Inspreektekst Behoud het Borrebos

Inspraakreactie stichting Behoud het Borrebos Gemeenteraadsvergadering Baarn – 2 april 2025 Leden van de gemeenteraad, Ik spreek hier vanavond namens de stichting Behoud het Borrebos, die zich inzet voor de bescherming van natuur op en rond landgoed Paleis Soestdijk. Eerlijk gezegd had ik aanvankelijk geen gebruik willen maken van het inspraakrecht. Ervaringen uit 2022 leerden dat uw raad kritische insprekers weliswaar aanhoorde, maar nauwelijks vraagtekens plaatste bij de plannen van de MeyerBergman Erfgoed Groep. Toch sta ik hier, omdat deze vergadering door een breder publiek wordt gevolgd en het van belang is ons standpunt opnieuw helder uiteen te zetten. En in de hoop dat er, mede op basis van die eerdere ervaringen, nu wél serieus naar wordt geluisterd. Een ‘kleinschaliger’ visie? De door de projectontwikkelaar gepresenteerde ‘Visie op de duurzame instandhouding van Paleis Soestdijk’ roept opnieuw grote vragen op. Ondanks de breed verspreide boodschap dat alles ‘kleinschaliger’ wordt, blijkt daar in de praktijk weinig van. Nog steeds staat commerciële exploitatie van het landgoed centraal – op een schaal die haaks staat op de natuurwaarden van het gebied, dat deel uitmaakt van het Natuurnetwerk Nederland. Zo blijft de Royal Park Live-serie, met grote buitenconcerten in de voortuin van het paleis, gewoon bestaan.

Daarnaast omvatten de plannen opnieuw een nieuwbouwhotel – nu eufemistisch ‘logiesfunctie’ genoemd – op de smalle strook grond tegenover het paleis, grenzend aan het Baarnse Bos. Die strook wordt bovendien ingericht met horecagelegenheden en een theater; er komt een parkeerterrein en mogelijk zelfs een parkeergarage. Tel daar een tv-studio in het paleis bij op, en het beeld is compleet: het landgoed verandert in een commerciële entertainmentlocatie, vergelijkbaar met de Westergasfabriek in Amsterdam – maar dan midden in een kwetsbaar natuurgebied. Het Borrebos en de Raad van State En dan is er nog de geplande permanente vestiging van een groot asielzoekerscentrum, gecombineerd met woningbouw volgens de Utrechtse Aanpak, op het voormalige kazerneterrein in het Borrebos. De Raad van State veegde vorig jaar het bestemmingsplan voor Paleis Soestdijk van tafel, met een expliciete verwijzing naar de geplande woningbouw in het Borrebos. De reden: provinciale regelgeving verbiedt nadrukkelijk verstedelijking van het landelijk gebied. De hoogste bestuursrechter maakte bovendien duidelijk dat de uitzonderingsregel voor kleinschalige verstedelijking op historische buitenplaatsen hier niet van toepassing is. Kortom: het staat vast dat zelfs zonder nieuwe bebouwing het plan om het kazerneterrein te benutten voor een AZC en woningbouw in strijd is met de geldende regels.

De financiële mythe Laat u zich bij dit alles vooral niet misleiden door de bewering dat het voormalige kazerneterrein nodig zou zijn als kostendrager voor de restauratie van het paleis. Die stelling is simpelweg niet houdbaar. De MeyerBergman Erfgoed Groep verwierf het landgoed in 2017 voor het zelfbedachte schijntje van 1,7 miljoen euro. De werkelijke, in dat jaar getaxeerde marktwaarde – die het Rijksvastgoedbedrijf samen met de minister hardnekkig geheimhoudt – ligt ongetwijfeld veel hoger.

Tel daarbij de opbrengsten op van de verkoop en exploitatie van de Parade, nu omgedoopt tot ‘Herenhuiscluster’, en het is glashelder: er is financiële ruimte voor restauratie zonder dat daarvoor de natuur in het Borrebos hoeft te worden opgeofferd. De keuze is aan u Als gemeenteraad staat u opnieuw voor een keuze. Blijft u dezelfde fouten maken door zich kritiekloos achter een projectontwikkelaar te scharen? Of stelt u – anders dan in 2022, toen u het als ‘Raad van State-proof’ gepresenteerde bestemmingsplan goedkeurde – nu wél duidelijke eisen, en dwingt u de landgoedeigenaar om met een exploitatieplan te komen dat wél rekening houdt met natuur en regelgeving? Want vergis u niet: als u opnieuw een ondeugdelijk plan omarmt, zal dat met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid wederom sneuvelen bij de Raad van State. Namens Behoud het Borrebos roep ik u dan ook op: laat u niet meeslepen in een juridisch wankel en ecologisch schadelijk plan. Neem uw verantwoordelijkheid. En laat u niet intimideren door de landgoedeigenaar of het college, die ongetwijfeld opnieuw een armageddon zullen voorspellen als u deze visie afwijst. Feit is: zonder een solide en juridisch houdbaar plan gebeurt er helemaal niets – behalve eindeloos getouwtrek en nóg meer vertraging in de restauratie, die nota bene al sinds 2017 op zich laat wachten. De keuze is aan u.

Gaat u mee in de angstbeelden die u worden voorgehouden, of kiest u voor een koers die wél toekomstbestendig is? Slot en oproep Voorzitter, ik sluit af. Behoud het Borrebos heeft vorige maand als schot voor de boeg een realistisch alternatief voor de toekomst van Paleis Soestdijk toegestuurd aan het college, de raad én mevrouw Meijer-Bergmans. In dit initiatief gaan natuurbehoud en cultureel erfgoed hand in hand. Het plan is u aangeboden met het uitdrukkelijke verzoek om daarop te reageren. Van gemeentelijke zijde bleef het vooralsnog bij een ontvangstbevestiging. Wel volgde een uitnodiging om ten paleize van gedachten te wisselen – helaas bleef mevrouw Meijer vasthouden aan haar eigen plan. Daarom roep ik u nadrukkelijke op: Zwijg het door ons geboden alternatief niet dood, maar neem het serieus. Kees Koudstaal, voorzitter Behoud het Borrebos