Een tegen Eenzaamheid - 2021- interactief

34

Ideeën die nog op de plank liggen: •

Groentuintjes

•

UP

•

Gouden Dans

•

Oud geleerd jong gedaan

•

Buurtkamers

•

Winkel van de ontmoeting

•

75+ mailing - huisbezoeken inventarisatie waar ligt de behoefte? Mailing ligt klaar

•

Trainingen

•

Wijkwerken inspelen op eenzaamheid 35

Toekomst kijken 2022 Het project Een tegen Eenzaamheid Baarn loopt af per 1 februari 2022. Wij hebben al een jaar kunnen verlengen waar wij de gelden vanuit VWS niet volledig hadden ingezet. Door de vrijgekomen Corona gelden is er de mogelijkheid om de projectleidersrol, die Krista bekleed, nog een jaar door te laten lopen. Want hoe enthousiast wij ook zijn, hoe enthousiast samenwerkingspartijen, ondernemers, professionals, organisaties en iedereen ook is om het thema op te pakken, je krijgt het bijna niet voor elkaar als er niet een kartrekker, ambassadeur of projectleider betrokken blijft. Er moet iemand zijn die blijvend het thema onder de aandacht brengt, krijgt en onderhoudt. Als projectleider is het belangrijk om partijen in Baarn scherp te houden. Ook het op de kaart blijven houden van het thema met laagdrempelige positieve campagnes, het zichtbaar zijn en blijven is uitermate belangrijk om alle winkeliers ondernemers en maatschappelijke organisaties te blijven inspireren. Dit is een rol die binnen het werkveld van Welzijn Baarn (en straks Pit Baarn) niet volledig past.

Welzijn Baarn past het uitstekend om de opvolging te doen van vragen die binnenkomen via het Signaalpunt, de oren en ogen in de wijken te zijn om eenzaamheid te signaleren, het contact te leggen met de doelgroepen, verbindingen te leggen met de samenwerkingspartners in het sociale en maatschappelijk veld en netwerk, activiteiten in De Leuning te organiseren en in te spelen op sociale hulpvragen als het gaat om eenzaamheid. Welzijn Baarn heeft aangegeven dat zij de huidige uren als inzet van Marloes willen continueren, dat is fantastisch! Binnen het werkveld van Welzijn kan er veel worden gedaan als het gaat om een hulpvraag, in de preventie, in het signaleren, het trainen van vrijwilligers, de 1 op 1 gesprekken, het onderzoeken en eventueel uitvoeren van de 75+ gesprekken als het vinden van een goede dagbesteding. Welzijn Baarn heeft een grote sociale functie en is spin in het sociale web. Ook zijn welzijnswerkers verbindend in vele doelgroepen als mantelzorgers, ouderen, vrijwilligers, maatjes, mensen met een lage SES (Sociaal Economische Status), jongeren en zijn zij de ogen en oren in de wijken. Marloes kan binnen dit veld zorgen voor de verbinding tussen de verschillende collega’s en functies. In deze samenwerking is het eenzaamheidsproject in Baarn goed gekaderd in zowel het contact met doelgroepen als het netwerk daaromheen met de ondernemers.

Het continueren van deze constructie waarborgt dat het eenzaamheidsthema geen eigenaarschap meer kent en het min of meer verwaterd. Het moet een project en thema blijven waar je niet omheen wil en kan. Steeds meer verbindingen en mogelijkheden om eenzaamheid terug te dringen. Eenzaamheid en het omkijken naar elkaar is geen thema die je in 2 jaar oplost of terugdringt. Daar zijn jaren voor nodig en het is geweldig dat wij in Baarn die kans krijgen. In de loop der jaren zullen er steeds meer ouderen in Baarn leven. Ook hebben wij nu nog geen idee hoe de inwoners uit deze Corona tijd komen. Het is juist nu belangrijk om naar mensen te blijven omkijken! 36

Toekomstmuziek In het preventie akkoord Baarn en in het thema Positieve Gezondheid staat het metaal welbevinden en een sociale en fijne leefomgeving centraal. Het zou een goed streven zijn als dit project steeds meer wordt opgenomen in de grote kapstok van de Positieve Gezondheid. Ook om het thema positieve gezondheid onder de inwoners onder de aandacht te brengen, plannen in uitvoering te brengen, mensen te inspireren om gezonder te leven zijn verbindingen en schakels nodig. Er zou op maat gekeken kunnen worden waar de behoeften liggen van de inwoners, ondernemers en organisaties. De ene ondernemer of inwoner heeft meer te maken met eenzaamheid dan de ander. Terwijl juist bij de ander meer het meedoen kader telt. Het zou heel mooi zijn als wij het project Een tegen Eenzaamheid hierin kunnen laten meebewegen. Laten wij 2022 gebruiken om naar de mogelijkheden te kijken hoe wij hier op een creatieve, duurzame en waardevolle manier mee om kunnen gaan.

Bekijk hier het Lokaal Preventie Akkoord die op basis van de positieve gezondheid is gemaakt. 37

Welzijn op Recept is in hoge mate ook een vorm van integrale zorg. Integrale zorg is een andere manier van organiseren waarbij de patiënt/ inwoner en zijn hele leven centraal staat. Voor Welzijn op Recept betekent dit dat zorg en welzijn nauw met elkaar samenwerken om samen de juiste zorg te kunnen leveren. Dit zou perfect aansluiten in het integrale toegang concept wat vanaf januari 2022 wordt ingevoerd. Met het Landelijk kennisnetwerk Welzijn op Recept ondersteunen en adviseren we huisartsen, andere eerstelijns zorgverleners, welzijnswerkers, sociaal werkers, beleidsambtenaren en gemeenten om Welzijn op Recept goed toe te passen. Het landelijke kennisnetwerk is opgericht om kennis te delen, een bijdrage te leveren aan de implementatie van Welzijn op Recept in alle Nederlandse gemeenten en voor ondersteuning van betrokken partijen.

38

Kijk op de site van Welzijn op recept voor meer informatie.

De onlangs verschenen publicatie van Movisie, ‘In gesprek over eenzaamheid’, geschreven als handboek voor een door Movisie aangeboden training, is een mooie opstap naar zo’n instrument. Behalve een ontwikkelbehoefte liggen hier ook onderzoeksvragen. Want als er instrumenten ontwikkeld zijn, willen we ook weten of die doen wat we ermee beogen: leiden ze tot betere gesprekken en leiden die gesprekken tot vermindering van eenzaamheid? Eenzaamheid is een lastig onderwerp om over te praten. Er rust een taboe op. Dat geldt voor mensen die zich eenzaam voelen maar ook voor mensen die bij anderen eenzaamheid zien. Door eenzaamheid niet te bespreken kan de eenzaamheid juist worden versterkt. Ik denk dat

mensen er uiteindelijk wel over willen praten en dat het bevrijdend kan werken. De manier waarop je echter met een ander in gesprek gaat over zijn of haar eenzaamheid is cruciaal.’ Mensen vinden het vaak lastig om een pijnlijk onderwerp aan te snijden op een niet beladen manier. Met deze materialen bieden we daarom handvatten om eenzaamheid vanuit een rustige en open houding bespreekbaar te maken. Hierbij hebben we aandacht voor de ‘reparatiereflex’. Dat betekent dat we vervelende gevoelens het liefste uit de weg willen gaan, snel willen wegnemen of oplossen. Wij bieden een routekaart met tools om hiermee om te gaan.

Zie en waardeer kleine stapjes. Verwacht niets. Leg niets op.

Neem een rustige, open luisterhouding aan. Negeer schroom en weerstand niet.

In gesprek over ee

4 Komen er wense n en ideeën op?

nzaamheid

3 Een gesprek van waarde

Nijmegen

Welzijn op recept

Eenzaamheid is een subjectieve ervaring. Verschillende signalen kunnen leiden tot het vermoeden dat iemand eenzaam is maar of iemand zich echt eenzaam voelt, daar kom je alleen achter door met de persoon in kwestie in gesprek te gaan. Zo’n gesprek op een goede manier voeren is om allerlei redenen niet gemakkelijk, noch voor de persoon zelf, noch voor degene die vermoedt dat hij of zij eenzaam is. Er bestaat grote behoefte aan goede instrumenten – bijvoorbeeld een handleiding, richtlijn, protocol of online omgeving – die professionals en vrijwilligers bij een vermoeden van eenzaamheid kunnen helpen om een goed gesprek te voeren over wat er aan de hand is en wat iemands behoeften en voorkeuren zijn. Ervaart iemand inderdaad een probleem en, zo ja, is dat eenzaamheid of spelen er (ook) andere problemen? En als eenzaamheid een rol speelt, hoe dan precies en wat kan en wil iemand eraan doen? Wij willen graag onderzoeken waar in Baarn de behoefte ligt en het zou mooi zijn als wij hier een op maat Baarns concept voor kunnen ontwikkelen, indien die behoefte er is.

1 Essentiële basishouding

laats Sociaal Domein

Om het thema beter in te bedden en te verduurzamen lijkt het ons goed om wat tips en ideeën mee te geven aan Pit Baarn (Welzijn Baarn) om mee aan de gang te kunnen gaan. Stuk voor stuk ideeën die op inhoud doorgevoerd kunenn worden in het sociale werkveld.

Training en begeleiding proffesionals & vrijwilligers

© 2020 Movisie en Werkp

Tips en adviezen

Let op twinkeling in de ogen. Stoom niet door naar de oplossing. Anders terug naar Start.

Stel je open en verwonder. Oordeel niet. Je hoeft het niet op te lossen.

2 Speelt eenzaamh eid? En zo ja, hoe dan?

Het doel is uiteindelijk dat aanhoudende gevoelens van eenzaamheid worden gesignaleerd en dat er met aandacht over gesproken wordt. Door samen zicht te krijgen op wat oorzaken zijn van eenzaamheid, krijg je ook meer zicht op wat iemand een stap verder kan helpen. Bij de één kunnen het sociale vaardigheden zijn, de ander kan bijvoorbeeld zingeving missen. Daarnaast gaan we ook in op wat voor de ander van waarde en betekenis is in zijn of haar leven. Iemand kan bijvoorbeeld weer herinnerd worden aan een oude hobby of een dierbare vriendschap die is verwaterd en die hij of zij nieuw leven zou willen inblazen. Of er kunnen verlies- of rouwervaringen spelen die tijd en aandacht vragen.’ Professionals en vrijwilligers die geen tijd hebben voor een training waarbij je gebruik kunt maken van deze materialen, maar wel een idee willen vormen over hoe je het gesprek aangaat, kunnen de routekaart In gesprek over eenzaamheid gebruiken. De routekaart is onderdeel van de training In gesprek over eenzaamheid, maar kan ook afzonderlijk worden gebruikt.

Kijk naar wat goed ging. Kruip niet in je schulp bij kritiek.

5 Terugblik

Bekijk het hele handboek

.

Op de site van Movisie vi nd je nog veel meer informatie over o.a. integraal werken en eenz aamheid. 39

Verder uitbouwen van de inspiratietafels Het zou heel mooi zijn als er inspiratietafels kunnen worden georganiseerd per persona en met de leden van de coalitie die met deze persona te maken (kunnen) hebben. Samen onderzoekt men welke signalen ze ontvangen, waar ze deze inwoners treffen en welke interventies er voor hem/haar zijn. Zijn deze interventies ook bereikbaar/ voor handen of kan dit verbeterd worden? Zijn deze interventies er nog niet in Baarn, hoe kunnen we deze dan creëren? Op deze manier hopen we de coalitie nog meer te betrekken en een belangrijke rol te geven. De netwerken die hieruit ontstaan, kunnen langere tijd doorlopen door het samen opzetten en invulling geven van de interventies. De coalitie breidt zich nog steeds uit en de bewustwording bij de ondernemers, organisaties en verenigingen groeit. Daarbij wordt het voor de leden van de coalitie veel meer vanzelfsprekend en tastbaarder omdat het om doelgroepen gaat die hun klanten, doelgroep is.

Persona voor GGZ Wij zijn benaderd door Marion vd Bliek; zij is regionaal projectleider sociale basisinfrastructuur in de regio Amersfoort. Met haar gaan we in gesprek over wat er nog ontbreekt voor mensen met een GGZ achtergrond/ beschermd wonen etc. Wij kunnen hiermee een mooie vertaalslag maken, d.w.z input kunnen leveren met het oog op versterken van die sbi.

40

Training doelgroep; hoe om te gaan met... Het zou heel mooi zijn als er een training of cursus opgezet kan worden waar mensen (volwassenen) leren hoe ze om kunnen gaan met deze gevoelens van eenzaamheid. Voor hen is er nu in Baarn geen SOVA training, wel een assertiviteitstraining, maar dat spreekt deze doelgroep niet echt aan. Daarbij zal het sowieso lastig zijn om ‘zomaar’ aan te sluiten bij een fysieke groep als je sociale vaardigheden even te wensen over laten. Onze wens ligt er nog steeds om samen te gaan werken met de (online)training van Eva Geelen van bureau ‘Over ons’.

30-er met Downsyndroom. Woont in kleinschalige woonvoorziening.

Erg eenzaam Hoe kunnen we nog beter de inwoner vinden die zich eenzaam voelt? En met name de eenzame mensen die heel erg eenzaam zijn. Hoe bereiken we deze nu en hoe bereiken we hen die we nog niet weten te vinden? Nog meer inspelen op de signalen en niet op het woord ‘eenzaamheid’.

Ervaringsdeskundigen Het zou mooi zijn als Pit Baarn ervaringsdeskundigen kan vinden die willen meedenken over wat passend is/kan zijn, misschien als vrijwilliger anderen willen helpen. Hun verhalen kunnen anderen inspireren om iets te doen aan hun eigen situatie.

“Ik werk in de horeca en ga iedere dag met plezier werken. Als ik thuis kom, eet ik samen met mijn huisgenoten en begeleiders. Mijn ouders wonen ver weg en mijn broer komt 1 keer in de week koffie drinken. Ik ben soms boos omdat ik me verveel, dan zit ik alleen in mijn kamer op mijn bed. Ik heb dan geen zin om gezellig in de huiskamer te zitten. Ik wil graag ontdekken wat er nog meer voor leuke dingen te doen zijn, maar ik heb daar wel iemand bij nodig die me helpt.”

Behoefte aan: • een maatje die oprecht betrokken en geïnteresseerd is en die een deel van het leven samen op wil lopen. Iemand die er speciaal voor mij is.

41

Artikel De opgave Dat we als maatschappij voor een opgave staan als het gaat om eenzaamheid – onder ouderen en andere, kwetsbare groepen, ook op jongere leeftijd – lijdt geen twijfel. De komst van COVID-19 heeft, voor iedereen voelbaar, de urgentie van die opgave verhoogd. De stijgende cijfers in de onderzoeken van vooral de emotionele eenzaamheid die nu zichtbaar wordt, is een reden temeer om de lokale initiatieven ter bestrijding van eenzaamheid te intensiveren en met name te richten op de kwaliteit van de sociale contacten. Ook andere kwetsbare groepen dan ouderen zullen daarbij betrokken moeten worden. Om beter zicht te krijgen op de aard van de opgave en de wijze waarop we ermee om kunnen gaan, zijn onderzoek en ontwikkeling van groot belang. We verwijzen je in dit verband graag naar het briefadvies over de ‘O&O-agenda’ voor de lange termijn. Op de korte termijn is het belangrijk om te blijven investeren in de ontwikkeling van effectieve interventies tegen eenzaamheid. Daarnaast is het zaak om op lokaal niveau de 42

activiteiten ter bestrijding van eenzaamheid in kaart te brengen en, met de mensen die erbij betrokken zijn, inclusief de doelgroep, zo goed mogelijk te evalueren. Dit geheel in overeenstemming met een van de ‘vijf pijlers’ van de lokale aanpak van het actieprogramma Eén tegen eenzaamheid: monitoring en evaluatie. Gemeenten zetten vaak in op ontmoetingsactiviteiten. Volgens Gierveld denken ze daarbij te optimistisch. Het bijeenbrengen van mensen, zodat ze elkaar gaan helpen waardoor eenzaamheid vermindert, heeft minder effect dan vaak gehoopt. Wat werkt dan wel? Uit recent eigen onderzoek kan Gierveld het volgende onderbouwen met cijfers en – dus – aanraden: ervoor zorgen dat bij alleenwonende, kwetsbare mensen zonder dagelijks contact met iemand uit het persoonlijk netwerk, toch elke dag, op een vast tijdstip, iemand even een ‘hoofd om de deur steekt’ met de

vraag: hoe was je dag? Dat kan bijvoorbeeld door een vrijwilliger of iemand die in de buurt woont. Zo’n vast contactmoment, zo blijkt uit Giervelds onderzoek data, zorgt er daadwerkelijk voor dat mensen minder eenzaam zijn. Duidelijk is geworden dat mensen die meer mentale veerkracht hebben, meer oplossingen vinden en minder eenzaam zijn. Ze kunnen die veerkracht ontwikkelen door nieuwe activiteiten en door actief te zijn in creatieve gemeenschappen zoals een theaterproject of een historische erfgoedvereniging. Daardoor leren ze andere en nieuwe vaardigheden, die ze ook kunnen toepassen in hun eigen leven. Van Campen wijst erop dat veel beleid er vooral op gericht is om mensen te helpen met hulpmiddelen. Maar ook het versterken van de creativiteit van mensen kan helpen om eenzaamheid te voorkomen of tegen te gaan. Dit werkt vooral doordat mensen op die manier meer regie ervaren over hun leven.

1e generatie migrant “Ik kwam naar Nederland in de jaren ’70 met het idee om geld te verdienen en daarna terug naar Turkije te gaan en daar een huis te kopen. Het is anders gelopen… Ik spreek een klein beetje Nederlands en heb weinig financiële middelen. Mijn vrouw en ik zijn veel samen thuis, soms maken we een kleine wandeling in de buurt. We spreken weinig mensen en hebben een klein netwerk. De kinderen zijn het huis uit en druk met hun gezinnen.”

Behoefte aan: • Begrijpen en begrepen worden • Hulpverlening en informatie omtrent financiën, zorg etc • Ontmoeting

43

.. en nu weer verder... Dat eenzaamheid niet op te lossen is in 2 jaar was bekend. Als wij een tool hadden kunnen vinden hadden wij dat zeker niet nagelaten. In de afgelopen 2 jaar hebben wij een basis gelegd om het thema eenzaamheid op de kaart zetten, bewustwording creëren bij professionals, inwoners, ondernemers, heel Baarn om op wat voor een manier dan ook een zaadje te planten om naar elkaar om te kijken. Wij hebben mensen geïnspireerd, gemotiveerd, betrokken, adviezen gegeven, geluisterd. Wij hebben alles gedaan wat wij bedachten, wat in

Meer informatie? Krista Peeters Projectleider Een tegen Eenzaamheid 06 27438395 Email: contact@eenzaamheidbaarn.nl

ons macht lag gedaan. Dat het thema op de kaart heeft gestaan, blijkt wel uit deze evaluatie. Een basis is gelegd maar dat wij er nog niet zijn is duidelijk. Er kan nog veel meer gedaan worden, eenzaamheid ligt aan veel sociale thema’s ten grondslag. Om het nu niet in te laten zakken en actueel te houden gaan wij door. Marloes dichtbij de doelgroep en collega’s, als spin in het sociale veld. Ondertussen blijft Krista het thema onder de aandacht brengen bij de ondernemers, blijft verbanden leggen en mensen aanhaken. En gaan wij dit jaar nadenken en een mogelijk bedenken om een combinatie te vinden met de positieve gezondheid. Blijf ons volgen op de onze sociale media of op onze site. Wij hopen je te hebben geïnspireerd met deze tool om ook bij jou het zaadje te planten voor het thema eenzaamheid en het omkijken naar elkaar. Want zeg jij wel eens gedag tegen een vreemde?

Design Ontwerp & realisatie: Krista Peeters Concepts & Design Teksten & redactie: Marloes Luijken, Joyce van Rennes, Krista Peeters Illustraties: Hilde Kokshoorn Beeldmateriaal: eigen foto’s Dit is een uitgave van Een tegen Eenzaamheid Baarn. Alle rechten voorbehouden, niets uit deze uitgave mag worden gebruikt op welke wijze dan ook onder toestemming van de projetleider.

Marloes & Krista

44

45