L 210330 Plan van aanpak haalbaarheidstoetsen wijkuitvoeringsplannen (262084)

inlichtingen bij

doorkiesnummer

Marleen Rodenburg

06 42230797

uw kenmerk ons kenmerk

datum portefeuillehouder(s) onderwerp

229449 / 262084

Aan de raadsleden en steunfractieleden van de gemeente Baarn

30 maart 2021 Wethouder Vissers Plan van aanpak haalbaarheidstoetsen wijkuitvoeringsplannen

Geachte leden van de raad en steunfractieleden, In vervolg op de door de raad vastgestelde Transitie Visie Warmte (TVW) ligt er nu een plan van aanpak voor een tweetal haalbaarheidsstudies. Eén van deze studies is met name gericht op de in de TVW genoemde startkans, het vervangen van de warmtevoorziening van sportcentrum de Trits en kansen die dit mogelijk biedt voor verwarming van woningen in de omgeving van de Trits in de Staatsliedenwijk. Voor de tweede haalbaarheidsstudie ligt de focus op de kansen die er liggen voor de bedrijventerreinen: de Noordschil en de 3 Eiken. Voor bedrijventerrein de 3 Eiken zal ook aquathermie als mogelijke bron worden onderzocht en wordt er gekeken naar mogelijke koppelkansen tussen het bedrijventerrein de 3 Eiken, de sportvelden en (delen van) woonwijk Eemdal Noord. Met deze studies willen we in samenwerking met ondernemers, inwoners en andere belanghebbenden de mogelijkheden om stap voor stap te komen tot een aardgasvrije gebouwde omgeving onderzoeken en toetsen op haalbaarheid. Daarnaast zullen we inwoners en ondernemers blijven stimuleren om aan de slag te gaan met o.a. het extra isoleren van woningen en bedrijven, zodat we op korte termijn al kunnen besparen op het gebruik van aardgas. Voor al het aardgas dat we niet gebruiken hebben we ook geen alternatief nodig.

Stationsweg 18 Postbus 1003 3740 BA Baarn t (035) 548 16 11 e gemeente@baarn.nl I Voor ons privacybeleid zie www.baarn.nl Bank Nederlandse Gemeenten NL28BNGH0285000594. Bij beantwoording graag datum en kenmerk brief vermelden

In de bijlage treft u het Plan van Aanpak haalbaarheidsstudies t.b.v. wijkuitvoeringsplannen aan.

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Baarn,

drs. C.E. Creveld gemeentesecretaris

E. Jansma 1e locoburgemeester

Bijlagen: Plan van aanpak, haalbaarheidstoetsen wijk uitvoeringsplannen Baarn aardgasvrij.

Stationsweg 18 Postbus 1003 3740 BA Baarn t (035) 548 16 11 e gemeente@baarn.nl I Voor ons privacybeleid zie www.baarn.nl Bank Nederlandse Gemeenten NL28BNGH0285000594. Bij beantwoording graag datum en kenmerk brief vermelden

Plan van Aanpak Haalbaarheidstoetsen Aardgasvrije wijken 2021 Baarn 9 maart 2021 Ellen van Vossen

1

Inhoud

2

1.

Inleiding en aanleiding .......................................................................................................................................................................................................... 3

2.

Doelstelling ............................................................................................................................................................................................................................ 4

3.

Raakvlakken andere trajecten ............................................................................................................................................................................................... 5

4.

Scope ..................................................................................................................................................................................................................................... 6

5.

Aanpak/ stappenplan ............................................................................................................................................................................................................ 8

6.

Samenwerking & participatie .............................................................................................................................................................................................. 11

7.

Planning ............................................................................................................................................................................................................................... 11

1.

Inleiding en aanleiding

Baarn volgt de landelijke ambitie om op termijn zoveel mogelijk klimaatneutraal te zijn. Een belangrijk onderdeel hiervan is het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving. We gaan onze woningen, bedrijven en andere gebouwen op een andere manier verwarmen. Om onze gebouwen duurzaam te kunnen verwarmen, zullen we goed gaan isoleren en op termijn overstappen naar duurzame alternatieven zonder aardgas. Dit doen we niet van vandaag op morgen, maar stap voor stap. De Transitievisie Warmte, opgesteld door adviesbureau Overmorgen, geeft de richting en de focus die nodig is om de komende jaren echt werk te maken van de overgang naar aardgasvrij. De Transitievisie Warmte is in december 2020 vastgesteld door de Raad en is het vertrekpunt voor het plan van aanpak ‘Baarn op weg naar aardgasvrij’.

De doelstelling om de gebouwde omgeving van Baarn voor te bereiden op een aardgasvrije toekomst is helder. Tegelijkertijd realiseren we ons dat de energietransitie vol zit met onzekerheden: technisch, financieel, juridisch, ruimtelijk, maar ook sociaal maatschappelijk. Uniek aan deze opgave is dat iedereen stakeholder is; niemand staat aan de zijlijn. De energietransitie raakt ons uiteindelijk allemaal.

3

2.

Doelstelling

De opgave voor 2021 is om conform de Transitievisie warmte in te zoomen op vier concrete gebieden in Baarn, namelijk de bedrijventerreinen: de Noordschil en de 3 Eiken, de Staatsliedenwijk en Eemdal Noord. De aannames en de ‘geschetste’ oplossingsrichtingen in de Transitievisie Warmte vragen om een verdiepingsslag. Het doel is om de opgave voor deze woongebieden en bedrijvenlocaties te concretiseren in nauwe samenwerking met betrokken stakeholders (quickscans) en te onderzoeken op haalbaarheid. Doelstellingen 1) Bouwen aan vertrouwen en een constructieve samenwerking met bewoners, ondernemers en andere stakeholders. a. De juiste kennis aan tafel krijgen (behoeften, belangen, issues en ‘beren op de weg’). b. Inzicht op basis van het gebruik van data, publiek en privaat (bedrijven) 2) Een helder en transparant procesverloop. (o.a. samenwerking, stappenplan, besluitvorming, communicatie en participatie). 3) Het hele pallet van mogelijk toe te passen warmteoplossingen inzichtelijk hebben. a. Focus op verdere uitwerking van warmteoplossingen die kansrijk zijn. b. Onderbouwd afscheid kunnen nemen van warmteoplossingen die niet haalbaar zijn. c. Per gebied inzicht krijgen in de kansen voor de toepassing van collectieve warmtenetten, cluster oplossingen en /of individueel maatwerk. 4) Weten waar de businesscase zit, eventueel gestimuleerd met subsidies.

5) De relevante ruimtelijke aspecten en raakvlakken met andere opgaven in beeld brengen.

4

3.

Raakvlakken andere trajecten

Opstellen wijkuitvoeringsplannen hand in hand met uitvoering van ‘No-Regret’ maatregelen. De route naar een aardgasvrije gebouwde omgeving zullen we stapsgewijs gaan afleggen. De quickscans en de haalbaarheidsstudies moeten er voor gaan zorgen dat we goed beslagen ten ijs komen als we daadwerkelijke met wijkuitvoeringsplannen aan de slag gaan. Deze strategie voor de langere termijn zal hand in hand moeten gaan met acties gericht op het besparen op het verbruik van fossiele brandstoffen op de korte termijn. Maatregelen die ondernemers, inwoners en organisaties nu al kunnen nemen, zonder dat zij daar later spijt van zullen hebben. De zo genaamde ‘no-regret’ maatregelen. Ondernemers, bewoners en vastgoedeigenaren moeten zo veel mogelijk gebruik kunnen maken van natuurlijke vervangingsmomenten om desinvesteringen te voorkomen. Juist daarom is het van belang om met de quickscans en de haalbaarheidsstudies, de kansrijke scenario’s per gebied te schetsen en de spreekwoordelijke stip op de horizon te zetten, zodat inwoners, ondernemers, vastgoedeigenaren en andere belanghebbenden weten welke richting we op gaan met elkaar. Op die manier creëren we een handelingsperspectief en zorgen we ervoor dat verduurzamingsmaatregelen die genomen kunnen worden, niet op de lange baan worden geschoven. Raakvlakken met trajecten en beleidsvelden • • • •

5

De omgevingswet, omgevingsvisie, omgevingsplan (met name ook wat betreft de toenemende druk op het ruimtegebruik in de ondergrond). De Regionale Energie Strategie en potentiële toepasbaarheid van warmtebronnen op regionaal niveau (o.a. Geothermie, onderzoek in Eemnes). Landelijke ontwikkelingen in het kader van de ‘aardgasvrije wijken’ (financiering, instrumentarium, subsidies). Andere duurzaamheidsdoelen waaronder, grootschalige energie opwek, klimaatadaptatie en biodiversiteit.

4.

6

Scope

Staatsliedenwijk Scope Quickscan: ‘startkans de Trits’. 1) De scope voor de Staatsliedenwijk ligt in eerste instantie op een quickscan en een haalbaarheidsstudie gericht op de potentie van de ‘startkans’ in samenwerking met de stakeholders van de Trits en Eemland Wonen. In tweede instantie mogelijk uit te breiden naar het bezit van Woonzorg Nederland. 2) Op basis van de resultaten van de quickscan bepalen we de scope, o.a. de omvang van het gebied voor de haalbaarheidsstudie. In de TVW (pag 20.) is de potentie van de collectieve warmte voor de Staatsliedenwijk in beeld gebracht. De begrenzing van dit gebied valt niet samen met de grenzen van de wijk. 3) Het communicatie & participatieplan zal op deze scope worden afgestemd (maatwerk). Bedrijventerreinen & Eemdal Noord. Scope Quickscan bedrijventerreinen: • •

• • •

7

Bedrijventerrein de Noordschil + verkenning mogelijke relatie met de nieuw te bouwen bedrijven op de Baarnse Zoom. Bedrijventerrein de 3 Eiken + verkenning mogelijke bronnen (o.a aquathermie) in samenhang met de aangrenzende sportvelden + (een deel van) Eemdal Noord. We starten dus met een quickscan + haalbaarheidsstudie voor de bedrijventerreinen. Daarbij wordt ook gekeken naar mogelijke samenhang in kansen voor de wijk Eemdal Noord (aquathermie). We gaan dus nog niet van start met een apart traject voor Eemdal Noord. Dat traject volgt mogelijk later op basis van de uitkomsten van de quickscan voor de 3 Eiken. Op basis van resultaten quickscan bepalen we de scope voor de haalbaarheidsstudie. Het communicatie & participatieplan zal op deze scope worden afgestemd (maatwerk). In de TVW wordt geadviseerd om in te zetten op professionalisering middels parkmanagement. De ondernemers zijn voor deze fase van het traject voldoende georganiseerd. We zetten in op het versterken van de samenwerking tussen de gemeente en de ondernemers. De focus van de aanpak ligt op het onderzoek naar alternatieve energiebronnen voor het gebruik van aardgas.

5.

Aanpak/ stappenplan

Quickscan In de quickscan fase maken we op basis van voor de energietransitie relevante overeenkomsten en verschillen een zonering, onderzoeken we mogelijke koppelkansen en bekijken we of clusters kunnen definiëren. De mogelijkheden tot clustering hangen nauw samen met de beschikbaarheid van alternatieve warmtebronnen. In de quickscan fase kijken in de breedte of we alle op basis van de huidige beschikbare kennis relevante opties in het vizier hebben. De Transitievisie Warmte vormt het vertrekpunt. De quickscan is een verdiepingsslag en werpt mogelijk ook licht op kansen die nog niet of beperkt in beeld zijn geweest.

8

Haalbaarheidsstudies

Op basis van de resultaten van de quickscan zullen we samen met de betrokkenen onderbouwd afscheid nemen van opties en scenario’s die onvoldoende kansrijk zijn. Per gebied zullen één of meerdere scenario’s (bronkeuze en techniek) overblijven die we gedurende de haalbaarheidsstudie in samenwerking met de betrokkenen verder gaan uitwerken (maatschappelijk draagvlak, processtappen, businesscase, ruimtelijke aspecten) (zie afbeelding: op weg naar aardgasvrij).

9

Stappenplan: Quickscans & haalbaarheidsstudies Staatsliedenwijk 1) Een tweetal werksessies met de stakeholders van de Trits, Eemland Wonen en de Trits met als doel het nader onderzoeken van de potentie van de in de TVW genoemde startkans op basis van de input van deze direct betrokken partijen. (maart 2021) 2) Opstellen uitgangspuntenkader: focus en scope haalbaarheidsonderzoek (+ eventueel uitgebreid met quickscan voor de andere delen van de wijk). Aanscherpen uitvraag voor vervolgtraject met Bureau Overmorgen (maart / april 2021). 3) Opstellen communicatie en participatieplan (Gemeente & Eemland Wonen) (april/mei). 4) Organisatie uitvoeringskader (o.a. stuurgroep, werkgroepen etc) (april/mei). 5) Haalbaarheidsstudie (mei – okt). 6) Besluitvorming gemeenteraad (december 2021) | De gemeenteraad wordt tussentijds geïnformeerd (RIB) over de resultaten van de quickscan. Bedrijventerreinen + (Eemdal Noord) 1) Investeren in samenwerking en afstemming aanpak met het POBD (maart 2021). 2) Communicatieplan voor quickscanfase. 3) Quickscan traject in samenwerking met TransitionHero & Dura Design (2e helft maart - mei). a. Clusters en energieprofielen maken. b. Energiebesparing per cluster. c. Workshop ‘Beren op de weg’. d. Opstellen uitgangspuntenkader.

4) Communicatie & participatieplan (maatwerk) voor de haalbaarheidsstudie fase op basis van de resultaten van de quickscan (april/mei). 5) Haalbaarheidsonderzoek in samenwerking met TransitionHero & Dura Design (juni – oktober): a. Informatie opvragen/ evalueren (bedrijven). i. Technische informatie over de energievoorziening (warmte/koude). ii. Energieverbruik in cijfers en energiekosten. iii. Eventuele verbouwingsplannen. iv. De eventuele bereidheid om te verduurzamen. b. Business case en opties uitwerken. c. Workshop: voorlopige resultaten d. Rapportage. 6) Besluitvorming gemeenteraad (december) | De gemeenteraad wordt tussentijds geïnformeerd (RIB) over de resultaten van de quickscan. 10

6. Samenwerking & participatie •

• • •

• •

7.

Planning • • •

11

Het de Transitievisie Warmte omschreven uitvoeringskader vormt de kapstok voor het opzetten van de samenwerking in de vorm van een stuurgroep en verschillende werkgroepen. Binnen deze structuur borgen we zowel de interne afstemming tussen de verschillende trajecten en beleidsvelden en de samenwerking met onze externe samenwerkingspartners waaronder het POBD, Energiek Baarn en het BKA. Omgevingsmanagement & stakeholdermanagement moet ervoor gaan zorgen dat de behoeften, belangen, initiatieven en andere relevante issues van andere partijen en belanghebbenden een aandacht krijgen en worden meegenomen in het proces. In de quickscan fase ligt de focus op het opbouwen van een samenwerking met de belangrijkste stakeholders of een afvaardiging daarvan per opgave. Op basis van de resultaten van de quickscan wordt per haalbaarheidsstudie de communicatie- & participatiestrategie bepaald (maatwerk) in samenwerking met de betrokken partijen. Zo gaat Eemland Wonen over de wijze waarop de huurders van hun complexen bij het proces betrokken zullen gaan worden. Uit de quickscan zal ook moeten blijken of en voor welke woningen (bewoners) de Trits mogelijk een rol kan gaan spelen in de warmtevoorziening. De communicatie & participatiestrategie zal hierop worden aangepast (maatwerk).

Alle belanghebbenden worden in ieder geval betrokken bij de keuze om één of meer kansrijke scenario’s verder te onderzoeken in de haalbaarheidsfase en onderbouwd afscheid te nemen van minder kansrijke opties. Afhankelijk van de ‘Coronasituatie’ zullen we steeds de afweging maken of we bijeenkomsten fysiek of online zullen organiseren.

Uitvoeren van quickscans (maart/april t/m mei/ juni) Haalbaarheidsstudies (juni t/m oktober) Rapportage en besluitvorming (november en december)