aanleiding hiervan wordt voorgesteld om het budget te verhogen met €203.600. 2023 €203.600
OVA-index Lokale Jeugdhulp
2024 €203.600
2025 €203.600
2026 €203.600
2027 €203.600
4. Minimabeleid De uitgaven bijzondere bijstand stijgen. Vooral op het onderdeel 'inrichtingskosten huizen statushouders' is de stijging substantieel. De taakstelling is hoog met een achterstand van vorige jaren. In 2023 zijn er 37 statushouders geplaatst. Naast de kosten van de inrichting van de woning maakt deze groep ook gebruik van de andere minimaregelingen, zoals Meedoen en de collectieve zorgverzekering. De uitgaven Meedoen stijgen substantieel. Enerzijds door een toename van het uitkeringsbestand inclusief statushouders en anderzijds door een groter bereik van deze minimaregeling
Minimabeleid
2023 €100.000
5. Project Jong Vermogen Jong Vermogen is een leerwerkbedrijf voor jongeren binnen Barendrecht, Albrandswaard en Ridderkerk. Deze pilot voorziet in bemiddeling voor beschut werk, garantie-banen, jongeren die dreigen hun baan te verliezen en leerlingen van speciaal en mbo-onderwijs. Het gaat om ongeveer 11 Barendrechtse jongeren die in hun laatste schooljaar bij stichting Jong Vermogen een stage/ontwikkeltraject gaan volgen. Zodat aan het einde van de opleiding er een duidelijk uitstroom profiel is. Hiermee voorkomen we instroom in de uitkering. De kosten voor huisvesting, inrichtingskosten, ICT en verbouwingskosten bedraagt €165.000 voor een periode van twee jaar (raadsbesluit 21 februari 2023).
Project Jong Vermogen
2023 €82.500
2024 €82.500
6. Welzijnsallianties Het budget van €75.000 voor de Welzijnsallianties uit het Meerjarenprogramma 2022-2026 kan afgeraamd worden. Voor de uitvoering van de Welzijnsallianties wordt het budget vanuit de Brede Specifieke Uitkering-Versterken sociale basis benut.
Welzijnsallianties
2023 -€75.000
7. Leerlingenvervoer In het eerste en tweede kwartaal van 2023 zien we een forse stijging van het aantal Oekraïners die via het leerlingenvervoer vervoerd wordt. Dit zorgt ervoor dat de kosten in de prognose hoger uitvallen dan in de begroting voorspelt. Via de decentralisatie-uitkering Leerlingenvervoer Oekraïne is een tegemoetkoming beschikbaar voor de kosten die zijn gemaakt in de periode van januari 2023 tot en met 31 juli 2023. Door de aanhoudende problematiek rondom Oekraïne stelt het Rijk via deze meicirculaire extra middelen beschikbaar voor een bedrag van €27.000.
Leerlingenvervoer Ontvangen in meicirculaire 2023 algemene uitkering
Pagina 16 van 28
2023 €27.000 -€27.000
Programma 7 Sociaal domein
2e Tussenrapportage 2023
8.Opvang Oekraïners Vanwege de oorlog in Oekraïne vraagt het Rijk de gemeenten om vluchtelingen op te vangen. Gemeenten ontvangen van het Rijk een normbedrag van € €581 per week per gerealiseerde gemeentelijke opvangplek voor de uitvoering. Op basis van de opvangplaatsen is de te verwachten SPUK-vergoeding voor 2023 totaal €3.741.800 voor de al gesloten locatie Zeeheldenbuurt en de locatie Patrimonium e.o. De kosten bedragen naar verwachting €1.709.400. Het Rijk heeft in april 2023 de terugbetalingsverplichting geschrapt indien er sprake is van lagere lasten. Derhalve is er sprake van een financieel voordeel van €2.032.400 over 2023.
Opvang Oekraïners SPUK vergoeding Rijk
2023 €1.709.400 -€3.741.800
Programma 7 Sociaal domein
Pagina 17 van 28
2e Tussenrapportage 2023
2.8 Programma 8 Volksgezondheid en milieu Afwijkingen exploitatie (wat kost het?) Programma 8 Volksgezondheid en milieu
U/I
Af/bijraming
I/S
A. Saldo voor A. Saldo 2e Turap na 1e2023 Tussenrapportage 2023
Lasten
Baten
Saldo
V/N
15.836.900
-12.893.800
2.943.100
N
0
nr.
Omschrijving
1
Milieubeheer
U
Bijraming
I
145.000
-145.000
2
Riolering
U/I
Bijraming
I
346.000
-346.000
0
3
Afval
U/I
Aframing
I
-619.100
522.600
-96.500
V
4 5 6
Lokale basis geluidsemissies Gezond in Barendrecht Duurzame Energietransitie
U U U/I
Aframing Aframing Bijraming
S I I
-28.100 -40.000 618.400
-784.400
-28.100 -40.000 -166.000
V V V
422.200
-752.800
-330.600
V
16.259.100
-13.646.600
2.612.500
N
B. Afwijkingen 2e Tussenrapportage 2023 C. Saldo na 2e Tussenrapportage 2023
Toelichting op de gemelde afwijkingen: 1. Milieubeheer Op de locatie Zuider Carnisseweg is een illegaal gronddepot aangetroffen. Op basis van het gehalte bestrijdingsmiddelen is de grond niet herbruikbaar. De grond moet afgevoerd worden. De kosten voor onderzoek en afvoer bedragen €115.000. Het werkplan van de DCMR valt €30.000 hoger uit vanwege: -toename vraaggestuurde producten bij wettelijke taken als Vergunningverlening en Toezicht & Handhaving, € 10.000; -advisering en monitoring bij evenementen, € 10.000; -toename inzet bij Ondermijning (uitvoeren integrale controles), € 10.000. De kosten kunnen gedekt worden uit het budget voor duurzame energietransitie.
Illegaal gronddepot Zuider Carnisseweg Bijdrage DCMR Dekking budget duurzame energietransitie
2023 €115.000 €30.000 -€145.000
2. Riolering In 2023 wordt een aantal rioolrenovaties uit 2022 uitgevoerd. In 2023 wordt de riolering in de dr. Kuijperstraat vervangen. De extra uitgaven hiervoor zijn €267.400. Daarnaast nemen de kosten voor onderhoud en schoonmaak toe met €78.600 als gevolg van prijsstijgingen. Dit wordt gedekt uit de voorziening beklemde middelen riolering. Bij riolering is sprake van een ‘gesloten systeem’ hetgeen betekent dat de extra uitgaven voor riolering en gemalen worden verrekend met een onttrekking aan de voorziening beklemde middelen riolering. Immers als er gedurende het jaar extra uitgaven zijn, dan kunnen wij hiervoor niet de tarieven verhogen voor extra inkomsten. Wij halen de dekking dan uit de voorziening beklemde middelen riolering.
Vervanging riolering Onderhoud en schoonmaak riolering Dekking voorziening beklemde middelen riolering
2023 €267.400 €78.600 -€346.000
3. Afval Opbrengst PMD/Verwerking PMD Met ingang van 2023 is het nascheidingsmodel PMD tussen Omrin en Nedvang in werking getreden. Hierdoor ontvangt de gemeente geen verwerkingskosten PMD met bijbehorende vergoeding. De gemeente ontvangt per 2023 een inzamelvergoeding per ton ingezameld PMD+/Restafval. Per saldo een voordeel van €59.000.
Pagina 18 van 28
Programma 8 Volksgezondheid en milieu
2e Tussenrapportage 2023
Afvalverwerking restafval Vanaf 2023 is er op het PMD/Restafval een tariefsverlaging van ca. € 10 per ton. Daarnaast wordt er verwacht dat er ca. 600 ton minder PMD/Restafval wordt ingezameld dan begroot. In de begroting was nog geen rekening gehouden met het grofvuil dat aan huis wordt ingezameld en de inzameling van herbruikbaar huisraad door Opnieuw & Co. Dit bij elkaar geeft een incidenteel voordeel op van €79.000. Afvalverwerking GFT In 2023 zal ruim 100 ton meer gft worden ingezameld dan begroot. Dit levert een incidenteel nadeel op van €13.200. Bijdrage NV BAR-Afvalbeheer Uit de jaarrekening 2022 van BAR-Afvalbeheer kwam voor de gemeente Barendrecht een incidenteel voordeel uit van €26.000. Afvalstoffenheffing Het aantal huishoudens is 118 lager (begroot 19.476, bijgesteld naar 19.358) dan waar in de begroting rekening mee gehouden is, waardoor de opbrengst afvalstoffenheffing lager is.
Opbrengst PMD Verwerking PMD Afvalverwerking restafval Afvalverwerking GFT Bijdrage NV BAR-Afvalbeheer Afvalstoffenheffing Totaal
2023 €468.300 -€527.300 -€79.000 €13.200 -€26.000 €54.300 -€96.500
4. Lokale basis geluidsemissies Lokale basis geluidemissies worden pas in 2024 vastgesteld, in verband met aangepaste regelgeving door de Omgevingswet. Dit bedrag wordt daarom doorgeschoven naar volgend jaar.
Lokale basis geluidsemissies
2023 - €28.100
2024 €28.100
5. Gezond in Barendrecht Het incidentele budget van €60.000 uit het Meerjarenprogramma 2022-2026 kan voor een groot gedeelte afgeraamd worden omdat de gezondheidscampagne Bewust Barendrecht in 2023 gedeeltelijk gefinancierd wordt vanuit de volgende SPUKS: Terugdringen gezondheidsachterstanden, Mentale Gezondheid en Aanpak Overgewicht en Obesitas. Gezien ze SPUK ook voor andere gezondheidsonderdelen ingezet wordt hebben we nog €20.000 nodig om de productie van de Bewust Barendrecht Markt gezamenlijk met een goede communicatie neer te zetten.
Gezond in Barendrecht
2023 - €40.000
6. Duurzame Energietransitie Vanuit het Rijk zijn subsidiemiddelen beschikbaar gesteld middels de ‘Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid’ (CDOKE) om de capaciteit voor de energietransitie te versterken.
Uitvoeringskosten Rijksbijdrage
2023 €618.400 -€784.400
Programma 8 Volksgezondheid en milieu
Pagina 19 van 28
2e Tussenrapportage 2023
2.9 Programma 9 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Afwijkingen exploitatie (wat kost het?) Programma 9 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing A. Saldo na 1e Tussenrapportage 2023 nr. Omschrijving 1 Projectleider Heinenoordtunnel en Omgevingsvisie 2 Onderzoek flexwonen Maasstraat 3 Marktinitiatief Talmaweg Zuid 4 Waalvisie B. Afwijkingen 2e Tussenrapportage 2023
U/I
Af/bijraming
I/S
Lasten 15.540.700
U U U U
Bijraming Bijraming Bijraming Aframing
I I I S
C. Saldo na 2e Tussenrapportage 2023
Baten -12.484.000
Saldo 3.056.700
V/N N
90.000 57.200 233.000 -20.000 360.200
0
90.000 57.200 233.000 -20.000 360.200
N N N V N
15.900.900
-12.484.000
3.416.900
N
Toelichting op de gemelde afwijkingen: 1. Projectleider Heinenoordtunnel en Omgevingsvisie De kosten voor de projectleider Heinenoordtunnel bedragen €40.000. Voor de projectleider Omgevingsvisie (en integraal programma Wonen) en het opstellen van de notitie ‘Reikwijdte en Detailniveau’, als start voor de Omgevingseffectrapportage, zijn de kosten €50.000. Voor 2024 bedragen de kosten voor de inhuur van de projectleider Omgevingsvisie en het opstellen van de Omgevingseffectrapportage en Omgevingsvisie €100.000.
Projectleider Heinenoordtunnel Projectleider Omgevingsvisie
2023 €40.000 €50.000
2024 €100.000
2. Onderzoek flexwonen Maasstraat Er is met spoed gezocht naar huisvestingsmogelijkheden en onderzoek gedaan naar mogelijkheden voor flexwonen op de locatie Maasstraat. Hiervoor zijn kosten gemaakt voor de inhuur van een projectleider en een haalbaarheidsstudie. Na bespreking met de gemeenteraad is gebleken dat het voorstel voor flexwoningen in de Maasstraat geen draagvlak had. De totale kosten voor 2023 bedragen € 57.200.
Onderzoek flexwonen Maasstraat
2023 €57.200
3. Marktinitiatief Talmaweg Zuid In een raadsinformatiebrief van 7 december 2021 is de raad geïnformeerd over een verwacht tekort van €86.300 op het marktinitiatief Talmaweg Zuid. Dit is toegenomen tot €233.000 door de prijsstijgingen van de afgelopen 2 jaar van materiaal en personeel en het niet volledig in rekening kunnen brengen van het kostenverhaal bij Patrimonium.
Marktinitiatief Talmaweg Zuid
2023 €233.000
4. Waalvisie Voor het project Waalvisie zijn op een apart budget structureel extra beheerkosten geraamd van €39.500. Het project zal dit jaar worden afgerond en de beheerkosten worden dan toegevoegd aan het budget onderhoud buitenruimte inclusief groen. Bij nader inzien zijn deze beheerskosten van €39.500 te hoog ingeschat, waardoor €20.000 vrij kan vallen en de overige €19.500 toegevoegd kan worden aan het budget onderhoud buitenruimte groen.
Waalvisie
Pagina 20 van 28
2023 -€20.000
2024 €20.000
2025 €20.000
2026 €20.000
Programma 9 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
2027 €20.000
2e Tussenrapportage 2023
2.10 Overige baten en lasten Afwijkingen exploitatie (wat kost het?) Overige baten en lasten
U/I
Af/bijraming
I/S
A. Saldo voor A. Saldo 2e Turap na 1e2023 Tussenrapportage 2023
Lasten
Baten
Saldo
V/N
20.794.300
-95.153.500
-74.359.200
V V
nr.
Omschrijving
1
Meicirculaire 2023 Algemene uitkering
I
Bijraming
I
-1.711.000
-1.711.000
2
Gemeentelijke gebouwen
I
Bijraming
I
-94.900
-94.900
V
3
Kostprijsverhogend deel BTW bijdrage BAR
U
Bijraming
I
116.200
N
4
OZB niet-woningen
I
Bijraming
I
-99.600
-99.600
V
5 6
Dividend Stedin en BNG Heffing vennootschapsbelasting
I U
Aframing Bijraming
I I
110.800
110.800 135.000
N N
251.200
-1.794.700
-1.543.500
V
21.045.500
-96.948.200
-75.902.700
V
B. Afwijkingen 2e Tussenrapportage 2023 C. Saldo na 2e Tussenrapportage 2023
116.200
135.000
Toelichting op de gemelde afwijkingen: 1. Meicirculaire 2023 algemene uitkering De financiële gevolgen van de meicirculaire 2023 zijn voor 2023 € 1.711.000 positief. De raad is hier op 20 juni 2023 via een raadsinformatiebrief over geïnformeerd.
Meicirculaire 2023 Algemene uitkering
2023 -€1.711.000
2. Gemeentelijke gebouwen De budgetten van de gemeentelijke gebouwen zijn geactualiseerd. Dit levert een structureel voordeel op, met name door hogere huurinkomsten.
Gemeentelijke gebouwen
2023 -€94.900
2024 -€144.400
2025 -€144.400
2026 -€144.400
2027 -€144.400
3. Kostprijsverhogend deel btw-bijdrage BAR In de bijdrage aan de BAR is een deel (6,53%) van de btw niet verrekenbaar. Op basis van de geactualiseerde bijdrage moet dit bedrag met €161.200 verhoogd worden van €370.300 naar €531.500.
Kostprijsverhogend deel btw-bijdrage BAR
2023 €161.200
4. OZB niet-woningen De definitieve WOZ-waarden van de niet-woningen blijken hoger te zijn dan aanvankelijk bij de begroting is berekend. Daarnaast blijkt de vermindering als gevolg van de bezwaren minder te zijn dan de aanname bij de begroting 2023.
OZB woningen en niet -woningen
2023 - €99.600
5. Dividend Stedin en BNG Dit betreft incidentele aframing van €143.200 op het regulier te ontvangen dividend van Stedin naar aanleiding van de jaarcijfers 2022 van Stedin. Er is over 2022 minder winst gemaakt dan verwacht door geopolitieke onrust, stijgende energieprijzen, duurdere grondstoffen en materialen en krapte op de arbeidsmarkt. Door een hogere nettowinst van de BNG over het jaar 2022 valt het dividend incidenteel €32.400 gunstiger uit.
Overige baten en lasten
Pagina 21 van 28
2e Tussenrapportage 2023
Dividend Stedin Dividend BNG
2023 €143.200 -€32.400
6. Heffing Vennootschapsbelasting Vanwege actuele jurisprudentie en het hanteren van het voorzichtigheidsprincipe wordt voorgesteld om een bedrag van € 135.000 bij te ramen voor de activiteit 'verhuur grond met omzetheffing benzinestations'. De VNG stelt dit eveneens voor (terwijl ook zij nog steeds van mening is dat dit geen Vpb-plichtige activiteit is waar vennootschapsbelasting over afgedragen zou moeten worden). Een aantal Rechtbanken hebben op dit onderwerp inmiddels wel een uitspraak gedaan en deze wijzen uit dat dit wel een Vpb-plichtige activiteit is. Betreffende gemeenten gaan wel allemaal in hoger beroep. Het onderwerp reclameopbrengsten nemen wij mee in onze jaarlijkse Vpb-aangifte. Op deze wijze worden we in ieder geval niet geconfronteerd met hoge rentenadelen. Bovendien hebben we hierover in een eerder stadium met de Belastingdienst formele afspraken gemaakt dat we uiteindelijk aansluiten bij de einduitspraak van de Hoge Raad op dit onderwerp. Dit kan nog wel enkele jaren duren. Een eventueel positieve einduitspraak betekent dan dat de gemeente bedragen terug zal ontvangen. Incidentele bijraming van €135.000 wordt nu voorgesteld voor 2023 op deze post. Vanaf 2024 zal worden gekeken naar mogelijke dekking voor dit onderwerp en komen we hierop terug qua verwerking in de meerjarenbegroting.
Heffing vennootschapsbelasting
Pagina 22 van 28
2023 €135.000
Overige baten en lasten
2e Tussenrapportage 2023
3. Bijdrage BAR-organisatie Hieronder is een overzicht van de bijdrage aan de BAR-organisatie voor 2023 opgenomen:
Bijdrage BAR Begroting 2023 Impl ementatie omgevi ngs wet Optima l i s a tie fi s ca l e beheers i ng Lei dra a d i nri chting openba re rui mte Impl ementatie ni euwe wet i nburgeri ng Ui tvoeri ngs kos ten TOZO Doorgeschoven prestaties jaarrekening 2022 Ontvl echting GR BAR Ni euwe Ca o 2023 Ca o 2023 a l opgenomen i n begroting 2023 Inhuur a fha ndel i ng vergunni nga a nvra gen Forma tie mi l i eutaken Inhuur cons tructieve a dvi s eri ng Extra ca pa ci tei t s oci a l medi a Opva ng i nzet projectlei der DFP Werkt Extra i nzet tea m verkeer en mobi l i tei t Opl ei di ngs kos ten Onbel a s te rei s kos tenvergoedi ng Li centie s oftwa repa kker Iba bs Mutaties 1e Tussenrapportage 2023 Ui tbrei di ng uren groenvi s i e Wi jktea m Toega ng & Zorg en Vei l i g Omgevi ngs wet Inhuur tea m Wa bo-Toezi cht en Juri di s che Ha ndha vi ng Voorzi eni ngen RVU en Verl ofs pa ren Tweede Ka mer verki ezi ngen Mutaties 2e Tussenrapportage 2023 Bijdrage BAR 2023
Bijdrage GR BAR
2023 34.974.700 219.900 16.200 11.200 21.400 51.800 320.500 2.100.000 2.015.400 -800.000 103.400 67.300 66.100 57.000 55.800 39.000 29.500 19.700 6.000 3.759.200 23.000 68.000 -17.800 39.000 179.000 25.000 316.200 39.370.600
Pagina 23 van 28
2e Tussenrapportage 2023
4. Financiële kengetallen In de raadsvergadering van 18 april 2023 is afgesproken dat, naast raadsvoorstellen met grote financiële consequenties, in de p&c documenten financiële kengetallen opgenomen zullen worden.
bedragen * 1.000 Netto schuldquote Va s te s chul den Netto vl ottende s chul d Overl opende pa s s i va Totale bruto schuld Fi na nci ël e a cti va Ui tzetti ngen < 1 ja a r Overl opende a cti va Totale netto schuld Tota l e s a l do va n ba ten (excl . muta ti e res erves ) Netto schuldquote
Begroting 2023 124.932 16.913 20.779 162.624 593 15.572 11.994 135.058 130.253 103,7%
+ + + -
2e Turap 2023 118.674 20.552 22.653 161.879 1.153 11.141 13.744 136.994 132.261 103,6%
De netto schuldquote is nagenoeg gelijk aan de begroting 2023 en blijft hiermee in de categorie B (middel risico). bedragen * 1.000 Solvabiliteit Ei gen vermogen Totaal pas s i va Solvabiliteit
Begroting 2023 51.322 224.870 22,8%
2e Turap 2023 46.322 217.227 21,3%
De solvabiliteit neemt met 1,5% af ten opzichte van de begroting 2023 en blijft hiermee in de categorie B (middel risico). Kengetal
Categorie A
Categorie B
Categorie C
Netto schuldquote
<90%
90-130%
>130%
Solvabiliteitsratio
>50%
20-50%
<20%
De ontwikkeling van het weerstandsvermogen is als volgt:
Algemene reserve Stand eind 2022 Ja a rres ul ta a t 2022 Doorges choven pres ta ti es 2022 Ontvl echti ng BAR-orga ni s a ti e Wegva l l en di vi dend Eneco Stand eind 2023 Ja a rres ul ta a t 2023 (2e Tura p 2023) Ontvl echti ng BAR-orga ni s a ti e Stand eind 2024
Benodige weerstandscapaciteit 13.334.200 4.259.400 -927.900 -2.250.000 -300.000 14.115.700 -4.366.300 -750.000 8.999.400
Financiële kengetallen
6.588.000
ratio 2,02
8.663.000
1,63
8.663.000
1,04
Pagina 24 van 28
2e Tussenrapportage 2023
5. Overzicht investeringen Nr. Investeringen toelich ting
1 2 3
4
5 6
7 7 8
9 10 11
12
13 14 15 16 17
18
19
20 21 22 23
24
25 26 27 28 29 30 31 32 33
Audio-/visuele middelen Van de Wouwzaal Ruimte vluchtelingenwerk gemeentehuis Vervangen camera's NS station Aanschaf 2 ANPR cameras Aanschaf 10 flexibele cameras Cameratoezicht Havenhoofd Cameratoezicht Doormanplein Aanschaf camera t.b.v. Oude Dorp Professionaliseren handhavers, voertuig Professionaliseren handhavers, camera's Aanpak criminaliteit Centrumaanpak: ingrepen in de buitenruimte (lasten) Centrumaanpak: ingrepen in de buitenruimte (baten) Aanleg ontsluitingsweg Stationstuinen Fietsroutes stad en landverbindingen deel 2 (lasten) Fietsroutes stad en landverbindingen deel 2 (baten) Herinrichten Doormanplein Lokale aanpak veilig fietsen Fietstunnel Gebroken Meeldijk Snelfietsroute F15 Binnenlandse Baan (lasten) Snelfietsroute F15 Binnenlandse Baan (baten) Rehabilitaties wegen Vervangen lijngoten Middenbaan Vervangen verkeerslichten Kilweg-A29-Middelweg (baten) Herinrichting Kruispnt Avenue Carnisse-Zuidersingel (lasten) Herinrichting Kruispnt Avenue Carnisse-Zuidersingel (baten) Herinrichting naar 30km Boerhaavelaan (lasten) Herinrichting naar 30km Boerhaavelaan (baten) Aanpassen fietsoversteek Kilpad-Leedepad (lasten) Aanpassen fietsoversteek Kilpad-Leedepad (baten) Plateaus Riedermorgen (lasten) Plateaus Riedermorgen (baten) Passeerstroken 1e Barendrechtseweg Herinrichting naar 30km Dudokdreef Herinrichting Jaagpad Plateau Harplaan-Klavecimbelweg Plateau
Klavecimbelweg-Banjohof Verkeersaanpassingen 2e Barendrechtseweg Versmallingen fietsoversteek Lohmanstraat Openbare verlichting Inrichting buitenruimte Borgstede (lasten) Inrichting buitenruimte Borgstede (baten) Aanleg fietspad Stationstuinen Verfraaien tunneltjes Onderzoek veilige fiets- en voetpaden Kwaliteitsimpuls wegen Voorbereiding overdracht wegen Waterschap Aanpak geluidshinder verkeersaso's Beschoeiingen 2023 Hart van Carnisselande Digitalisering lokale inkoop Grond buitenruimte Singelstaete vm RABO locatie Gebouw MFA Kruidentuin Overig installaties bibliotheek Carnisselande LED-armatuurverlichting bibliotheek Carnisselande Renovatie Sporthal De Driesprong Warmteterugwinning ventilatie De Driesprong Aanwezigheidsdetectie verlichting De Bongerd Herinrichting trapveld Kouwenhoven-Akker Toplaag 1/3 kunstgrasveld 5 HCB Doorbraak Veld 1 BVV kunstgras sportpark De Bongerd Veld 5 BVV natuurgras sportpark De Bongerd Veld 6 BVV natuurgras sportpark De Bongerd Led verlichting sportparken Gebiedsvisie Aquarendrecht Gebiedsvisie Pendrechtse molen Kwaliteitsimpuls openbaar groen Veel meer bomen Aanleg buitenruimte Singelstaete voormalige RABO locatie Vervangen Speelvoorzieningen Waterpret Kunstgrasvelden Vrijenburg Haalbaarheidsonderzoek wijk-jongerenwerkplaats Uitbreiding Groen van Prinsterer (Hof van Maxima) Renovatie De Rank t.b.v.
bouw De Tweemaster Nieuwbouw De Ark Voorbereiding Edudelta Edudelta aanpassingen Focus OZHW groen Edudelta aanpassingen Wijngaard t.b.v. zorgcentrum Edudelta opfrissen lokalen Schaepmanschool Edudelta aanpassingen onderwijsdeel (lasten) Edudelta aanpassingen onderwijsdeel (baten) Edudelta aanpassingen verhuurbaar deel (lasten) Edudelta installaties verhuurbaar deel Edudelta inventaris verhuurbaar deel Edudelta terrein verhuurbaar deel Edudelta Duurzaamheidsinvesteringen (lasten) Edudelta Duurzaamheidsinvesteringen (baten) Edudelta openbare ruimte Focusgebouw Vervangen putten Voorbereiding Circulair Centrum Toegangscontrole ondergrondse papiercontainers Toegangscontrole GFT-cocons Toegangscontrole ondergrondse containers restafval Ondergrondse containers restafval Ondergrondse containers papier Ondergrondse containers Aanpak wateroverlast Oranjewijk Klimaatadaptief inrichten Oude Dorpskern Klimaatadaptief inrichten Havenhoofd Carnisselande Herinrichting begraafplaats Scheldestraat Realisatie Waalvisie Nieuwbouw 't Trefpunt Nieuwbouw 't Trefpunt installaties Nieuwbouw 't Trefpunt inrichting Nieuwbouw 't Trefpunt parkeren/terrein Installaties de Waterpoort Wave Totaal
FCL
70060009 70060010 71400001 71400002 71400003 71400004 71400005 72100107 71400006 71400007 71400008
72100024 72100025 72100025 72100029 72100033 72100041 72100045 72100045 72100094 72100117 72100060 72100078 72100078 72100079 72100079 72100080 72100080 72100082 72100082 72100083 72100084 72100085 72100086 72100087 72100088 72100089 72100099 72100104 72100104 72100106 72100109 72100110 72100111 72100133 72101003 72400006 73100019 73100014 73100024 74210003 75100004 75100006 75300028 75300029 75300030 75300031 75310028 75310029 75310030 75310031 75310036 75600002 75600005 75600003 75600004 75600011 75800009 75800014 75800004 76670001 74210029 74210023 74210026 74410020 74410022 77140003 74210012 74410023 74410023 77140002 77140004 77140005 77140006
77210003 77210008 77210011 77210014 77210017 77210018 77210019 77210021 77230003 77230004 77230005 77240017 78100001 79800018 79800019 79800020 79800021 79800022
1 Investeringen begin 2023
95.000 0 58.600 36.500 91.700 50.000 50.000 21.300 50.000 70.000 140.000 155.300 -187.000 305.900 28.600 -28.600 59.600 56.500 1.500 617.000 -320.000 1.795.600 0 -67.500 2.700 -80.300 20.000 -177.000 3.900 -67.800 215.300 -149.700 27.700 360.300 387.800 34.100 34.500 33.600 93.600 517.700 119.200 -80.000 200.000 43.000 25.000 250.000 0 76.600 124.000 16.900 25.000 13.500 38.600 20.600 35.000 1.173.800 72.600 40.000 0 95.700 0 81.800 81.800 0 70.000 50.000 1.550.000 175.000 0 551.300 90.000 114.700 30.000 632.800 224.800 0 14.400 500.000 200.000 100.000 8.894.800 -500.000 1.329.700 308.700 30.800 196.000 0 0 0 279.000 108.200 21.600 2.800 12.200 2.700 2.100 396.400 106.900 1.083.000 1.184.300 38.500 45.900 1.120.200 0 0 30.000 0 25.786.300
2 mutaties 1e TURAP 2023
3 4=2+3 5=1+4 2e TURAP Mutaties 2023 Geraamde 2023 uitgaven 2023
200.000
25.000
-70.000 505.000 1.000.000
-110.000 110.000
70.000
25.600 -98.000
-129.000 8.700
-27.300 -350.000
-34.100 -34.500
125.000 -15.000 -150.000 -25.000 -250.000 50.000 -50.000
-1.100.000 -72.600 42.300 -95.700 450.000
220.000
-73.800
50.000
-20.000 -70.000 -50.000 -1.550.000 -175.000
80.700 90.000
-632.800 -200.000
-300.000 -200.000 -100.000 -3.700.000 500.000 -510.000 -180.600 -30.800 -196.000
-279.000 -108.200
-894.000
-752.800 226.000 -30.000 45.000 -1.352.500
-396.400 -106.900 -139.000 -934.000 -38.500 5.200 -30.000 -215.400 1.700
-9.341.700
0 200.000 0 0 0 0 0 25.000 0 0 -70.000 505.000 25.600 902.000 0 0 0 0 0 0 0 -239.000 118.700 0 0 0 0 0 0 0 0 0 42.700 0 -350.000 -34.100 -34.500 0 0 0 125.000 -15.000 -150.000 0 -25.000 -250.000 50.000 0 -50.000 0 0 0 0 0 0 -1.173.800 -72.600 0 42.300 -95.700 500.000 0 0 200.000 -70.000 -50.000 -1.550.000 -175.000 80.700 90.000 0 0 0 -632.800 -200.000 0 0 -300.000 -200.000 -100.000 -3.700.000 500.000 -510.000 -180.600 -30.800 -196.000 0 0 0 -279.000 -108.200 0 0 0 0 0 -396.400 -106.900 -1.033.000 -934.000 -38.500 5.200 -782.800 10.600 1.700 -30.000 45.000 -10.694.200
Investeringen
95.000 200.000 58.600 36.500 91.700 50.000 50.000 46.300 50.000 70.000 70.000 660.300 -161.400 1.207.900 28.600 -28.600 59.600 56.500 1.500 617.000 -320.000 1.556.600 118.700 -67.500 2.700 -80.300 20.000 -177.000 3.900 -67.800 215.300 -149.700 70.400 360.300 37.800 0 0 33.600 93.600 517.700 244.200 -95.000 50.000 43.000 0 0 50.000 76.600 74.000 16.900 25.000 13.500 38.600 20.600 35.000 0 0 40.000 42.300 0 500.000 81.800 81.800 200.000 0 0 0 0 80.700 641.300 90.000 114.700 30.000 0 24.800 0 14.400 200.000 0 0 5.194.800 0 819.700 128.100 0 0 0 0 0 0 0 21.600 2.800 12.200 2.700 2.100 0 0 50.000 250.300 0 51.100 337.400 10.600 1.700 0 45.000 15.092.100
6 Werkelijke uitgaven eind augustus 2023
52.580 45.557 34.749 20.986 302 76 19.542
306.384 166.576
765 13.823 409.061 118.683 587 12.724
5.916 10.395 12.950 7.597
8.084 79.335 97.254 35.076
24.088 15.245 225
473.995 43.953 43.929 238.815
44.215 79.238 37.445
578
574.922 89.035 28.104
14.104 55.842 51.121 58.211 10.648 1.687
3.344.398
7=5-6 Restant Door Door Door geraamde geschoven geschoven geschoven uitgaven naar 2024 in naar naar 2024 in 2023 1e TURAP 2025/2026 2e TURAP 2023 in 1e TURAP 2023 2023 42.420 200.000 13.043 1.751 70.714 49.698 49.925 26.758 50.000 70.000 70.000 353.916 -161.400 1.041.324 98.000 28.600 -28.600 59.600 56.500 735 603.177 -320.000 1.147.539 129.000 17 -67.500 2.114 -80.300 7.276 -177.000 3.900 -67.800 209.384 -149.700 60.006 27.300 347.351 30.203 350.000 0 34.100 0 34.500 25.516 14.265 420.446 209.124 40.000 -95.000 50.000 150.000 43.000 0 25.000 0 250.000 50.000 52.512 58.756 16.675 25.000 13.500 38.600 20.600 35.000 0 1.100.000 0 72.600 40.000 42.300 0 95.700 26.005 -350.000 37.847 37.871 -38.815 0 0 0 1.550.000 0 175.000 36.485 562.062 90.000 77.255 30.000 0 24.800 222.500 200.000 0 1.797.500 13.822 200.000 300.000 0 0 100.000 4.619.878 7.357.300 3.700.000 0 -544.000 -500.000 730.665 1.140.300 510.000 99.996 247.200 180.600 0 55.300 0 352.600 0 1.100.000 0 -1.100.000 0 215.000 0 288.500 0 21.600 2.800 12.200 2.700 2.100 0 544.300 0 106.900 35.896 894.000 139.000 194.458 934.000 0 38.500 -21 279.189 752.800 -470.000 -48 535.100 -84.600 13 785.500 -51.700 0 30.000 -50.000 45.000 11.747.702 13.130.500 1.822.500 8.554.800
Pagina 25 van 28
Door geschoven naar 2025 in 2e TURAP 2023
500.000 300.000 50.000 50.000 900.000
2e Tussenrapportage 2023
Toelichting investeringen:
1.Aanpak criminaliteit (lasten €70.000 aframen) De helft van het investeringsbedrag van €140.000 kan worden afgeraamd. Een deel van de kosten aanpak Vrijenburg worden door derden betaald. 2. Centrumaanpak: ingrepen in de buitenruimte (baten €25.600 aframen in 2023) De bijdrage van Patrimonium wordt €25.600 lager dan begroot. 3. Aanleg ontsluitingsweg Stationstuinen (lasten €98.000 doorschuiven naar 2024) De werkzaamheden starten later i.v.m. bezwaar op de omgevingsvergunning en de aanplant van bomen. Een bedrag van €98.000 gaat naar 2024. 4. Rehabilitatie wegen Talmaweg (lasten €129.000 doorschuiven naar 2024) Het project ‘Rehabilitatie wegen Talmaweg’ betreft de totale herinrichting van de Talmaweg. De uitvoering hiervan moest wachten op de bouwwerkzaamheden aan de noord- en zuidzijde. Hierdoor loopt de uitvoering van dit project door naar volgend jaar en wordt een bedrag van €129.000 uitgegeven in 2024. 5. Passeerstroken 1e Barendrechtseweg (lasten €27.300 doorschuiven naar 2024) Dit jaar wordt het hekwerk langs de 1e Barendrechtseweg aangebracht. De aanleg van de passeerstroken op de Fennaweg schuift door naar 2024. Er moet nog overleg plaatsvinden met het Rijk omdat deze eigenaar is van deze weg. Ook zijn er nog werkzaamheden met betrekking tot het verleggen van kabels en leidingen. Een bedrag van €27.300 gaat naar 2024. 6.
Herinrichting Jaagpad (lasten €350.000 doorschuiven naar 2024) In 2023 worden de verdere voorbereidingen van dit project gedaan. In 2024 wordt het project uitgevoerd. Daarom schuift een bedrag van €350.000 door naar 2024. 7. Herinrichting buitenruimte Borgstede (lasten €125.000 en baten -€15.000 bijramen in 2023 en lasten €40.000 doorschuiven naar 2024) De ontwikkeling is nog in gang. Een deel van de uitvoering vindt pas in 2024 plaats. Een bedrag van €40.000 zal in 2024 worden uitgegeven. De kosten van de buitenruimte vallen aanzienlijk hoger uit omdat de oorspronkelijke raming is gemaakt voor de grote prijsstijgingen in 2022. Er wordt een bedrag van €110.000 bijgeraamd. 8. Aanleg fietspad Stationstuinen (lasten €150.000 doorschuiven naar 2024) De voorbereidingen van dit project worden in 2023 gedaan. De uitvoering van het project is in 2024, waardoor een bedrag van €150.000 doorschuift naar 2024. 9. Kwaliteitsimpuls wegen (lasten €250.000 doorschuiven naar 2024) De investering schuift door naar 2024. Vanuit de Groenvisie wordt een uitvoeringsprogramma opgesteld met dekking vanuit dit budget. 10. Voorbereiding overdracht wegen Waterschap (lasten €50.000 bijramen) Ter voorbereiding op de overdracht van een aantal wegen van het Waterschap zijn werkzaamheden voor herinrichtingen nodig. De totale kosten hiervoor worden geschat op €50.000.
Deze werkzaamheden staan voor het laatste kwartaal van 2023 gepland. 11. Beschoeiingen (lasten €50.000 aframen) Door uitstel van een aantal geplande projecten kan het budget eenmalig met €50.000 worden afgeraamd. Naar verwachting wordt in 2023 de speel-/recreatievoorziening aan de Gaatkensplas, nabij de Jan Cornelisheuvel, niet aangelegd. 12. Veld 1 BBV kunstgras sportpark De Bongerd (lasten €50.000 bijramen) De aanbesteding van het nieuwe kunstgrasveld is € 50.000 hoger uitgevallen dan was begroot. Dit vanwege de sterke prijsstijgingen bij aannemers voor zowel materialen als arbeid.
Investeringen
Pagina 26 van 28
2e Tussenrapportage 2023
13. Ledverlichting sportparken (lasten €20.000 aframen) De facturen op deze investering zijn nu geboekt inclusief 21% kostprijsverhogende btw. Via de SPUK-regeling Stimulering sport komen wij nog in aanmerking voor een compensatie van deze kostprijsverhogende btw. Deze compensatie wordt eind 2023 verrekend. Naar verwachting kunnen wij €20.000 aframen op deze investering. 14. Gebiedsvisie Aquarendrecht (lasten €70.000 aframen) 15. Gebiedsvisie Pendrechtse molen (lasten €50.000 aframen) Voorgesteld wordt om de gebiedsvisies te laten vervallen. Dit levert een voordeel op de afschrijvingslasten op van €22.000. 16.Kwaliteitsimpuls openbaar groen (lasten €1.550.000 doorschuiven naar 2024) 17. Veel meer bomen (lasten €175.000 doorschuiven naar 2024) De investeringen schuiven door naar 2024. Vanuit de Groenvisie wordt een uitvoeringsprogramma opgesteld. 18.Renovatie Rank t.b.v. bouw De Tweemaster (lasten €200.000 doorschuiven naar 2024) De renovatie van De Rank t.b.v. de Tweemaster start in 2024. In 2023 zullen alleen voorbereidingskosten gemaakt worden, waardoor er € 200.000 doorschuift naar 2024. 19. Edudelta aanpassingen Focus OZHW groen (lasten €300.000 doorschuiven naar 2024) 20. Edudelta aanpassingen onderwijsdeel (lasten €3.700.000 doorschuiven naar 2024) 21. Edudelta aanpassingen onderwijsdeel (baten -€500.000 doorschuiven naar 2024) 22.
Edudelta aanpassingen verhuurbaar deel (lasten €510.000 doorschuiven naar 2024) 23. Edudelta installaties verhuurbaar deel (lasten €180.600 doorschuiven naar 2024) Een groot deel van de investeringsbedragen in 2023 schuift door naar 2024. 24. Vervangen putten (lasten €9.500 bijramen en €288.500.000 doorschuiven naar 2024, afschrijven in 40 jaar) 25. Ondergrondse containers (lasten €147.900 bijramen en €544.300 doorschuiven naar 2024) Door een langere voorbereidingstijd schuift de planning van het meerjaren vervangingsplan een jaar op. In de huidige raming was al rekening gehouden met een hogere staalprijs. Deze valt echter nog hoger uit dan verwacht. Om deze reden moet het investeringsbedrag voor ondergrondse containers met €147.900 verhoogd worden. 26. Aanpak wateroverlast Oranjewijk (lasten €106.900 doorschuiven naar 2024) Het project zou starten na de voorbereidingsfase Oude Dorpskern, maar dit duurt langer dan verwacht vanwege capaciteitsproblemen en een langer participatietraject. Het volledige bedrag wordt naar 2024 doorgeschoven. 27. Klimaatadaptief inrichten Oude Dorpskern (lasten €150.000 doorschuiven naar 2024) 28. Klimaatadaptief inrichten Havenhoofd Carnisselande (lasten €1.000.000 doorschuiven naar 2024) Capaciteitsproblemen en een langer participatietraject zorgen ervoor dat de uitvoering van deze projecten voor een groot deel in 2024 plaatsvindt.