2024-085471 Brief college over Septembercirculaire 2024 Gemeentefonds.pdf

Aan de leden van de gemeenteraad

Uw brief van: Uw kenmerk: Bijlage(n): Onderwerp:

---Septembercirculaire 2024 gemeentefonds

Ons kenmerk: 2024-085471 Contactpersoon: R. Poldervaart Team: Financiën Telefoonnummer: 14 0180 Datum: 1 oktober 2024

Geachte raadsleden, Deze brief bevat informatie over de actualisatie van het gemeentefonds op basis van de Miljoenennota van het Rijk en de gevolgen die dit heeft voor gemeente Barendrecht. Kernboodschap De impact van de septembercirculaire pakt voor Barendrecht financieel voordelig uit voor het lopende jaar 2024 en voor de jaarschijf 2025. Voor de jaarschijven 2026 tot en met 2028 is deze vanwege het deels vrij laten vallen van de stelpost Jeugd Hervormingsagenda (conform de richtlijnen van de Provincie ZuidHolland) negatief. Naast (taak)mutaties en actualisatie zijn de belangrijkste punten:  De loon- en prijsontwikkelingen en volume-correcties zijn geactualiseerd ten opzichte van de meicirculaire en hebben uitsluitend effect vanaf 2025;  Eenmalig voordeel in 2024 wegens voorlopige onderschrijding van het plafond BTWcompensatiefonds (BCF);  Het kabinet zet de uitvoering van de Hervormingsagenda Jeugd door, maar laat de extra besparing op de Jeugdzorg van € 500 miljoen vanaf 2026 structureel vervallen. Dit laatste levert voordelen op vanaf 2026 (besparingsverlies Jeugd);  Vooruitlopend op een nieuwe bekostigingsvorm Wmo wordt vanaf 2026 een jaarlijks bedrag voor de demografische ontwikkeling opgenomen. Op de volgende pagina volgen de mutaties van deze circulaire met daaronder een puntsgewijze toelichting.

Pagina 2 van 5

Onderwerp: Septembercirculaire 2024 gemeentefonds

Septembercirculaire 2024 Gemeente: Uitkeringsfactoren:

Barendrecht Lopende prijzen Basis: Septembercirculaire 2024 Vergelijk: Meicirculaire 2024

Let op! Alle bedragen zijn afgerond op 1.000 euro A1. Totaal stand mei 2024 A2. Stelpost Hervormingsagenda Jeugd (stand meicirculaire 2023) A3. Toegstane restant stelpost A. Mutatie stand mei 2024 B. Accres, uitkeringsfactor en uitkeringsbasis 1. Ontwikkeling accres loon en prijs (Bbp) 2. Volume-correctie o.b.v. 8-jarig historisch Bbp 3. Ontwikkeling uitkeringsbasis en hoeveelheden maatstaven 4. Ruimte BCF-plafond 2024 - voorlopig/ afrek. in mei 2025 Subtotaal B. Mutaties Accres, uitkeringsfactor/ uitkeringsbasis C. Taakmutaties 5. Besparingsverlies jeugd 6. Indexatie Wmo demografie 7. Digitaal Stelsel Omgevingswet Subtotaal C. Taakmutaties

2024 85.716

2025 88.754

-

2026 86.504 -1.909 507 -1.402

2027 90.142 -1.786 377 -1.409

2028 93.622 -1.786 446 -1.340

-

401 -34 -341

463 -121 -288

528 -237 -307

484 -348 -351

26

54

-16

-215

-28 -28

-37 -37

907 134 -45 996

958 274 -54 1.178

990 421 -63 1.348

371

144 39 183

23 23

19 19

-257 998 741

D. Overige mutaties 8. Toekomstbestendig maken energiebeleid 9. Openbare bibliotheken 10. Overige kleinere ontwikkelingen Subtotaal D. Overige mutaties

81 452

371 144 54 569

E. Totaal mutaties september 2024 (A+B+C+D)

1.165

558

-169

-224

-188

F. Berekening na septembercirculaire 2024 (A1+E)

86.881

89.312

86.335

89.918

93.434

-371 794

-371 187

-169

-224

-188

G. Af te zonderen decentralisatie uitkering t.b.v. RES regio 11. Toekomstbestendig maken energiebeleid H. Netto effect na septembercirculaire 2024 op de begroting (E+G)

1. Ontwikkeling accres loon en prijs Bbp De indexatie voor inflatie volgt de prijs Bruto binnenlandsproduct (Bbp) van het lopende jaar. Voor het jaar 2024 wordt dit niet meer aangepast, vanaf 2025 is de prijs wel omhoog bijgesteld. 2. Volume-correctie op basis van 8-jarig historisch Bbp Betreft verwerking van de actuele raming van de ontwikkeling van het Bbp door het Centraal Planbureau (CPB; MEV25). Hierdoor ontstaat voor alle jaren een negatieve oplopende correctie ten opzichte van de meicirculaire 2024. 3. Ontwikkeling uitkeringsbasis en hoeveelheden maatstaven Naast de mutaties in de algemene uitkering vanuit het Rijk (via de uitkeringsfactor) wordt een deel van de mutatie veroorzaakt door de actualisatie van verdeelmaatstaven voor Barendrecht. Per saldo werkt dit meerjarig negatief voor Barendrecht uit. Het gaat hier om mutaties en actualisatie van de

Onderwerp: Septembercirculaire 2024 gemeentefonds

Pagina 3 van 5

(landelijke) groeiverwachting van het aantal inwoners, woonruimten, leerlingen, jongeren, uitkeringsgerechtigden, WOZ-waarden, etc. Als de hoeveelheden (Q) stijgen en het gegeven dat de omvang van het gemeentefonds niet wijzigt, zal de prijs (P) per maatstaf moeten dalen. Dit wordt via de zogenaamde uitkeringsfactor (ontwikkeling uitkeringsbasis) gecorrigeerd. De nadelige (meerjarige) aanpassingen zitten met name op huishoudens met een laag inkomen, inwoners van 75+ en de regionale centrumfunctie. 4. Ruimte BTW compensatiefonds-plafond (BCF-plafond) 2024 - voorlopig/ afrekening in mei 2025 In 2024 bedraagt het BCF-plafond voor gemeenten € 4,3 miljard. Als de gezamenlijke declaraties onder dit plafond blijven, wordt het verschil in het gemeentefonds gestort. Bij overschrijding volgt een uitname. In deze (september)circulaire ontvangen we een voorschot. In de meicirculaire van volgend jaar volgt dan de afrekening. Het landelijke voorschot 2024 bedraagt € 447 miljoen, waarvan €998.000 eenmalig voordeel voor Barendrecht. 5. Besparingsverlies Jeugd Het kabinet Schoof zet de uitvoering van de Hervormingsagenda Jeugd door en laat de extra bezuiniging vanaf 2026 structureel vervallen. In deze circulaire 2024 wordt vanwege het laatste een toevoeging gedaan aan het cluster Individuele voorzieningen jeugd van € 500 miljoen in 2026 en € 511 miljoen vanaf 2027.

Omdat wij in de begroting voor de jaren 2026 tot en met 2028 al rekening houden met de voorgenomen besparing (via de stelpost Jeugd) ramen we onze stelpost met zo’n € 1,4 miljoen in 2026 en 2027 af. Vanaf 2028 en verder ramen we de stelpost Jeugd met zo’n 1,3 miljoen af (zie punt A mutatie stand mei in de tabel hierboven). Per saldo handhaven we voorlopig nog een stelpost van € 507.000 voor 2026, in 2027 van € 377.000 en vanaf 2028 € 446.000 (zie punt A3 in de tabel hierboven). Dit zijn precies de bedragen waar we volgens de arbitragecommissie dan nog steeds recht op hebben. Nader onderzoek van deze commissie zal in het voorjaar van 2025 tot nieuwe uitspraken leiden. Tot die tijd staat de provincie het toe hiervoor een stelpost in onze begroting op te nemen (conform 100% uitspraak arbitragecommissie). 6. Indexatie Wmo demografie Het Rijk en gemeenten werken aan de beheersbaarheid van de uitgaven van gemeenten voor de wettelijke zorgtaken Wmo. De verwachting is dat in de toekomst een nader te bepalen deel van de Wmo niet langer via de algemene uitkering van het gemeentefonds gaat, maar via een aparte financiering (een Bijzondere Fonds Uitkering of een constructie als de BUIG voor bijstand). Vooruitlopend op de nieuwe bekostigingsvorm wordt in deze circulaire vanaf 2026 een jaarlijks bedrag van € 75 miljoen oplopend tot € 300 miljoen in 2029 beschikbaar gesteld. 7.

Digitaal Stelsel Omgevingswet Jaarlijks dragen gemeenten 70% bij aan de kosten van beheer en doorontwikkeling van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) en het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO). Conform aanvullende afspraken in het Bestuurlijk Overleg Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) van 13 juli 2023 wordt de bijdrage verhoogd op basis van prijspeil 2024 (CPB index 3,5%). 8. Toekomstbestendig maken energiebeleid In het bestuurlijk overleg Klimaat en Energie van 28 november 2023 en 18 januari 2024 is gesproken over de bekostiging en welke middelen nu beschikbaar komen van extra taken bij provincies en gemeenten in het kader van het toekomstbestendig maken van het energiesysteem. Specifiek gaat het om taken op het gebied van het voorkomen van netcongestie, zoals het versnellen van de aanleg van infrastructuur, het bij elkaar brengen van vraag en aanbod van energie via een stimuleringsprogramma energiehubs en het ondersteunen van bedrijven bij hun verduurzaming. Voor

Pagina 4 van 5

Onderwerp: Septembercirculaire 2024 gemeentefonds

gemeenten wordt uitgegaan van een gezamenlijke, regionale inzet en inbreng in provinciale Meerjarenprogramma’s Infrastructuur Energie en Klimaat (pMIEK) en energievisies. Daarbij zal waar mogelijk worden aangesloten bij de samenwerking zoals die bij het nationaal programma Regionale Energiestrategie (RES) al plaats vindt. Daarom worden deze middelen verdeeld op basis van de reeds bestaande RES-verdeelsleutel. Gemeenten worden met deze decentralisatie-uitkering in staat gesteld circa 3 fte per (RES-)regio aan te nemen. In totaal gaat het om € 10 miljoen per jaar in 2024 en 2025. Tevens wordt in beide jaren een afdracht van circa € 0,5 miljoen aan het BTW compensatiefonds gedaan. 9. Openbare bibliotheken Vanaf 2025 hebben gemeenten een wettelijke zorgplicht ten aanzien van de openbare bibliotheek. Voor het uitvoeren van deze taak ontvangen we voor 2025 en 2026 een decentralisatie-uitkering (onderdeel gemeentefonds € 59,3 miljoen) om ons daarop te kunnen voorbereiden. Wij ontvangen een bedrag van € 2,95 per inwoner, oftewel € 144.000. Op korte termijn ontvangt u een brief over de huidige situatie en de gevolgen voor onze bibliotheken. 10. Overige kleinere mutaties Let op! Alle bedragen zijn afgerond op 1.000 euro 10.

Overige kleinere mutaties Wet op de lijkbezorging Toezicht en handhaving aanpassing kwaliteitseisen kinderopvang Kinderopvang Sociaal Medische Indicatie (SMI) Bijstand jongerennorm Einde lening inburgeringsplichtig (DU) Indexatie DU Jeugd: overheveling van accres naar regionaal programma Landelijke Aanpak Adreskwaliteit (LAA) Wet Betaalbare huur Alleenverdienersproblematiek 2023-2024 Participatie Totaal 10. Overige kleinere mutaties

2024

2025

2026 9

2027 9

2028 9

3

5 14

14 -13

14 -14

15 -15

-14

-13

-14

-14

41

34

19

15

8 54

8 39

9 23

9 19

1 4 29 44 81

De overige kleinere mutaties brengen in sommige gevallen ook extra taken en daarmee mogelijk ook extra kosten met zich mee. Eventuele extra lasten wegen we af via tussenrapportage. 11. Toekomstbestendig maken energiebeleid Dit betreffen RES-regio middelen, Barendrecht is voor de regio penvoerder van deze middelen. Middelen die we voor de regio ontvangen worden afgezonderd, het zijn middelen waar we niet zelfstandig aanspraak op kunnen maken. Overige informatie Onderzoeksagenda verdeelmodel algemene uitkering Bij de invoering van het nieuwe verdeelmodel hebben de Raad van het Openbaar Bestuur (ROB) en de VNG benadrukt dat verder onderzoek nodig is. Het gaat daarbij om de centrumfunctie, de Overige Eigen Middelen en grootstedelijkheid. De rapporten worden in de tweede helft van 2024 verwacht.

Pagina 5 van 5

Onderwerp: Septembercirculaire 2024 gemeentefonds

Rijksbijdrage sociale infrastructuur Het Rijk stelt vanaf 2025 middelen beschikbaar waarmee zij op termijn 10.000 werkplekken kunnen faciliteren. De werkplekken zijn bedoeld voor mensen die niet vallen onder beschut werk, maar wel zijn aangewezen op de infrastructuur van sociaal ontwikkelbedrijven voor hun ontwikkeling richting regulier werk of voor een tijdelijk vangnet. De middelen worden naar verwachting in de meicirculaire 2025 als apart budget toegevoegd aan de integratie-uitkering Participatie. Gemeenten ontvangen circa € 3.600 per plek verdeeld op basis van de maatstaf ‘inwoners in het gemeentelijke doelgroepenregister’. Hoe dit voor de gemeente Barendrecht uitpakt, zal naar verwachting blijken bij de meicirculaire 2025. Vervolg De gevolgen uit deze raadsinformatiebrief worden voor 2024 in de komende slotwijziging opgenomen evenals eventueel benodigde extra lasten vanwege de (taak)mutaties. De structurele effecten voor de (meerjaren)begroting 2025 inclusief eventuele extra benodigde lasten worden in de Tussenrapportage 2025 verwerkt. Impact op de meerjarenbeeld Barendrecht Hieronder is de impact van de septembercirculaire 2024 op de meerjarenperspectief uit de Tussenrapportage 2024 en de begroting 2025-2028 weergegeven. 2024 Eindstand Tussenrapportage 2024

2025

2026

2027

2028

-€ 1.607.600

€ 3.257.300

-€ 608.300

-€ 608.300

-2.034.700

Beginstand begroting 2025

overschot

tekort

overschot

overschot

Structurele mutaties Tussenrapportage 2024

overschot

€ 2.841.400

€ 1.344.700

€ 1.465.500

€ 1.182.600

Mutaties Begroting 2025

€ 3.537.700

€ 4.305.500

€ 3.951.600

€ 4.053.900

Dekkingsvoorstellen

-€ 5.216.200

-€ 4.996.100

-€ 3.499.700

-€ 3.813.700

Septembercirculaire 2024 Totaal

-€ 794.000

-€ 187.000

€ 169.000

€ 224.000

€ 188.000

-€ 2.828.700

-€ 631.700

€ 4.080.400

€ 1.533.100

€ 1.002.500

overschot

overschot

tekort

tekort

tekort

U kunt de informatie uit deze raadsinformatiebrief betrekken bij uw behandeling van de begroting 2025 2028 en de slotwijziging 2024. Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Barendrecht, de secretaris,

de burgemeester

L. van Zanten MSc

drs. R.E. Schneider