2025-042995 Bijlage Uitvoeringsplan Bewust Barendrecht.pdf

UITVOERINGSPLAN

BEWUST BARENDRECHT Een gezonde leefstijl: Verantwoordelijkheid van ons allemaal

Inhoudsopgave 1 Voorwoord

3

2 Inleiding

4

3 Aansluiting op (landelijke) akkoorden en programma’s

5

4 Wat doen we al?

7

5 Thema’s

10

6 Uitvoeringsbudget

16

Inhoudsopgave | Uitvoeringsplan - Bewust Barendrecht

| 2

1 Voorwoord Dit uitvoeringsplan Bewust Barendrecht – raakt aan de kern van wat we als gemeente belangrijk vinden: inwoners motiveren om gezonder te leven en voldoende te bewegen, in samenwerking met onze partners.

Gezond leven is een belangrijke factor om gezond en veilig ouder te worden. Maar in een wereld vol verleidingen is het soms een uitdaging om gezonde keuzes te maken. Zoals hoogleraar Erik Scherder aangeeft, ons brein is lui. En dat brein stuurt ons vaak de weg van de minste weerstand. Dit wordt versterkt door de alledaagse invloeden om ons heen. Ongezonde producten op ooghoogte in de supermarkt, hippe fatbikes in plaats van een ouderwetse fiets of de verleiding om na het eten op de bank te blijven zitten voor een leuke serie in plaats van het maken van een wandeling. Sport en bewegen spelen in een bewust en gezond leven een belangrijke rol. Niet alleen als middel om fit te blijven, maar ook als bron van plezier, ontmoeting en persoonlijke groei. Van de sporter op het voetbalveld, tot de wandelgroep in de wijk: in beweging zijn houdt ons letterlijk en figuurlijk in balans. Mentale gezondheid verdient evenveel aandacht – want pas als je je mentaal sterk voelt, sta je met vertrouwen in het leven. Diverse omstandigheden hebben invloed op je mentale gestel, maar niet ieder reageert hetzelfde op die diverse omstandigheden. Iedereen heeft weleens een slechte dag of dagen waarbij je niet zo lekker in je vel zit. Dan zit je in “een dip” en dat hoort bij het gewone leven. Voor jongeren is het volgens ons extra ingewikkeld. In de (digitale) wereld waarin alles geweldig lijkt en waar

influencers ons doen geloven dat dit voor iedereen is weggelegd, voel je je als snel niet goed genoeg. We kunnen onze inwoners niet dwingen gezonder te leven. Wat we wél kunnen doen, is bijdragen aan bewustwording. Zoeken naar manieren om de beweging naar bewustwording te vergroten en goede voorbeelden te delen. We dragen bij aan het versterken van een goede sociale basis voor onze inwoners. Zorgen voor sport- en beweegmogelijkheden voor íedereen. Die bewustwording, die ontstaat niet vanzelf. Inwoners worden dan ook van harte uitgenodigd om met ons mee te doen en mee te denken. Want de keuze voor een gezondere en bewustere gemeente is van ons allemaal. Met dit uitvoeringsplan kiezen we ervoor om preventie steviger te verankeren in ons beleid. Voorkomen is beter dan genezen! Dat doen we niet alleen als gemeente, maar samen met zorg- en welzijnsorganisaties, scholen, sportclubs, ondernemers, vrijwilligers én onze inwoners. Want alleen samen kunnen we bouwen aan een toekomst waarin iedereen de kans krijgt om gezond en veilig ouder te worden – vitaal in lijf én geest. Margo Stolk Wethouder Sport, Onderwijs, Kunst & Cultuur Roeland Bol Wethouder Zorg & Welzijn

1 Voorwoord | Uitvoeringsplan - Bewust Barendrecht

| 3

2 Inleiding Begin 2023 is de gemeente gestart met de gezondheidscampagne Bewust Barendrecht. Dit moment was vooral campagne technisch terwijl dit uitvoeringsplan Bewust Barendrecht meer duiding geeft aan wat Bewust Barendrecht is en welke ambities op de gekozen thema’s ingezet worden. Bewust Barendrecht sluit aan bij de ambitie Gezond Leven binnen het collegeprogramma Barendrecht Werelddorp 2022-2026. Het verbeteren van de gezondheid van de Barendrechtse inwoners kan de gemeente Barendrecht niet alleen, daar hebben we iedereen voor nodig. Dit uitvoeringsplan is de volgende stap om samen met maatschappelijke organisaties, inwoners, vrijwilligers, sportclubs en vele anderen de gezondheid te verbeteren. Vanaf 2025 fungeert Bewust Barendrecht als kader waarin op de thema’s ingezet gaat worden op verschillende ambities.

Dit uitvoeringsplan Bewust Barendrecht richt zich op vier thema’s (Gezonde leefstijl, Veilig en vitaal ouder worden, En gezond sport- en beweegklimaat en Mentale gezondheid). Deze thema’s zijn tot stand gekomen in samenspraak met betrokken partners binnen Bewust Barendrecht en gebaseerd op landelijke trends, ontwikkelingen en akkoord. Daarnaast is het Leefstijlroer van Vereniging Arts en Leefstijl leidend geweest bij het opstellen van de thema’s. De onderdelen van dit leefstijlroer, te weten Voeding, Beweging, Ontspanning, Slaap, Middelen en Verbinding zijn leidend bij de uitvoering van initiatieven. De genoemde initiatieven bieden we aan, worden kort geëvalueerd en aan de hand van de resultaten passen we dit het initiatief verder aan op de behoefte. De uitvoering van Bewust Barendrecht is een jarenlang proces, waarbij we onze partners en inwoners hard nodig hebben.

Lopende initiatieven op het gebied van gezondheid worden versterkt en nieuwe mogelijkheden worden aangegrepen. De gemeente Barendrecht is niet de enige die de noodzaak ziet om in te zetten op gezondheid. Vanuit het Rijk zijn verschillende landelijke akkoorden ingericht, die het belang hiervan uitdragen. Het preventief inzetten op gezondheid is ook vanwege de toenemende vergrijzing een must geworden. Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord (IZA) zijn gericht op het bereiken van gezondheidsdoelstellingen. De inzet op gezondheid vanuit het Rijk stimuleert onze inzet, echter maakt dit het proces ook complex. In veel gezondheidsvraagstukken komt het sociaal en medisch domein samen. In beide domeinen wordt een verschillende taal gesproken. Een betere verbinding tussen het sociaal en medisch domein is voor een goede uitkomst noodzakelijk.

2 Inleiding | Uitvoeringsplan - Bewust Barendrecht

| 4

3 Aansluiting op (landelijke) akkoorden en programma’s Met Bewust Barendrecht wordt momenteel volop ingezet op de verschillende facetten van gezondheid. Samen met maatschappelijke organisaties, inwoners, vrijwilligers en sportclubs is het gesprek aangegaan over het thema Gezondheid, waarbij landelijke trends en ontwikkelingen op dit gebied bekeken zijn. Bewustwording blijkt hierbij een zeer belangrijke en terugkerende factor te zijn. Dit uitvoeringsprogramma wordt ondersteund door de volgende (landelijke) akkoorden en programma’s: 3.1 Integraal Zorgakkoord (IZA) Het IZA heeft als doel de zorg voor de toekomst goed, toegankelijk en betaalbaar te houden. Het IZA is hoofdzakelijk gericht op een betere samenwerking en samenhang in de zorg. Het IZA bevat de volgende thema’s: Acute Zorg, Chronische Aandoeningen, Jeugd & Gezin, Gezond Leven, Mentale Gezondheid en Ouder Wordende Samenleving. Momenteel worden de ketenaanpakken uit GALA geïntegreerd met de onderwerpen uit IZA. Door middel van de regionale samenwerking in IZA worden de lokaal ingeregelde ketenaanpakken versterkt. Vanuit IZA zijn er verschillende (potentiële) financieringsbronnen. De SPUK IZA wordt onderverdeeld in regionale en lokale middelen. Dit gebeurt op basis van een verdeelsleutel. Daarnaast zijn er zogenaamde ‘SPUK transformatiemiddelen’.

Deze middelen worden aangevraagd voor een specifiek thema met als onderbouwing een transformatieplan. Momenteel zijn er twee transformatieplannen in de maak, te weten Mentale Gezondheid en Ouder Wordende Samenleving. Of de nog aan te vragen middelen toegekend worden is op het moment van schrijven nog onzeker. De financiering van SPUK IZA komt vanuit het Rijk voor 2025. Vanwege de landelijke ontwikkelingen bij het Rijk is het nog onzeker of, en zo ja hoe, IZA en het vervolg daarop (Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord – AZWA) worden vormgegeven.

3.2 Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) Op 2 juli 2025 is het VNG-bestuur akkoord gegaan met het onderhandelingsakkoord van het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord. Het AZWA is bedoeld als een uitbreiding van het in 2022 gesloten IZA. Het heeft als doel de samenwerking tussen het sociaal en zorgdomein te versterken en de uitvoering van het IZA te versnellen. In het AZWA worden afspraken gemaakt over personeelstekorten, passende zorg, wachtlijsten, administratieve lasten, gegevensuitwisseling en kunstmatige intelligentie. Binnen het AZWA wordt per 2026 het SPUK IZA en SPUK GALA budget voortgezet. Voor de jaren 2027 en 2028 wordt dit budget een structureel onderdeel van het AZWA. De precieze invulling hiervan wordt de komende jaren vormgegeven. 3.3 Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) Het GALA is een akkoord dat opgesteld is tussen de rijksoverheden, gemeenten (VNG) en zorgverzekeraars. Het doel van het akkoord is het bereiken van een gezonde generatie in 2040. In het GALA staan stappen benoemd om dit te bereiken. Binnen het GALA zijn afspraken gemaakt om te komen tot een landelijk dekkend aanbod van vijf ketenaanpakken. In de ketenaanpakken worden regionaal afspraken gemaakt, die op lokaal niveau uitgevoerd worden.

De aangesloten ketenaanpakken zijn: Kansrijke Start, Valpreventie bij ouderen, Aanpak overgewicht kinderen, Gecombineerde leefstijlinterventies (GLI) bij overgewicht en obesitas voor volwassenen en Sociaal Verwijzen (Voorheen Welzijn op Recept). De uitvoering van deze vijf ketenaanpakken is van belang bij het bevorderen van de gezondheid in Barendrecht. De financiering voor de uitvoering van het GALA en de ketenaanpakken komt vanuit het Rijk. De middelen zijn momenteel tot en met 2026 beschikbaar.

3 Aansluiting op (landelijke) akkoorden en programma’s

| Uitvoeringsplan - Bewust Barendrecht

| 5

3.4 Sport- en Beweeg Nota, Barendrecht Sport en Beweegt 2025 Deze Sport- en Beweegnota is gebaseerd op het Nationaal Sportakkoord. Dit Nationaal Sportakkoord II ‘Sport Versterkt’ heeft als doel de sport toegankelijker, veiliger en kwalitatief hoogwaardiger te laten worden. De Sport- en Beweegnota vormt de basis voor de ambities onder thema drie: Een gezond sport- en beweegklimaat: Het bevorderen van sport- en bewegingsmogelijkheden

3 Aansluiting op (landelijke) akkoorden en programma’s

| Uitvoeringsplan - Bewust Barendrecht

| 6

4 Wat doen we al? Gezondheid is een belangrijk thema, dat iedereen raakt. Mede door bovenstaande landelijke akkoorden zijn we genoodzaakt samen te werken om de bewustwording op het gebied van gezondheid te vergroten. De afgelopen jaren is gewerkt aan een integrale aanpak, waarbij samen met maatschappelijke organisaties, inwoners, vrijwilligers en sportclubs gewerkt wordt aan de bewustwording op het gebied van gezondheid. De volgende onderdelen dragen momenteel al bij aan het verbeteren van de gezondheid in Barendrecht: 4.1 Ketenaanpakken GALA: De afgelopen jaren is de gemeente Barendrecht samen met de regiogemeente aan de slag gegaan om stappen te zetten op de onderstaande ketenaanpakken. Binnen al deze ketenaanpakken zijn met organisaties uit zowel het sociaal als medisch domein afspraken gemaakt om de samenwerking te versterken. • Kansrijke Start: Binnen de ketenaanpak Kansrijke Start is een Coalitie ontstaan waarbij het wijkteam, verloskundigen, kraamzorg, huisartsen en het Centrum voor Jeugd en Gezin afspraken maken om de eerste 1000 dagen van een baby zo goed mogelijk te laten lopen. De eerste 1000 dagen zijn zeer belangrijk voor het gezond opgroeien van een baby. Er is een casuïstiek-app waarbij spoedgevallen meteen gezamenlijk opgepakt kunnen worden.

Daarnaast kunnen we in bepaalde situaties er gezamenlijk voor kiezen om zwangere- en net bevallen vrouwen een financiële bijdrage te leveren voor bijvoorbeeld extra kraamzorg en of een borstkolf. • Valpreventie bij ouderen: De ketenaanpak Valpreventie is gericht op thuiswonende ouderen van 65 jaar en ouder, die risico lopen op vallen. Momenteel loopt de Pilot Valpreventie, waarbinnen beweeginterventies aangeboden waaraan ouderen deel kunnen nemen. Deze ouderen worden doorgestuurd via bijvoorbeeld fysiotherapeuten, huisartsen of het ouderenwerk van onze Welzijns-

stichting. Bij deze beweeginterventies wordt de ouderen geleerd hoe ze hier het beste mee om kunnen gaan, waardoor het risico op vallen verkleind wordt. Als eerste wordt een valrisico test gemaakt als inschatting. Op basis van de valrisico test wordt de deelnemer in één van de drie beweeginterventies geplaatst. In 2025 doorlopen ruim 300 ouderen één van de drie interventies. De interventies bestaan uit zowel groeps- als individuele begeleidingsmomenten. Een 86-jarige deelnemer die de valpreventie interventie heeft afgerond gaf het volgende aan: ‘Ik heb minder angst om te vallen waardoor ik meer zelfvertrouwen heb. Ik ben minder stijfjes en voel me meer in balans. Ook vond ik het gezellig om samen met andere mensen de training te volgen’. • Aanpak overgewicht kinderen: Verschillende partijen zoeken de samenwerking waarbij zorg en ondersteuning geboden wordt aan kinderen die kampen met overgewicht en obesitas. Een belangrijk onderdeel van de aanpak is de centrale zorgverlener van het Centrum voor Jeugd en Gezin. Dit is een jeugdverpleegkundige, die als vast aanspreekpunt fungeert voor het gezin. De centrale hulpverlener is de vertrouwenspersoon, schakelt hulp in en af, signaleert en helpt het gezin de regie te nemen over een gezonde leefstijl. De focus ligt niet alleen op voeding, beweging en slaap, maar op het complete welzijn van het kind en het gezin.

De centrale zorgverlener van het CJG is per 1 mei 2025 gestart binnen deze ketenaanpak. • Gecombineerde leefstijlinterventies (GLI) bij overgewicht en obesitas voor volwassenen: Het doel van de GLI is een gedragsverandering om een gezonde leefstijl te bereiken en te behouden. Deelnemers krijgen advies en begeleiding van een leefstijlcoach over gezonde voeding, eetgewoontes en gezond bewegen. Het traject duurt ongeveer twee jaar, waarbij vele fysieke en onlinebijeenkomsten worden gevolgd. In Barendrecht zijn verschillende maatschappelijke organisaties en fysiotherapeuten aan de ketenaanpak verbonden. De ketenaanpak heeft ervoor gezorgd dat er kortere lijntjes zijn tussen de facilite-

4 Wat doen we al? | Uitvoeringsplan - Bewust Barendrecht

| 7

Opening Sporttoestellen en Speeltoestel in Gaatkensplas

rende partijen en dat er meer aanbod is voor Barendrechters die een GLI-traject volgen • Sociaal verwijzen (Voorheen Welzijn op Recept): de ketenaanpak Sociaal verwijzen gaat over interventies waarbij gebruik gemaakt wordt van een brugfunctie tussen het medisch en sociaal domein. Het bekendste initiatief is Welzijn op Recept, bedoeld om inwoners die met psychosociale klachten bij de huisarts komen door te verwijzen naar een welzijnscoach. Het doel hiervan is het verhogen van het welbevinden. Samen met de inwoner gaat de welzijnscoach opzoek naar een activiteit die hierbij kan helpen. De ketenaanpak heeft ervoor gezorgd dat huisartsen voor niet medische problemen een route hebben

om het welbevinden van Barendrechters te vergroten. Door zulke problematieken in het voorveld op te lossen ontstaat minder druk en wachttijd op de dienstverlening van de zorg. 4.2 Lokale uitvoering activiteiten maatschappelijke organisaties: In Barendrecht hebben we veel maatschappelijke organisaties die activiteiten inzetten, die bijdragen aan het brede begrip gezondheid. Te denken valt aan sporten beweegaanbod, maar vooral het bieden van ondersteuning op het gebied van een goede sociale basis, zoals het bieden van mantelzorgondersteuning, één tegen eenzaamheid, ouderenondersteuning en activiteiten gericht op mentale ondersteu-

4 Wat doen we al? | Uitvoeringsplan - Bewust Barendrecht

| 8

ning. Bijna alle activiteiten van de maatschappelijke organisaties zijn gericht op gezondheid. 4.3 De inzet van sportverenigingen: Het sportverenigingsleven in Barendrecht is groot. Vele sportverenigingen dragen bij aan het bieden van een gevarieerd sportaanbod. Naast het sport- en beweegaspect richten sportverenigingen zich ook op het verbeteren van de sociale basis. 4.4 Nieuwe initiatieven ontstaan uit de gezondheidscampagne Bewust Barendrecht: Vanaf 2023 is de gezondheidscampagne Bewust Barendrecht gestart. Ondertussen zijn verschillende initiatieven geborgd. Enkele voorbeelden zijn: Een beweegcoach voor de gezonde scholen in Barendrecht, waardoor de kinderen meer uren per week sporten, voedingsavonden door een huisarts, Jumbo Safari’s en extra trainingen mentale gezondheid bij jongeren voor professionals. Meer over deze initiatieven is te lezen in hoofdstuk 5. 4.5 Hoe gaan we te werk: Het uitvoeringsplan Bewust Barendrecht Om de doelen uit dit uitvoeringsplan Bewust Barendrecht te behalen zijn ambities per thema belangrijk. Een gezonde leefstijl en de omgeving zijn hierbij belangrijk. Dit uitvoeringsplan zet in op bestaande activiteiten, richt zich op het versterken van netwerken, maar sluit vooral aan bij de gestelde doelen en acties vanuit het de landelijke akkoorden: IZA, AZWA en GALA.

Hierbij is het van groot belang dat bestaande activiteiten op de juiste manier ingezet worden met de juiste aanjagers. We gebruiken daarvoor een combinatie van informerende, activerende en motiverende communicatie:

a. Informeren: - We maken gebruik van herkenbare verhalen (storytelling). b. Activeren: - We stimuleren deelname aan laagdrempelige acties. - We geven duidelijke calls to action en sluiten zoveel mogelijk aan bij andere initiatieven. c. Motiveren: - We Benadrukken kleine stappen en directe voordelen. - We gebruik positieve sociale druk. d. Ondersteunen met subtiele impulsen: - We sturen deelnemers fysieke informatie in de brievenbus. - We versturen E-mailherinneringen of WhatsApp-triggers. - We plaatsen regelmatig Bewust Barendrecht artikelen in de Schakel en op de socials We doen aan netwerkversterking door twee keer per jaar een netwerkbijeenkomst te organiseren. De Bewust Barendrecht Nieuwsbrief geeft partners en inwoners vier keer per jaar een inkijk in de ontwikkelingen en initiatieven binnen Bewust Barendrecht. Daarnaast worden initiatieven door de gemeente en de partners gedeeld in de krant of op sociale media. Het team van Bewust Barendrecht staat ervoor open om het gesprek aan te gaan, om nieuwe initiatieven te ontwikkelen.

4 Wat doen we al? | Uitvoeringsplan - Bewust Barendrecht

| 9

5 Thema’s Gezondheid is een breed begrip. Op tot een kader te komen met ambities, is gekozen voor thema’s. Onderstaande thema’s zijn gebaseerd op het Leefstijlroer van Vereniging Arts en Leefstijl, de thema’s binnen de brede SPUK-regeling van het Gezond en Actief Leven Akkoord en de signalen van onze maatschappelijke partners uit de praktijk. Het onderwerp bewustwording komt bij elk van de vier thema’s terug. Binnen het uitvoeringsplan Bewust Barendrecht werken we met de volgende thema’s: • Gezonde leefstijl: keuzes makkelijker maken • Vitaal en veilig ouder worden: Het versterken van de sociale basis van inwoners • Een gezond sport- en beweegklimaat: Het bevorderen van sport- en bewegingsmogelijkheden • Mentale gezondheid: Versterken van de mentale gezondheid • In de volgende paragrafen worden de thema’s uitgewerkt en per thema worden enkele ambities benoemd. 5.1 Gezonde leefstijl: keuzes makkelijker maken Onder dit thema wordt het Leefstijlroer gehanteerd. Het leefstijlroer van Vereniging Arts en Leefstijl bestaat uit de volgende onderdelen: Voeding, Beweging, Ontspanning, Slaap, Middelen en Verbinding. Dit is een hulpmiddel voor zorgprofessionals om leefstijl te bespreken, die kunnen leiden tot een gezonde leefstijl. Door bewustwording te creëren op bovenstaande thema’s, willen we Barendrechters helpen gezonde leefstijlkeuzes makkelijker te maken.

Te denken valt aan bewustwording op de volgende gebieden: ongezond eten, onvoldoende bewegen, onvoldoende slaap, roken en alcohol. Het inzicht bieden in de gevolgen van ongezonde leefstijlkeuzes is hierbij van belang. Onze maatschappelijke partners en vooral ook huisartsen spelen hierbij een grote rol. Gezamenlijk zetten we in op

Huisarts Zarba gebruikt het Leefstijlroer van Vereniging Arts en Leefstijl om met zijn patiënten in gesprek te gaan over hun leefstijl.

bewustwording, waarbij we Barendrechters keer op keer weer meenemen in de gezonde leefstijlkeuzes. Ambities

• Het organiseren van laagdrempelige voorlichtingsbijeenkomsten op het gebied van bewustwording voor Barendrechters en maatschappelijke partners. • De Barendrechters bewust maken van het belang van de onderdelen van het Leefstijlroer van Vereniging Arts en Leefstijl.

5 Thema’s | Uitvoeringsplan - Bewust Barendrecht

| 10

• We bieden voldoende aanbod, zodat Barendrechters actief aan de gang kunnen met een gezonde leefstijl. • De kinderopvang en het onderwijs besteedt vroegtijdig aandacht aan een gezonde leefstijl. • We streven naar een verdubbeling Gezonde Scholen in Barendrecht. • We zetten ons in voor een Gezonde Generatie 2040, waaronder de rookvrije generatie. • Hoe gaan we dit doen?

In samenwerking met de aangesloten maatschappelijke organisaties organiseren we per jaar een tiental voorlichtingsbijeenkomsten. Te denken valt aan voedingsavond waarbij een huisarts voorlichting geeft of voorlichtingsavonden op het basisonderwijs waarbij de volgende thema’s aan de orde komen: Voeding, Beweging en Schermgebruik. In de gezondheidszorg overlegstructuur en onderwijsoverleg structuur wordt het onderwerp gezondheid op de agenda gezet, waarna de buurtsportcoach samen met een diëtiste op de school informatie geeft over een gezonde leefstijl. In Barendrecht zijn alle sportverenigingen rookvrij. Momenteel worden ook alle tramhaltes Rookvrij gemaakt. Daarnaast wordt op het voortgezet onderwijs vier keer per jaar het gesprek aangegaan over het thema vapen. In Barendrecht zijn verschillende leefstijlcoaches die Barendrechters mee kunnen helpen hun bewustwording te vergroten. De gezonde scholen nemen gezondheidsmodules op in hun lesmateriaal. Ze beschikken ook over een specifieke beweegcoach, die ervoor zorgt dat alle leerlingen per week meer beweeguren maken. Basisschoolleerlingen zijn van harte welkom om mee te doen aan de Jumbo Safari’s: Een rondleiding door de Jumbo gericht op voeding, het voedselproces en het werken in de supermarkt. We blijven voortdurend in gesprek met onze partners over het onderwerp bewustwording.

Een koffie ochtend voor senioren van Stichting KijkopWelzijn, waarbij wekelijks senioren binnen mogen komen voor een praatje, kopje koffie of een spelletje.

5.2 Vitaal en veilig ouder worden: Het versterken van de sociale basis van inwoners In de Nederlandse samenleving hebben we momenteel te maken met een vergrijzende bevolking. Het aantal ouderen en de zorgkosten nemen in een snel tempo toe. Dit zijn belangrijke redenen om in te zetten op het vitaal en veilig ouder worden. Binnen dit thema wordt breed ingezet op het versterken van de sociale basis. Daarbij spelen onderwerpen als eenzaamheid en mantelzorg vanuit het GALA een belangrijke rol. Uit de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022 blijkt dat 13% in Barendrecht eenzaam is. De inzet op valpreventie draagt bij

5 Thema’s | Uitvoeringsplan - Bewust Barendrecht

| 11

aan het vitaal en veilig ouder worden. Wanneer senioren ten val komen, kan dit uiteindelijk een groot gevolg hebben op het gebied van eenzaamheid en de toenemende druk op mantelzorg. Wanneer ouderen vitaal ouder worden, kunnen ze langer zelfstandig thuis wonen. Het is van belang dat ouderen verschillende mogelijkheden hebben binnen Barendrecht om tot een goede sociale basis te komen, waardoor zij vitaal en veilig ouder kunnen worden. Ambities

• We streven naar een afname van de eenzaamheid onder alle doelgroepen in Barendrecht. • We streven naar een goede samenwerking tussen het sociaal en medisch domein, waarbij partners elkaar kennen en van elkaars aanbod afweten. • We bieden voldoende sociaal aanbod voor ouderen in Barendrecht. • We bieden verschillende interventies aan op het gebied van Valpreventie • We zetten extra in op de samenwerking met huisartsen, waarbij de POH GGZ Jeugd en Gezin en Welzijn op Recept een grote rol spelen. Hoe gaan we dit doen?

Samen met de maatschappelijke organisaties binnen de Wonen, Welzijn en Zorg allianties zorgen we dat er voldoende aanbod is voor ouderen om met elkaar in contact te komen. Bepaalde activiteiten worden wekelijks ingezet vanuit de dienstverlening zoals Beweeg en- wandelgroepen of Yoga en Mind van de Welzijnsorganisaties. In Barendrecht kunnen senioren gratis fittests afnemen, waarbij ook advies op maat gegeven wordt. Daarnaast zijn er verschillende eetgroepen, waarbij iedereen welkom is. Iedereen binnen de doelgroep is welkom bij de mantelzorgconsultenen en ouderenadviseurs van de Welzijnsstichting voor de diverse ondersteuningsmogelijkheden. Daarnaast zijn er groepen voor kwetsbare jongeren (jonge mantelzorgers of eenzame jongeren) om bij elkaar te komen en naast sociale activi-

teiten ook meer kennis op te doen over hun situatie. Deze groepen komen meermaals per maand bij elkaar. We investeren in kortere lijntjes met de huisartsen, zodat we onze dienstverlening goed onder de aandacht kunnen brengen. Welzijn op Recept en de POH GGZ Jeugd en Gezin zijn hier goede methodes voor, die door de huisartsen steeds meer gebruikt wordt. Bij Welzijn op Recept verwijzen de huisartsen bij fysieke en lichte psychische klachten door naar een welzijnscoach, die gezamenlijk gaat kijken naar een passende oplossing binnen het welzijnswerk. Met de POH GGZ kunnen Barendrechters snel, zonder wachttijd en binnen de eigen huisartsenpraktijk de juiste hulp krijgen bij psychisch en/ of sociale klachten. Vanuit de ketenaanpak Valpreventie worden meerdere beweeginterventies aangeboden om ouderen te leren hoe ze het risico op vallen kunnen verkleinen. Te denken valt o.a. aan bijeenkomsten waarbij ouderen getraind worden om veilig deel te nemen aan het fietsverkeer. Deze ouderen krijgen in tien training voorlichtings- en praktische tips om vallen te voorkomen en te verminderen. 5.3 Een gezond sport- en beweegklimaat: Het bevorderen van sport- en beweegmogelijkheden Sport en bewegen spelen een essentiële rol in het bevorderen van een gezonde leefstijl. De laatste jaren wordt sport en bewegen steeds meer gezien als middel dan als doel.

Sporten en bewegen is niet een doel op zich, maar een middel om maatschappelijke uitdagingen aan te pakken en problemen te voorkomen. Het draagt niet alleen bij aan het voorkomen van overgewicht, maar helpt ook bij het verminderen van andere gezondheidsproblemen. Het versterkt mentale gezondheid, vermindert stress en vergroot het zelfvertrouwen. Ook zorgen sport en bewegen voor sociale verbinding: Sport en bewegen brengt mensen samen, bevordert samenwerking en versterkt het gemeenschapsgevoel. Barendrecht heeft een rijk sportverenigingsleven, waarbij zowel plek is voor topsport als breedtesport. In de praktijk betekent dit dat er voor veel verschillende doelgroepen een passend

5 Thema’s | Uitvoeringsplan - Bewust Barendrecht

| 12

• We zetten in op bewustwording van het belang en de positieve effecten van sport en bewegen • Kinderopvang organisaties en scholen bieden kinderen op een veilige en plezierige manier verschillende sport- en beweegactiviteiten aan • We motiveren Barendrechters met overgewicht om deel te nemen aan de gecombineerde leefstijl interventies binnen de ketenaanpak Gecombineerde leefstijlinterventies (GLI) bij overgewicht en obesitas voor volwassenen Hoe gaan we dit doen?

Calasthenics training op de spooroverkapping in Barendrecht

aanbod is. Ook wordt Barendrechters de mogelijkheid geboden om ondersteuning te krijgen bij het vinden van het juiste sport- en beweegaanbod door de Buurtsportcoach. Dit thema sluit aan bij het nieuw vastgestelde Sport- en Beweegnota, Barendrecht Sport en Beweegt. Ambities

• We streven naar een inclusief en sociaal veilig sportklimaat • We realiseren een sport-beweeg en speelvriendelijke buitenruimte • We bieden voldoende, kwalitatief goed sport- en beweegaanbod waar Barendrechters aan deel kunnen nemen. • We bieden ondersteuning bij het vinden van een geschikte sport- en beweegactiviteit • We bieden een inclusieve en veilige sportomgeving

In samenwerking met de vele sportverenigingen zorgen we dat er een gevarieerd aanbod blijft bestaan voor alle doelgroepen. De Buurtsportcoach is hierbij de brug tussen de verenigingen en de gemeente. De Buurtsportcoach staat in goed contact met de sportverenigingen, organiseert trainingen voor vrijwilligers en ouders van sportclubs en bespreekt de behoefte. De Buurtsportcoach is deelnemer en regisseur van het Lokaal Sportakkoord, waaruit initiatieven georganiseerd worden om de ambities te behalen. Enkele keren per jaar wordt het Sportcafé georganiseerd wat gericht is op kennisdeling en ontmoeting. Op het gebied van Sport en Bewegen vinden er wekelijks minimaal 20 activiteiten plaats voor verschillende doelgroepen, te denken valt aan: Yoga fit, Walking Basketbal, Samen in beweging, Bewegen op muziek en Levend Ganzenborden. De nieuw te ontwikkelen verenigingsmonitor zorgt voor een goed sturingsmechanisme in de komende jaren. Vanuit de ketenaanpak GLI worden zowel fysieke individuele- als groepsbijeenkomsten en onlinebijeenkomsten georganiseerd met een goede samenwerking tussen leefstijlcoaches, fysiotherapeuten en de buurtsportcoach. De bijeenkomsten gaan in op de volgende onderwerpen: voeding, motivatie, leefstijl en discipline. Als gemeente realiseren we nieuwe sport- en beweegplekken in de buitenruimte zoals speeltuinen en sportmogelijkheden.

5 Thema’s | Uitvoeringsplan - Bewust Barendrecht

| 13

5.4 Mentale gezondheid: Het versterken van de mentale gezondheid Mentale gezondheid en weerbaarheid zijn belangrijke voorwaarden om gezond te leven en gezond op te groeien. Psychische klachten vinden vaak hun oorsprong op jonge leeftijd. Bijna twee derde van de psychische aandoeningen begint voor de leeftijd van 25 jaar, met grote risico’s op langdurige mentale gezondheidsproblemen. Uit de GGD-gezondheidsmonitor Jeugd 2021 blijkt dat in Barendrecht 25% van de jongeren psychische klachten ervaart. Dit ligt onder het regionale gemiddelde, maar dit betekent wel dat 1 op de 4 jongeren hier last van heeft. Opvallend is dat dit onder meisjes (36%) een stuk hoger ligt dan onder jongens (11%). Om mentale problemen tegen te gaan is een goede balans tussen stress en ontspanning van groot belang. Mensen met een goede mentale gezondheid hebben een 15 tot 20 jaar langere levensverwachting dan mensen met een slechte mentale gezondheid. Zo herstellen mensen met een goede mentale gezondheid bijvoorbeeld sneller van lichamelijke ziekten en zijn mentaal gezonde werknemers productiever. Het bevorderen van mentale gezondheid heeft dus een maatschappelijke én economische meerwaarde.

De landelijke aanpak Mentale gezondheid: van ons allemaal richt zich op vijf actielijnen rondom mentale gezondheid opgesteld: Mentaal gezonde maatschappij, mentaal gezonde buurt, mentaal gezond onderwijs, mentaal gezond aan het werk en mentaal gezond online. Het is van groot belang al deze aspecten van mentale gezondheid in gedachte te houden. Ambities

• We zetten in op bewustwording van de mentale gezondheid op basis van de vijf landelijke actielijnen door voorlichting • We zetten in op deskundigheidsbevordering bij het signaleren van mentale problematieken • We zetten sport- en bewegen in als middel om de mentale gezondheid te verbeteren

Schilderij van Xenna Putter, oud-leerling van het Dalton Lyceum. Gemaakt voor een examen opdracht over het in beeld brengen van gevoelens.

5 Thema’s | Uitvoeringsplan - Bewust Barendrecht

| 14

• We geven aandacht aan het onderwerp suïcide en de momenteel te ontwikkelen aanpak suicidepreventie • We bieden laagdrempelig aanbod voor Barendrechters met mentale problematieken • We richten ons bij dit onderwerp extra op de doelgroep jongeren. Hoe gaan we dit doen?

In samenwerking met maatschappelijke organisaties organiseren we activiteiten die aansluiten bij het werken aan de mentale gezondheid. In overleg met scholen, jongerenwerk en vele andere maatschappelijke partijen wordt het onderwerp mentale gezondheid hoog op de agenda geplaatst. Minimaal 10 keer per jaar worden er bijeenkomsten of trainingen georganiseerd waarbij het signaleren van de mentale gezondheid het hoofddoel is. Het Centrum voor Jeugd en Gezin organiseert preventieve cursussen voor jongeren (4 tot en met 18 jaar) die te maken hebben met mentale problematieken. Het organiseert ook trainingen gericht op kinderen die opgroeien met ouders met psychische problemen. Zelfs voor de jongere kinderen (4-8 jaar) zijn er cursussen gericht op het leren omgaan met negatieve emoties en gevoelens. Daarnaast biedt het Centrum voor Jeugd en Gezin webinars op de vele gebieden van mentale gezondheid. Verschillende welzijnsorganisaties bieden dienstverlening aan om het gesprek aan te gaan en te werken aan de mentale gezondheid, te denken van aan jongerencoaching (op school) of de één op één huisbezoeken die afgelegd worden. De komende tijd wordt een Aanpak Suïcide preventie gestart, waarbij de gemeente Barendrecht samen met de regiogemeenten en belangrijkste partners duidelijke kaders schept rondom dit onderwerp.

5 Thema’s | Uitvoeringsplan - Bewust Barendrecht

| 15

6 Uitvoeringsbudget Om de bovenstaande ambities te bereiken is budget nodig. In onderstaande tabel een overzicht van het uitvoeringsbudget van Bewust Barendrecht in 2025. Het budget voor 2026 en verder is nog niet bekend door de huidige ontwikkelingen binnen de landelijke akkoorden. Budget

Bedrag

Toelichting

Budget

Bedrag

Toelichting

Sportakkoord

€ 31.000

De gemeente Barendrecht ontvangt € 31.000,- vanuit het Rijk om

Gemeentelijke

Nader te

De gemeente Barendrecht verleent jaarlijkse subsidies aan

in te zetten op het onderdeel gezond sport- en beweegklimaat.

subsidies

bepalen

verschillende maatschappelijke partijen. Deze partijen bieden

Dit budget is niet vrij te besteden, maar wordt in overleg met de

dienstverlening aan, die in de meeste gevallen bijdraagt aan de

een klankbordgroep, bestaand uit verschillende organisaties,

bovenstaande ambities. Te denken valt aan sport- en beweeg

uitgegeven.

aanbod, voorlichtingsbijeenkomsten of ouderen activiteiten.

De gemeente Barendrecht ontvangt dit rijksbudget om uit te

Een voorbeeld hiervan is bijvoorbeeld de reguliere subsidie van

Actief Leven

geven aan de doelen van het Gezond en Actief Leven Akkoord

de Barendrechtse Welzijnsstichting.

Akkoord (GALA)

(GALA). Het gehele budget vanuit de SPUKs bedraagt

Landelijke subsi-

Nader te

De gemeente Barendrecht heeft de mogelijkheid om in samen-

€ 706.123,-. Dit budget bestaat uit verschillende deelbudgetten.

diemogelijkheden

bepalen

werking met partners in aanmerking te komen voor subsidie en

Het gelabelde budget (Terugdringen gezondheidsachterstanden,

en fondsen

SPUK Gezond en

€ 100.000

Mentale gezondheid en Aanpak overgewicht en obesitas) om

fondsen. Te denken valt aan mogelijkheden bij de provincie en ZonMW.

binnen dit uitvoeringsplan uit te geven aan Bewust Barendrecht bedraagt circa € 100.000,-. Het overige budget (ruim 6 ton) wordt gedeeltelijk ingezet om de initiatieven onder de kopjes ‘Hoe gaan we dit doen?’ uit te voeren. SPUK Integraal

€ 22.000

Zorgakkoord (IZA) nader te

De gemeente Barendrecht ontvangt dit rijksbudget is uit te geven aan initiatieven die bijdragen aan de doelen van het Integraal

bepalen

Zorgakkoord (IZA). Dit budget sluit goed aan bij de sub thema’s

regiogeld

van IZA: Gezond Leven, Mentale Gezondheid en Ouder wordende samenleving. Het gehele SPUK IZA budget bedraagt € 227.870,-. Met dit budget wordt bijvoorbeeld ingezet op het verbinden van het sociaal en medisch domein en mentale gezondheid binnen de wijkteams. Deze punten zijn van groot belang binnen dit uitvoeringsplan. Het budget dat specifiek ingezet kan worden op nieuwe initiatieven binnen dit uitvoeringsplan is € 22.000,-. Door de huidige AZWA ontwikkelingen lijkt er de komende jaren meer regiogeld vrij te komen. Deze bedragen zijn nog niet bekend.

6 Uitvoeringsbudget | Uitvoeringsplan - Bewust Barendrecht

| 16

Bezoekadres: Binnenhof 1 2991 AA Barendrecht www.barendrecht.nl 14 0180 06 – 46 98 63 26 gemeente-barendrecht gemeentebarendrecht @BARENDRECHTzh