F 210318 Evaluatie afschaffing Huishoudelijke hulp toeslag (250104)

inlichtingen bij

Hans Oosterveld

doorkiesnummer uw kenmerk ons kenmerk

datum portefeuillehouder(s) onderwerp

237337 / 250104

Aan de raadsleden en steunfractieleden van de gemeente Baarn

18 maart 2021 Wethouder Van Roshum Evaluatie afschaffing Huishoudelijke hulp toeslag

Geachte leden van de raad en steunfractieleden, Op 18 december 2019 heeft de Raad een motie aangenomen waarin het college wordt opgeroepen: •

•

•

om uiterlijk januari 2021 een evaluatie aan te bieden aan de raad over de wijziging van de HHT-regeling voor mantelzorgers als algemene voorziening naar een maatwerkvoorziening HH voor mantelzorgers, en bij die evaluatie de volgende punten te betrekken: hoe vaak is er in 2020 een beroep gedaan door mantelzorgers op de maatwerkvoorziening HH. Hoeveel beschikkingen zijn er afgegeven en hoeveel aanvragen zijn er afgewezen? Wat bedroegen in 2020 de kosten voor deze maatwerkvoorziening. Waarin meegenomen zowel de daadwerkelijke kosten voor de uren geboden HH, als de kosten (uren) die gemoeid zijn met de indicatiestelling; voor deze evaluatie een uitvraag onder een representatieve groep bij het Steunpunt Mantelzorg bekend zijnde mantelzorgers te doen naar hun ervaringen met de maatwerkvoorziening HH; bij de voorbereiding van deze uitvraag én bij de evaluatie zelf het Steunpunt Mantelzorg te betrekken alsmede de Brede Adviesraad Sociaal Domein.

Met ingang van 1 januari 2020 is de huishoudelijke hulp toelage (HHT) voor mantelzorgers afgeschaft. Vanaf die datum kan er een aanvraag worden ingediend voor een maatwerkvoorziening. In de afgelopen maanden is deze omzetting geëvalueerd en hebben de gebruikers van de HHT een enquête ingevuld. Het steunpunt mantelzorg heeft 50 personen geselecteerd van de in totaal 75 die in 2019 een HHT ontvingen. Er zijn enquêtes gestuurd naar twee verschillende groepen. Te weten: • naar diegenen die een maatwerkvoorziening hebben gekregen • naar diegenen die geen maatwerkvoorziening hebben gekregen In 2020 zijn er 14 toekenningsbeschikkingen geweest en één is er afgewezen. Van die 14 zijn er 8 die voorheen een HHT ontvingen en zijn er 6 nieuwen.

1

Geslaagde overgang Uit de evaluatie blijkt dat er slechts een klein deel is van de mensen die uiteindelijk geen vervanging heeft gekregen bij de overgang naar een maatwerkvoorziening. Het overgrote merendeel is overgegaan naar de maatwerkvoorziening en van de mensen die niet zijn overgegaan hebben de mensen meestal een andere manier gevonden om hun huishouden zelf te regelen. Tussen wal en schip? De bredere vraag van de belasting van mantelzorgers en hoe wij hiermee om moeten gaan blijft open. Meer contact tussen het zorgloket en het steunpunt mantelzorg kan ervoor zorgen dat wanneer zorg echt nodig is er meteen een doorverwijzing kan komen. Hiervoor adviseren wij een warme overdracht tussen het Steunpunt Mantelzorg en het zorgloket. Warme overdracht vanuit het Steunpunt Mantelzorgers. Voor de mensen die nu niet een beroep kunnen doen op de HHT regeling, maar deze eigenlijk wel nodig hebben, is het mogelijk om een uitvraag hiernaar te doen door het Steunpunt Mantelzorg. Zij kunnen in gesprek met mantelzorgers de indicatie en doorverwijzing geven aan het zorgloket voor een maatwerkvoorziening. Net zoals nu al wordt gedaan met doorverwijzingen vanuit het Lokaal team hoeft dan niet nog een keer de indicatiestelling te worden gedaan, maar wordt het advies van het Steunpunt overgenomen. Cliënten met maatwerkvoorziening Respons was 18 van de 29.

Van de geënquêteerden gaf 80% aan dat de overgang soepel is verlopen. 5% (1) gaf aan dat dit niet soepel is verlopen. Rest was neutraal. Iedereen is nu tevreden met de geleverde HH en heeft geen behoefte nog iets door te geven. Cliënten zonder maatwerkvoorziening Respons 14 van de 21. Iedereen gaf aan dat de HHT nodig was. De helft heeft n.a.v. dit bericht contact opgenomen met PIT Baarn. Vijf mensen gaven aan niet goed geholpen te zijn naar het vinden van alternatieven. 2 personen hebben een WMO voorziening aangevraagd waarvan er één is toegekend. Eind 2020 heeft iedereen een oplossing/alternatief gevonden. De bevindingen en conclusies zijn besproken met Marianne Bosch (mantelzorgconsulent) en zij onderschrijft de uitkomsten van de enquête. Adviesraad Sociaal Domein Baarn (ASDB). Voor de evaluatie was het van groot belang de ASDB te betrekken bij de uitkomsten van de enquête en op 23-2-2021 heeft er een gesprek plaatsgevonden met drie leden van de ASDB. De ASDB heeft vanuit haar netwerk een andere beleving dan uit de enquête naar voren komt. Voor 2020 kon snel worden ingesprongen op de ondersteuning van mantelzorgers, waardoor overbelasting kon worden voorkomen. Het was een laagdrempelige voorziening. Vanaf 1-1-2020 is snelle ondersteuning niet meer het uitgangspunt. Het duurt tijden voordat er een indicatie is.

Ter voorkoming dat mantelzorgers afhaken adviseert de ASDB snel te handelen en maatwerk te leveren. In het gesprek met de ASDB hebben we gesproken over een oplossing in de vorm van een tijdelijke indicering, waardoor direct kan worden ingesprongen op een acute situatie. Dit sluit het beste aan

2

bij de werkwijze van voor 2020. Achteraf kan beoordeeld worden op basis van de indicatie of e.e.a. moet worden aangepast. Dit advies nemen wij mee in het gesprek met het steunpunt mantelzorg. De uitkomsten van de enquêtes en de adviezen van de ASBD worden besproken met het steunpunt mantelzorg. Het doel is het proces zo in te richten dat op een snelle en adequate manier mantelzorg kan worden ingezet met een tijdelijke indicering, in afwachting van een definitieve. Kosten: Een vraag van de raad was aan te geven wat de kosten zijn geweest van het afhandelen van de aanvragen maatwerkvoorziening. Een voorlopige inschatting ziet er als volgt uit: Uitgaande van een indicatie van 1,5 uur per week zijn de kosten : 1,5 uur x 28,59= € 42,59 per week x 52 = € 2.230,02 per jaar. Bij 14 toekenningen gaat het in totaal om € 31.220 (€ 2.230 x 14) aan kosten voor deze voorziening. Een Wmo-consulent heeft vanaf melding t/m afhandeling ongeveer 5 uur nodig om de aanvraag af te handelen. Bij een tarief van € 60,- per uur is dit een overheadpost van (5 x € 60 x 15) € 4.200. Aanpak/uitvoering: Op korte termijn in overleg treden met het steunpunt mantelzorg en het zorgloket waarin we het volgende willen realiseren: • de mogelijkheid bespreken om een voorlopige indicatie af te geven waardoor de maatwerkvoorziening per direct kan worden opgestart.

• het registreren van alle aanvragen, zodat we een goed beeld krijgen hoeveel aanvragen zijn ingediend en wat de afhandeling daarvan is.

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Baarn,

drs. C.E. Creveld gemeentesecretaris

M.A. Röell burgemeester

Bijlagen: Uitkomsten van de enquêtes. Reactie van de Adviesraad Sociaal Domein Baarn

3

December 2020 Vragenlijst per post verstuurd naar 9 cliënten en per mail naar 19 cliënten die gebruik maken van de huishoudelijke dienst als maatwerkvoorziening. Response was 19 van de 28. Marianne Bosch Mantelzorg consulente van Welzijn Baarn

`

Antwoord is anders:

Januari 2021 Vragenlijst per mail verzonden naar 21 cliënten die gebruik maakten van de huishoudelijke hulp voor mantelzorgers. Deze regeling is per 1 januari 2020 gestopt. Response was 14 van de 21. Marianne Bosch Mantelzorg consulente van Welzijn Baarn

Uitslag enquête Januari 2021

Einde HHT –cliënten zonder maatwerkvoorziening

Mantelzorg Welzijn Baarn Marianne Bosch

2

3

4

5

Betreft Regeling HHT voor ondersteuning van mantelzorgers met huishoudelijke hulp Verslag online overleg tussen gemeente Baarn en de ASDB d.d. 23.2.2021 Aanwezig: Gemeente Baarn: Marjon Dankaart en Hans Oosterveld ASDB: Joke den Toom, Toos Verschuur en Conny van Gelder Aanleiding voor het overleg was het verzoek van de gemeenteraad om bij de te houden enquête en evaluatie over de gevolgen van de gewijzigde regeling HHT ook de Adviesraad Sociaal Domein Baarn (ASDB) te betrekken. Belangrijkste wijziging in de regeling: Voor 2020 was er sprake van een algemene voorziening HHT voor mantelzorgers. Daarbij werd geen indicatie gesteld. Het was een tijdelijke regeling die snel toegekend kon worden. Vanaf 2020 is er sprake van een maatwerkvoorziening waar wel een indicatie nodig is. Met tot gevolg dat de toekenning van de hulp weken kan gaan duren. Vanuit de gemeente is de ASDB gevraagd mee te denken over: 1. Ervaringen vanuit ons netwerk. 2. De aanbevelingen uit de enquête Algemeen Over de ervaringen vanuit ons netwerk kunnen we kort zijn: het was te kort dag om daar op de ons gebruikelijke wijze onderzoek naar te doen. Namelijk, pas één dag van te voren werd duidelijk dat we achter in het proces aansloten. We ontvingen toen ook pas de resultaten uit de enquête en de conclusies van de beleidsmedewerker.

Door omstandigheden bij zowel de gemeente als de adviesraad bleek de communicatie over een en ander langs elkaar heen te zijn gelopen. Doelstelling van de regeling voor 2020 Voor 2020 was ondersteuning van mantelzorgers een belangrijk gegeven. Juist het snel kunnen helpen bij het huishouden werd als een belangrijk onderdeel gezien om overbelasting te voorkomen. Op deze wijze kon er voor gezorgd worden dat mantelzorgers de zorg voor hun zieke familielid langer konden vol houden. Preventief en laag drempeligheid was toen het uitgangspunt. Maar het was ook een kosten baten plaatje. Door mantelzorgers langer op de been te houden was er uiteindelijk ook minder zorg nodig door professionals. HHT vanaf 2020 Met de ingang van de nieuwe regeling, gericht op maatwerk, lijkt een snelle ondersteuning van mantelzorgers niet meer HET uitgangsput te zijn. Vanaf 1 januari 2020 is het een extra taak voor de mantelzorger om een aanvraag te doen voor HHT. Dit is bureaucratisch ingericht en het duurt weken/maanden voordat je weet wat de beslissing van het college is. Het komt dan boven op de extra belasting die er al is als je mantelzorger bent. Alleen al door deze rompslomp lijken mantelzorgers af te haken. Ze hebben gewoon niet de energie om daar ook nog eens aan te gaan beginnen. Hoe voorkom je dat mantelzorgers helemaal afhaken, hoe blijft het behapbaar voor ze.

Voor de ASDB is daar maar één antwoord op mogelijk. Zorg dat via maatwerk, ter ondersteuning van mantelzorgers, direct actie ondernomen kan worden! Zorg dat het goede van de oude regeling weer mogelijk wordt, op welke werkwijze dan ook. Het doel moet vooral gericht zijn op het wegnemen van belemmerende regels.

Enquêtes Deel 1 (Hans, in totaal 28 personen) o

o o

o o

Het loket Zorg en Welzijn zegt dat er 10 aanvragen zijn geweest voor ondersteuning in 2020. Daarvan hebben 6 cliënten een Wmo-maatwerkvoorziening gekregen. Daarnaast zijn er nog 8 cliënten vanuit de oude regeling overgeheveld naar de maatwerkvoorziening. De enquête die betrekking heeft op deze groep: aangezien het om een zeer kleine groep gaat (N=10) is er o.i. weinig te concluderen uit de enquête. Wij vragen ons af hoe het kan dat deze groep zo klein is? Wat kun je concluderen uit de info die wordt gegeven? Bijvoorbeeld: het steunpunt fungeert blijkbaar als ‘poortwachter’ en verwijst cliënten naar particuliere hulp en/of geeft tips voor hun netwerk. Onduidelijk is welke criteria gehanteerd worden voor wel/niet toekenning. Tijdens het gesprek werd duidelijk dat de instellingen niet hebben bijgehouden hoeveel cliënten om advies vragen en hoeveel aanvragen er worden afgewezen. Dat zou een helderder zicht geven op de geringe omvang van het cliëntenaantal. Ook bleek tijdens het gesprek dat cliënten die acute HHT nodig hadden, eerst door een langdurige indicatieperiode moesten waardoor ze in de kou achter bleven. Ook hier zijn geen getallen en ‘tevredenheids’ gegevens. Hier is zoals in het gesprek naar voren kwam, een tijdelijke indicering nodig en een flexibelere manier van werken. Het bevreemd ons dat het Steunpunt niet eerder heeft ingegrepen.

Deel 2 de evaluatie van de verstuurde enquêtes (besproken met het steunpunt Mantelzorg en het zorgloket) Hoezo geslaagde overgang? Vanuit 2019 - Van plusminus 45 (aantal in 2019 opgevraagd bij gemeente) maar 8 een maatwerkvoorziening - De overige 37, moesten die het zelf opknappen Nieuw - Klein deel die uiteindelijk geen vervanging heeft gekregen? - Als je kijkt naar de 6 van de 10 maatwerk de overige hebben er zelf voor moeten zorgen - Hoezo maar 10 aanmeldingen ten opzichte van 45 in 2019? Zijn de andere allemaal afgehaakt? Tussen wal en schip - Inderdaad de vraag over de belasting van de doelgroep en of ze de verzorging door overbelasting hebben moeten opgeven blijft open! Hoezo, is maatwerk een regeling die gericht is op preventie en zo lang mogelijk hulp thuis te kunnen bieden? - We zijn nu ruim één jaar verder en dan praten we pas over een warme overdracht tussen het Steunpunt Mantelzorg en het zorgloket. - Pas nu wordt aangegeven/geadviseerd dat er meer contact moet komen tussen het zorgloket en het Steunpunt Mantelzorg om te zorgen dat daar waar echt zorg nodig is er meteen een doorverwijzing kan komen. Hoe kan het dat er niet eerder aan de bel is getrokken? In een tijdelijke situatie waar ondersteuning van groot belang is om een mantelzorger op de been te houden moeten geen procedures of geld een rol kunnen spelen!

Waar wordt in de conclusies niet over gesproken? Uitkomsten enquête januari 2020 (response 14 van de 21) 100% HHT echt nodig 29% hoe moet het nu verder 21% dan moet ik het zelf weer gaan doen 14% een andere reactie wat dat dan ook mag zijn 50% contact opgenomen met Pit waarom de andere helft niet? 35% niet goed geïnformeerd 51% moet in een moeilijke situatie zelf op zoek naar alternatieven 23% spreekt ongenoegen uit over het beëindigen van de regeling 36% geen hulp aangevraagd bij het WMO loket 47% moet zelf weer aan de slag (9% Krijgt Wmo / 36% particulier) Bovenstaande resultaten zijn toch echt niet positief te noemen Vragen en adviezen  Zorg voor een snelle korte aanvraag route, maak het ook echt op maat en flexibel waarin je kunt verantwoorden waarom je dit hebt ingezet in plaats van dat je de juiste route hebt gevolgd. Ga uit van de deskundigheid van je medewerkers. Bijvoorbeeld de mantelzorg medewerker.  Verwijs mantelzorgers niet door naar allerlei andere mogelijkheden maar pak je eigen verantwoordelijkheid als gemeente. Ontzorg de mantelzorger door te bemiddelen. Maak duidelijk wat de criteria zijn om in aanmerking te komen voor HHT en realiseer je dat de mantelzorger in een heel moeilijke periode zit waarin deze ook nog eens de taken waarneemt die anders door (dure) professionals gedaan moeten worden. Koester ze en zorg er voor dat overbelasting wordt voor komen.

 Registreer alle aanvragen.  Onderzoek hoe het is vergaan met de mensen die niet geholpen zijn?  Zorg op korte termijn voor een geslaagde warme overdracht waarvan in onze ogen al begin 2020 sprake had moeten zijn.  Onduidelijk blijft hoe het beeld van de hulp er op dit moment uit ziet. Graag worden wij op de hoogte gehouden van de stappen die er gezet gaan worden om de situatie voor mantelzorgers te verbeteren. Tot slot; zouden we graag info ontvangen over de in de nota ‘Baarn Vitaal’ genoemde beleidsontwikkeling Mantelzorg die Q1/Q2 zal starten.