2024-015992 Bijlage 1 - Beleidsplan fiets- en scooteroverlast Middenbaan 2024-2027.pdf

1

Beleidsplan Fiets- en Scooteroverlast Middenbaan 2024-2027

Geschreven door: Thijs Rijkhoek, Marit Terlouw, Britt Weteling en Victoria Chutska In opdracht van de Universiteit Leiden Master: Criminologie en Veiligheidsbeleid Vak: Veiligheidsbeleid

2

Inhoudsopgave Persbericht (samenvatting) ..................................................................................................................................... 3 Begrippenlijst .................................................................................................................................................................. 5 Aanleiding .......................................................................................................................................................................... 7 Probleemanalyse ........................................................................................................................................................... 8 Tijdlijn .............................................................................................................................................................................. 8 Gevolgen ........................................................................................................................................................................ 11 Oorzaken .......................................................................................................................................................................

12 Doelstellingen ............................................................................................................................................................... 13 Hoofddoel ...................................................................................................................................................................... 13 Subdoelen...................................................................................................................................................................... 14 Randvoorwaarden...................................................................................................................................................... 15 Instrumenten ................................................................................................................................................................ 16 Rol organisaties en organisatiestructuur ..................................................................................................... 22 Evaluatie .......................................................................................................................................................................... 23 Planning ...........................................................................................................................................................................

28 Literatuur ........................................................................................................................................................................ 46

3

Persbericht Redactie, donderdag 30 november 2023 Sinds jaar en dag kampt de Middenbaan in Barendrecht met een grote overlast door fiets- en scooterterreur. Vooral de jeugd racet met hoge snelheden op hun fietsen en scooters over de Middenbaan, waarbij menig winkelend publiek van hun sokken wordt gereden. De ooit zo gezellige winkelstraat wordt door menig Barendrechter vermeden en een verloedering van de Middenbaan ligt op de loer. De overlast op de Middenbaan kent grote gevolgen. Niet alleen het veiligheidsgevoel van de winkeliers en het winkelend publiek, maar ook de daadwerkelijke veiligheid komt sinds twee jaar steeds meer in het geding. Kwetsbare groepen, voornamelijk ouderen en kinderen, kunnen niet meer veilig over de Middenbaan lopen en geven dan ook aan de Middenbaan liever te vermijden. Maar ook winkeliers ervaren grote overlast. Zij zien de onveilige situatie met eigen ogen dagelijks verslechteren en ondervinden niet alleen onveiligheid van mensen, maar ook van eigen goederen. Acties gemeenten en winkeliers Nadat deze winkeliers in september het heft in eigen handen nemen, lijkt de gemeente Barendrecht eindelijk gehoor te geven aan hun klachten. Wethouders Lennart van der Linden belooft de situatie aan te pakken en houdt voet bij stuk. De bebording op de Middenbaan wordt verbeterd en er vindt meer handhaving plaats.

Maar korte termijn oplossingen als deze lijken geen stand te houden op de lange termijn. En dus is een structurele, lange termijn oplossing noodzakelijk om deze overlast eindelijk een halt toe te roepen. Studenten van de Universiteit Leiden hebben daarom een beleidsplan ontwikkeld om de overlast van fietsers en scooterrijders op de Middenbaan terug te dringen. Plan van aanpak voor het probleem Het verminderen van de overlast op de Middenbaan door fietsers en scooters is het hoofddoel van dit beleidsplan. Echter is uit het onderzoek op basis van interviews, raadsstukken en literatuur naar voren gekomen dat verschillende subdoelen bereikt dienen te worden om dit hoofddoel te kunnen realiseren. Ten eerste dient er voor de bezoekers van de Middenbaan een alternatieve mogelijkheid te komen voor het parkeren van hun fiets of scooter, elders dan op

4

de Middenbaan. Een gratis bewaakte fietsenstalling aan de kant van cultureel centrum Het Kruispunt biedt deze mogelijkheid. Daarnaast dient de gemeente de omgeving van de Middenbaan anders in te richten zodat het minder makkelijk en minder prettig is voor fietsers en scooters om over de Middenbaan te rijden. Door middel van het plaatsen van verplaatsbare wegversperringen aan weerszijden van de Middenbaan zullen fietsers en scooterrijders worden ontmoedigd om de Middenbaan te betreden. Daarnaast zal de bestrating van de Middenbaan worden aangepast door het gebruiken van klinkers, waardoor een stevig hobbelig gevoel ontstaat wanneer je hier als fietser of scooter overheen rijdt. Het is hierdoor voor hen niet fijn om over de Middenbaan te rijden en de bestuurders zullen op zijn minst moeten afremmen en zo ontmoedigd worden om de Middenbaan te betreden. Het bewustzijn van bezoekers van de Middenbaan met betrekking tot de geldende regels over het verbod op fietsen en scooterrijden en de bijbehorende sancties moet worden vergroot. Dit wordt gerealiseerd aan de hand van een voorlichtingscampagne, waarbij via lokale berichtgeving en voorlichtingen op scholen men over de maatregelen wordt geïnformeerd. Bovendien zal de handhaving op de Middenbaan verbeterd worden door meer inzet van BOA’s. Tot slot dient de communicatie onder de winkeliers van de Middenbaan verbeterd te worden.

Door het inrichten van een groep van winkeliers die met elkaar praten over onder andere de fiets- en scooteroverlast op de Middenbaan, kan in het vervolg beter met de gemeente worden gecommuniceerd over de stand van zaken van de fiets- en scooteroverlast. Dus… Het beleidsplan zal worden overhandigd aan de gemeente Barendrecht. De gemeente kan vervolgens beslissen of de voorgestelde maatregelen binnen dit beleidsplan geïmplementeerd zullen worden ten behoeve van de aanpak van de fiets- en scooteroverlast op de Middenbaan.

5

Begrippenlijst In dit beleidsplan wordt gebruikgemaakt van specifieke terminologie om de problematiek rondom de Middenbaan te bespreken. Ter verduidelijking zullen een aantal kernbegrippen hieronder eerst worden uitgelegd:

Fietsoverlast Het veiligheidsprobleem dat in dit beleidsstuk gepoogd wordt aan te pakken, is de overlast van fietsen en scooters op de Middenbaan, een van de drukste winkelstraten van de gemeente Barendrecht. Het gaat hier om fietsers (en tevens scooters) die in een voetgangersgebied voorbijrijden, en daarbij hinderlijk zijn voor de aanwezige voetgangers.

Coördinatiegroep Een van de instrumenten waarmee de fietsoverlast aangepakt zou moeten worden, is een coördinatiegroep van winkeliers uit de Middenbaan. Deze groep is verantwoordelijk voor het afstemmen of coördineren van vergaderingen omtrent overlast op de Middenbaan, en brengt zo diverse partijen bijeen.

Objectieve en subjectieve veiligheid Ten slotte zijn objectieve en subjectieve veiligheid begrippen die veelvuldig terugkomen in het beleidsplan, en ook essentieel zijn. Veiligheid kan op meerdere manieren gedefinieerd worden, maar in deze context betreft het de zekerheid dat er fysiek geen ongelukken zullen gebeuren. De kans dat er daadwerkelijk geen ongelukken gebeuren, is de objectieve veiligheid. Iemands eigen perceptie over de kans op ongelukken, is de subjectieve veiligheid.

Dark number Ook dark number is een begrip dat voorkomt in het beleidsplan, en van belang is om duidelijk te definiëren. Wanneer er misdaad is, zijn hier altijd getallen en data over, omdat mensen het rapporteren als ze slachtoffer van iets worden. Echter, het aantal misdaden is altijd groter dan deze getallen of data, omdat er altijd gevallen zijn waar misdaden niet gerapporteerd worden. Bijvoorbeeld fietsendiefstallen waarvan geen aangifte wordt gedaan. Het aantal misdaden dat niét gerapporteerd wordt, en waarvan men de omvang dus niet weet, wordt het dark number genoemd.

6

Bottom up De term bottom up wordt ten slotte benoemd in de evaluatie. Het betreft hier een vorm van beleid maken, waarbij het beleid niet van bovenaf wordt opgelegd (top-down), maar het beleid wordt gevormd door ideeën, suggesties en aangedragen informatie van mensen die direct met de situatie te maken hebben zoals bijvoorbeeld handhaving en winkeliers.

7

Aanleiding “Winkeliers zijn fietsterreur op de Middenbaan zat en plaatsen obstakels”, zo meldde Het Barendrechts Dagblad in september 2023. De Middenbaan is een van de drukste winkelstraten van Barendrecht en trekt al een aantal maanden de aandacht van de lokale partijen en de gemeente. De redenen voor deze bezorgdheid zijn overlast en onveiligheid. Zo kampt het bestuur van het winkelcentrum Barendrecht met hangjongerenproblematiek, scooters en vaak een te hoge fietssnelheid over de winkelstraat. En verreweg het grootste probleem zijn fietsers en scooterrijders die door de voetgangersgebieden in het stadscentrum rijden en het winkelend publiek in gevaar brengen, waar in november 2023 in totaal 5 processen-verbaal voor zijn uitgeschreven. Een golf van bittere geschillen tussen fietsers en voetgangers enerzijds en winkeliers anderzijds, resulteerde begin september in een protestactie tegen de zogenoemde fietsterreur op de Middenbaan. Hierbij plaatsten winkeliers obstakels op de Middenbaan, wat het fietsen of scooterrijden in het voetgangersgebied bemoeilijkte en waardoor voetgangers weer rustig konden lopen op de Middenbaan. Echter, belast de overlast die deze fietsers en scooterrijders veroorzaken niet alleen de winkeliers; veel Barendrechters beschouwen de gedeelde ruimte op de Middenbaan als onveilig. Ouderen en gehandicapten geven aan zich geïntimideerd te voelen.

Oude aanpak werkt niet Hoewel de aanwezige verkeersborden aangeven dat het een voetgangersgebied betreft, blijkt dit als maatregel niet voldoende om fietsers en scooters te weren van de Middenbaan. Sinds maart controleren meer handhavers (BOA’s) actief op naleving van het fiets- en scooterverbod, zij mogen waar nodig boetes uitdelen. Echter, blijkt dit niet voldoende. Het probleem van fietsen- en scooteroverlast blijft bestaan en vormt niet alleen een objectief gevaar voor de veiligheid, zoals het risico op ongelukken en letsel door te hoge snelheden. Fietsers en scooters beïnvloeden de subjectieve veiligheidsbeleving van mensen op een negatieve manier, zoals bij sommige voetgangers die al eerder slachtoffer of getuige zijn geweest van een verkeersongeval. Als de subjectieve veiligheid wordt aangetast, kan het individu vergelijkbare situaties als onveilig interpreteren. In het thans voor u liggende beleidsplan worden de omvang en de onderliggende oorzaken van het probleem in beeld gebracht. Dit is gedaan door in gesprek te gaan met betrokkenen op verschillende vlakken: winkeliers, gemeenteraadsleden, buurtpreventie en buurtbewoners, in combinatie met literatuuronderzoek. Gezien de recente ontwikkelingen en een dringende noodzaak naar een

8

langetermijnoplossing, is dit beleidsplan bedoeld om de fiets- en scooteroverlast op de Middenbaan tegen te gaan. Dit zal worden gedaan door in te gaan op de doelstellingen van het beleid, de randvoorwaarden om het te laten slagen, instrumenten die vereist zijn, een omschrijving van relevante actoren en organisatiecultuur en bijbehorende taken en ten slotte een evaluatie.

Probleemanalyse Het is duidelijk dat winkeliers en winkelend publiek last hebben van langsrijdende fietsen en scooters. Middels dit beleidsplan wordt er gepoogd deze overlast per 1 januari 2025 tot een minimum te beperken. Vanaf 2024 zal er begonnen worden met de aanpak van de overlast op de Middenbaan aan de hand van dit beleidsplan. Om de omvang van het probleem in kaart te brengen, wordt hieronder een beknopte tijdlijn van het probleem geschetst.

Tijdlijn 2022 In januari 2022 wordt wie betrapt wordt op fietsen of scooterrijden over de Middenbaan direct beboet en worden er geen waarschuwingen meer gegeven door handhavers. Deze actie vond plaats naar aanleiding van de toenemende meldingen van het winkelend publiek met betrekking tot de fiets- en scooteroverlast. Zowel politie als BOA’s pogen op deze manier de naleving van het fietsverbod in het voetgangersgebied af te dwingen. Op 12 april 2022 heeft gemeenteraadslid Jonathan Vrijman van de EVB vragen gesteld aan het college van B en W met betrekking tot fietsers en scooterrijders op de Middenbaan. Volgens Vrijman zou de politie in januari 2022 bekend hebben gemaakt dat er nu echt zou worden ingegrepen door middel van meteen beboeten. Echter is de indruk van EVB dat er nog steeds wordt gefietst en scooter wordt gereden op de Middenbaan. Uit de beantwoording van de vragen van Vrijman blijkt dat er tussen 27 januari en 12 april 2022, 9 processenverbaal en meerdere waarschuwingen zijn gegeven voor fietsen op de Middenbaan. De Middenbaan wordt regelmatig meegenomen in de surveillance van zowel de politie als de BOA’s. Het is echter moeilijk om te duiden of er een afname is van de fietsoverlast op de Middenbaan.

De frequentie processen-verbaal en waarschuwingen kunnen een vertekend beeld geven, gezien het feit dat de zichtbare, preventieve aanwezigheid van zowel de politie als de BOA’s vaak al afdoende is voor het beperken van overtredingen.

9

In juni 2022 schrijven ondernemers van de Middenlaan een brief aan het college van B en W met betrekking tot de overlast. Het toen nog bestaande BIZ Centrum Barendrecht ontving meermaals klachten van de ondernemers van de Middenbaan met betrekking tot fietsen en scooters die met hoge snelheid over de winkelstraat rijden. Volgens de ondernemers ‘leidt het tot een onveilige beleving voor de klanten en passanten. Ze komen op een groot deel van hen over als luidruchtig en imponerend.’ De inzet van Toezicht en Handhaving in samenwerking met de politie had tot op dat moment nog niet het gewenste resultaat opgeleverd. In november 2022 zijn binnen een week 5 processen-verbaal uitgeschreven. Naast irritaties ontstaan er gevaarlijke situaties door fietsen op de Middenbaan. In februari 2023 heeft de EVB wederom vragen gesteld aan het college van B en W omtrent de overlast van niet alleen fietsen en scooters, maar ook van elektrische steps op de Middenbaan. Volgens de EVB konden de middenstanders en het winkelend publiek geen verbetering constateren sinds de EVB vragen had gesteld in april 2022. Er werd dus niet of onvoldoende handelend opgetreden. Tevens kwam de EVB tot de ontdekking dat de Middenbaan niet als aandachtslocatie was opgenomen in het jaarplan BOA’s 2023.

Echter is deze tekortkoming erkend door de portefeuillehouders en is de Middenbaan alsnog opgenomen in de lijst met de prioriteitlocaties.

2023 In september 2023 heeft EVB wederom vragen gesteld over de Middenbaan. De EVB geeft aan in september 2023 veel verontrustende berichten van de middenstanders van de Middenbaan te ontvangen. Zij benoemen dat de situatie aan het verslechteren is. Als gevolg neemt menig middenstander het heft in eigen handen, wat niet gewenst is in verband met de toegang van de hulpdiensten op de Middenbaan. Uit de antwoorden op de vragen blijkt dat er tussen 1 maart 2023 en 14 september 2023 geen bekeuringen zijn uitgedeeld door de politie en de BOA’s, wel hebben zij veelvuldig gewaarschuwd. Er wordt op dit moment dagelijks op de Middenbaan gesurveilleerd door BOA’s en er vinden gezamenlijke acties met de politie plaats. Er zullen nieuwe, duidelijke borden worden geplaatst om de bezoekers van de Middenbaan nog beter te informeren over dat de Middenbaan een voetgangersgebied is. In de komende weken zal de handhaving op eventuele overtredingen verder worden geïntensiveerd. Naast de aanwezigheid van politie en BOA’s is de buurtpreventie bijna dagelijks zichtbaar

10

aanwezig op de Middenbaan. De passanten worden door de buurtpreventie geattendeerd op het feit dat er niet mag worden gefietst of scooter gereden. In september 2023 neemt een winkelier het heft in eigen handen en plaatst zelf een wegversperring op de Middenbaan. Wethouder Lennart van der Linden gaf aan de zogenaamde wegversperring ‘helemaal begrijpelijk’ te vinden. Tevens beloofde de wethouder dat ze naast handhaving hun best gaan doen voor betere bebording en mogelijke afsluitingopties. Ook hoopte hij op goede suggesties van winkeliers en winkelend publiek. In oktober 2023 geeft D66 aan zich zorgen te maken over de toekomst van de Middenbaan. Marcel Prehn (D66) heeft vragen gesteld aan het college van B en W over de overlast op de Middenbaan. Het betreft de fiets- en scooterterreur en baldadige jeugd waardoor de winkeliers overdag worden geteisterd. Prehn komt tot de conclusie dat er geen BIZ of winkeliersvereniging voor de Middenbaan is, waardoor ondernemers niet op een officiële manier met elkaar overleggen. In oktober 2023 heeft de gemeente Barendrecht extra verkeersborden geplaatst op de Middenbaan in verband met de overlast door fietsers en scooterrijders. De bebording geeft aan dat de Middenbaan een voetgangersgebied is. Tevens zullen de handhavers de komende tijd extra controleren. Zie onderstaande afbeelding voor weergave van de borden op de Middenbaan.

Figuur 1: Bebording Middenbaan (Bron: Jonathan Vrijman)

In de eerste week van november 2023 is er extra gehandhaafd op de fiets- en scooteroverlast op de Middenbaan. Volgens het gemeentebestuur is het fietsen en scooterrijden op de

11

Middenbaan niet alleen verboden, maar ook gevaarlijk. Tevens gaat het ten koste van de aantrekkelijkheid van het winkelgebied. De BOA’s hebben gecontroleerd in zowel een zichtbaar uniform als in burger. Deze week hebben de BOA’s 16 boetes geschreven. De boete voor fietsen over de Middenbaan kost 60 euro (exclusief administratiekosten). De boete voor met de scooter over de Middenbaan rijden kost 110 euro (exclusief administratiekosten). Uit het gemeentelijk Veiligheidsbeeld van de eerste helft van 2023 van Barendrecht bleek dat de overlast van hangjongeren is flink toegenomen in het laatste halfjaar, namelijk met 24% ten opzichte van 2022. De meldingen betreffen vaak hinderlijk, niet strafbaar gedrag zoals samenscholing op onder andere de Middenbaan. De overlastgevende jeugd wordt aangesproken op hun gedrag en er wordt op gehandhaafd door politie en BOA’s wanneer er wordt gefietst of scooter wordt gereden op de Middenbaan. Echter blijkt uit verschillende berichtgeving uit 2023 dat de overlast desalniettemin van groot niveau is.

Gevolgen De fiets- en scooteroverlast op de Middenbaan heeft verschillende gevolgen. Ten eerste is het duidelijk dat winkeliers en winkelend publiek last hebben van langsrijdende fietsen en scooters. Dit leidt tot subjectieve onveiligheidsgevoelens bij de winkeliers en het winkelend publiek. Uit onze interviews kwam naar voren dat voornamelijk het oudere publiek zich onveilig voelt op de Middenbaan. Tevens bleek dat verschillende winkeliers en winkelend publiek hadden ervaren, dat wanneer zij jeugd aanspraken en wezen op het voetgangersgebied, zij vaak asociale reacties ontvingen. Er heerst als gevolg een angstcultuur, waar men overtreders niet meer durft aan te spreken op de Middenbaan. Dit draagt bij aan het in stand houden van de overlast.

Ten tweede leidt het fietsen en scooterrijden over de Middenbaan tot gevaar voor het winkelend publiek. Zo blijkt uit verschillende berichtgeving dat het winkelend publiek de fietsers en scooters moet ontwijken om niet aangereden te worden. Tevens kwam dit naar voren in onze interviews met verschillende winkeliers en winkelend publiek, die ons van verschillende voorbeelden hebben voorzien, waarin gevaarlijke situaties op de Middenbaan het gevolg bleken van de fietsers en scooters. Zo bleek dat vooral gezinnen met kleine kinderen en ouderen betrokken zijn bij deze gevaarlijke situaties.

12

Ten derde veroorzaken de fietsers en scooterbestuurders materiële en financiële schade op de Middenbaan. De veiligheid van goederen is in het geding. Zo worden er bijvoorbeeld borden van winkeliers omgeschopt door langsrijdende fietsers en bestuurders van scooters. Daarnaast hangt de fiets- en scooteroverlast samen met de productie van afval op en rond de Middenbaan. Voornamelijk de jeugd nuttigt snacks en laat vervolgens het afval achter. De ondernemers ruimen het zwerfafval vaak de volgende ochtend zelf op.

Een ander gevolg van de fiets- en scooteroverlast is dat het ten koste gaat van de aantrekkelijkheid van het winkelgebied in Barendrecht. Uit onze interviews is gebleken dat men de Middenbaan liever vermijdt en alleen noodzakelijke bezoekjes pleegt voor bijvoorbeeld hun boodschappen. Hierdoor worden andere winkels op de Middenbaan niet meer bezocht, wat mogelijk kan leiden tot faillissement, leegstaande panden en een nog minder aantrekkelijke winkelstraat. Ten slotte is een gevolg van de fiets- en scooteroverlast dat de winkeliers het heft in eigen handen nemen. Zo plaatste een winkelier zelf een wegversperring om de overlast tegen te gaan. Eigenrichting is echter niet wenselijk en de blokkade kan ook onveilige situaties creëren, doordat het tevens voor hulpdiensten de toegang tot de Middenbaan belemmerde.

Oorzaken Er liggen verschillende mogelijke oorzaken ten grondslag aan de fiets- en scooteroverlast op de Middenbaan. Ten eerste bleek uit ons interview met Laura Scholte, een beleidsmedewerker van de BOA’s, dat de bebording op de Middenbaan niet voldoende duidelijk aangaf dat de Middenbaan een voetgangersgebied is. Voordat de bebording is verbeterd in oktober 2023, kan het gebrek aan bebording als mogelijke oorzaak worden gezien voor het fietsen en scooterrijden over de Middenbaan.

Uit onze interviews met de winkeliers is gebleken dat de overlast voornamelijk door jeugd van middelbare schoolleeftijd wordt veroorzaakt. Deze jeugd komt vaak tussen maandag en vrijdag naar de Middenbaan wanneer zij pauze of een tussenuur hebben op school. Ze brengen een bezoek aan de Albert Heijn. De Albert Heijn is gevestigd aan het begin van de Middenbaan en veel van de jeugd fietst over de Middenbaan richting de Albert Heijn.

13

Echter is uit de interviews met winkeliers gebleken dat het niet alleen jeugd betreft, maar ook andere leeftijden van jong tot oud wagen zich aan fietsen en scooterrijden over de Middenbaan. Door het gebrek aan een bewaakte fietsenstalling in combinatie met een angst voor fietsdiefstal houdt men hun fiets liever dicht bij de bezochte winkel en is men geneigd om zich fietsend over de Middenbaan te verplaatsen.

Er bevinden zich aan beide kanten, namelijk aan het begin en aan het einde van de Middenbaan, fietsenrekken. Echter bevindt er zich ook een fietsenstalling op de Middenbaan, namelijk voor de Albert Heijn. Wanneer men hun fiets daar parkeert, zijn ze geneigd daar naartoe te fietsen via de Middenbaan. De locatie van dit fietsenrek is een mogelijke oorzaak van het fietsen over de Middenbaan.

De Middenbaan is voor zowel fietsers als scooters toegankelijk en makkelijk te betreden. Zowel aan het begin als aan het einde van de Middenbaan kan men met gemak op hun fiets of scooter de Middenbaan betreden. De weg over de Middenbaan is vrij en heeft geen wegversperringen, waardoor men ononderbroken kan fietsen of scooterrijden. Daarnaast is het wegdek van de Middenbaan geschikt om over te fietsen of scooterrijden.

Tot slot is het gebrek aan consequente handhaving op de Middenbaan een oorzaak van de fiets- en scooteroverlast. Wanneer men geen consequenties ondervindt van hun gedrag, zullen zij zich niet aanpassen. Doordat er in 2023 nauwelijks is beboet op deze overlast, wordt het probleem in stand gehouden.

Doelstellingen Hoofddoel Het verminderen van de overlast op de Middenbaan door fietsers en scooters is het hoofddoel van dit beleidsplan. Het is duidelijk dat zowel winkeliers als het winkelend publiek op de Middenbaan last hebben van langsrijdende fietsen en scooters. Het is lastig om te onderzoeken of er sprake is van een absolute afname van het aantal overlastgevallen, omdat veel incidenten niet zijn gemeld bij de gemeente of de politie en omdat er in het verleden vrijwel geen boetes zijn uitgedeeld. Daarom zal de afname van overlast voornamelijk worden gemeten aan de hand van de veiligheidsbeleving van de winkeliers en het winkelend publiek

14

op de Middenbaan. Dit zijn de mensen die dagelijks de situatie op de Middenbaan meemaken en daarom het best kunnen oordelen over de veiligheidssituatie. Daarnaast wordt er in mindere mate gebruikgemaakt van de beperkte data die voorhanden is wat betreft het aantal boetes en incidenten.

Subdoelen Het eerste subdoel van het beleidsplan is om de mogelijkheid voor het parkeren van een fiets elders dan op de Middenbaan te vergroten. Op dit moment is er geen beveiligde fietsenstalling rondom de Middenbaan en daardoor geen goed alternatief voor het plaatsen van de fiets vlakbij de winkel die men wil bezoeken. Dit subdoel draagt bij aan het hoofddoel: betere mogelijkheden om fietsen en scooters te parkeren, zal de overlast doen afnemen.

Het tweede subdoel is de omgeving anders inrichten zodat het minder makkelijk en minder prettig is voor fietsers om over de Middenbaan te rijden. Het is van belang om ook naar omgevingskenmerken van de Middenbaan te kijken. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat omgevingskenmerken een grote rol kunnen spelen bij het plegen van criminaliteit (of het overtreden van regels). En omdat het een probleem betreft waarbij de omgeving een cruciale rol speelt, namelijk de Middenbaan zelf, wordt er in dit beleidsplan aandacht besteed aan de verbetering van de omgevingskenmerken van de Middenbaan voor het aanpakken van de fiets- en scooteroverlast.

Het derde subdoel is om het bewustzijn te verhogen van de geldende regels over het verbod op fietsen en scooterrijden op de Middenbaan en van de bijbehorende sancties. Wanneer men niet weet van het verbod zal men zich niet houden aan de regels. Daarom zal ook met winkelend publiek worden gesproken over de kennis van het geldende verbod en de ernst daarvan.

Het vierde subdoel is dat de handhaving op de Middenbaan verbeterd moet worden. Op het moment is er structureel te weinig handhaving aanwezig op de Middenbaan. De focus van de BOA’s die de gemeente Barendrecht tot haar beschikking heeft, moet daarom verlegd worden zodat de geldende regels betreffende de fiets- en scooteroverlast beter gehandhaafd kunnen worden.

15

Het vijfde subdoel is het verhogen van de communicatie onder de winkeliers van de Middenbaan. Er is een Whatsappgroep waar de winkeliers van de Middenbaan in zitten, maar er wordt op dit moment niet structureel door de winkeliers met elkaar gesproken. Door het inrichten van een groep van winkeliers die met elkaar praten over onder andere de fiets- en scooteroverlast op de Middenbaan, kan in het vervolg beter met de gemeente worden gecommuniceerd over de stand van zaken van de fiets- en scooteroverlast.

Randvoorwaarden Er zijn een aantal randvoorwaarden waaraan voldaan moet worden om dit beleidsplan - op korte en lange termijn - te laten slagen. Ten eerste moeten er voldoende financiële middelen aanwezig zijn voor de uitvoering van dit beleidsplan.Ten tweede is dit een integraal veiligheidsbeleid. Het is daarom van belang dat alle betrokken actoren met elkaar in gesprek blijven. Dit gebeurt in de vorm van overleggen. Ten derde moet er politieke steun zijn om het beleidsplan te kunnen implementeren. Aan deze zogenoemde randvoorwaarden moet aandacht worden besteed in het kader van de beleidsinstrumenten in het beleidsplan.

Financiële middelen Uit het begrotingsplan van de gemeente Barendrecht blijkt dat de begroting voor de openbare orde en veiligheid voor 2024 (het jaar waarin de beleidsinstrumenten ingevoerd zullen worden) 1.856.900 euro bedraagt. Er wordt in dit begrotingsplan verder niet op de budgettering per thema ingegaan. De specifieke financiële context per instrument zal bij het kopje ‘instrumenten’ van dit beleidsplan worden besproken.

Samenwerking Aan de samenwerking tussen alle verschillende relevante actoren moet aandacht worden besteed. Voor het opstellen van het beleidsplan is gesproken met winkelend publiek, winkeliers, een medewerker van de gemeente, gemeenteraadsleden en de buurtpreventie. Zoals valt te lezen in de evaluatie moet er aandacht worden besteed aan de ervaringen van de relevante actoren, zoals de BOA’s en de winkeliers. Daarnaast moet de uitvoering van het beleid goed worden gecoördineerd en worden gemonitord. In het bijzonder de uitvoering van de extra aandacht van de BOA’s voor de Middenbaan. Ook hier wordt aandacht aan besteed in het evaluatieonderdeel van dit beleidsplan.

16

Politieke steun Draagvlak vanuit de gemeente voor de plannen in dit beleidsplan is van belang voor het slagen van dit beleidsplan. Gezien het feit dat de overlast op de Middenbaan een langdurig doorn in het oog van de gemeente Barendrecht vormt en ook voor veel irritatie zorgt bij winkeliers en winkelend publiek, is het aannemelijk dat er politieke steun bestaat voor het beleidsvoorstel. Alle gesproken actoren zijn van mening dat er iets moet veranderen aan de situatie op de Middenbaan. Ook blijkt uit gesprekken met winkeliers, buurtpreventie en winkelend publiek dat het huidig veiligheidsbeleid op de Middenbaan niet (volledig) voldoet en daarom is het aannemelijk dat de gemeente akkoord gaat met een beleidsplan dat het probleem vanuit andere invalshoeken benaderd.

Instrumenten Wegversperringen Het plaatsen van wegversperringen is al eerder gedaan door winkeliers zelf, die de vele fietsers en scooters op de Middenbaan zat waren. Zij plaatsten toen een wegversperring bestaande uit een fiets en een bord, waarmee duidelijk werd gemaakt dat fietsers en scooterbestuurders moesten afstappen en verder moesten lopen, aan de kant van het cultureel centrum ‘Het Kruispunt’ op de Middenbaan (zie Figuur 2). Echter is het niet gewenst dat winkeliers het heft in eigen handen nemen wanneer het gaat over dit soort problemen. Maar het idee van de winkeliers werd wel positief ontvangen, de winkeliers en het winkelend publiek die de wegversperring plaatsten waren tevreden met de aanwezigheid van de wegversperring.

Figuur 2: Wegversperring van winkeliers

17

Het plaatsen van verplaatsbare wegversperring zal ervoor zorgen dat fietsers worden ontmoedigd om de Middenbaan te betreden, maar het zal nog wel mogelijk zijn voor voetgangers om de Middenbaan te betreden. De wegversperringen zullen grote bloembakken zijn die op wielen staan. Het gaat hierbij om langwerpige bloembakken die dezelfde breedte van de weg versperren, zoals al is gedaan door de winkeliers (zie Figuur 2). Dit zal tot gevolg hebben dat fietsers en scooterrijders af moeten stappen om over de hoger gelegen stoep te gaan. Deze bloembakken kunnen op slot worden gezet (en van het slot worden gehaald) door winkeliers. Aan de kant van cultureel centrum ‘Het Kruispunt’ zullen bijvoorbeeld de eigenaren van de ‘Blue Basement’ en restaurant ‘Lust’ een sleutel hebben (zie Figuur 3 voor de eerste locatie van de bloembak). En aan de andere kant van de Middenbaan die uitkomt op de Lindehoevelaan moet onderzocht worden welke winkelier de verantwoordelijkheid voor het hebben van een sleutel op zich wil nemen (zie Figuur 4 voor de locatie van de tweede bloembak). De standaardsituatie is dat de bloembakken op slot staan op de weg, maar wanneer het nodig is om ze te verschuiven hebben de winkeliers de mogelijkheid om ze te verplaatsen. Dit moet bijvoorbeeld in de situatie waarbij de nooddiensten de Middenbaan op moeten, mogelijk zijn.

Deze bloembakken worden al gebruikt om bijvoorbeeld auto’s de weg te versperren in de Gemeente Beverwijk en tegen terreurdreiging worden ook al blokkades ingezet die er uitzien als bloembakken en eventueel verrijdbaar zijn.

Figuur 3: Wegversperring 1/2 (zwarte lijn geeft locatie wegversperring aan)

Figuur 4: Wegversperring 2/2 (zwarte lijn geeft locatie wegversperring aan)

18

De voorgestelde wegversperrende bloembakken hoeven niet duur te zijn. Er zijn voorbeelden binnen het contra-terrorisme waarbij de bloembakken een flink prijskaartje hebben, maar dat is hier niet aan de orde. Het voornaamste doel is dat de bloembakken fietsend of scooterrijdend publiek van de Middenbaan blokkeert. Deze wegversperring hoeft in principe geen auto’s te blokkeren die door de wegversperring trachten te rijden. Oftewel deze bloembakken hoeven niet duur te zijn en zullen hoogstwaarschijnlijk passen binnen het veiligheidsbudget van de gemeente Barendrecht.

Fietsenstalling Uit het recente Koopstromenonderzoek over Centrum Barendrecht uit 2021 blijkt dat circa 27% van de bezoekers met de fiets naar de Middenbaan gaan. Er moet ruimte zijn om fietsen buiten de Middenbaan te parkeren. Er zijn op dit moment al stalmogelijkheden aan de ingangen van de Middenbaan, maar deze zijn niet beveiligd. Een (uitbreiding van de) fietsenstalling is begroot voor 2024. Er is dus geld dat kan worden uitgegeven aan een bewaakte fietsenstalling. Uit cijfers van het CBS blijkt dat het aantal geregistreerde fietsdiefstallen in Barendrecht weer is toegenomen: van 90 in 2021 naar 110 in 2022. Mensen zullen momenteel minder geneigd zijn om een fiets verder van de winkel te stallen die zij willen bezoeken. Wanneer er een bewaakte fietsenstalling wordt ingericht zal het wildparkeren afnemen. De bewaakte fietsenstalling zal komen te staan aan de kant van cultureel centrum Het Kruispunt. Dit is een grote ingang van de Middenbaan en er is hier de ruimte om een bewaakte fietsenstalling te plaatsen. Het is een logische plek om een fietsenstalling te plaatsen omdat veel bezoekers van de Middenbaan via deze weg de Middenbaan betreden en zij dus langs deze fietsenstalling komen. Uit onderzoek blijkt dat de locatie van de fietsenstalling erg belangrijk is voor het aanpassen van parkeergedrag van de fietsers en scooterrijders.

De ideale situatie is dat de fietsenstalling dicht bij de winkelstraat is gelokaliseerd. Daarnaast blijkt dat wanneer er goede, bewaakte parkeervoorzieningen zijn, mensen bereid zijn om naar deze voorzieningen te fietsen. Het zal hier moeten gaan om een vergelijkbaar systeem als bij de parkeerstalling van de NS bij het station van Barendrecht, waarbij men de eerste 24 uur gratis kan parkeren en daarna een bepaald bedrag zal gaan betalen. Dit zal ervoor zorgen dat enerzijds het risico op fietsendiefstal zal afnemen en anderzijds bezoekers van de Middenbaan eerder voor een stallingoptie gaan die niet op de Middenbaan ligt.

19

Daarnaast is het een probleem dat er fietsenrekken staan bij de Albert Heijn, namelijk op de Middenbaan. De aanwezigheid van deze fietsenrekken geeft bezoekers van de Middenbaan een reden om met hun fiets of scooter de Middenbaan op te komen; er staan immers parkeerplekken voor hun fiets of scooter op de Middenbaan. Dicht bij deze fietsenrekken staat een aantal fietsenrekken net buiten de Middenbaan. Er moet met de Albert Heijn in gesprek worden gegaan over de mogelijkheid van het verwijderen van deze fietsenrekken. Omdat er meerdere opties zijn voor bezoekers om hun fiets elders te stallen, zal dit niet voor een capaciteitsprobleem zorgen. Kortom, bezoekers die met de fiets of scooter naar de Middenbaan komen, kunnen kiezen voor een bewaakte stalling aan de kant van Het Kruispunt of voor de fietsenrekken die verspreid staan over de verschillende kleinere ingangen van de Middenbaan.

Bestrating Ook een aanpassing van de bestrating kan soelaas bieden bij het overlastprobleem. De Middenbaan zal een ander type bestrating krijgen, dat het onprettig maakt voor fietsers en scooters om over te rijden of hen afremt, maar niet nadelig is voor de voetgangers. In Amsterdam is een oplossing voor het probleem van hard rijdende fietsers en scooters bedacht, bij het fietspad bij de Majanggracht. Bij dit fietspad zijn klinkers gebruikt die wat verder uit elkaar liggen met tussen de klinkers teer/bitumen om de klinkers op hun plek te houden. Dit zorgt voor een stevig hobbelig gevoel, waardoor je als fietsers of scooterrijder remt. Dit zal ervoor zorgen dat het niet fijn is voor de fietsers en scooters om over de Middenbaan te rijden en de bestuurders op zijn minst zal laten afremmen, maar ook zal ontmoedigen om de Middenbaan op te gaan. Er moet worden onderzocht of het plan met de voorgestelde tegels binnen het bestratingsbudget past, maar omdat het hier gaat om normale klinkers en niet om een speciaal soort tegels, is het aannemelijk dat de nieuwe bestrating binnen het bestratingsbudget valt.

Focus van de inzet van handhavers Recentelijk is door de gemeente besloten om de komende tijd extra handhavers in te zetten op de Middenbaan om te controleren of mensen zich houden aan de regels en delen zij boetes uit waar nodig. Echter blijkt uit een gesprek met leden van de gemeenteraad, dat in een plan van de vorige burgemeester over de inzet van de BOA’s voor 2023 voor een andere inzet werd gekozen. In dit plan stond wat de zogenoemde ‘hot spots’ waren in Barendrecht waar de BOA’s extra aandacht aan moeten besteden. Hierbij werd de Middenbaan niet als hot spot

20

genoemd. Dit is vervolgens aangepast na vragen van de gemeenteraadsleden, maar er is geen zicht op de huidige inzet van de BOA’s. Daarnaast zijn in het verleden (een jaar tot een half jaar geleden) volgens winkeliers meer BOA’s ingezet op de Middenbaan, wat volgens hen toen effectief was. Echter nam de inzet van BOA’s volgens de winkeliers daarna weer af en de overlast van fietsers en scooters nam vervolgens toe. Kortom, de inzet van de BOA’s op de Middenbaan is onduidelijk en niet constant. Daarom moet in toekomstige plannen worden vastgelegd dat de BOA’s structuurmatig moeten controleren op de Middenbaan en de Middenbaan als hot spot moeten beschouwen, totdat blijkt dat het aantal incidenten afneemt. Dit dient transparant te gebeuren zodat niet alleen gemeenteraadsleden, maar ook de winkeliers op de hoogte zijn van de inzet van de BOA’s. Er is dus gekozen voor een aanpassing van de focus van de inzet van handhavers in plaats van het vergroten van de capaciteit van de handhavers. Deze afweging is gemaakt met de ontmanteling van de BAR-organisatie in gedachten; de overkoepelende organisatie van Barendrecht, Alblasserwaard en Ridderkerk, die samen BOA’s deelden. Na deze ontmanteling moeten de 10 BOA’s die tot de beschikking van de BAR stonden, worden onderverdeeld in deze drie gemeenten.

Het is daardoor niet realistisch om in te zetten op het vergroten van dit aantal, maar door de focus van de inzet te verbeteren kan handhaving effectiever worden ingezet. Daarnaast kan het verleggen van de focus van de BOA’s op kortere termijn gebeuren, terwijl het vergroten van de capaciteit van de handhaving op de korte termijn niet realiseerbaar is. Dit is niet realiseerbaar omdat de gemeenteraad op dit moment er niet van overtuigd is om de capaciteit van de handhaving uit te breiden en het vergroten van de capaciteit van de handhaving eerder is voorgesteld en toen niet is gehonoreerd.

Voorlichtingscampagne Tevens moet het bestaan van de bovenstaande instrumenten gecommuniceerd worden aan het winkelend publiek van de Middenbaan. Dit wordt gedaan in de vorm van een voorlichtingscampagne. Deze voorlichtingscampagne bestaat uit een aantal verschillende onderdelen. Eerst wordt er een nieuwsbericht in de lokale kranten (De Schakel Barendrecht en het Barendrechts Dagblad) geplaatst met het nieuws van de nieuwe maatregelen. Daarnaast zal het nieuws op de site van de gemeente worden geplaatst. Uit gesprekken met winkeliers, buurtpreventie en winkelend publiek blijkt dat de overtreders van de regel vooral jongeren zijn. Daarom is het belangrijk dat deze doelgroep specifiek wordt voorgelicht over de bestaande regels in de Middenbaan wat betreft fiets- en scootergebruik. Deze voorlichting

21

wordt gedaan op de middelbare scholen: OZHW Groen College en Focus Beroepsacademie Dalton Lyceum Barendrecht, die in de buurt van de Middenbaan liggen. Dit kan bijvoorbeeld plaatsvinden tijdens een mentoruur, waarin door de mentor wordt aangegeven dat het verboden is om te fietsen of gebruik te maken van een scooter op de Middenbaan en dat je een boete kunt ontvangen als men zich niet aan deze regels houdt. Daarnaast wordt in deze voorlichtingen aangegeven dat er een bewaakte fietsenstalling is, waarbij je de eerste 24 uur gratis jouw fiets of scooter kunt stallen. Bovendien moet er bij de fietsenstalling een bord hangen dat men gratis kan parkeren (voor de eerste 24 uur) in deze fietsenstalling. De bebording van het verbod om met een fiets of scooter op de Middenbaan te komen, is recentelijk aangepakt en verbeterd, dus daar hoeft voorlopig geen extra aandacht aan te worden besteed.

Coördinatiegroep voor Veiligere Middenbaan Door een coördinatiegroep te vormen met winkeliers op de Middenbaan, kan de problematiek onderling besproken worden. De communicatie richting de handhavers en gemeente kan zo gerichter en directer. Door drie partijen (winkeliers, handhaving en gemeente) in nauwer contact met elkaar te brengen, hebben alle partijen een beter overzicht van de huidige problematiek, mogelijke oplossingen en de tijdlijn daarvan. De Coördinatiegroep zal een maximale groepsgrootte van 15 personen hebben. Uit onderzoek naar lokale initiatieven blijkt tevens dat de groepen van 15 deelnemers het meest efficiënt zijn. Er zullen zich verschillende soorten deelnemers (winkeleigenaren) bij de groep aansluiten om zo de diversiteit en integratie van verschillende perspectieven te bevorderen. De groep zal een visie moeten vormen die helpt de doelstellingen te communiceren en deelnemers aan het gewenste resultaat te herinneren. Een voorbeeld van een visie van de Coördinatiegroep voor Veiliger Middenbaan kan zijn: ‘Onze visie is het ontwikkelen van een veilige winkelstraat door middel van gemeenschappelijke actie, gezamenlijke planning en beleidsbeïnvloeding'. De groep zal maandelijks bij elkaar komen om inzichten op het gebied van veiligheid te bespreken en verdere actiepunten op te stellen.

De vergaderingen van de coördinatiegroep kunnen plaatsvinden in het gemeentehuis. Hier wordt verslag van gemaakt dat maandelijks naar de gemeente wordt verstuurd. De gemeente kan het verslag gebruiken bij het bepalen van het beleid en het instrueren van de handhavers. De gemeente zal contact opnemen met de coördinatiegroep om door te geven wat de gemeente met het maandelijks verslag zal doen.

22

Rol organisaties en organisatiestructuur Bij de uitvoering van dit beleidsplan zijn verschillende organisaties betrokken. De rol van deze verschillende organisaties en de organisatiestructuur worden hieronder verder toegelicht.

Gemeente De gemeente Barendrecht is hoofdverantwoordelijk voor de uitvoering van dit beleid. Zo zal de voorlichtingscampagne worden opgezet en uitgevoerd in opdracht van de gemeente. De communicatie van de nieuwe fietsparkeerplekken en de bewaakte fietsenstalling door middel van tijdelijke en structurele borden ligt tevens in eerste instantie in handen van de gemeente. Naast het plaatsen van een bewaakte fietsenstalling, is ook het plaatsen van mobiele wegversperringen een taak van de gemeente. Daarnaast is de gemeente Barendrecht verantwoordelijk voor de handhaving in de gemeente en moet daarom de aangepaste focus van de handhaving overbrengen aan de handhavers.

Handhaving BOA’s, de politie en andere handhavingsvormen (zoals buurtpreventie of private instellingen) zullen toezien op het handhaven van het rij- en fietsverbod. Dit kan worden gedaan op grond van de aanwezige verkeersborden die aangeven dat de Middenbaan een voetgangersgebied is. Van belang is dat de handhavingsorganen in contact staan met de winkeliers, gezien deze direct weten wat er speelt, en waar of op welke momenten wellicht extra toezicht vereist is.

Lokale berichtgevingdiensten Om de nieuwe maatregelen bekend te maken dienen deze gecommuniceerd te worden naar het winkelend publiek van de Middenbaan. Deze communicatie van de nieuwe maatregelen zal worden opgezet door de gemeente, maar worden uitgevoerd door de lokale berichtgevingdiensten van de gemeente Barendrecht; een nieuwsbericht in de lokale kranten (De Schakel Barendrecht en Barendrechts Dagblad) en een nieuwsartikel op de site van de gemeente en er moet tevens contact worden gezocht vanuit de gemeente met de twee lokale middelbare scholen waar de voorlichting aan de middelbare scholieren moet plaatsvinden.

Winkeliers Ook de winkeleigenaren zijn een onmisbare groep binnen het meerjarenperspectief van de Middenbaan, dat momenteel wordt ontwikkeld. De winkeleigenaren moeten de ruimte krijgen

23

om eigen plannen te maken om de veiligheid in de wijk verder te verbeteren, aangezien zij vaak dagelijks op De Middenbaan aanwezig zijn, en dus goed zicht hebben op wat er speelt. Zoals eerder genoemd zal het maandelijks contact tussen de coördinatiegroep en de gemeente een plek zijn voor dit soort ideeën. Hierbij kan de coördinatiegroep als doorgeefluik fungeren voor de plannen en ideeën van winkeliers die hierbij niet betrokken zijn. Van de winkeliers wordt gevraagd om te communiceren over de zaken die zij opmerken, zij zijn naast de handhavingsorganen de ogen van de gemeente op straat. Door meldingen te maken van overlast of hierover contact op te nemen met de handhavers (ook buiten de coördinatiegroep om) hebben zij een functie in de handhaving van de veiligheid.

Coördinatiegroep voor Veiligere Middenbaan De coördinatiegroep speelt een belangrijke rol in het informeren van de gemeente over de stand van zaken wat betreft de fiets- en scooteroverlast op de Middenbaan. De coördinatiegroep stuurt maandelijks aan de gemeente een verslag van hun ervaringen met de fiets- en scooteroverlast op de Middenbaan. De rol van de coördinatiegroep is dan ook adviserend van aard. Evaluatie Tussentijdse evaluatie Dit beleidsplan heeft een looptijd van vier jaar. Gedurende de vier jaar zal er twee keer een evaluatie plaatsvinden. Allereerst zal er na twee jaar een tussentijdse evaluatie plaatsvinden. De tussentijdse evaluatie is voornamelijk bedoeld om in eerste instantie signalen van zowel gewenste als ongewenste resultaten van het beleid te identificeren. Zo moet de evaluatie zich niet enkel richten op de hoofd- en subdoelen van het beleid. Binnen het evaluatieproces moet ook ruimte zijn voor de gebeurtenissen die de uitkomst van het beleid kunnen beïnvloeden. In maart 2026 staan de gemeenteraadsverkiezingen op de agenda. De verkiezingen kunnen de veranderingen in de machtsverhoudingen binnen de gemeentelijke coalitie teweegbrengen. Dit kan het behalen van de doelstellingen van dit beleidsplan daardoor mogelijk beïnvloeden. Voor het slagen van het beleid is het dus van belang om de beleidsdoelstellingen aan te laten sluiten bij de visie van de gemeente.

Het kan voorkomen dat na de verkiezingen de lokale partijen met nieuwe uitdagingen worden geconfronteerd. Voor het behalen van de opgestelde doelstellingen is het daarom belangrijk om het beleid binnen de veranderende politieke context te plaatsen. Door doelen tijdens de

24

tussentijdse evaluatie aan de verwachtingen van de gemeente aan te passen, blijft het beleidsplan relevant. Binnen dit beleid neemt de gemeente een belangrijke rol van procesondersteuner in. De gemeente zal ondersteuning aan alle betrokken partijen bieden door middelen, technische hulp en professionele hulp te verlenen. De overleggen zullen geleid worden door een externe partij. De externe partij zal vooral een faciliterende rol spelen en zal toezien op organisatie en bijwonen van de overleggen, uitwisseling en bespreking van de feedback. Tijdens overleggen worden tevens de resultaten van de periodieke evaluaties besproken. Dit zijn namelijk de aanleg van een bewaakte fietsenstalling, het ontnemen van de gelegenheid om het fiets- en scooterverbod te overtreden, de verlegde focus van de handhaving, de werkzaamheid van de coördinatiegroep en de voortgang van het voorlichtingscampagne. Tijdens de tussenevaluatie wordt door de externe partij tevens een beoordeling gegeven aan wat er aan de doelstellingen gedaan is en met welke middelen dat gedaan is. Het tussentijdse evaluatiemoment leent zich goed om het beleidsplan waar nodig bij te sturen, nadat alle betrokken partijen een terugkoppeling hebben gegeven. Op deze manier zullen de doelstellingen van de eindevaluatie worden verbeterd.

Eindevaluatie Vervolgens vindt er na een periode van vier jaar een eindevaluatie van het beleidsplan plaats. Het hoofddoel van dit beleidsplan is de naleving van het fiets- en scooterverbod op de Middenbaan. In 2027 zal de naleving van het fiets- en scooterverbod - door de invoering van het beleidsplan - thans een hoger niveau moeten bereiken. Het opgestelde hoofddoel is specifiek en meetbaar. Aan de hand van het aantal geregistreerde overtredingen en uitgedeelde boetes kan het hoofddoel in cijfers worden uitgedrukt. Dit maakt de vergelijking in tijd, maar ook op schaal (gemeentelijk, provincie) mogelijk. Uiteraard is dit aantal niet leidend, gezien het zogenaamde dark number en de beperkte hoeveelheid boetes. Daarom zal de subjectieve veiligheid leidend zijn in het evaluatieproces.

Evaluatiemethoden Dit beleidsplan heeft vijf subdoelen, namelijk het vergroten van de mogelijkheid voor fietsen scooterparkeren buiten de Middenbaan, het ontnemen van de gelegenheid om het fietsverbod te overtreden, het vergroten van het bewustzijn van de geldende regels en sancties over het fiets- en scooterverbod, de aanpassing van de inzet van handhavers en ten slotte het verhogen van de communicatie onder de winkeliers.

25

Gezien de subjectieve aard van de subdoelen, wordt op het beleid zowel kwantitatieve als kwalitatieve evaluatie toegepast. De gebruikte evaluatiemethoden geven een holistisch beeld van het beleid. Daarmee heeft de effectiviteitsmeting van de subdoelen een tweeledige aard. Het kwantitatieve deel bestaat uit het totale aantal geregistreerde overtredingen en meldingen die de politie in de periode tussen 2023 en 2027 ontvangen heeft. Omdat niet alle overtredingen worden geregistreerd, is het van belang om op de dark number problematiek te letten. Om deze voorgenomen kanttekening te ondervangen, zal de naleving van het fiets- en scooterverbod middels interviews worden bevraagd. De afgenomen interviews hebben een brede doelgroep, namelijk de winkeliers, het winkelend publiek, de gemeente en de BOA’s. Alle afgenomen interviews zijn semi-gestructureerd van aard. Dit betekent dat er aan de hand van een van tevoren uitgewerkte vragenlijst open vragen worden gesteld over de naleving van het fiets- en scooterverbod. Het is de bedoeling dat respondenten een vragenlijst zullen volgen, maar ze krijgen ook ruimte voor eigen invullingen en kunnen van de vragenlijst afwijken, indien ze bepaalde aspecten verder willen toelichten. De onderstaande vragen geven een indicatie van vragen die in een interview besproken zullen worden: 1. Ervaart u overlast door fietsers en/of scooters? 2.

Is er volgens u in de afgelopen vier jaar sprake geweest van verbetering/verslechtering van de situatie, of merkt u geen verschil? 3. In het geval wanneer u geen verbetering merkt, welke andere maatregelen kunnen de uitvoerende partijen inzetten om de bestaande situatie te verbeteren? 4. Wat merkt u van het effect van de geïmplementeerde maatregelen? 5. In hoeverre dragen de maatregelen bij aan de handhaving van het fiets- en scooterverbod? 6. Op welke manier wordt u aangemoedigd zich aan de regels te houden rond het fietsen scooterverbod? Waarom wel en waarom niet? 7. Bent u bereid om uw fiets in de daartoe behorende fietsenrekken te stallen? En bent u bereid om gebruik te maken van een gratis bewaakte fietsenstalling? De validiteit van kwalitatieve data uit zich in de manier waarop interviews worden afgenomen. Door elk interview onder dezelfde omstandigheden uit te laten voeren en door dezelfde vragen te stellen, wordt de externe validiteit van interviews vergroot en kunnen de resultaten beter worden gegeneraliseerd.

26

Subdoelen Het eerste subdoel, het vergroten van de mogelijkheid voor fietsparkeren buiten de Middenbaan, wordt geëvalueerd aan de hand van het aantal geparkeerde fietsen in kleinere fietsrekken die verspreid staan over de hele Middenbaan. Omdat er vóór 2023 de fietsrekken enkel aan de kant van de Albert Heijn stonden, wordt het jaar 2023 als beginpunt van de evaluatie genomen. De bezettingsgraad van de fietsenrekken weerspiegelt het aantal in de kleinere rekken geparkeerde fietsen en het totale aantal aanwezige fietsrekken op de Middenbaan. Ten tweede zal er na de realisatie van een gratis bewaakte fietsenstalling nabij ‘Het Kruispunt’ worden gekeken of de fietsenstalling duurzaam wordt benut. De verwachting is dat een gratis bewaakte fietsenstalling de druk op de overlast van fout geparkeerde fietsen zal doen verminderen. Een fietscoach zou toezicht houden op het gebruik van bewaakte fietsenstalling. Hij zal fietsers informeren over wanneer de fietsenstalling overbezet is en zal in deze gevallen een alternatieve fietsparkeermogelijkheid bieden. Vervolgens wordt de bereidheid om een fiets in de fietsrekken of in de fietsenstalling te parkeren gemeten aan de hand van interviews. Dit gebeurt door een vraag te stellen die specifiek ingaat op de bereidheid van fietsers om een fiets in de fietsenrekken of in de fietsenstalling te parkeren.

Het tweede subdoel, is de aanpassing van de directe omgeving van de Middenbaan. Het plaatsen van verplaatsbare wegversperring zal aan alle aanwezigen van de Middenbaan een zichtbaar signaal afgeven dat het gebied minder goed toegankelijk is. Door de doelgroep met zichtbare aanpassingen van het winkelgebied te confronteren, wordt bij de doelgroep een bepaald gedrag - de naleving van het geldende fiets- en scooterverbod - geactiveerd. Vervolgens wordt dat gedrag door de implementatie van maatregelen beïnvloed. Door interviews met de winkeliers en het winkelend publiek af te nemen, worden de deelnemers gevraagd wat ze van de aanpassingen vinden en in hoeverre de aanpassingen daadwerkelijk zichtbaar zijn. De bevindingen uit interviews worden vervolgens tijdens overleggen voorgelegd aan de gemeente en alle betrokken partijen. Er zal worden gekeken naar de mate waarin aanpassingen aan de omgeving bijdragen aan de effectiviteit van het opgestelde subdoel. Daarnaast wordt geëvalueerd of er behoefte is aan veranderingen, zodat de omgevingskenmerken beter aansluiten bij de verwachtingen en behoeften van de doelgroep.

Het derde subdoel, het voeren van een voorlichtingscampagne, legt vooral de nadruk op educatieve en preventieve functies van de maatregelen. Zo wordt de voorlichtingscampagne

27

via verschillende (mediabronnen), zoals krantenartikelen in de lokale kranten, de gemeentelijke website en mentoruren op scholen, gecommuniceerd aan een brede doelgroep, alle bewoners van Barendrecht, het winkelend publiek en jongeren in het bijzonder. De verwachting is dat een hogere frequentie van mediaberichten en mentoruren het bewustzijn rond het geldende fiets- en scooterverbod zal vergroten. De groeiende bewustwording zal zich vertalen in de mate waarop de doelgroep bereid is om zich aan de regels te houden. De kennis van regels zal de doelgroep moeten aanmoedigen om het fiets- en scooterverbod na te leven. De effectiviteit van de voorlichting zal worden gemeten aan de hand van uitgedeelde boetes over de periode van vóór, tijdens en na het beëindigen van de campagne. Deze benadering maakt de vergelijking in cijfers met de periode tussen 2018 en 2022 mogelijk. Door interviews met jongeren, winkeliers, het winkelend publiek en de BOA’s af te nemen, wordt inzicht verkregen in hoeverre er bij de betrokken groepen sprake is van een verbetering van bewustwording rond het fiets- en scooterverbod.

Het vierde subdoel, de aanpassing van de inzet van handhavers, zal worden bereikt door de verbetering van de focus van de inzet van BOA’s. Bij dit subdoel staat vooral de proactieve houding van BOA’s centraal. De proactieve houding zal tevens een positieve impact hebben op de risico-inschatting van onveilige situaties op de Middenbaan. De verwachting is dat een betere risico-inschatting, een betere evaluatie van het winkelgebied en de inzet van de focus van BOA’s mogelijk maakt. Daarnaast zal de prioritering van de Middenbaan door de BOA’s, zowel door interviews met de BOA’s zelf als met de winkeliers van de Middenbaan onderzocht worden en kan er worden beoordeeld of de BOA’s de Middenbaan genoeg prioriteren of niet.

Het vijfde subdoel, het verhogen van de communicatie onder de winkeliers, heeft vooral betrekking op de betrokkenheid van de winkeliers op de Middenbaan. Zo wordt de betrokkenheid aangemoedigd door de bevordering van een gedeelde communicatiecultuur. Door deze bottom-up benadering krijgen winkeliers de mogelijkheid om gewenste normen, waarden en gedragingen met elkaar te delen. De gedeelde waarden zouden bijdragen aan een open communicatiecultuur onder de winkeliers. Een meer vertrouwelijke communicatiecultuur zal naar verwachting de cohesie binnen de groep verhogen, wat een positieve invloed op het subdoel heeft. De mate van de betrokkenheid wordt tijdens maandelijkse overleggen geëvalueerd. Daartoe wordt iedere deelnemer van de

28

coördinatiegroep geacht maandelijks een reflectieformulier in te vullen. Daarin wordt specifiek ingegaan op de mate waarin de winkeliers zich betrokken bij de groep voelen. Bij de evaluatie is het belangrijk om aandacht te besteden aan eventuele bijeffecten van het beleidsplan. Daarbij gaat het om zowel verwachte als onverwachte, maar ook onwenselijke effecten die een beleidsplan kan hebben. Een mogelijk bijeffect is het verplaatsingseffect of het waterbedeffect, hierbij verplaatst de overlast zich naar nabijgelegen gebieden vanwege het nieuwe beleid. Vooral de Oranjewijk, Zeidewijdijk en Buitengebied Zuid zijn wijken waar de focus op gelegd kan worden. Zodra het aantal gemelde overtredingen op het gebied van fiets- en scooterverbod in deze wijken niet boven de grens van de voorgaande jaren uitkomt, kan worden geconcludeerd dat er dan geen sprake is van bijeffecten.

Planning Vanaf januari 2024 gaan de eerste projecten van start. Zo zullen er eerst overleggen tussen de gemeente en de coördinatiegroep worden gehouden. Tegelijkertijd gaat de voorlichtingscampagne in de media en scholen van start. De verwachting is dat door een hogere frequentie van overleggen, ook de effecten van de genomen maatregelen sneller geëvalueerd kunnen worden.

De lange termijn evaluatie richt zich op de maatregelen die een duur van 4 jaar hebben. Deze lange termijn maatregelen zijn onverdeeld in drie subgroepen: mogelijkheid voor fietsparkeren, aanpassing van omgeving en communicatiemaatregelen, waarbij de maatregelen die betrekking hebben op de kennisoverdracht bij elkaar worden aangeboden en geëvalueerd. Nota bene: wanneer er wordt gesproken over ‘plan van aanpak (aanpassen)’, betekent dit dat er overwogen moet worden om het plan van aanpak te veranderen als daar aanleiding voor is.