972015 Meerjaren Uitvoeringsprogramma Openbare Ruimte bijlage 1 rapportage

Meerjaren Uitvoeringsprogramma Openbare Ruimte (MUOR) gemeente Baarn

Colofon Opdrachtgever Gemeente Baarn Auteur Mark van Teylingen Cyber Advies, Anneloes Voorberg Versie Conceptversie 2.0 26-6-2024 Foto voorzijde: herinrichting Nassaulaan, bron gemeente Baarn

Meerjaren Uitvoeringsplan Openbare Ruimte Baarn

1

26 juni 2024

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................................ 2 Inleiding............................................................................................................................................................... 3 Beheer openbare ruimte: hoe zat het ook al weer? ........................................................................................... 3 Beheercyclus en typen onderhoud ................................................................................................................. 4 Financiële systematiek en BBV........................................................................................................................ 6 Aanpak beheer de komende jaren ...................................................................................................................... 7 Waar wil Baarn naar toe?................................................................................................................................ 7 Hoe gaan we dat doen? ..................................................................................................................................

7 Fase 1: projecten openbare ruimte..................................................................................................................... 8 Omvang opgave .............................................................................................................................................. 8 Projectenplanning ........................................................................................................................................... 9 Projecten vanaf 2028 (voor zover bekend) ............................................................................................... 10 Aanpassing financiële systematiek ............................................................................................................... 10 Fase 2: Verder gaan met basis op orde ............................................................................................................. 11

Meerjaren Uitvoeringsplan Openbare Ruimte Baarn

2

26 juni 2024

Inleiding De openbare ruimte van Baarn is constant in beweging. Er moet onderhoud worden gepleegd, er zijn nieuwe wensen wat betreft de inrichting en ook externe partijen voeren werkzaamheden uit in de openbare ruimte. De afgelopen jaren is de gemeente bezig om de basis van het beheer van de openbare ruimte op orde te krijgen. De gemeenteraad is hierin meerdere keren meegenomen: • Januari 2023: Behandeling Raadsinformatiebrief toekomstbestendig beheer en onderhoud • September 2023: College informatie avond stand van zaken beheer openbare ruimte • Maart 2024: Behandeling Kredietaanvraag projecten beheer openbare ruimte Het integraal beheerplan openbare ruimte (IBOR) 2021-2030 heeft een werkwijze geïntroduceerd om per buurt aan de slag te gaan. Dit heeft geleid tot een projectenplanning. Echter, is al snel gebleken dat de planning die daarin is opgenomen te ambitieus was wat betreft zowel de financiën als de capaciteit. Ook is gebleken dat er werk te doen is om de basis verder op orde te krijgen (bijv. wat betreft areaalgegevens, inzicht in de kwaliteit en beleid). Maar, zoals ook tijdens de behandeling van de Kredietaanvraag projecten is aangegeven, is de wens wel om door te gaan met het realiseren van projecten. Daarbij is gevraagd om een onderbouwing van de projecten en het vertalen daarvan in een uitvoeringsprogramma (UP) inclusief financiële uitwerking.

Dit document is daar het resultaat van. In onderstaande tijdlijn is aangegeven wat er de afgelopen jaren is gebeurd en wat gaan we de komende jaren doen. Dit is in dit document verder toegelicht. 2023 •Jan: RIB toekomstbestedig beheer en onderhoud •Sept. stand van zaken •Basis op orde

2024

2025

•Maart: kredietaanvraag projecten •Opstellen UP •UP vaststellen

•Arealen op orde •Beleid op orde •IBOR opstellen •IBOR vaststellen

2026 e.v. •Doorontwikkeling en evaluatie

Beheer openbare ruimte: hoe zat het ook al weer? De openbare ruimte bestaat uit verschillende onderdelen of objecten. De gemeente is als eigenaar verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud hiervan. Daarnaast komen er steeds meer opgaven samen in de openbare ruimte, denk aan klimaatadaptatie en energie- en warmtetransitie. Er zijn in Baarn veel wijken al wat ouder en de openbare ruimte daar is toe aan vervanging. De gegevens over de wegen bevestigen dit beeld: veel wegen zijn ouder dan 50 jaar (wat de gemiddelde levensduur is van een weg).

Meerjaren Uitvoeringsplan Openbare Ruimte Baarn

3

26 juni 2024

Figuur 1 Onderverdeling wegenareaal naar jaar van aanleg (bron: Baarn)

Beheercyclus en typen onderhoud Alle beheeronderdelen (objecten) hebben een bepaalde levensduur, zowel in technisch als in maatschappelijk en economisch opzicht. Nadat een gebied is aangelegd, is in eerste instantie alleen sprake van dagelijks onderhoud. Dat zijn regelmatig terugkerende werkzaamheden gericht op de verzorging van onder andere groen en verharding. Na verloop van tijd gaan onderdelen of objecten (gestaag) achteruit en is groot onderhoud nodig; dat zijn maatregelen gericht op het langdurig en duurzaam in stand houden van de voorziening. Deze worden verricht op basis van inspecties en een meerjarenplanning. Denk daarbij aan het herstraten van een stoep, terugsnoeien van bosplantsoen, etc. Afhankelijk van de gewenste levensduur wordt er een aantal keren groot onderhoud uitgevoerd, totdat groot onderhoud niet meer toereikend is en de beheeronderdelen aan vervanging toe zijn. Bijvoorbeeld in de vorm van vernieuwing, een herinrichting of reconstructie. Per beheeronderdeel verschilt de levensduur: het riool of een boom gaat in de regel langer mee dan een plantvak. Op de volgende pagina is deze beheercyclus beknopt weergegeven.

Meerjaren Uitvoeringsplan Openbare Ruimte Baarn

4

26 juni 2024

Typen onderhoud •

•

•

Dagelijks en klein onderhoud o Service en calamiteiten onderhoud ▪ Meldingen en klachten afhandeling o Dagelijks of verzorgend onderhoud ▪ Afval en onkruid verwijderen, snoeien o Klein onderhoud ▪ Herstel gaten in asfalt en elementen ▪ Inboet beplanting Groot onderhoud o Vervangen deklaag asfalt o Snoeien bosplantsoen o Herstel plantvakken Vervangingen o 1 op 1 vervangen asfaltconstructie, nieuwe klinkers, vervangen plantvak of boom o Reconstructie: nieuwe inrichting, waarbij alles wordt meegenomen (‘erfgrens tot erfgrens’)

Bij uitstel van vervanging zal langer en vaker dagelijks onderhoud en groot onderhoud nodig zijn (hogere kosten) om de kwaliteit op peil te houden. Andersom zal bij het achterblijven van dagelijks en groot onderhoud eerder vervanging nodig zijn. Er is dus een duidelijke relatie aanwezig tussen dagelijks onderhoud, groot onderhoud en vervanging. Baarn heeft de afgelopen jaren veel aandacht gegeven aan dagelijks onderhoud en minder aan groot onderhoud en vervangingen. De vervangingsopgaven in de wat oudere wijken, in combinatie met de nieuwe opgaven zoals klimaatadaptatie maar ook toegankelijkheid en (verkeers)veiligheid, vragen om een andere manier van werken. Tegelijkertijd is de gemeente verantwoordelijk voor het schoon en veilig houden van de openbare ruimte. Daarom focust de gemeente op de intensieve begeleiding van het dagelijkse beheer en onderhoud van de openbare ruimte, het uitvoeren van (planmatig) klein onderhoud en het direct oppakken en afhandelen van meldingen woon- en leefomgeving. Meerjaren Uitvoeringsplan Openbare Ruimte Baarn

5

26 juni 2024

Financiële systematiek en BBV Het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) geeft kaders voor hoe een gemeente het beheer van de openbare ruimte moet financieren. Hieronder is dit schematisch weergegeven. Daaronder staat hoe het momenteel in Baarn is. Verderop in het document is aangegeven wat de wenselijke nieuwe situatie is in Baarn.

Instandhouding assets

Dagelijks en klein onderhoud

BBV

Groot onderhoud

Vervangingen

Via exploitatie

Via exploitatie

Via onderhoudsvoorzieningen

Exploitatiebudget

Exploitatiebudget

Voorziening wegen

Activeren en afschrijven

Project kredieten

Baarn huidig

Figuur 2 Financiële systematiek (huidig)

Stand van zaken per beheerdiscipline in Baarn Zoals aangegeven bestaat de openbare ruimte uit verschillende beheeronderdelen. Binnen de gemeente hebben we het opgedeeld in de beheerdisciplines zoals in de tabel benoemd. Daarbij staat wat momenteel de stand van zaken is per onderdeel: is het areaal in beeld? Wat is de status van het beleid? En zijn de benodigde middelen bekend? Dit biedt de basis voor de verdere uitwerking en wat er nog te doen is de komende jaren.

Meerjaren Uitvoeringsplan Openbare Ruimte Baarn

6

26 juni 2024

Beheerdiscipline

Areaal in beeld?

Beleid?

Financiën

Water en Riolering

Ja

Gemeentelijk Water- en Rioleringsplan is er, kostendekkingsplan wordt geactualiseerd

Kostenonderbouwing

Wegen

Redelijk

Informatie via Greenpoint en Beheerplan 2021-2030

Deels in beeld

Groen

Redelijk

Beheerplan groen en Groenvisie van 2021-2030

Deels in beeld

Openbare verlichting

Ja

Ja, beleidsplan (in concept gereed)

In beeld

Civiele kunstwerken

Nee

Nee

Niet in beeld

Meubilair

Nee

Nee

Niet in beeld

Verkeersveiligheid

Diverse projecten om de verkeersveiligheid te verbeteren op basis van mobiliteitsvisie 2020; Minimaal uitvoeringsbudget, wel onderzoeksbudget.

Figuur 3 Stand van zaken per beheerdiscipline

Aanpak beheer de komende jaren Waar wil Baarn naar toe? De gemeente wil toe naar een manier van werken met de volgende uitgangspunten: -

-

De openbare ruimte is één geheel. Als je het doet, doe het dan goed! De openbare ruimte pakken we integraal aan, tenzij… o De veiligheid in het geding is; o Het om een specifieke maatregel gaat waarbij geen andere disciplines betrokken zijn. Bereikbaarheid en leefbaarheid van Baarn zijn belangrijke doelstellingen. o Dit betekent wat voor de prioritering en planning van werkzaamheden. Ambities en opgaven worden zoveel mogelijk meegenomen in projecten. o Denk aan klimaatadaptatie, toegankelijkheid en verkeersveiligheid. We financieren conform BBV richtlijnen. o Van projectkredieten naar jaarkredieten. o Afschrijven en kapitaliseren.

Hoe gaan we dat doen? Om deze werkwijze te kunnen toepassen is een aantal randvoorwaarden nodig. Deze punten zijn eerder al met de gemeenteraad gedeeld. Het gaat onder andere over: • • • •

Gegevens op orde: weet wat je hebt (beheerareaal), wat de kwaliteit is van je areaal en de onderhoudsbehoefte; Beleid op orde: er zijn heldere kaders nodig, anders is het per project steeds opnieuw keuzes maken; Bezetting op orde: voldoende en de juiste mensen om het werk te kunnen uitvoeren; Financiën op orde: voldoende dekking en de juiste manier van financieren.

Meerjaren Uitvoeringsplan Openbare Ruimte Baarn

7

26 juni 2024

Momenteel wordt nog niet al deze randvoorwaarden voldaan (zie ook figuur 3). Toch wil de gemeente door met het uitvoeren van de meest noodzakelijke projecten. Daarom bestaat de vervolgaanpak uit twee fases: 1. 2.

Projecten openbare ruimte korte termijn. Verder gaan met basis op orde.

Hieronder zijn beide fases verder toegelicht. Waarbij moet worden opgemerkt dat het schoon en veilig houden van de openbare ruimte altijd doorloopt. In dit document ligt de focus op het groot onderhoud en de vervangingsopgaven.

Fase 1: projecten openbare ruimte In 2022 is duidelijk geworden dat niet alle projecten (zoals opgenomen in het IBOR) binnen de gestelde budgetten en planning uitgevoerd konden worden. Daarom is er nu een lijst aan criteria opgesteld om een prioritering te kunnen geven aan projecten. Dit zijn de criteria: Veiligheid:

De openbare ruimte moet altijd veilig zijn. Daar waar de veiligheid in het geding is, wordt ingegrepen. Als dat niet met dagelijks onderhoud kan, zal er groot onderhoud dan wel vervanging plaats moeten vinden.

Technische staat:

De technische staat van sommige assets vraagt om ingrijpen. Liever ingrijpen voordat de veiligheid in het geding komt.

Bereikbaarheid:

Het is belangrijk dat Baarn bereikbaar blijft. Daarom is in de planning rekening gehouden dat wijken altijd bereikbaar blijven. Bovendien heeft dit invloed op de prioriteit.

Integraliteit:

Zoals eerder aangegeven is het uitgangspunt een integrale aanpak. Dus projecten waar een integrale aanpak mogelijk is, krijgen een hogere prioriteit.

Planning derden:

De gemeente heeft rekening te houden met de planning van werkzaamheden van anderen, zoals de provincie, corporaties en netbeheerders. We sluiten daar graag bij aan, om de overlast voor bewoners zo beperkt mogelijk te houden.

Kosten:

Er is geen oneindig budget en de gemeente streeft naar een evenwichtige spreiding van de kosten over de jaren heen.

Capaciteit:

De gemeente moet rekening houden met de maximale capaciteit van medewerkers om het werk te kunnen uitvoeren. Projecten moeten worden voorbereid, er moet toezicht zijn, aandacht voor communicatie, etc. Gezien de ervaringen van de eerdere jaren, is de gemeente hier extra scherp op.

Afspraak is afspraak:

Op een aantal projecten zijn al afspraken gemaakt of toezeggingen gedaan. Als betrouwbare partner houden we hieraan vast.

Omvang opgave Wat we weten over de vervangingsopgave is het volgende: -

Wegen: 35% van de wegen is ouder dan 50 jaar (= gemiddelde levensduur). Riolering: 33% van het riool is ouder dan 60 jaar (= gemiddelde levensduur).

Daarnaast willen we als gemeente invulling geven aan verschillende ambities. Ook hier is geld, organisatie en uitvoeringscapaciteit voor nodig. Deze zijn nog niet volledig in beeld.

Meerjaren Uitvoeringsplan Openbare Ruimte Baarn

8

26 juni 2024

De planning vanuit het IBOR gaf een doorkijk tot aan 2030, waarbij de kosten op ruim € 26 miljoen uitkwamen. Sindsdien zijn de kosten sterk gestegen (gemiddeld met 30%). Bovendien zijn er sindsdien verschillende projecten bijgekomen. We komen grofweg uit op een totale investeringsbehoefte van € 50 miljoen voor de komende 10 jaar. Dat betekent jaarlijks een bedrag van € 5 miljoen per jaar. Dit bedrag is globaal opgebouwd uit € 2 miljoen voor riolering, € 2 miljoen voor wegen en € 1 miljoen voor vervanging groen en invulling ambities.

Projectenplanning De projectenplanning voor de komende jaren is als volgt opgesteld. -

-

Er is op basis van de technische staat van wegen en riolering een eerste planning gemaakt. Welke wegen en welke stukken van de riolering zijn toe (aan de hand van de technische inspecties) aan groot onderhoud of vervanging? Dit heeft geleid tot een groslijst. Vervolgens zijn bovenstaande criteria toegepast. Dat leidt tot een prioritering en een projectenlijst inclusief globale planning. We hebben daarbij rekening gehouden van het gemiddelde investeringsbedrag van € 5 miljoen per jaar. De ervaring leert dat de planning vaak verschuift. We rapporteren jaarlijks via de P&C cyclus over de voortgang.

Projecten 2025 – 2027 In onderstaande tabel staan de beoogde projecten voor 2025, 2026 en 2027. De kolom IBOR laat zien of het project wel of geen onderdeel was van de projectenlijst (en dus ook de begroting) in de IBOR. Projectnaam

Soort project

IBOR?

Jaar van uitvoering (beoogd)

Raming*

Vondellaan (DFR)

Integraal

Nee

2025

€ 1.435.000

Lage Vuursche

Integraal

Ja

2025

€ 2.085.000

Zandheuvelweg

Wegen, Verkeer - Groot Onderhoud

Nee

2025-2026

€ 2.290.000

v. Reenenlaan

Integraal

Ja

2026

€ 1.960.000

Eemstraat

Integraal

Ja

2026

€ 1.280.000

Vijver Kemphaanstraat

Groen / Water

Nee

2026

€ 150.000

Gerrit v.d. Veenlaan (DFR)

Integraal

Nee

2027

€ 1.795.000

Bruglaan

Integraal

Nee

2027

€ 470.000

Wijkamplaan (DFR)

Wegen, Verkeer

Nee

2027

€ 955.000

Bremeentje (DFR)

Civieltechnisch kunstwerk

Nee

2027

€ 605.000

Torenlaan

Wegen - Groot Onderhoud

Ja

2027

€ 1.185.000

Lt. Gen. van Heutszlaan

Wegen - Groot Onderhoud

Nee

2028

€ 1.740.000

Staatsliedenwijk

Integraal

Ja

2028-2029

€ 8.990.000

Figuur 4 Projectenlijst (eerste jaren)

*NB: Een deel van de kosten is voor de voorbereidingskosten, dit valt in het jaar vóór uitvoering.

Meerjaren Uitvoeringsplan Openbare Ruimte Baarn

9

26 juni 2024

Bovenstaande globale planning leidt tot een totaal geraamd bedrag per jaarschijf (voorbereidingskosten + uitvoeringskosten): Jaartal

Totaal

2025

€ 4.590.000

2026

€ 4.590.000

2027

€ 5.310.000

Projecten vanaf 2028 (voor zover bekend) Projectnaam

Soort project

Rotonde Eemweg - Bisschopsweg

Wegen, Verkeer - Groot Onderhoud

Stationsplein

Integraal

Rode Dorp

Integraal

Schilderswijk

Integraal

Noordschil

Wegen - Groot Onderhoud

Professorenwijk

Integraal

Fietspad Soest-Hilversum

Verkeer

RWS terrein

Inrichting terrein voor vrachtwagenparkeren en uitbreiding gemeentewerf

Figuur 5 Projectenlijst (programmering)

Aanpassing financiële systematiek Het voorstel is om de manier van financieren aan te passen op basis van de volgende uitgangspunten: -

We willen voldoen aan de BBV; We willen flexibiliteit en daadkracht in de uitvoering; We willen investeringen activeren en afschrijven; We willen de onderhoudsvoorziening wegen kleiner maken; We willen naar een jaarkrediet in plaats van projectkredieten.

De huidige manier van financiering is gekoppeld aan projecten: voor een bepaald project wordt een krediet aangevraagd. De praktijk wijst echter uit dat planningen en kosten van projecten kunnen wijzigen. De gemeente wil naar kredieten per (kalender)jaar. Dit maakt het mogelijk om sneller te kunnen inspelen op ontwikkelingen, kansen en nieuwe inzichten. Door een harde planning voor de langere termijn los te laten en alleen een doorkijk te geven, kan nieuwe informatie gebruikt worden om keuzes (in projecten) bij te stellen. Het kapitaliseren van investeringen gebeurde al wel, maar zal in de toekomst nog vaker gebeuren aangezien we meer naar integrale projecten gaan en daarmee naar hogere investeringskosten (die vanuit de BBV moeten worden afgeschreven). Het betekent op korte termijn minder kosten, maar omdat het over een langere tijd wordt afgeschreven nemen de jaarlijkse kapitaallasten wel toe. Hieronder staat in het schema weergegeven wat de aanpassingen inhouden.

Meerjaren Uitvoeringsplan Openbare Ruimte Baarn

10

26 juni 2024

Instandhouding assets

Dagelijks en klein onderhoud

Via exploitatie

Groot onderhoud

Vervangingen

Via onderhoudsvoorzieningen

Via exploitatie

BBV

Activeren en afschrijven

Exploitatiebudget

Exploitatiebudget

Voorziening wegen

Project kredieten

Exploitatiebudget

Exploitatiebudget

Voorziening wegen (kleiner)

Jaarkrediet vervangingen: kapitaliseren

Baarn huidig Baarn nieuw

Figuur 6 Financiële systematiek (nieuw)

Fase 2: Verder gaan met basis op orde Om invulling te geven aan de wenselijke werkwijze, is een aantal stappen te nemen. Hieronder staat dit kort beschreven. -

-

-

Beleid: niet voor elke asset is (actueel) beleid. Daarnaast ontbreekt een overkoepelde visie en aanpak voor het onderhoud van de openbare ruimte. Dit gaan we de komende jaren opstellen. Daar waar (actueel) beleid ontbreekt stellen we dit op. Areaal in beeld: de afgelopen jaren is al een slag gemaakt in het in beeld brengen van het areaal, inclusief de staat ervan. Daar gaan we mee verder en het actueel houden van het areaal gaan we in onze werkprocessen borgen. Doorrekening: als de kaders (beleid) en het areaal in beeld zijn, kan er een complete doorrekening worden gemaakt voor zowel dagelijks en groot onderhoud en voor de vervangingen. Dan kunnen we ook het IBOR en het Uitvoeringsplan voor de jaren erna verder uitwerken.

Meerjaren Uitvoeringsplan Openbare Ruimte Baarn

11

26 juni 2024