Inspreektekst Baarn Duurzaam

Uw aandacht voor een kort fragmentje uit het Europees parlement: <Greta Thunberg tape – Europees parlement 16 april 2019> Mijn naam is , ik ben 63 jaar oud, en ik woon in Baarn. Ik vind paniek niet zo’n goed idee. Paniek is een slechte raadgever. Maar de realiteit is dat we nu, bij 1 °C stijging al bosbranden, overstromingen en temperaturen boven 50 °C in de Westerse wereld zien. En we zijn op weg naar 2,7 °C of meer. Wat ik van u wil is uw erkenning van de urgentie van het klimaatprobleem. Urgentie nu de IPCC zonneklaar heeft gemaakt dat de rol van de mens in temperatuurstijging ondubbelzinnig is en dat in alle scenario’s de temperatuur verder oploopt. Urgentie nu de EU commissie het 2030 doel van Europa verhoogd heeft tot 55% CO2 reductie. En urgentie omdat u en wij in 2017, gisteren 4 jaar geleden, het Baarns Klimaat Akkoord ondertekenden waarin we als doel stelden om in 2030 klimaatneutraal te zijn. Zoals u in het Uitnodigingskader gelezen hebt, wekt Baarn vandaag nog maar 1% van de gebruikte energie lokaal op – nog 99% te gaan. Ook kiezers vragen om actie. Op dit moment spelen door heel Europa meer dan 2.000 klimaat rechtszaken, in Nederland is een explosie aan burgerinitiatieven en in Baarn zijn er minimaal 4 partijen hiermee bezig.

Dit zijn de Baarnse Klimaat Alliantie, Energiek Baarn, POB-Duurzaam en de coöperatie BijZONder Baarn, sinds kort samen optrekkend onder de naam BaarnDuurzaam. Ik spreek vanavond namens deze 4 partijen. Voor ons spelen er 2 vragen: is het Uitnodigingskader genoeg en is het snel genoeg? Om te beginnen: is het genoeg? Het makkelijke antwoord op die vraag is natuurlijk nee. Als we het doel van het Uitnodigingskader, om in 2030 in onze eigen elektriciteitsconsumptie te voorzien, halen, dan nog is dat maar 13% van in Baarn door Baarnaars verbruikte energie, want we gebruiken ook gas voor onze huizen en brandstof voor onze auto’s. We moeten dus meer doen. We moeten onze huizen beter isoleren, voor sommigen is een warmtepomp een goede oplossing, we moeten elektrisch gaan koken en natuurlijk minder reizen per auto en vliegtuig en minder vlees eten. Hier is nog heel veel werk te doen en het uitnodigingskader is dus maar een deel van het totaal. Maar het is een belangrijk deel. Wat wij mooi vinden aan het Uitnodigingskader is dat het laat zien dat Baarn en haar inwoners afstand willen nemen van “niet hier, wel elders” opinies. Bijvoorbeeld dat Baarn zo bijzonder is dat wij niet mee doen aan energietransitie. Of “dat zo’n klein dorp als Baarn meedoet toch niets uitmaakt”. Nee. We zullen allemaal ons deel moeten doen.

Ook wij in Baarn moeten onze verantwoordelijkheid nemen om bij te dragen aan CO2 emissie reductie. En dan de vraag: is het snel genoeg? Gaat dit uitnodigingskader er voor zorgen dat we in 2030 de genoemde 74 gigawatt uur opwekken? Wat we daarbij moeten bedenken is dat het niet de gemeente is die zonnevelden gaat bouwen. Het plan staat of valt

met de bereidheid van initiatiefnemers. Dat zijn project ontwikkelaars en onze lokale energie coöperaties. Gaan die plannen maken, grondeigenaren overtuigen, financiering aantrekken van banken én, heel belangrijk, participaties verkopen aan Baarnaars? Of wordt het voor deze partijen te lastig? Uit eigen ervaring met het IJsbaan project weet ik dat het niet eenvoudig is om een zonneweide te realiseren. Er zijn veel partijen bij betrokken en er zijn veel regels. Van begin tot eind gaat dit project meer dan 4 jaar duren. Wij vinden de set voorwaarden in het Uitnodigingskader overdreven complex en in sommige gevallen overbodig. Ik noem u twee voorbeelden. Aan de gemeente moet aangetoond worden dat het initiatief financieel, technisch en juridisch uitvoerbaar is. Dit zijn eisen die de rijksoverheid ook al stelt voor subsidieverlening, hetzelfde geldt voor de banken bij financiering. Zijn er bij de gemeente financiële en technische experts die dit beter kunnen? Ook wordt geschreven dat een combinatie van zon met wind of met elektriciteitsopslag de voorkeur verdient boven projecten die dit niet doen. Wordt verwacht dat er tientallen plannen gaan binnenkomen in de komende tijd waaruit een keuze gemaakt moet worden? Was dat maar waar! In de afgelopen jaren is voor zover ons bekend geen enkel plan bij de gemeente ingediend, met uitzondering van het IJsbaan plan.

Dit soort voorwaarden creëert onzekerheid bij aanvragers en vermindert de kans op succes. Als we in Baarn echte stappen vooruit willen maken met energietransitie dan zal de gemeente moeten stimuleren, en niet moeten afremmen. Stimuleren door hulp te bieden bij aanvraag en realisatie. Door met Stedin de dialoog aan te gaan over wat er met alle beperkingen nog wél kan. Stimuleren door onze parkeerterreinen niet alleen van zonnepanelen te laten voorzien, maar ook groener en mooier te maken. En stimuleren door de voorwaarden een menselijke maat te geven. Want natuurlijk moeten er voorwaarden zijn voor zonnevelden. Ook wij willen dat zonnepanelen in het landschap passen en dat een zonneveld zeker geen negatief en liever nog een positief effect heeft op de natuur. Maar maak het simpel. Hoge eisen kunnen het voor coöperaties lastig maken en ook andere partijen afschrikken. Dit remt de energietransitie. BaarnDuurzaam wil samen met u, de gemeenteraad, en met de inwoners van Baarn de energietransitie verder inhoud geven. Samen collectief energie opwekken draagt daaraan bij. Dank u wel.

Appendix bij inspraak windenergie

BaarnDuurzaam inzake Uitnodigingskader zonne- en

We hebben de lijsten met uitgangspunten voor zonneweides zorgvuldig bestudeerd. Vanuit ons perspectief is het goed om voor zonnevelden beleid te maken. Beleid dat helderheid moet bieden waardoor initiatiefnemers aan het werk kunnen binnen afgesproken kaders die de kwaliteit van de plannen toetsen. Op hetzelfde moment moet vermeden worden dat het tóch al lastige traject naar creatie van een zonneveld extra bemoeilijkt en vertraagd wordt doordat arbitraire c.q. onduidelijke en soms onnodige uitgangspunten gebruikt worden die elkaar ook nog deels overlappen. Deze lijst van criteria kan naar ons gevoel scherper en helderder. Er is nu sprake van een aantal zachte en moeilijk kwantificeerbare criteria die bovendien een zware wissel trekken op binnen de gemeente aanwezige deskundigheid. In plaats daarvan lijkt het ons beter om gebruik te maken van bestaande toetsingskaders zoals de Gedragscode Zon op Land en de Participatiewaaier. Zie voor meer detail onderstaande suggesties. Bovendien moet vermeden worden dat de gemeente toetsen uitvoert die marktpartijen al meenemen in hun afwegingen voor financiering. Ook hiervan zijn voorbeelden. Tenslotte zijn er eisen waarvan het ons niet duidelijk is wat ze bijdragen aan een verantwoorde omgang met de omgeving. De voorgeschreven gemeentelijke toestemming voor eigendomsoverdracht is hiervan een voorbeeld.

In het onderstaande geven wij puntsgewijs een aantal suggesties om de uitgangspunten scherper, eenvoudiger en concreter te maken. De getallen tussen haakjes verwijzen naar de nummers van de uitgangspunten in het Uitnodigingskader. 1. De lijst bevat nogal wat “zachte” criteria waarbij een beoordeling arbitrair is (bv. “de zonneweide sluit aan bij de maat en schaal van de omgeving” (3) en “er wordt aangetoond dat de zonneweide zo goed mogelijk past in de omgeving waarin deze geplaatst wordt”(2). Ons advies zou zijn om in plaats hiervan de Gedragscode Zon op Land, zoals opgesteld door Holland Solar en medeondertekend door milieuorganisaties, als toetsingskader te gebruiken, naast vanzelfsprekend het kader van de omgevingsvergunning. 2. Onduidelijk is hoe aangetoond moet worden of een project financiële meerwaarde toevoegt aan een gebied (11)(hoe werkt dit: wordt bedoeld dat een gebied bij verkoop meer waard moet zijn dan voordat het project gerealiseerd werd? Dat lijkt lastig vast te stellen.) Is het rondmaken van een businesscase die noodzakelijk is voor een investering niet voldoende garantie voor de financiële meerwaarde? 3. Is de eis van een zorgvuldige omgevingsdialoog (12) niet al opgenomen in het bestaande proces van Omgevingsvergunning? 4.

Wat wordt bedoeld met het uitgangspunt dat één of meerdere vormen van financiële participatie wordt toegepast (13)? Is dit uitgangspunt anders dan het uitgangspunt waarin lokaal eigendom wordt gevraagd (14)? Zou niet beter aansluiting gezocht kunnen worden bij de Participatiewaaier (Klimaatakkoord)? 5. Voor wat betreft het uitgangspunt van 50% lokaal eigendom (14): hoe gaat dit worden vastgesteld (definitie van eigendom)? En: is nagedacht of dit uitvoerbaar is? Wanneer de in de kaart geprojecteerde 77 hectare ingevuld zouden worden, betekent dit een investering voor lokale Baarnaars van per huishouden €2.700, dit lijkt veel. 6. Bij twee uitgangspunten wordt geschreven dat aan bepaalde projecten de voorkeur wordt gegeven boven andere projecten (zonneweides met andere vorm van duurzame opwek/opslag, aan natuurverbetering bijdragen versus dat niet doen) (4 en 8). Dit zijn selectiecriteria, en niet uitgangspunten om überhaupt in aanmerking te komen. Daarnaast

suggereert het een beleid waarbij uit een veelheid van voorgestelde projecten bepaalde projecten wél gekozen worden en andere niet. De realiteit in Baarn is een groot tekort aan projecten, dus dit klinkt niet reëel. Bovendien zetten de relatieve in plaats van absolute criteria een rem op het voorbereiden van projecten omdat initiatiefnemers niet graag veel moeite doen c.q. kosten maken onder onzekerheid over hoe de gemeente gaat beschikken. 7. Wat is de reden dat overdracht van eigendom van de zonneweide alleen mag met toestemming van de gemeente (16)? Immers, de schone stroomproductie, het aanzicht, de aard en de ecologie van het zonneveld veranderen niet door overdracht, dus is de vraag welk belang met deze eis gediend wordt. 8. Waarom gaat de gemeente toetsen of een project financieel, juridisch en technisch uitvoerbaar is (18)? De geldverstrekkers doen dit al. 9. Uit de aanvullende voorwaarden (oranje): waarom wordt geëist dat een deel van de opbrengsten ingezet wordt voor natuurverbetering (10)? Is het niet genoeg dat is aangetoond dat het project meerwaarde creëert voor de natuur? NB: het gaat hier om het verschil tussen investeringen en opbrengsten. Voor een project zal extra geïnvesteerd moeten worden om meerwaarde te creëren voor de natuur op de locatie. In een NNN gebied lijkt ons dat een logische eis.

Maar wanneer dan bovendien een deel van de opbrengsten óók nog ingezet moet worden voor natuurverbetering wordt het lastig of bijna onmogelijk om goede projecten te ontwerpen. 10. Ook de laatste aanvullende eis (19) is erg zwaar: behalve meerwaarde voor de natuur tijdens de periode van aanwezigheid van de zonnepanelen en elektriciteitsproductie wordt nu ook nog geëist dat het perceel nadat alles weggehaald is in een “verbeterde staat” wordt opgeleverd. Wat wordt daarmee concreet bedoeld? En waarom is gelijke staat niet genoeg? Wij zijn graag bereid verder met de gemeente mee te denken over het formuleren van een goede set uitgangspunten. , namens Baarnse Klimaat Alliantie EnergiekBaarn