940938 Jeugd op de agenda bijlage 1 Jeugd op de agenda

gemeente Baarn

Jeugd op de agenda a

Van vóór, n

d

r de jeug o o d n e t e ar m

Vijf ambities voor het gelukkig en zelfstandig opgroeien van jeugdigen (-9 maanden tot 23 jaar) in Baarn

Voorwoord Het beste voor Baarn. Dat is waar we elke dag aan werken. Met “Jeugd op de Agenda” laten we zien dat dit ook geldt voor onze jongere inwoners. Als jongeren aangeven dat het “oké” is in Baarn, dan is dat niet goed genoeg!

We focussen ons daarom op vijf ambities: 1. Passende voorzieningen 2. Jeugdparticipatie 3. Mentale en fysieke gezondheid, welzijn 4. Gelijke kansen in ontwikkeling 5. Zelfredzaamheid en ondersteuning.

Onze kinderen en jongeren zijn een belangrijk onderdeel van onze samenleving en moeten zich gezien en gehoord voelen. Onze grootste wens is dat zij de kans krijgen om op te groeien tot wie ze werkelijk zijn. We zijn er voor hen en ze mogen er zijn.

Onze jeugd is dynamisch, met vele subculturen, voorkeuren en wensen. Daarom zullen sommige ambities en projecten uit dit document gaandeweg worden bijgesteld. Successen zetten we voort en van wat minder goed werkt, leren we en passen we aan. Er moet voldoende ruimte zijn voor nieuwe ideeën en initiatieven. Het is belangrijk dat we als gemeente onze jeugd betrekken bij veel belangrijke keuzes voor de toekomst. Deze houding geldt niet alleen voor het thema “jeugd”, maar ook voor onderwerpen als klimaat, wonen, openbare ruimte, veiligheid en onderwijs.

We zijn al op weg om dit te verbeteren:

Voorbeelden

• • • •

Bij de totstandkoming van dit document is onze jeugd volop betrokken. We hebben geleerd van onze kinderraad, spraken met elkaar tijdens de dag van de Baarnse jongeren, en voor de twee onderzoeken (jongeren en voorzieningen, jeugd en drugs) zijn jongeren geïnterviewd. Experts uit de samenleving en maatschappelijke organisaties hebben ook bijgedragen. Er zal nog een jeugdversie van Jeugd op de Agenda worden gemaakt, samen met jongeren en in samenwerking met de jeugdcoördinator. Langs deze weg wil ik iedereen (alvast) allemaal bedanken voor hun belangrijke bijdrage!

0.0 Feest Dag van de Baarnse jongeren Kinderraad Kinderburgemeester

Steven de Vries

2

3

Samenvatting In dit beleidsplan “Jeugd op de agenda” voor de gemeente Baarn worden vijf ambities geformuleerd om het gelukkig en zelfstandig opgroeien van jeugdigen (-9 tot 23 jaar) te bevorderen. De gemeente Baarn wil een inclusieve, gezonde en betrokken omgeving creëren voor alle jongeren van -9 tot 23 jaar. Onze vijf ambities vormen de kern van dit beleid: passende voorzieningen, jeugdparticipatie, mentale en fysieke gezondheid en welzijn, gelijke kansen in ontwikkeling en zelfredzaamheid en ondersteuning. Het beleidsplan is geen statisch document, maar een dynamisch raamwerk dat ruimte biedt voor participatie en co-creatie met de jeugd zelf. De projecten en initiatieven binnen deze ambities vragen om samenwerking tussen verschillende domeinen en betrokkenheid van diverse partijen. We willen investeren in meer capaciteit, zoals een jeugdcoördinator en inzetten op preventieve en informele steun. Zo kunnen we proactief inspelen op de behoeften van onze jeugd en hun systeem. Het is belangrijk dat dit beleid niet in beton gegoten is. De wereld van jongeren is dynamisch en voortdurend in verandering. Daarom willen we ruimte bieden voor de ideeën en input van de jongeren zelf en flexibel inspelen op wat nodig is. Dit wordt gesymboliseerd door de open vlakken in de planning. Deze vlakken staan open voor initiatieven van de jeugd.

Door deze flexibele aanpak willen we niet alleen inspelen op de huidige uitdagingen, maar ook voorbereid zijn op toekomstige veranderingen en behoeften. Samen met de jeugd en alle betrokken partijen willen we een levendige, ondersteunende en kansrijke omgeving voor iedereen in Baarn creëren. Ons beleid is erop gericht om niet alleen óver de jeugd te spreken, maar vooral mét de jeugd samen te werken. Een actieve rol in het vormgeven van hun eigen toekomst. Dit document is wat ons betreft een levend stuk, dat door voortdurende input en betrokkenheid van jongeren blijft groeien en evolueren.

-9 mnd

geboorte

1

4

8

11

15

18

23

Wie is wie? Kinderen: -9 maanden tot 12 jaar. •

Foetussen: vanaf conceptie tot geboorte

•

Baby's: 0 tot 1 jaar

•

Peuters: 2 tot 3 jaar

•

Kleuters: 4 tot 6 jaar

•

Schoolkinderen: 7 tot 10 jaar

•

Tieners: 10 tot 12 jaar

Jongeren: •

Jongeren: 12 tot 18 jaar

•

Jong volwassenen 18 - 23 jaar

Om dit document leesbaar en overzichtelijk te houden, spreken wij van kinderen en jongeren. De verschillende specificaties binnen deze twee groepen benoemen wij niet elke keer bij naam. We benadrukken echter dat we de specifieke behoeften en kenmerken van elke groep zeer belangrijk vinden en hier in dit beleid rekening mee houden. Wanneer we een algemene benaming gebruiken, spreken we van jeugd en jeugdigen.

Algemene terminologie: •

4

Jeugd & Jeudigen 0 tot 23 jaar

5

Interactief document Dit is een interactief document, wat betekent dat er op verschillende plekken links naar filmpjes, websites en bestanden achter deze knop staan. Klik vooral op deze button in het document.

6

7

Kijkwijzer Deze kijkwijzer geeft richting hoe dit document gelezen dient te worden.

Flexibele richtlijnen De voorgestelde projecten en initiatieven in dit beleidsplan zijn bewust niet vastomlijnd. We willen dat de Baarnse jeugd actief betrokken raakt bij het vormgeven van deze plannen. Daarom presenteren we alleen de kaders en hoofddoelstellingen (‘wat’), terwijl de concrete uitwerking (‘hoe’) grotendeels openblijft voor discussie en inbreng van de jeugd.

Voorwaarde voor succes Een belangrijke succesfactor is een integrale aanpak, waarbij samenwerking vanuit verschillende invalshoeken centraal staat. Dit geldt zowel tussen verschillende beleidsterreinen als met samenwerkingspartners. Een concreet voorbeeld hiervan is de integrale toegang, een loket waar inwoners, inclusief jongeren, terecht kunnen met hun vragen. Dit loket biedt een overzichtelijk, passend en toegankelijk aanbod en verbindt hen met alle samenwerkingspartners. Het is cruciaal om deze aanpak te hanteren om de jeugd daadwerkelijk op de agenda te zetten. Het is essentieel om consistent te zijn in het nakomen van afspraken en beloften en om jongeren actief te betrekken. Dit vraagt om een praktische mentaliteit, waarbij samenwerking het verschil kan maken tussen succes en mislukking.

Van Vóór, naar met en door de jeugd Het beleidsplan streeft naar een verschuiving van traditionele benaderingen, waarbij beslissingen over de jeugd vóór hen worden genomen, naar een benadering waarbij de jeugd actief participeert in het besluitvormingsproces en de projectuitvoering. Dit betekent dat we niet alleen mét de jeugd willen werken, maar ook dóór de jeugd, waarbij hun stem en ideeën centraal staan in de ontwikkeling en implementatie van initiatieven.

Ruimte voor participatie Het beleidsplan biedt ruimte voor diverse vormen van participatie, afhankelijk van de leeftijd, interesses en capaciteiten van de jeugdigen. Dit kan variëren van adviesraden en jeugdpanels tot co-creatie met de jeugdcoördinator en jongerenwerkers en actieve betrokkenheid bij besluitvormingsprocessen waar dat haalbaar en wenselijk is. Het doel is om een inclusieve en empowerende omgeving te creëren waarin alle jeugdigen zich gehoord en gewaardeerd voelen.

Samen uitvoeren Hoewel de kaders van het beleidsplan vastliggen, streven wij naar een plan dat van de gemeente en de jeugd samen is. Sommige projecten zijn al verder uitgewerkt en kunnen snel van start gaan, terwijl andere nog in de ontwikkelingsfase verkeren en meer tijd nodig hebben voor co-creatie en afstemming met de jeugd. Dit zorgt voor een organische groei en aanpassing van initiatieven op basis van feedback en nieuwe inzichten. Met deze benadering streven we ernaar een beleidsomgeving te creëren die niet alleen gericht is op het welzijn van de jeugd, maar ook op hun actieve betrokkenheid en empowerment bij het vormgeven van hun eigen toekomst. We nodigen alle jeugdigen in Baarn uit om deel te nemen aan dit proces en samen te bouwen aan een gemeenschap waarin iedereen de kans krijgt om te gedijen en zich te ontwikkelen.

8

9

Inhoudsopgave Voorwoord Jeugd op de agenda is tot stand gekomen in afstemming met diverse beleidsterreinen binnen de gemeente Baarn en met diverse samenwerkingspartners. Intern hebben onder andere het sociaal domein, openbare ruimte, openbare orde en veiligheid, het lokaal team, communicatie, leerplicht, sportcoördinatoren, de griffie en financiën input geleverd. Daarnaast hebben lokale partners zoals Pit Baarn, onderwijsinstellingen in Baarn, de adviesraad sociaal domein, de organisatie van het 0.0% feest en van de dag van de Baarnse jongeren input gegeven.

Opbouw van Jeugd op de agenda Jeugd op de agenda omvat vijf ambities waar de gemeente Baarn zich de komende jaren op gaat richten. Per ambitie wordt de situatieschets van Baarn kort toegelicht. We beschrijven waarom we deze ambitie hebben, wat we al doen en willen blijven doen, en wat we willen verbeteren. Wat we nog willen starten en wat we integreren in projecten wordt verder uitgewerkt in “van ambitie naar uitvoering”.

Dit is een interactieve inhoudsopgave. Klik op de koppen naar desbetreffende pagina.

Samenvatting Kijkwijzer Flexibele richtlijnen Van Vóór, naar met en door de jeugd Ruimte voor participatie Progressieve uitvoering Voorwaarde voor succes Opbouw van Jeugd op de agenda Onze ambities Passende voorzieningen en activiteiten

Jeugdparticipatie Mentale en fysieke gezondheid en welzijn Gelijke kansen in ontwikkeling

Zelfredzaamheid en ondersteuning Vertrekpunt Situatieschets van Baarn Recente onderzoeken Van ambitie naar uitvoering Hoe gaan we dit doen Vergroten van Capaciteit en inzet Financiën Resultaten Bijlagen Afkortingen Onderzoek Jeugd en drugs en plan van aanpak Onderzoek Jongeren en voorzieningen en plan van aanpak GGD jeugdgezondheidsmonitor

10

11

Onze ambities

12

Passende voorzieningen en activiteiten

Mentale en fysieke gezondheid en welzijn

Jeugdigen hebben een plek waar ze naartoe kunnen gaan. Een plek om elkaar te ontmoeten, huiswerk te maken, te ontspannen met een kopje koffie of thee, en gezellig samen te zijn met vrienden. Een plek waar ze hun talenten kunnen ontplooien, die hen uitdaagt en inspireert en die toegankelijk is voor iedereen.

We streven naar een samenleving waarin elke jeugdige mentaal veerkrachtig en fysiek gezond is.

Jeugdparticipatie

Gelijke kansen in ontwikkeling

Jeugdigen worden uitgedaagd om actief deel te nemen aan de gemeenschap, voelen zich gehoord en ontwikkelen een gevoel van sociale verantwoordelijkheid.

Alle jeugdigen krijgen gelijke kansen in hun ontwikkeling. Jeugdigen die extra ondersteuning nodig hebben om een goede start op de basisschool te maken, krijgen speciale aandacht.

Zelfredzaamheid en ondersteuning Ouders en jeugdigen vertrouwen op zichzelf en hun netwerk. Ouders zijn primair verantwoordelijk voor de zorg van hun kind of jongere. Het is belangrijk dat zij sterk staan in hun opvoedrol, met ondersteuning indien nodig. We spelen flexibel in op wie ondersteuning nodig heeft, of dat nu het kind, de jongere, de ouders of hun netwerk is.

13

Vertrekpunt Eerder was het jeugdbeleid van de gemeente Baarn onderdeel van de nota Vitaal Baarn. Toch heeft de jeugd specifieke behoeften en uitdagingen die niet altijd volledig worden aangepakt binnen dit algemene beleid. Daarom is het noodzakelijk om apart beleid te ontwikkelen. Door kinderen en jongeren apart op de agenda te zetten, kan de gemeente zich beter richten op preventieve maatregelen en de positieve ontwikkeling van deze groepen. De behoeften en uitdagingen van de jeugd veranderen voortdurend. Door het jeugdbeleid opnieuw centraal te stellen, zorgen we ervoor dat ons beleid relevant en effectief blijft, met de behoeften van jongeren als prioriteit. Met apart beleid kunnen we gericht inzetten op het verbeteren van programma’s en activiteiten die jeugdigen helpen. Daarnaast worden kinderen en jongeren uitgedaagd om actief deel te nemen aan deze initiatieven, door mee te doen aan projecten gericht op jeugd. Met specifiek beleid en de betrokkenheid van kinderen en jongeren streven we naar meer participatie en betrokkenheid van de jeugd in onze gemeente.

Van vóór, naar met en door de jeugd.

Situatieschets van Baarn

Om een goed vertrekpunt te hebben, brengen we de gemeente Baarn in kaart. Hoeveel mensen wonen er in Baarn en hoeveel daarvan is jeugd? Hoe is het onderwijs geregeld in Baarn en hoe gezond zijn de inwoners? Deze situatieschets geeft niet alleen statistieken over inwoners en hun behoeften, maar laat ook zien wat de gemeente doet om aan die behoeften te voldoen, vooral voor de jeugd. Alle data waar in onderstaande gebruik van wordt gemaakt is afkomstig van www.waarstaatjegemeente.nl.

3% van deze groep groeit op in een gezin dat rond moet komen van een uitkering, wat lager is dan het landelijke gemiddelde van 6%.

Inwoners gemeente Baarn

In de gemeente Baarn wonen ruim 25.000 mensen, waarvan een kwart jeugdige van 0 tot 23 jaar is. volwassenen

Wat betreft het gebruik van voorzieningen in het sociaal domein, maken Baarnse gezinnen hier minder gebruik van dan gemiddeld in Nederland (18,3% versus 19,5% landelijk).

14

Landelijk

Landelijk

Gebruik middelen sociaal domein

gemeente Baarn

jeugd

Landelijk

Jeugdhulp 13% van de Baarnse jeugdigen van 0 tot 18 jaar ontvangt jeugdhulp, wat vrijwel gelijk is aan het landelijke gemiddelde van 13,1%.

6,8% van deze jeugd groeit op in eenoudergezinnen, iets lager dan het landelijke gemiddelde van 7,4%.

Jeugdhulp met verblijf

gemeente Baarn

In Baarn kunnen inwoners bij Pit Baarn terecht voor ondersteuning en hulp. Wanneer meer hulp nodig is, wordt het Lokaal team Baarn ingeschakeld om passende professionele hulp te bieden of in te schakelen.

Verdeling bevolking

Ook het percentage jongeren dat jeugdhulp met verblijf ontvangt is vergelijkbaar met het landelijke gemiddelde (1,2% in Baarn versus 1,3% landelijk).

gemeente Baarn

Hulp en ondersteuning

Eenoudergezinnen Dit beleid is meer dan een document; het vertegenwoordigt een gedeelde visie en nodigt iedereen die betrokken is bij het welzijn van onze jeugd uit om samen te werken aan een bloeiende toekomst voor kinderen en jongeren in Baarn.

Uitkering

gemeente Baarn

gemeente Baarn

Landelijk

Landelijk

Onderwijs, kinderopvang en vooren vroegschoolse educatie

De meeste kinderen in Baarn gaan naar een van de acht basisscholen in de gemeente. Daarnaast zijn er twee middelbare scholen (mavo, havo en vwo). Bij 19 van de 1000 Baarnse jongeren is sprake van relatief schoolverzuim: meer dan 16 uur ongeoorloofd verzuim gedurende vier opeenvolgende lesweken in het schooljaar 20212022. Het percentage vroegtijdige schoolverlaters (tieners en jongeren van 12 tot 23 jaar die zonder startkwalificatie het onderwijs verlaten) is iets lager in Baarn dan landelijk (1,5% versus 1,9%). Het percentage leerlingen met een westerse migratieachtergrond is 7,8%, lager dan het landelijke gemiddelde van 11,6%. Bij leerlingen met een niet-westerse achtergrond is het percentage 13,9%, vergeleken met 19,8% landelijk.

Het percentage kinderen met risico op onderwijsachterstand is onder peuters en basisschoolkinderen in Baarn 9%, lager dan het landelijke gemiddelde van 15%. Voor alle gemeenten in Eemland1 signaleert de jeugdgezondheidszorg (GGD) een (dreigende) achterstand in de (taal)ontwikkeling van een kind en verwijst naar voor- en vroegschoolse educatie (VVE). Het doel van VVE is om jonge kinderen een betere start te geven in het basisonderwijs. Of kinderen gebruik maken van VVE-aanbod, is uiteindelijk een keuze van de ouders. Van de 53 kinderen die in 2023 een VVE-indicatie hebben gekregen, zijn 22 kinderen daadwerkelijk gestart met VVE. Ouders hebben hier verschillende redenen voor, zoals de voorkeur voor een bepaalde VVE-locatie of organisatorische problemen door werk. 1 Onder deze regio vallen Amersfoort (Amersfoort, Hoogland, Hooglanderveen), Bunschoten (Bunschoten, Spakenburg, Eemdijk), Baarn (Baarn, Eembrugge, Lage Vuursche), Eemnes en Soest.

15

Gezondheid, sport en voorzieningen

mogen hierin geen belemmering zijn. Kinderen, tieners en jongeren met weinig financiële middelen kunnen een beroep doen op het Jeugdfonds Sport en Cultuur.

Lid van sportclub

Het is belangrijk dat er een divers aanbod is, zodat iedereen zich op een eigen manier kan ontwikkelen. De jeugd komen via verschillende wegen in aanraking met kunst en cultuur: scholen, culturele instellingen (muziekschool, dansschool, ateliers, etc.) en podia/festivals.

Ongeveer 90% van de Baarnse tieners en jongeren tussen 10 en 17 jaar is lid van een sportvereniging.

10%

5%

0%

24% van de 16-25-jarigen (landelijk 27%), 14% van de 13-14-jarigen, 7% van de 2-6-jarigen en 10% van de 10-11-jarigen in Baarn heeft overgewicht.

Jongeren met overgewicht

n ar Ba

Actieve cultuurdeelname is belangrijk voor jeugdigen. Het vergroot de veerkracht en draagt bij aan een positief zelfbeeld, sociale vaardigheden, verantwoordelijk-heidsgevoel en een sterker sociaal netwerk. De gemeente, culturele instellingen en scholen moeten ervoor zorgen dat kinderen en jongeren op een laagdrempelige manier kunnen deelnemen aan kunst en cultuur. Financiële of sociale situaties

nte ee m Ge

n va ing Lid renig tve

or

% 90

De sociale impact van het coronavirus op kinderen en jongeren in Nederland is groot. De coronacrisis heeft voor veel jeugd een negatieve invloed gehad op hun fysieke en mentale gezondheid. Velen zijn minder gaan bewegen, ongezonder gaan eten en hadden vaker last van depressie, angsten en eenzaamheid. Daarom heeft het kabinet steunpakketten vrijgemaakt voor jeugd, zowel op korte als lange termijn. Het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) is zo’n steunpakket waar scholen en de gemeente Baarn gebruik van kunnen maken tot uiterlijk 2025.

16

n ele idd ein m uik dom br l Ge ciaa so

Sp

10%

Baarnse jongeren tussen 13 en 17 jaar treffen elkaar op verschillende plekken. 51% van deze jongeren beoordeelt de plekken waar zij buiten afspreken met een 8 of hoger.

Kunst en cultuur in Baarn

Voor kinderen in het basisonderwijs organiseert Kunst Centraal in opdracht van de gemeente een gevarieerd kunstenprogramma. Kinderen komen in aanraking met verschillende disciplines en met cultuur, erfgoed en makers uit de regio en het hele land. Daarnaast is er voor groep 5 en 6 van zeven basisscholen het programma Cultuur Actief Baarn, georganiseerd door Kunst Centraal en gefinancierd vanuit de Specifieke uitkering Combinatiefuncties, om een koppeling te maken naar buitenschoolse activiteiten. Verschillende culturele organisaties in Baarn werken hieraan mee. Bibliotheek Eemland biedt programma’s aan zoals Boekstart, Bibliotheek op school en de VoorleesExpress om lezen te bevorderen. Voor jongeren in de middelbare schoolleeftijd is er vanuit de gemeente geen programma voor kunst en cultuur. Cultuureducatie en -participatie zijn geen wettelijke taken; gemeenten mogen dit beleid naar eigen inzicht vormgeven. De gemeente Baarn heeft momenteel geen beleid om kunst en cultuur voor middelbare scholieren te bevorderen. De jeugd kan deelnemen aan cultuur via verschillende verenigingen en stichtingen, zoals de Muziekschool Baarn Soest, Bachschool, Crescendo, Balletschool Marut Jorquera, Theaterschool Marmelijn en Atelier Langs Jan. Festivals zoals het Cultureel Festival, All Together, Vuurol en het Notenkrakerfestival bieden programma’s gericht op kinderen en jongeren.

Theater de Speeldoos is vaak de eerste plek waar kinderen in aanraking komen met theater, zowel in de zaal als op het podium.

No Limits! Versterk de veerkracht van jongeren met cultuur (lkca.nl)

In het kader van de ontwikkeling van de Kunst- en Cultuurvisie is begin 2024 bij jongeren gepeild wat zij doen aan kunst en cultuur en waar zij behoefte aan hebben. Uit de jeugdenquête (door 200 jongeren tussen 11 en 18 jaar ingevuld) die door de gemeente Baarn is uitgezet ten behoeve van de kunst- en cultuurvisie blijkt dat 75% van de jongeren deelneemt aan kunst- en cultuuractiviteiten. De meeste jongeren houden zich bezig met tekenen en schilderen, muziek maken, dansen of theater. De helft van de jongeren bezoekt culturele activiteiten, waarvan 44% dit op eigen initiatief doet. Opvallend is dat 75% van de jongeren niet tevreden is over het aanbod in de gemeente. Ze geven aan dat het aanbod niet goed is afgestemd op jongeren. Er is behoefte aan voorstellingen in de Speeldoos (popconcerten/films) en evenementen gericht op jongeren. Daarnaast missen jongeren een plek om samen te komen en vinden ze de bibliotheek onaantrekkelijk.

Young Inspiration heeft aanbevelingen gedaan aan de gemeente Baarn, zoals: nodig jongeren uit om hun ideeën, oplossingen, meningen en frustraties te delen, en wees nieuwsgierig naar hun perspectief. Jongeren uit het onderzoek zeiden ook: ‘Laat ons meedenken over wat er nu gaat gebeuren’. Dit benadrukt de behoefte om jongeren actief te betrekken in het vervolg van dit onderzoek. De uitwerking van dit onderzoek is integraal verwerkt in Jeugd op de agenda en voornamelijk binnen de ambitie Passende voorzieningen en activiteiten.

In 2024 werkt de gemeente aan een nieuwe Kunst- en Cultuurvisie. De jeugdagenda en de doelstellingen hierin vormen de basis voor deze visie.

Recente onderzoeken

Om beter in kaart te brengen hoe het met de jeugd gesteld is in de gemeente Baarn, was er behoefte aan onderzoek. In 2022 is er een onderzoek naar jongeren en voorzieningen uitgevoerd, en in 2023 een onderzoek naar jongeren en drugs. Beide onderzoeken zijn terug te vinden in de bijlagen.

Door de ogen van jongeren

Het onderzoek “Door de ogen van jongeren” richtte zich op voorzieningen en de openbare ruimte voor jongeren in Baarn. In het voorjaar van 2022 vroeg de gemeente Baarn aan Young Inspiration om onder jongeren te onderzoeken hoe zij voorzieningen en openbare plekken gebruiken en ervaren, en waar aanpassingen nodig zijn. In het onderzoeksrapport worden verhalen van jongeren weergegeven die betrokken waren bij het onderzoek. De verhalen dagen uit om door hun ogen te kijken. Wat vinden zij belangrijk? Met wie gaan ze om? Waar maken jongeren in Baarn zich zorgen over? En welke tips hebben zij voor de gemeente?

17

Aanbevelingen •

Onderzoek “Jongeren en drugs”

raadsinformatie.nl

Jongeren en drugs

Het onderzoek “Jongeren en drugs” richtte zich op drugsgebruik onder jongeren in Baarn. Criminele verbanden krijgen de regio Midden-Nederland steeds meer in hun greep, wat een grote impact heeft op steden en dorpen in de regio, waaronder Baarn. Na een regionaal onderzoek door de Regionale Informatie- en Expertisecentra (RIEC) vroeg de gemeenteraad van Baarn om aanvullend onderzoek, gericht op het informele circuit. Het doel was om een duidelijker beeld te krijgen van de drugsproblematiek in Baarn vanuit het perspectief van burgers, en mogelijke aanpakken te formuleren. Het onderzoek van april 2023 geeft inzicht in de drugsproblematiek onder jongeren in Baarn en hun omgeving, en de ervaren leefbaarheid en veiligheid in de gemeente. De bevindingen worden geanalyseerd aan de hand van wetenschappelijke kennis, met ideeën en mogelijke oplossingen die de gemeente kan initiëren of stimuleren op korte en middellange termijn. Beproefde aanpakken en praktijkvoorbeelden worden aangereikt. De uitkomsten van het onderzoek naar jongeren en drugs hangen nauw samen met het onderzoek “Door de ogen van jongeren”, vooral in de preventieve sfeer. Een gezonde en weerbare jongere zal minder snel drugs gebruiken of in drugscriminaliteit verzeild raken. De verhalen, uitkomsten en tips uit beide onderzoeken hebben als inspiratiebron gediend voor deze jeugdagenda.

Voorwaarden

Lokale samenwerking is een van de gestelde voorwaarden tot een effectieve aanpak. De gemeente is hier regievoerder in het contact met het voorveld. Het plan van aanpak jeugd en drugs zal daarom door de gemeente aan scholen, Pit Baarn en Politie gepresenteerd worden met als doel om deze partners ertoe te bewegen om actief bij te laten dragen aan de uitvoering van het plan en om zo commitment te krijgen op dit onderwerp. Plan is om dit binnen het bestuurlijk overleg Baarn (BOB) ter tafel te brengen om de lokale samenwerking met de scholen op dit onderwerp te versterken. Het overleg Jongeren in de openbare ruimte (JOR) dient ook voor het versterken van de lokale samenwerking. Hierbij is aanwezig de politie, BOA’s, jongerenwerk en de gemeente Baarn. Regionale samenwerking is ook een van de gestelde voorwaarden tot een effectieve aanpak omdat jongeren over gemeentegrenzen heen bewegen. De gemeente Baarn heeft samen met de andere BES (Bunschoten, de Bilt, Eemnes en Soest) gemeenten een integraal veiligheidsplan (IVP) opgesteld voor 2023-2026. De gemeente Baarn werkt structureel regionaal samen op de thema’s ondermijning, digitale veiligheid, zorg en veiligheid en jeugdveiligheid en criminaliteit. Hieronder valt bijvoorbeeld de gerichte aanpak van drugshandel met een focus op jonge aanwas en intensieve persoonsgerichte aanpak op jongeren die crimineel gedrag vertonen.

Animatie RIEC-LIEC (youtube.com)

18

•

•

Introduceer een positief rolmodel.Vanuit de regio is besloten om terughoudend te zijn met het inzetten van ervaringsdeskundigen vanuit de criminaliteit. Dit omdat de doelgroep makkelijk uit te buiten is en de inzet niet altijd goed te volgen is. Dit kan interfereren in de samenwerking met de politie en boa’s. Binnen het project Heroes of the Cruyff Court is er aandacht voor positieve rolmodellen Actief stellen van een sociale norm op drugsgebruik en -handel Door het uitvoeren van de diverse interventies, genoemd in het plan van aanpak jeugd en drugs wordt er een sociale norm gesteld. Een campagne rondom drugsgebruik of -handel kan juist averechts werken. Daarom wordt hier niet voor gekozen. Aanbieden van leeftijdsgeschikte voorlichting op scholen Besturen en directeuren worden op de hoogte gesteld van programma’s gericht op voorlicht. Pit Baarn geeft in basisonderwijs gerichte voorlichting over middelengebruik in de bovenbouw.

•

Introduceer de gezonde school aanpak. Binnen ambitie Mentale en fysieke gezondheid en welzijn wordt dit vormgegeven.

•

Maatschappelijke theatervoorstellingen. Hier is aandacht voor binnen de ambitie Mentale en fysieke gezondheid en welzijn door de samenwerking tussen scholen en theater te versterken.

•

Weerbaarheid van jongeren versterken Er is gekozen voor de inzet van Kapot sterk binnen het onderwijs en maatschappelijke theatervoorstellingen stimuleren. Voorlichting aan jongeren en inzet op jeugd in het algemeen vanuit Pit Baarn en vanuit het lokaal team Baarn draagt bij aan het vergroten van deze weerbaarheid.

•

Ouders ondersteunen Pit Baarn en Lokaal team Baarn bieden ondersteunen ouders door middel van opvoedingsondersteuning en door middel van voorlichting aan ouders d.m.v. bijeenkomsten. De GGD zal starten met de inzet van stevig ouderschap.

•

Het aanbieden van een locatie en activiteiten voor jongeren De aanwezigheid en aandacht voor (vernieuwing) van het Jeugdhonk, hangplekken, de uitbreiding van de skatebaan dragen hier aan bij. De activiteiten die door de inzet van de jeugd coördinator zullen de verandering aanjagen in van voor naar met en door jongeren en is hierin cruciaal.

•

Bezoeken van inwoners in de gevangenis Deze worden ondersteund en bezocht vanuit de persoonsgerichte aanpak.

•

Zichtbare handhaving door politie en BOA’s Er worden integrale controles gedaan door o.a. de politie en de BOA’s naar dealen en middelengebruik onder jongeren.

•

Samenwerken met randgemeenten om waterbed-effect tegen te gaan Uit het onderzoek naar jongeren en drugs komt de aanbeveling om rekening te houden met het waterbed-effect. Dit effect houdt in dat een probleem zich kan verplaatsen naar een andere plek wanneer je op één plek ingrijpt. Je lost het probleem lokaal op, maar het kan elders toenemen. De gemeenten Baarn en Soest gaan daarom samenwerken met de GGDru om het alcoholen middelengebruik onder jongeren onder de 18 jaar te verminderen. Deze gezamenlijke inzet zal gericht zijn op het betrekken van de omgeving van de jongeren.

19

Ambitie

WAAROM? Elke leeftijdsfase vraagt om passende voorzieningen die essentieel zijn voor de ontwikkeling en het welzijn van jongeren. Ze bieden niet alleen een fysieke ruimte, maar ook een sociale omgeving waar jongeren zich kunnen ontwikkelen, ontmoeten en participeren. Jongste jeugd Jonge kinderen hebben vooral behoefte aan een veilige en stimulerende omgeving waarin ze kunnen ontwikkelen en ontdekken. Activiteiten gericht op sensorische stimulatie, sociale interactie en het ontwikkelen van basisvaardigheden zijn cruciaal voor hun groei en ontwikkeling. Speeltuinen en buitenspeelplekken in de openbare ruimte zijn voor de jongste jeugd van groot belang. Deze speelplekken moeten veilig en uitdagend zijn, met diverse speeltoestellen die aansluiten bij de ontwikkelingsfases van jonge kinderen. Het is belangrijk dat deze speelplekken goed onderhouden en toegankelijk zijn voor alle kinderen, ongeacht achtergrond of beperking. De kinderen van de kinderraad in 2023 hebben dit de gemeente aanbevolen.

Passende voorzieningen en activiteiten r tot 23 a a j 0 e i r o g e Leeftijdscat

jaar

Jeugdigen hebben een plek waar ze naar toe kunnen. Een plek om te ontmoeten, huiswerk te maken, te chillen gezellig met vrienden. Een plek waar ze hun talenten kunnen ontplooien, die hen uitdaagt, inspireert en toegankelijk is.

Tieners Voor tieners is het belangrijk dat er voorzieningen zijn die hen de ruimte geven om zichzelf te ontdekken en hun identiteit te ontwikkelen. Ze hebben behoefte aan autonomie en zelfexpressie. In deze fase maken ze een start in het zich losmaken van hun ouders, hechten ze meer belang aan de relatie met leeftijdsgenoten en ontwikkelen ze hun eigen identiteit. Het is essentieel dat tieners een plek hebben waar ze samen kunnen komen, zich kunnen ontspannen en zich kunnen ontwikkelen. Dit kan in de vorm van jeugd- en sportverenigingen, maar ook door toegankelijke ontmoetingsplekken in de openbare ruimte. Het is belangrijk dat tieners gestimuleerd worden om deel te nemen aan activiteiten en dat ze hierin ondersteund worden door hun netwerk van vrienden, ouders, docenten en professionals. Jongeren Tijdens de adolescentie veranderen de behoeften van jongeren drastisch. Ze hebben behoefte aan autonomie, zelfexpressie en het ontwikkelen van hun identiteit. Tieners willen graag zelf dingen ontdekken en hebben ruimte nodig om te groeien. In deze fase maken ze een start in het zich losmaken van hun ouders, hechten ze meer belang aan de relatie met leeftijdsgenoten en ontwikkelen ze hun eigen identiteit. Naast de gezinssituatie en de omgeving op school

of werk hebben jongeren behoefte aan een leefmilieu waarin ze zichzelf kunnen ontplooien, hun talenten kunnen ontwikkelen, zich kunnen ontspannen en doen wat ze leuk vinden, samen met leeftijdsgenoten. Veel jongeren brengen hun vrije tijd door met vrienden en/of zijn lid van een jeugd- of sportvereniging. Met wie ze omgaan en wat ze doen is belangrijk voor hun ontwikkeling en het ontdekken van hun talenten. Niet iedere jongere wordt vanuit huis gestimuleerd om deel te nemen aan vrijetijdsactiviteiten. Het is belangrijk dat jongeren, los van hun thuissituatie, opleidingsniveau of economische status, de mogelijkheid hebben om hun vrije tijd te besteden aan activiteiten waarin ze kunnen leren door te ervaren, zichzelf kunnen zijn en kunnen ontdekken wat ze leuk vinden en waar ze goed in zijn. Om jongeren optimaal gebruik te laten maken van hun talenten, gezond hun grenzen te laten opzoeken en te ondersteunen in hun ontwikkeling, hebben ze de steun en support van hun netwerk nodig. Dit kunnen vrienden, ouders of andere belangrijke volwassenen zijn, maar ook docenten, professionals, begeleiders bij sport- en cultuurverenigingen en jongerenwerkers. In het voorjaar van 2022 vroeg de gemeente Baarn aan Young Inspiration om te onderzoeken hoe jongeren naar de gemeente kijken waarin zij opgroeien.

De vragen “Wat vinden jongeren van de openbare ruimte en activiteiten?” en “Hoe kun je hen betrekken bij (het beleid van) de gemeente?” stonden centraal in dit onderzoek. Inclusieve gemeente De gemeente Baarn heeft de ambitie om te zorgen voor passende voorzieningen voor jeugdigen. We willen investeren in een levendig Baarn, zodat jeugdigen de kans krijgen om te ontdekken en te leren door te ervaren, met steun van de gemeente waarin ze opgroeien. In onze ambitie streven we naar een inclusieve gemeenschap waarin alle jeugdigen gelijke kansen hebben om deel te nemen aan activiteiten en gebruik te maken van voorzieningen, ongeacht hun achtergrond of beperking. We erkennen de diversiteit binnen onze jeugdpopulatie en streven ernaar om bestaande activiteiten en voorzieningen te evalueren om ervoor te zorgen dat ze toegankelijk zijn voor alle jeugd, inclusief diegenen met een beperking.

21

We zullen nieuwe voorzieningen en activiteiten ontwikkelen met brede toegankelijkheid in gedachten, waarbij we speciale aandacht besteden aan de behoeften van jongeren met verschillende capaciteiten. Dit omvat het creëren van fysieke ruimtes die toegankelijk zijn voor rolstoelgebruikers, het aanbieden van aangepaste materialen en activiteiten, en het trainen van personeel om inclusief te werken. Daarnaast zullen we speciale aandacht besteden aan jongeren die buiten Baarn naar school gaan. We streven ernaar dat zij ook kunnen profiteren van onze voorzieningen en activiteiten, en dat hun behoeften worden meegenomen in ons beleid en onze planning. Participatie is hierbij een belangrijk onderdeel.

SITUATIE IN BAARN Voorzieningen in de openbare ruimte De gemeente Baarn heeft een uitvoeringsplan speelruimte 2020-2024, dat geactualiseerd zal worden. In dit plan is extra aandacht besteed aan het realiseren van speelplekken voor kinderen van 0-5 jaar in buurten waar de behoefte groot is. De focus lag daarmee op de jongere jeugd, terwijl in de periode 2009-2019 de aandacht uitging naar voorzieningen voor zowel kinderen van 0-11 jaar als voor jongeren van 12-17 jaar. Uit het onderzoek ‘Jongeren en voorzieningen’: Als je niet beter zou weten, zou je kunnen denken dat het liedje ‘Aan de overkant’ van Suzan en Freek over het leven in Baarn gaat. In Baarn is op het eerste gezicht niet erg veel te beleven. In de ogen van veel jongeren is dat “prima voor heel even.” “Er is een kroeg en een kerk” en “af en toe kan de smaak van de stad je verleiden.” Het liedje gaat niet over Baarn, maar jongeren die aan dit onderzoek hebben deelgenomen, begrijpen de vergelijking wel. Jongeren omschrijven Baarn als een mooie, rustige en rijke gemeente waar niet heel veel te doen is voor jongeren. “Het is heel dorps hier. Lekker rustig, maar soms iets te rustig voor jongeren denk ik.” Wonen in Baarn is niet heel bijzonder, maar wel “gewoon oké.” Dat het voor de meesten “gewoon oké” is, betekent niet dat ze geen verbeterpunten hebben.

Baarn kan in de ogen van veel jongeren ook heel saai zijn, zeker naarmate je ouder wordt. In hun ogen is Baarn een goede plek voor gezinnen en minder een plek voor jongeren om op te groeien. “Tot je twaalfde heb je het prima hier. Daarna wordt het echt saai.” Jongeren vinden het jammer dat er in Baarn weinig plekken zijn om af te spreken en “iets leuks” te doen, en ze vertellen dat ze zich regelmatig vervelen. 22

“Zonder jongeren is het wel saai hier. Als ik de burgemeester was, zou ik sowieso veel leuke dingen organiseren. Straks wonen er geen jongeren meer hier. Een beetje leven in de brouwerij is voor iedereen leuk!” Onderwijs Naast voorzieningen in de openbare ruimte is ook de kwaliteit van onderwijsvoorzieningen van groot belang. Daarom is hier veel aandacht voor. Het integrale huisvestingsplan voor scholen omvat zowel de verbouw als nieuwbouw van schoolgebouwen. Dit plan is gericht op het creëren van een optimale leeromgeving voor leerlingen en docenten. Hierbij wordt niet alleen gekeken naar de fysieke infrastructuur, maar ook naar de functionele indeling en duurzaamheid van de schoolgebouwen.

WAT BLIJVEN WE DOEN EN WILLEN WE VERBETEREN? Jeugdhonk Sinds het begin van het schooljaar 2017/2018 is het Jeugdhonk geopend voor jongeren van 12-17 jaar. Tot het voorjaar van 2024 werd het beheerd door Nationaal Bureau Sport Stimulering (NBSS). Vanaf april 2024 heeft Pit Baarn de coördinatie overgenomen. Naast de ontmoetingsplek zal Pit Baarn het aanbod uitbreiden met bijvoorbeeld inloop voor vragen over financiën en schulden, en het geven van voorlichting.

krijgen betrokken sportorganisaties en mogelijke toekomstige gebruikers de gelegenheid hun wensen en behoeften aan te geven. Het sportpark wordt waarschijnlijk meer openbaar toegankelijk, met mogelijkheden voor openbare sportplekken zoals een calisthenics park en een pumptrack. Ook wordt gedacht aan het verbinden van de voorzieningen door hekken tussen de verenigingsaccommodaties te verwijderen. Zodat bijvoorbeeld voetballers direct naar de fitnesscontainer van de hockeyvereniging kunnen gaan voor krachttraining. 0.0 Feest (indoor) In het eerste kwartaal van 2024 vond een 0.0 feest plaats voor leerlingen van het voortgezet onderwijs als aftrap voor het jongerenfestival. Het eerste 0.0% Feest in Baarn werd georganiseerd in Café Petershof van 19.00-01.00 uur. Het was een avond vol energie, plezier en ontmoeting, met meer dan 175 enthousiaste jongeren die zich van hun beste kant lieten zien. De sfeer was bijzonder goed, de aanwezige jongeren toonden volwassenheid en verantwoordelijkheid, wat het feest extra speciaal maakte. Om ervoor te zorgen dat alles soepel verliep, werden er alcoholcontroles bij de deur uitgevoerd en stond er beveiliging. Als extraatje kreeg iedereen een gratis muntje voor een heerlijke mocktail. Geadviseerd wordt om toekomstige feesten te verdelen in leeftijdscategorieën; 12 t/m 15 jaar en 16 t/m 18 jaar.

Er wordt geopperd om de feesten om en om te organiseren en per kwartaal te laten plaatsvinden. Pit Baarn zal deze feesten in de toekomst organiseren en hiervoor een subsidieaanvraag indienen. De evaluatie wordt meegenomen in de organisatie van toekomstige feesten. Een georganiseerd aanbod aan activiteiten voor jeugd en jongeren Sportactiviteiten op plekken waar de jeugd zich bevindt. Met een bakfiets gaat NBSS door Baarn trekken om sportactiviteiten aan te bieden op verschillende locaties waar jongeren samenkomen of op vooraf aangegeven plekken. Elke maand organiseert NBSS een speciale activiteit, soms in samenwerking met een andere Baarnse organisatie. De gemeente Baarn streeft ernaar om het activiteitenaanbod voor jongeren te verbreden en te verrijken, zodat er voor iedereen iets interessants te vinden is. Dit omvat niet alleen de ontwikkeling van talenten op het gebied van muziek, kunst en sport, maar ook andere creatieve en educatieve mogelijkheden. Door een breed scala aan activiteiten aan te bieden, wordt niet alleen de persoonlijke groei en ontwikkeling van jongeren gestimuleerd, maar wordt ook de sociale cohesie en verbondenheid in de gemeenschap versterkt.

Hangplekken en speelplekken Het huidige beleid voor hang- en speelplekken is beschreven in het uitvoeringsplan speelruimte 2020-2024. In 2024 zal dit speel(ruimte)beleid worden geactualiseerd, met extra aandacht voor jongeren. De gemeente Baarn is bezig met de vervanging en vernieuwing van de skatebaan, die in het tweede kwartaal van 2024 gerealiseerd zal worden. Cruyff Court De Streetwise Cup, nu bekend als FC Straat, is een straatvoetbaltoernooi. NBSS organiseert en voert het toernooi en andere activiteiten op het Cruyff Court uit. Het project Heroes of the Cruyff Court richt zich op jongeren van 14 tot 21 jaar, die onder begeleiding van een Cruyff Foundation Coach een evenement op het Cruyff Court organiseren voor kinderen in de wijk. Daarnaast wordt “FC Straat training” een structureel onderdeel van de activiteiten. Sportpark De gemeente ontwikkelt een toekomstvisie voor de sportvoorzieningen aan de De Geerenweg, waar het sportpark deel van uitmaakt. In 2024

23

Het is daarom van groot belang dat de jeugdcoördinator en de cultuurcoach nauw samenwerken om deze doelstellingen te realiseren. Samen met de jongeren kunnen zij zorgen voor een gevarieerd en inclusief aanbod dat aansluit bij de dynamische en diverse jongerencultuur in Baarn. Door actief te luisteren naar de wensen en ideeën van jongeren, hen te stimuleren en te helpen bij het organiseren van deze activiteiten en door samen te werken met lokale partners en organisaties, kunnen zij een positieve en betekenisvolle bijdrage leveren aan het leven van jongeren in Baarn.

Het is een plek waar jongeren huiswerk kunnen maken, kunnen chillen met een kopje koffie of thee, en gezellig kunnen zijn met vrienden. Hier kun je ook plannen maken voor de week. Veel jongeren zijn momenteel te vinden in de huiskamer van Eemnes, het is belangrijk dat er in Baarn ook zo’n plek komt.

Dag van de Baarnse jongeren Jaarlijks zal er een dag georganiseerd worden voor en door jongeren. Een dag van verbinding tussen alle partijen die iets voor de Baarnse jongeren betekenen. Ze organiseren, zorgen voor en betrekken jongeren. Van belang is dat de verbinding tussen de partijen wordt vergroot en dat het voor de jongeren en voor de partijen helder is wie wat doet. Het is ook een dag waarop jongeren in de schijnwerpers kunnen staan en hun ontplooide talenten (bijvoorbeeld binnen het jeugdhonk of de huiskamer) kunnen tentoonspreiden.

Budget voor jeugdinitiatieven Binnen het project “Jeugd aan Zet” wordt samen met de jeugd bepaald hoe het budget wordt ingezet. Jongeren worden actief betrokken bij het besluitvormingsproces en krijgen inspraak in de besteding van het budget. De jeugdcoördinator ondersteunt de jeugd in dit proces en helpt bij het vormgeven van hun ideeën. Voorbeelden van activiteiten die jongeren kunnen organiseren met behulp van het budget zijn het huren van een pop-up bowlingbaan of andere recreatieve evenementen speciaal voor de jeugd.

Voorziening met huiskamerfunctie realiseren De huidige locatie van het Jeugdhonk is onvoldoende aantrekkelijk voor jongeren in Baarn. Het is belangrijk dat het Jeugdhonk zichtbaarder wordt door een “huiskamerfunctie” te krijgen op een meer centrale en bekende plek voor jongeren.

24

Het huidige Jeugdhonk hoeft door de komst van zo’n huiskamer niet te verdwijnen. Meerdere plekken (indoor) zijn mogelijk. Het is van groot belang dat deze voorziening samen met jongeren wordt vormgegeven en bedacht.

Activiteitenagenda Er wordt onderzocht op welke manier jongeren inzicht kunnen krijgen in de activiteiten die voor en door hen worden georganiseerd. Er wordt gekeken naar waar de behoeften van de jongeren liggen en welke vorm het meest wenselijk is. Samen met de jeugd wordt bepaald wat het beste platform is voor het verzamelen en bekendmaken van initiatieven, zodat jongeren optimaal betrokken worden bij het proces.

Voorzieningen in de openbare ruimte onder de loep nemen In 2024 wordt een Toekomstvisie Sportpark Ter Eem opgesteld (conform de College Agenda). Jongeren hebben aangegeven dat ze een pumptrack missen, evenals voorzieningen zoals uitdagende sporttoestellen die passen bij sporten als crossfit, bootcamp en outdoor fitness. Samen met jongeren wordt gekeken naar verbetermogelijkheden van de jongerenontmoetingsplekken. Bij het opstellen en actualiseren van het huidige beleid worden jongeren actief betrokken en wordt bekeken welke vormen van participatie kunnen worden ingezet om alle doelgroepen te betrekken. Verbetering van de ondergrond en een overkapping zijn wensen, maar er wordt ook gedacht aan meer creatieve en vernieuwende toepassingen zoals een graffiti wall of een TikTok wall. Een mogelijk scenario is dat er een nieuwe jongerenontmoetingsplek wordt ingericht met dergelijke voorzieningen die beweging en creativiteit bevorderen. Jongerenfestival Uit het onderzoek “Door de ogen van jongeren” blijkt dat de Baarnse jongeren behoefte hebben aan een jongerenfestial. Ons streven is dat er jaarlijks een jongerenfestival zal plaatsvinden voor en door leerlingen van het voortgezet onderwijs, bijvoorbeeld op het ijsbaanterrein.

Het doel van het jongerenfestival is om een positieve en inclusieve sfeer te creëren waarin jongeren zich kunnen vermaken, verbinden en hun gemeenschap kunnen versterken.

25

Ambitie We spreken van kinderparticipatie van 4 tot en met 12 jaar en van jongerenparticipatie vanaf 13 jaar. Omdat hier gesproken wordt over een leeftijdscategorie van 4 tot 23 jaar, gebruiken we binnen deze ambitie de term jeugdparticipatie.

WAAROM? Het is belangrijk dat de Baarnse jeugd de kans krijgt om actief mee te doen, mee te praten en mee te beslissen over zaken die voor hen belangrijk zijn en op plekken waar zij zelf deel van uitmaken. De gemeente Baarn hecht waarde aan de kennis, creativiteit en ervaring van de Baarnse jeugd bij het ontwikkelen, uitvoeren en evalueren van beleid. Jeugdigen hebben wettelijke rechten om mee te praten over zaken die hun leven beïnvloeden, zoals vastgelegd in internationale verdragen, waaronder het VN-Verdrag inzake de Rechten van het Kind (CRC) en het Europees Verdrag inzake de Rechten van de Mens (EVRM). Deze verdragen benadrukken specifieke rechten:

Jeugdparticipatie r

23 jaa t o t r a a j 4 e egori

Leeftijdscat

Jeugdigen worden uitgedaagd om actief deel te nemen aan de gemeenschap, voelen zich gehoord en ontwikkelen een gevoel van sociale verantwoordelijkheid. 26

•

Recht op participatie: Jeugdigen hebben het recht om deel te nemen aan besluitvormingsprocessen die hen aangaan, op basis van hun leeftijd en rijpheid.

•

Recht op vrijheid van meningsuiting: Jeugdigen mogen hun mening uiten over zaken die hen aangaan, en deze mening moet serieus worden genomen bij besluitvorming.

•

Recht op informatie: Jeugdigen hebben recht op toegang tot informatie die relevant is voor hun leven en welzijn.

•

Recht op bescherming tegen discriminatie: Jeugdigen hebben recht op gelijke behandeling en bescherming tegen discriminatie.

•

Recht op onderwijs en ontwikkeling: Jeugdigen hebben recht op onderwijs en de mogelijkheid om zich te ontwikkelen, zowel intellectueel als sociaal en emotioneel.

Deze rechten onderstrepen het belang van participatie en betrokkenheid van jeugdigen bij besluitvormingsprocessen die hun leven en toekomst beïnvloeden. Helaas worden deze rechten vaak niet volledig nageleefd, en is er ruimte voor verbetering in de structurele samenwerking tussen besluitvormers en de jeugd. Om duurzaam te veranderen, is samenwerking met degenen voor wie de veranderingen bedoeld zijn cruciaal. Interactie met jeugdigen helpt bij het ontdekken van vragen, behoeften, perspectieven en oplossingen. Dit draagt bij aan hun democratisch burgerschap en de evaluatie en verbetering van bestaand beleid. Deelname aan en betrokkenheid bij besluitvorming bevordert de ontwikkeling van vaardigheden, competenties en talenten bij jeugdigen. Betekenisvolle participatie geeft hen het gevoel dat ze gehoord worden, dat hun stem ertoe doet en draagt bij aan hun gevoel van verbondenheid met de maatschappij, wat essentieel is voor hun welzijn. Het zelf kunnen meedoen en meedenken is een fundamentele behoefte bij jeugdigen. Dit toont aan dat ze erbij horen en dat hun stem ertoe doet, wat cruciaal is voor hun positieve ontwikkeling. Het is van groot belang dat jeugdigen serieus worden genomen, omdat veel van de beslissingen die de overheid neemt, ook over hun toekomst gaan. De jeugd van vandaag zijn de leiders en besluitvormers van morgen.

Daarom vindt de gemeente Baarn het belangrijk dat de jeugd weet wat hun rol en bijdrage is en wat er met hun bijdrage gedaan wordt. Als de jeugd en besluitvormers samenwerken, kunnen innovatievere en duurzamere oplossingen worden gevonden en zal het draagvlak groter worden, zowel nu als in de toekomst.

27

SITUATIE IN BAARN Is de samenwerking met de jeugd voor de gemeente Baarn een open deur, of zou de deur voor de jeugd meer open moeten worden gezet? De gemeente Baarn wil de deur voor jongeren meer openzetten en heeft daarom in 2022 een onderzoek uitgevoerd naar voorzieningen en de openbare ruimte voor jongeren (13-18 jaar) in Baarn. Uit dit onderzoek blijkt dat jongeren graag betrokken willen worden bij zaken die voor hen belangrijk zijn.

Bij het realiseren van deze ambitie maken we gebruik van de tien aanbevelingen die door de onderzoekers zijn gegeven: 1.

Zie jongeren als experts en benader hen ook zo. Zo laat je zien dat je ze serieus neemt. Het werkt motiverend en creëert betrokkenheid.

2.

Creëer een netwerk. Verken welke netwerken er zijn, gebruik deze netwerken en neem als gemeente ook initiatief om de experts die met jongeren werken te verbinden.

Jongeren hebben drie ideeën genoemd: •

•

•

Organiseer projectweken in samenwerking met scholen en vraag leerlingen mee te denken over de vragen die de gemeente heeft. Dit is een kans om ons meer kennis te laten maken met de gemeente en direct ideeën op te halen. Stel bijvoorbeeld een jaarlijks budget beschikbaar voor een challenge zoals ‘het beste idee voor Baarn’, of vraag ons om op onderzoek uit te gaan in onze buurt, bijvoorbeeld naar verkeersveiligheid, afval op straat of om meningen van buurtgenoten op te halen. Overweeg een ideeënbus te plaatsen op een plek waar veel jongeren komen. Dit nodigt ons uit om (anoniem) onze mening te geven wanneer het ons uitkomt. Een ideeënactie nodigt uit tot het geven van ideeën, bijvoorbeeld het verzamelen van ideeën voor leukere buitenruimtes of sportmogelijkheden. De ideeënbus hoeft niet op één plek te blijven staan, maar kan ook verplaatst worden. Maak er een tour van en zet de bus bijvoorbeeld eens op scholen neer. Organiseer verkiezingen op het gemeentehuis of op scholen. Laat ons daar stemmen over je vragen. We kunnen onze stem uitbrengen via stembiljetten of online stemkastjes. Je kunt ons oproepen te stemmen op plannen die over ons gaan, maar ook over bijvoorbeeld de inrichting van het centrum. Dit kan een goede manier zijn om ons enthousiast te maken voor politiek. Een mooi voorproefje voor als wij zelf echt naar de stembus mogen.

3.

Persoonlijk contact is belangrijk. Neem de tijd om naar jongeren te luisteren. Zorg bij voorkeur voor een vast contactpersoon vanuit de gemeente voor jongeren die voor hen goed te bereiken is.

4. Werk op projectbasis, jongeren zitten niet graag ergens langdurig aan vast. 5. Zorg voor terugkoppeling. Jongeren zijn resultaatgericht, dus laat weten wanneer je wel en wanneer je niet gebruik maakt van hun input. Wees nieuwsgierig naar ideeën en koppel terug wat je ervan vond. 6. Zorg voor een beloning in ruil voor de tijd die zij investeren en bepaal het hoe samen met de jongeren. Je gooit hoge ogen als je het persoonlijk maakt. 7.

Gebruik geen jongerentaal. Blijf vooral jezelf, want jongerentaal is van jongeren en jij bent geen jongere. Let wel op ambtelijke taal in je communicatie. Check regelmatig hoe je verhaal overkomt.

8. Houd de funfactor hoog. Ga voor informeel contact, gooi er een wedstrijdelement in en maak er een challenge van. Zo vergroot je de kans dat jongeren meedoen en erover praten in hun omgeving. 9. Hoe concreter, hoe beter. Denk na wat je echt van de jongeren wilt weten; de vraag moet concreet zijn. 10. Ga naar jongeren toe. Door hen op te zoeken laat je zien dat je hen belangrijk vindt. Daarmee komen zij vanzelf in actie en lok je draagkracht om vaker mee te doen onder jongeren vanzelf uit.

28

WAT BLIJVEN WE DOEN EN WILLEN WE VERBETEREN? Kinderburgemeester In oktober 2021 is de eerste Kinderburgemeester van Baarn officieel geïnstalleerd. De Kinderburgemeester vervult drie rollen: •

Ceremoniële rol: het bijwonen van belangrijke gebeurtenissen.

•

Verbindende rol: het ophalen/signaleren van wat er speelt bij basisschoolkinderen en dat terugkoppelen aan de gemeente, maar ook vice versa.

•

Inhoudelijke rol: De Kinderburgemeester kiest een thema of onderwerp waar hij of zij graag extra aandacht voor wil vragen.

Dankzij de Kinderburgemeester komen we makkelijker in gesprek met kinderen in de basisschoolleeftijd. Hierdoor weten we wat zij belangrijk vinden en kunnen we vanuit de gemeente ook laten weten wat er speelt. Op deze manier is het mogelijk om kinderen al van jongs af aan te betrekken bij de gemeente. Kinderraad Op 21 september 2023 kwamen kinderen uit groep 7 en groep 8 van alle basisscholen in Baarn naar het gemeentehuis voor de Kinderraad. De Kinderburgemeester was hier ook bij aanwezig. Het thema van deze kinderraadsbijeenkomst was “gelijke kansen”. De kinderen hebben presentaties voorbereid over verschillende deelvragen. Er zijn verschillende ideeën genoemd om Baarn inclusiever te maken en kansengelijkheid te vergroten. De terugkoppeling gebeurt via een pagina in de Baarnsche Courant. Hierin staat wat de gemeente gaat doen met de ideeën uit de Kinderraad en wordt uitgedeeld aan alle basisschoolkinderen. De gemeente Baarn heeft de ambitie om de Kinderraad jaarlijks te organiseren. De vorm van deze bijeenkomst hoeft niet vast te staan en kan per jaar verschillen, net zoals het thema. Belangrijk is om vooraf te bepalen wat het doel van deze bijeenkomst is en wat er met de uitkomst zal gebeuren.

Gesprekken met jongeren uit de leerlingenraad en de GSA en het Ecoteam op het voortgezet onderwijs Op verzoek van de gemeente, naar aanleiding van het participatietraject in 2022, hebben er gesprekken plaatsgevonden tussen het college, raadsleden en jongeren op de VO-scholen. Het college is met de kinderburgemeester bij

de PO-scholen langsgegaan om ideeën op te halen voor de collegeagenda. Op de middelbare scholen in Baarn is er een groep jongeren die zich heeft aangesloten bij de Gender and Sexuality Alliance (GSA). De GSA is een groep scholieren die vindt dat iedereen op hun school de vrijheid heeft te kunnen zijn wie ze zijn, zonder zich daarvoor te hoeven schamen of verantwoorden. De gemeente Baarn voert regelmatig gesprekken met deze groep op het Baarnsch Lyceum over onderwerpen als diversiteit en inclusie en heeft de ambitie ook gesprekken aan te gaan met de GSA van de Waldheim-mavo. Dit wordt meegenomen in de inclusieagenda. Gesprekken met jongeren op het Griftland College in Soest, waaronder het Ecoteam, worden verder vormgegeven. VO komt op bezoek bij de gemeente Het doel is kennismaken en leren hoe een gemeente werkt. Dit doen jongeren door middel van het voeren van een debat in de Raadszaal, om de ervaring zo echt mogelijk te maken. Tijdens het debat kunnen jongeren hun mening geven, hun ideeën verdedigen en proberen om het met elkaar eens te worden. Dit is belangrijk, want zo leren ze hoe de politiek werkt en hoe ze zelf invloed kunnen hebben op wat er gebeurt in hun gemeente. Het debat in de Raadszaal is een spannende en leerzame ervaring die jongeren zal helpen om meer te begrijpen van de lokale politiek en hun eigen rol daarin.

Gemeente op bezoek bij alle leerlingenraden In het kader van het participatietraject in 20222023 is de gemeente langs geweest bij alle leerlingenraden van het basis- en voortgezet onderwijs. Verkiezingen (Gemeente, Landelijk, Europa) op de VO-scholen Jongeren kennis laten maken met de politiek door middel van bezoeken van raadsleden aan de VO-scholen en het gezamenlijk organiseren van verkiezingen op de VO-scholen in Baarn. De inzet van ProDemos en de Kiesmannen is hier onderdeel van. Ook worden stemwijzers ingezet binnen de VO-scholen en worden de uitslagen hiervan gedeeld en bekendgemaakt. Samenwerking en afstemming met de scholen is hierin van belang. PO-scholen In het kader van het betrekken van kinderen bij de Baarnse gemeenteraad zijn er vanuit de griffie plannen om met basisscholen (groep 7 & 8) op het gemeentehuis in het schooljaar 20242025 het spel ‘Democracity’ te spelen. Tijdens dit educatieve programma bouwen leerlingen samen aan hun eigen gemeente: gaan ze voor bedrijven of juist veel groen? 29

Liever een ziekenhuis of toch een middelbare school? Het budget is beperkt, dus kan niet alles een plaats krijgen in de gemeente. Tijd dus om samen keuzes te maken. Om het eens te worden over die keuzes richten de leerlingen verschillende politieke partijen op, schrijven ze korte partijprogramma’s en gaan ze met elkaar in debat. Uiteindelijk wordt er gestemd en kan de gemeente afgebouwd worden. Na het spel kunnen de leerlingen vragen stellen aan de aanwezige raadsleden. De leerlingen horen dan hoe het eraan toegaat in de ‘echte’ gemeenteraad. Ook kunnen zij vragen stellen over actuele onderwerpen in de eigen gemeente. Zo maken zij op een laagdrempelige en speelse manier kennis met de gemeentepolitiek en democratische besluitvorming. De materialen en de begeleiding van het spel worden door ProDemos gratis aangeboden. De werving van basisscholen voor dit programma verloopt via de griffie.

WAT WILLEN WE GAAN STARTEN EN VANGEN WE IN (INTEGRALE) PROJECTEN? Rondetafelgesprekken 12-18 jarigen Rondetafelgesprekken zijn een middel om een relevant onderwerp te bespreken en zullen ook als zodanig worden ingezet. Jongeren, volwassenen en andere betrokkenen worden benaderd voor deze gesprekken. Ze kunnen overal worden georganiseerd: op VO-scholen, sportverenigingen of in Theater De Speeldoos. Dit zorgt ervoor dat jongeren actiever betrokken zijn bij de vorming en uitvoering van beleid. Rondetafelgesprekken kunnen een onderdeel zijn van een participatietraject. Jongeren als onderzoekers Deze vorm zetten we in wanneer een onderwerp hierom vraagt. Jongeren doen zelf onderzoek onder leeftijds- en buurtgenoten. In het onderzoek naar jongeren en voorzieningen gaven jongeren aan het leuk te vinden om als onderzoeker op pad te gaan en de vrijheid te krijgen voor het doen van een opdracht. Dit kan bijvoorbeeld door straatinterviews te houden of in gesprek te gaan met jongeren op de sportclub of op school. Na afloop krijgen alle jongerenonderzoekers een vergoeding als dank voor hun inzet. Als het onderzoek zich ervoor leent, kunnen de jongeren zelf een presentatie geven aan de gemeenteraad.

30

Maatschappelijke stage bij de gemeente Baarn Tijdens de maatschappelijke stage bij de gemeente Baarn krijgen jongeren van het voortgezet onderwijs de kans om praktijkervaring op te doen binnen de gemeentelijke organisatie. Ze krijgen de opdracht om als pro-sociaal rolmodel te fungeren en worden aangemoedigd om als aanjager en promotor op te treden, waarbij ze actief deelnemen aan discussies en het delen van ideeën over belangrijke onderwerpen in de gemeente. Naast deze specifieke opdrachten krijgen de jongeren ook de ruimte om zelf invulling te geven aan een deel van hun stage. In overleg met de jeugdcoördinator kunnen ze activiteiten bedenken en uitvoeren die aansluiten bij hun interesses en vaardigheden en die bijdragen aan het algemene doel van de stage: het verbeteren van de gemeenschap en het ontwikkelen van persoonlijke en sociale vaardigheden. Brede inzet op 18-23 jarigen De gemeente zal zich specifiek richten op de 18-23-jarigen om hun betrokkenheid te verbeteren en te versterken. Hoewel er al enige betrokkenheid is van de jeugd, is er behoefte aan gerichtere aandacht voor deze leeftijdsgroep. Naast onderwerpen als mentale gezondheid en welzijn, zal de gemeente zich ook richten op voor jongeren relevante onderwerpen zoals stemrecht en de inrichting van de openbare ruimte.

Het is essentieel om de behoeften en wensen van deze leeftijdsgroep in kaart te brengen, zodat het gemeentebeleid hierop optimaal kan worden afgestemd. Dit vergt een actieve dialoog met jongeren, door het organiseren van bijeenkomsten, het uitvoeren van enquêtes en andere participatiemethoden specifiek voor deze doelgroep. Door deze aanpak zorgen we ervoor dat de stem van 18-23-jarigen niet alleen gehoord, maar ook actief meegenomen wordt in de besluitvorming van de gemeente. Waardering voor inzet van jeugd Van belang is dat de jeugd die zich inzet door te participeren binnen projecten of onderzoeken/ verzoeken van de gemeente, gewaardeerd wordt. De vorm van waardering moet samen met de jeugdigen worden bepaald.

31

Ambitie WAAROM?

SITUATIE IN BAARN

Een Gezonde Generatie is haalbaar en nodig. De eerste stappen zijn al gezet met het overnemen van de Gezonde Generatie als doel van het preventiebeleid van de Rijksoverheid en de concrete afspraken in het Gezond en Actief Leven akkoord (GALA). Het is nodig om de realisatie van de Gezonde Generatie te versnellen en gezond leven makkelijker te maken. Vanuit het GALA akkoord en de uitkomsten van onderzoeken naar mentale en fysieke gezondheid zullen we inzetten op preventie onder de jeugd. Dit is voor de komende vier jaar opgenomen in het Brede SPUK-plan van de gemeente Baarn.