924859 Jaarverslag 2023, begrotingswijziging 2024.1 en ontwerpbegroting 2025 RMN bijlage 2 Voorlopig jaarverslag RMN 2023

Jaarverslag 2023

RMN

P a g i n a 1 | 81 Concept Voorlopige jaarrekening dd.3 april 2024

Inhoudsopgave Jaarverslag 2023 Jaarverslag 2023 ............................................................................................................. 5 Voorwoord ....................................................................................................................... 6 Maatschappelijk economische ontwikkelingen .......................................................... 6 Ontwikkelingen binnen RMN .................................................................................... 6 1. Programmaverantwoording ......................................................................................... 9 1.1

Wat willen we bereiken? .................................................................................... 9

1.2

Wat mag het kosten? ...................................................................................... 10

1.3

Wat hebben we bereikt? .................................................................................. 10

1.3.1 Programma 1: Basistaak / inzamelen ............................................................ 10 1.3.2 Programma 1: Basistaak / straatreiniging ...................................................... 11 1.3.3 Programma 2: Additionele taken.................................................................... 12 1.3.4

Projecten in 2023 ..................................................................................... 14

1.3.5 Samenleving en werk .................................................................................... 16 1.3.6 Duurzaamheid ............................................................................................... 16 1.3.7 Ontwikkeling van medewerkers en organisatie RMN in 2023 ........................ 17 1.3.8 Ingezette maatregelen ter verbetering van de executiekracht ........................ 17 1.3.9 Voortgang basis op orde................................................................................ 18 2. Paragrafen ................................................................................................................ 19 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................ 19 2.1.

Weerstandsvermogen en risicobeheersing ...................................................... 19

2.1.1

Weerstandscapaciteit ............................................................................... 19

2.1.2

Risico's ..................................................................................................... 20

2.1.4 Beleidsindicatoren ........................................................................................ 22 2.2

Onderhoud kapitaalgoederen .......................................................................... 23

2.3

Financiering..................................................................................................... 24

2.3.1

Kasgeldlimiet ............................................................................................ 24

2.3.2

Renterisiconorm ....................................................................................... 24

2.3.3

Financieringsbehoefte en leningenportefeuille ......................................... 24

2.3.4

Kasbeheer................................................................................................ 27

2.4

Bedrijfsvoering ................................................................................................ 27

2.4.1 Maatschappelijke verantwoordelijkheid.......................................................... 27 2.4.2

Samenwerking/regionale gebondenheid................................................... 27

2.4.3

Milieu ....................................................................................................... 28

2.4.4

Personeel ................................................................................................. 28 P a g i n a 2 | 81

Concept Voorlopige jaarrekening dd.3 april 2024

2.4.5. Duurzaam werken ........................................................................................ 29 2.4.7 Organisatie ................................................................................................... 30 2.4.8 Informatievoorziening ................................................................................... 30 2.5

Relatiebeheer/Verbonden partijen ............................................................ 30

Jaarrekening 2023......................................................................................................... 32 3. Gehanteerde grondslagen voor waardering en resultaatbepaling .............................. 33 3.1.1 Vaste activa..................................................................................................... 33 3.1.2 Vlottende activa............................................................................................... 34 3.1.3

Vaste passiva ................................................................................................. 35

3.1.4

Vlottende passiva ........................................................................................... 35

3.1.5 Grondslagen voor resultaatbepaling ................................................................ 37 3.2 Baten en Lasten ................................................................................................... 39 3.3 Baten

39

3.4 Lasten

40

3.5 Incidentele baten en lasten .................................................................................. 41 4.

Toelichting op overzicht van baten en lasten 2023.............................................. 43 4.1 Baten

43

4.1.1 Toelichting basistaken Baarn ......................................................................... 44 4.1.2 Toelichting basistaken Bunnik ....................................................................... 46 4.1.3 Toelichting additionele taken Bunnik.............................................................. 48 4.1.4 Toelichting basistaken IJsselstein.................................................................. 49 4.1.5 Toelichting basistaken Nieuwegein ................................................................ 51 4.1.6 Toelichting basistaken Soest ......................................................................... 53 4.1.7 Toelichting basistaken Zeist .......................................................................... 55 4.1.8 Toelichting financiering en aanvullende taken en separate afrekeningen ...... 58 4.1.9 Vennootschapsbelasting................................................................................ 58 4.2 Lasten

59

4.2.1.1 Directie en Algemeen beheer ..................................................................... 60 4.2.1.2 Huisvestingskosten ..................................................................................... 60 4.2.1.3 Buitendienst ................................................................................................ 60 4.2.1.4 Directe kosten ............................................................................................ 61 5. Balans per 31 december 2023 ................................................................................... 62

6.

5.1 Activa

62

5.2 Passiva

63

Toelichting op de balans per 31 december 2023 .................................................... 64 6.1

Toelichting materiele vaste activa.................................................................... 64

6.1.1 Gebouwen ..................................................................................................... 64 P a g i n a 3 | 81 Concept Voorlopige jaarrekening dd.3 april 2024

6.1.2 Vervoermiddelen ........................................................................................... 64 6.1.3 Machines, apparaten en installaties ............................................................... 65 6.1.4 Overige materiele activa ................................................................................ 65 6.2

Toelichting vlottende activa ............................................................................. 66

6.2.1 Voorraad ....................................................................................................... 66 6.2.2 Uitzettingen in ’s rijks schatkist ...................................................................... 66 6.2.3 Debiteuren ..................................................................................................... 68 6.2.4 Overige vorderingen ...................................................................................... 68 6.2.5 Liquide middelen ........................................................................................... 69 6.3

Toelichting vaste passiva ................................................................................ 69

6.3.1 Financiële Positie .......................................................................................... 69 6.3.2. Algemene Reserve ....................................................................................... 69 6.3.3 Bestemmingsreserve ..................................................................................... 70 6.3.4 Voorzieningen ............................................................................................... 70 6.3.5 Overzicht langlopende leningen..................................................................... 71 6.4

Toelichting vlottende passiva .......................................................................... 72

6.4.1 Netto vlottende schuld ................................................................................... 72 6.4.2 Overlopende passiva ..................................................................................... 72 6.5

Niet uit de balans blijkende verplichtingen ....................................................... 72

7.

Rechtmatigheidsverklaring over boekjaar 2023 ...................................................... 75

8.

Bijlagen ............................................................................................................... 76 Bijlage 8.1

WNT verantwoording......................................................................... 77

Bijlage 8.2

80

Bijlage 8.3 Overhead ................................................................................................. 81

P a g i n a 4 | 81 Concept Voorlopige jaarrekening dd.3 april 2024

Jaarverslag 2023

P a g i n a 5 | 81 Concept Voorlopige jaarrekening dd.3 april 2024

Voorwoord Voor u ligt het voorlopig jaarverslag 2023 van Reinigingsbedrijf Midden Nederland (RMN). Net als 2022 was 2023 een bewogen jaar, zowel op maatschappelijk-economisch vlak als voor RMN als organisatie. Het jaar 2023 stond voor RMN grotendeels in het teken van de basis verder op orde krijgen. Terugkijkend kunnen we concluderen dat de startpositie in januari 2024 er voor RMN beter uit ziet dan in januari 2023. Maatschappelijk economische ontwikkelingen Maatschappelijk-economisch kenmerkte 2023 zich door een hoge inflatie gekoppeld aan een nog steeds overspannen arbeidsmarkt. Uiteraard heeft ook RMN zich niet aan deze macroeconomische ontwikkelingen kunnen onttrekken. De inflatie zorgde voor gestegen prijzen voor leveranciers, maar ook voor een hoge stijging van de Cao-lonen. Met de Cao van 2023 stegen de lonen gedifferentieerd, waarbij de lagere loonschalen er verhoudingsgewijs meer op vooruit zijn gegaan dan de hogere loonschalen. Juist RMN heeft relatief veel medewerkers met lagere loonschalen in dienst, en bij de kostprijs van veel producten uit de begroting van RMN heeft het looncomponent veel belang. Gekoppeld aan de eveneens gestegen rente zorgden de inflatie en de Cao-stijging er mede voor dat RMN de begroting over 2023 meermaals naar boven moest bijstellen. Deze kostenstijgingen werken structureel door in de begrotingen 2024 en verder.

Het tekort op de arbeidsmarkt was de reden dat verschillende sleutelfuncties lang onvervuld bleven of met extern personeel werden ingevuld. De uitvoering van het verbeterplan basis op orde had met name om deze reden minder effect dan waar vooraf op was gerekend, voornamelijk op het gebied van de interne controle en de administratieve organisatie. Ondanks deze beperkingen zijn er in 2023 stappen gemaakt om de basis op orde te krijgen. Alle bovengenoemde effecten zijn terug te vinden in het jaarverslag. Ontwikkelingen binnen RMN In het vierde kwartaal van 2023 heeft RMN een groot aantal vacatures weten te vervullen. Denk hierbij aan sleutelfuncties zoals controller, informatiemanager, inkoopmanager, financieel adviseur, manager operationele zaken en de manager bedrijfsvoering (de laatste twee zijn pas in 2024 gestart). Omdat RMN per 1 mei 2023 in de persoon van Sietske Klein- de Jong een nieuwe secretaris-directeur heeft gekregen, heeft RMN met ingang van het tweede kwartaal van 2024 RMN voor het eerst sinds lange tijd weer een voltallig managementteam. Ook de buitendienst kent aan de start van 2024 minder vacatures dan aan het begin van 2023, mede doordat begin 2023 begonnen is met het in dienst nemen van meerdere uitzendkrachten, zowel bij inzameling als bij de recycling stations en transport.

In de 2e helft van 2023 is besloten tot een nieuwe inrichting van de organisatiestructuur, die per 1 januari 2024 ook daadwerkelijk van start is gegaan. Op deze manier werkt RMN aan het verduidelijken van rollen en taken, het verbeteren van de interne afstemming en communicatie, en het verder verbeteren van de sturing en beheersing. In 2024 ervaart de organisatie verbeteringen van de in 2023 gevolgde leiderschapstrainingen en het ingezette cultuurtraject. Het leiderschapsprogramma heeft tot doel om leiding te kunnen geven aan de gewenste organisatieP a g i n a 6 | 81 Concept Voorlopige jaarrekening dd.3 april 2024

en cultuurontwikkeling waarbij de leidinggevenden zijn gegroeid in verbindend, coachend en resultaatgericht leiderschap. Met de aanschaf en invoering van het softwareplatform 21QUBZ in 2022 zijn stappen gezet om ook operationeel de basis verder op orde te krijgen. In 2023 zijn bedrijfsvoering onderdelen als routeoptimalisatie, het inrichten van dashboards, containermanagement en het registreren van aanvullende opdrachten gerealiseerd. Dit geldt ook voor het inrichten van de zogenaamde “vlakke planning” (het gelijk verdelen van inzamelroutes over de dagen van de week) waaraan in 2023 hard gewerkt is. Doel van deze vlakke planning is om vanaf 2024 de kwetsbaarheid (bijvoorbeeld bij uitval van voertuigen of medewerkers) te verminderen en daarmee de dienstverlening te verbeteren, al ging de invoering hiervan gepaard met een aantal – inmiddels opgeloste aanloopproblemen. In de tweede helft van 2023 zijn er, samen met alle gemeenten, stappen gezet naar een nieuwe DVO-structuur (DVO= dienstverleningsovereenkomst) en zijn er, wederom samen met de gemeenten, eerste stappen gezet om alle arealen buitenruimte ten behoeve van de reinigingstaken in beeld te krijgen. Tegelijkertijd is de regeling “Gemeenschappelijke Regeling” geactualiseerd net als diverse organisatieverordeningen (financiële verordening, mandaatverordening, organisatieverordening, de budgethouders regeling, etc.).

Daarnaast werd en wordt er nog steeds gewerkt aan de implementatie van 21QUBZ voor de reinigingstaken (beheer openbare ruimte) en aan implementatie en borging van de interne controle en administratieve organisatie, mede met het oog op de invoering van de rechtmatigheidsverklaring door het dagelijks bestuur. Zowel de dashboards als de voortgangsgesprekken en -rapportages als het vormgeven van de interne controle en administratieve organisatie dragen ertoe bij dat de basis bij RMN steeds verder op orde komt, dat de bedrijfsvoering klopt en dat RMN zich ontwikkelt als een continu lerende organisatie zodat zij zich verder kan ontwikkelen als vanzelfsprekende kennispartner en beleidsadviseur richting de gemeente. Met het aantrekken van een tweede relatiebeheerder en een projectleider medio 2023 ontstaat ruimte om te kunnen werken aan een innovatieagenda en aan een sterkere rol van RMN in de keten. Hiermee levert RMN een bijdrage aan de gemeentelijke doelstellingen op het gebied van duurzaamheid, en kan zij, met behulp van de kwartaalrapportages, de dienstverlening van RMN aanscherpen. Een voorbeeld hiervan is de registratie van meldingen, waarmee RMN (of de gemeente) kan analyseren welke meldingen wel, en welke meldingen niet - of minder goed - te beïnvloeden zijn door beleidsaanpassingen.

Op het gebied van personeel en organisatie heeft RMN zich in 2023 verder ontwikkelt, waaronder het aanpassen van het personeelsbeleid aan vigerende regelgeving en tijdgeest. Zo leggen nieuwe ambtenaren de ambtseed of ambtsbelofte af, is het beleid ten aanzien van integriteit aangescherpt, en zijn er stappen gezet op het gebied van vitaal personeelsbeleid en arbeidsvoorwaarden. Vooruitgang is ook geboekt op het gebied van verduurzaming van de bedrijfsvoering. Zo zijn alle nieuw aangeschafte kleinere bedrijfsmiddelen zoals bosmaaiers en bladblazers zoveel mogelijk elektrisch, en zijn enkele hybride voertuigen besteld. Naast de vele (Europese) aanbestedingen die in 2023 zijn gestart en/of afgerond, heeft RMN in 2023 ook te maken heeft gehad met de nasleep van een faillissement van een leverancier en van een leverancier die onvoldoende kwaliteit leverde. P a g i n a 7 | 81 Concept Voorlopige jaarrekening dd.3 april 2024

Van een geheel andere orde tot slot, is de overdracht van de additionele taken aan de gemeente IJsselstein per 1 januari 2023, welke in samenwerking met de gemeente in de eerste helft van 2023 is afgerond.

P a g i n a 8 | 81 Concept Voorlopige jaarrekening dd.3 april 2024

1. Programmaverantwoording 1.1

Wat willen we bereiken?

Conform de gemeenschappelijke regeling van RMN is het doel van de organisatie het realiseren van effectieve, efficiënte en kwalitatief hoogwaardige en klantvriendelijke uitvoering van afvalbeheer en grondstoffeninzameling en het beheer van de openbare ruimte, waaronder reinigingstaken voor de deelnemende gemeenten. De wijze waarop uitvoering gegeven wordt aan de doelen is omschreven in dienstverleningsovereenkomsten die met de deelnemende gemeente afzonderlijk worden opgesteld. Deze worden onderscheiden in basistaken en additionele taken. Programma 1: Basistaken Onder de basistaken valt het: • verzorgen van grondstof- en afvalbeheer door middel van inzameling; • verzorgen van grondstof- en afvalbeheer door middel van het beheren van recyclingstations; •

• •

mechanisch straatvegen en handvegen, het verwijderen van zwerfafval, verzorgen van onkruidbestrijding, het reinigen van honden uitlaatstroken, het legen van prullenbakken en het legen en het reinigen van kolken; verzorgen van gladheidbestrijding; verzorgen van plaagdierbestrijding.

Programma 2: Additionele taken Onder de additionele taken vallen de zogenaamde servicetaken, zoals afhandeling van meldingen openbare ruimte, (klein) herstel van straatwerk, reparatiewerk en het verwijderen van weesfietsen.

P a g i n a 9 | 81 Concept Voorlopige jaarrekening dd.3 april 2024

1.2

Wat mag het kosten?

Totaal overzicht exploitatie 2023 Bedragen in € * 1.000 Realisatie 2023 Programma Baten Lasten

Saldo

Begroting 2023.03 Baten Lasten Saldo

Primaire begroting 2023 Baten Lasten Saldo

1. Basis taken 2. Additionele taken 3. Overige baten Totaal Programma's

-881 1 906 26

34.380 301 418 35.099

32.690 3.209 201 36.100

32.426 298 906 33.630

33.308 297 0 33.605

34.805 290 0 35.095

-425 11 418 4

32.691 3.209 0 35.900

-1 0 201 200

Om de basistaken te kunnen uitvoeren had RMN € 33,3 miljoen nodig, terwijl de baten van RMN bijna € 1,5 miljoen lager waren dan begroot. De verwerkingskosten vanuit de AVU waren lager dan verwacht (er werd huis aan huis alleen al bijna 10% minder aan tonnage ingezameld) maar de bedrijfsvoeringslasten van RMN waren hoger door onder andere meer onderhoudskosten op het verouderde wagenpark en een correctie op de afschrijvingskosten van het wagenpark en hogere personeelslasten. 1.3

Wat hebben we bereikt?

1.3.1 Programma 1: Basistaak / inzamelen

RMN heeft voor de deelnemende gemeenten als hoofdtaak het inzamelen van grondstoffen en restafval en werkzaamheden op het gebied van een schone, hele en veilige openbare ruimte. De werkzaamheden zijn vastgelegd in een producten- en dienstencatalogus en worden op basis van de, met de gemeente afgesloten dienstverleningsovereenkomsten, voor meerdere jaren uitgevoerd. RMN levert zodoende met haar activiteiten een bijdrage aan een mooie en duurzame leefomgeving en aan de circulaire doelstellingen van de deelnemende gemeenten. In 2023 heeft RMN 113.002 ton huishoudelijk afval1 bij circa 254.000 inwoners2 in de deelnemende gemeenten ingezameld. Door het gescheiden ophalen van afval en grondstoffen heeft RMN een bijdrage geleverd aan het in stand houden van een schone en veilige leefomgeving en is de belasting op het milieu verminderd. Door het stimuleren van het nog beter scheiden van afval, het huis aan huis ophalen van nog meer gescheiden waardevolle huishoudelijke grondstoffenstromen en het vergroten van de mogelijkheden om afval te scheiden bij hoogbouw is meer recyclebaar afval ingezameld. Daarnaast levert RMN een bijdrage aan het duurzaam beheer- en inrichting van de openbare ruimte. Hierbij wordt continu gewerkt aan het verbeteren van de milieuprestaties door toepassingen van de laatste principes van ISO 14001.

1 2

Bron: Interne rapportage RMN Bron: CBS P a g i n a 10 | 81

Concept Voorlopige jaarrekening dd.3 april 2024

Indeling ingezameld huishoudelijk afval 2023

41% 59%

Recyclebaar materiaal

Niet recyclebaar

Van alle afval- en grondstofstromen die RMN in 2023 huis-aan-huis en op het recyclestation heeft ingezameld is 41% als (grof) restafval afgevoerd, terwijl 59% van de totaal ingezamelde hoeveelheden afval in potentie herbruikbare grondstofstromen betrof. Hiermee heeft RMN een substantiële bijdrage kunnen leveren aan de beleidsdoelen van de deelnemende gemeenten ten behoeve van de circulaire economie. Kanttekening is dat het afkeurpercentage van de gescheiden ingezamelde grondstoffen bij de verwerkers niet in dit diagram verwerkt is. Overige resultaten op het gebied van afvalinzameling: RMN exploiteert namens de gemeenten 6 recyclingstations waar 27 á 28 grof afvalstromen gescheiden worden aangeboden en afgevoerd. Ook heeft RMN recyclingcoaches ingezet ter bevordering van het grondstofscheidingsgedrag door middel van voorlichting en waar nodig door middel van zichtcontrole. Recyclingcoaches hebben in meerdere gemeenten de bevoegdheid gekregen om de inhoud van de inzamelmiddelen te checken en geven door middel van kaarten aan wat zij aan ongeoorloofd afval hebben aangetroffen in de containers. Hiermee werkt RMN ook aan verlaging van het percentage afkeur van herbruikbare grondstoffen.

1.3.2 Programma 1: Basistaak / straatreiniging Bij winterse omstandigheden zorgde RMN voor het begaanbaar houden van (hoofd)wegen en (hoofd)fietspaden die opgenomen zijn in het gladheidbestrijdingsplan. Dit is gedaan door zowel preventieve als curatieve strooirondes uit te voeren op basis van meteorologische gegevens en metingen van sensoren in het wegdek. RMN droeg in het verslagjaar bij aan een duurzame en prettige leefomgeving door het verwijderen van zwerfafval, het machinaal vegen van de goten, het ledigen van prullenbakken en het bestrijden van onkruid op de verharding. In het verslagjaar is RMN niet in geslaagd om structureel, iedere maand, de afgesproken beeldkwaliteit te meten. Evenwel zijn we er eind 2023 is een oplossing voorgesteld met als doel om in 2024 een maandelijkse meting te laten verzorgen door een externe partij. P a g i n a 11 | 81 Concept Voorlopige jaarrekening dd.3 april 2024

De kwaliteitsniveaus van het ledigen van prullenbakken en het verwijderen van zwerfafval zijn behaald conform de vastgestelde kwaliteit. • Gemiddeld ledigde RMN 3.200 prullenbakken per week (166.400 ledigingen op jaarbasis) • In 2023 is begonnen met het vastleggen van de vulgraad van elke prullenbak in uitvoeringssysteem Jewel. Door het opbouwen van data kan RMN haar routes in de toekomst nog efficiënter inrichten. In IJsselstein worden de prullenbakken geledigd door een sociaal-werkbedrijf. Hiermee geeft RMN invulling aan haar maatschappelijke doelstellingen terwijl zij tegelijkertijd haar taak uitvoert om te zorgen voor een schone openbare ruimte. Het niveau van de beeldkwaliteit wordt echter niet behaald. Het verwijderen van onkruid is uitgevoerd met de milieuvriendelijke heetwater-methode en met borstelen. Het op beeldniveau houden van het onkruid tijdens het groeiseizoen wordt steeds meer een uitdaging en lukte in 2023 niet in alle gevallen. De klimaatsveranderingen zijn merkbaar: het groeiseizoen start eerder en eindigt later. Daarnaast zorgt de afwisseling van extremen (regen versus zon) ervoor dat het onkruid ook in pieken groeit. Door het cyclisch reinigingen van de kolken, lijngoten en drainages is een goede afvoer van het regenwater geborgd. Met plaagdierbeheersing heeft RMN zorggedragen voor het beheersbaar houden van de rattenpopulatie.

De focus van de beheersing zit aan de preventieve kant door advies te geven over het voorkomen van rattenoverlast, en het onmiddellijk melden van opgemerkte mankementen in de openbare ruimte (bijvoorbeeld een kapotte riolering). Hiermee beoogt RMN een diervriendelijke manier van plaagdierbeheersing. Indien bestrijding noodzakelijk is wordt dit uitgevoerd volgens de geldende regelgeving en zet zij gecertificeerde plaagdierbestrijders in. 1.3.3 Programma 2: Additionele taken Dit betreffen de taken die RMN voor de gemeente Bunnik uitvoert op het gebied van groenbeheer, onderhoud en reiniging van verkeer- en straatmeubilair en verhardingen en overige werkzaamheden. Sturingsprincipes en ambitieniveaus3 Voor de disciplines groen, meubilair en verharding hanteert de gemeente Bunnik een C-niveau als ambitieniveau. Diverse taken zijn op basis van afroep zoals het herstellen van bruggen, vervanging van meubilair, onderhoud aan speeltoestellen, (ver)plaatsen van smiley’s en het faciliteren van verkiezingen. Discipline Groen Het ambitieniveau van het groen valt ruimschoot boven het ambitieniveau van C-niveau. Eénmaal per jaar wordt 1/3 van het areaal van bosplantsoenen terug gesnoeid op beeldniveau.

3

Bron: Metingen vastgelegd in Apptimize over het gehele jaar 2023. https://rmn.apptimizeplatform.nl/schouwronde/rapportage/beleid/schouwronde P a g i n a 12 | 81 Concept Voorlopige jaarrekening dd.3 april 2024

Discipline Meubilair en Reiniging De kwaliteit van het meubilair wordt o.a. beoordeeld op scheefstand, deuken en gaten, graffiti en/of beplakkingen, kleurechtheid, verdraaiingen, dekking van coating en natuurlijke aanslag. De discipline zit ruimschoots boven het ambitieniveau van C-kwaliteit.

Discipline Verharding Op basis van weginspecties wordt straatwerk tot 2m2 hersteld door RMN. Kleine civiele werkzaamheden en diverse hand en spandiensten RMN voerde in opdracht van de gemeente Bunnik diverse taken uit. De taken worden op cyclische wijze of op afroep uitgevoerd. Verkiezingen In 2023 mocht de inwoners tweemaal naar het stembureau: voor de verkiezingen van de tweede kamer en van de provinciale staten. RMN verzorgt het plaatsen en verwijderen van de verkiezingsborden, de inrichting en de afbouw van de stemlokalen en het plaatsen en verwijderen van de verwijzingsborden. P a g i n a 13 | 81 Concept Voorlopige jaarrekening dd.3 april 2024

Smiley’s Op een door de gemeente vastgestelde locaties (ver)plaatst RMN smiley’s. De digitale borden meet de snelheid op de wegen. Met deze data kan de gemeente interventies plegen op wegen waar de snelheid stelselmatig wordt overtreden. Speeltoestellen Op regie van de gemeente voert RMN onderhoud en reparaties uit aan speeltoestellen of aan ondergronden. Hiermee dragen wij bij aan de veiligheid van spelende kinderen in de openbare ruimte. Diverse hand en spandiensten RMN voert diverse taken uit op afroep van de gemeente. Denk hierbij aan het plaatsen van (drang)hekken en het ophangen van spandoeken. 1.3.4

Projecten in 2023

Afvalinzameling In 2023 liepen er diverse projecten om de bij RMN aangesloten gemeenten verder te faciliteren in het scheiden van afval en om zorg te dragen voor een vermindering van de hoeveelheid te verwerken restafval. Met name de projecten VANG (Van Afval Naar Grondstof) en GoG (Grip op Grondstof) hebben een behoorlijke impact op de manier van inzamelen. De winst van het scheiden van afval wordt met name gerealiseerd in minder restafval (dus minder afval om te verbranden) en meer recyclebaar materiaal. Alle gemeenten dragen hierdoor bij aan een schoner en leefbaarder milieu. Baarn: Voor Baarn waren er geen projecten gepland in 2023. Er zijn 3 uitbreidingsinvesteringen gedaan. Er zijn 3 ondergrondse containers geplaatst voor oud papierinzameling. Verder zijn er 19 oude ondergrondse containers vervangen voor nieuwe ondergrondse containers. Bunnik: In Bunnik zijn 2 extra ondergrondse containers geplaatst (1 Papier- en 1 Glas container). Er zijn 5 ondergrondse Restafvalcontainers vervangen. In 2023 is het RS in Bunnik heringericht. Bij de herinrichting is zoveel mogelijk rekening gehouden met de bestaande structuur van het terrein. Hierbij is de overzichtelijkheid van het recyclingstation verbeterd en is de volgorde van de containers aangepast. Materialen zoals gips, hout, metalen, textiel, tuinafval en hard kunststof komt de bezoeker als eerste tegen op de rijroute.

Aan het einde van de rijroute zou er nog maar weinig over moeten zijn van wat in de container voor restafval behoort. Deze aanpassing zorgt ook voor minder opstoppingen met als voordeel een betere verkeersveiligheid op het terrein. Bij de herinrichting is tevens een viertal gereviseerde perscontainers geplaatst, die door de grotere capaciteit het aantal rijbewegingen voor het legen van de containers heeft verminderd.

P a g i n a 14 | 81 Concept Voorlopige jaarrekening dd.3 april 2024

IJsselstein: De uitrol van het project VANG (Van Afval Naar Grondstof programma) voor de gemeente IJsselstein is nagenoeg afgerond. In 2023 zijn 22 ondergrondse containers geplaatst als uitbreiding (voornamelijk REST containers: 15 stuks). Er zijn geen vervangingen gedaan. Nieuwegein: Het project GoG (Grip op Grondstof) in de gemeente Nieuwegein betreft het vervangen van bovengrondse verzamelcontainers bij de hoogbouw voor een ondergrondse variant. Er zijn in 2023 17 ondergrondse containers vervangen en 114 nieuwe ondergrondse containers bijgeplaatst. Het grootste aandeel daarvan (65 stuks) betrof GFT containers. Soest: In Soest heeft ook in 2023 een vervangingsronde van ondergrondse containers plaatsgevonden. 33 containers zijn vervangen waarvan het merendeel (23) Restafval- en Papier containers betrof. Er zijn 14 uitbreidingen gedaan: onder andere 4 extra ondergrondse containers voor Restafval en 7 voor PMD. De uitrol van het project GFT inzameling bij hoogbouw voor de gemeente Soest is afgerond. Er zijn 85 nieuwe containers geplaatst voor GFT inzameling bij de hoogbouw. Zeist: In Zeist is in 2023 een vervangingsronde opgestart welke tot in 2024 zal doorlopen. Er zijn in 2023 61 ondergrondse containers vervangen. Er zijn 5 ondergrondse containers bijgeplaatst: 2 Restafval containers, 2 voor Glas en 1 container voor PMD.

Communicatie en educatie RMN heeft in maart 2023 deelgenomen aan de landelijke Week van de Afval Helden. Dit is dé week waarin medewerkers uit de afval-en reinigingsbranche centraal staan en waarbij we onze medewerkers extra in het zonnetje hebben gezet. Daarnaast hebben wethouders en raadsleden de mogelijkheden gehad om een dag(deel) mee te lopen tijdens onze werkzaamheden. Gedurende het jaar heeft RMN op verschillende manieren het gebruik van de nieuwe gratis RMN Afvalbeheer app gepromoot. Dit met als doel het stimuleren van het gebruik van deze app om altijd direct op de hoogte te zijn van actuele wijzigingen en laatste nieuws. RMN heeft hierdoor in 2023 maar 900 aanvragen voor een papieren versie van de afvalkalender ontvangen. Met de komst van de nieuwe RMN app is ook het gebruik toegenomen. Het aantal actieve gebruikers steeg van 62.861 gebruikers eind 2022 naar 71.913 gebruikers eind 2023. RMN heeft in gemeente Soest campagne gevoerd voor het beter scheiden van GFT bij hoogbouw. Hierbij zijn GFT bakjes uitgedeeld voor in de keuken. In maart 2023 vond de jaarlijkse compostactie weer plaats. De gemeenten Bunnik en IJsselstein deden dit jaar mee aan de actie. In beide gemeenten waren de wethouders aanwezig om de eerste zakken uit te delen aan de inwoners als dank voor het scheiden van het GFT afval.

In de maanden april en mei 2023 vond de E-waste race plaats binnen de RMN gemeenten. Negen basisscholen zamelden zoveel mogelijk elektronisch afval in zodat dit type afval niet in verbrandingsovens verdwijnt. RMN zorgde voor de logistieke afhandeling van de E-waste Race. RMN Medewerkers brachten voor het begin van de race speciale containers bij de deelnemende P a g i n a 15 | 81 Concept Voorlopige jaarrekening dd.3 april 2024

scholen. Uiteraard leegde RMN deze containers ook weer en bracht zij de inhoud daarna naar de verwerkers. Op zaterdag 16 september 2023 heeft RMN een succesvolle open dag georganiseerd. Er waren demonstraties van verschillende voertuigen, een informatiemarkt en een rondleiding op het recyclingstation. Een mooie gelegenheid om onze passie voor het vak met de inwoners te delen. Donderdag 16 november 2023 onthulde de wethouder van Soest in het bijzijn van de RMN recyclingcoaches de winnende tekening van de VANG Milieuprijs 2023. RMN zorgde ervoor dat de winnende poster een aantal maanden te zien was op de RMN vuilniswagens die in de gemeente Soest rijden. 1.3.5 Samenleving en werk RMN werkt samen met de Regionale Sociale Dienst in Zeist door het bieden van werkervaringsplekken aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en nieuwkomers in Nederland. Sinds medio 2023 begeleidt RMN ook enkele inwoners van de gemeente Soest. Intern worden deze medewerkers met succes begeleid door een daarvoor vrijgemaakte medewerker BOR (Beheer Openbare Ruimte). In 2023 zijn 13 van de 23 instromers doorgestroomd naar reguliere banen. 1.3.6 Duurzaamheid Hoewel er in de feitelijke situatie niets is veranderd, wordt ten opzichte van 2022 een kleiner percentage van het energieverbruik van RMN opgewekt door eigen zonnepanelen.

Dit heeft te maken met het overdragen van zonnepanelen van een kantoorpand aan de gemeente IJsselstein als onderdeel van de beëindiging van de additionele taken voor deze gemeente. Bij vervanging van elektrische apparaten wordt altijd gezocht naar een energiezuiniger alternatief en waar mogelijk schaffen we elektrisch gereedschap aan ten behoeve van de reinigingstaken in de openbare ruimte. Alle inzamelvoertuigen van RMN rijden op HVO 100. Het wagenpark van RMN is verder “vergroend” door instroom van nieuwe voertuigen die voldoen aan de euro 6 norm, de nieuwe norm voor dieselvoertuigen, en door gebruik te maken van biologisch afbreekbare smeermiddelen. Door betere smering is er tevens minder geluidsoverlast en door de vermindering van het gebruik aan fossiele brandstoffen wordt een wezenlijke bijdrage geleverd aan een schoner milieu (minder CO2 uitstoot). Daarnaast zijn er in 2023 twee hybride voertuigen ten behoeve van het legen van ondergrondse containers besteld, waarbij het hijsgedeelte (opbouw) elektrisch wordt aangedreven. Bij het vervangen van ondergrondse containers kiest RMN ervoor om waar het kan alleen de container te vervangen en niet de betonput waar deze in staat. Hiermee is in 2023 een proef gedaan en inmiddels is dit de vaste werkwijze. De put heeft een langere levensduur waardoor er kosten worden bespaard en we duurzaam omgaan met ons materiaal.

Alle nieuw geleverde minicontainers zijn grotendeels vervaardigd van gerecycled kunststof en bij de herinrichting van het recyclingstation van Bunnik zijn gereviseerde perscontainers gebruikt.

P a g i n a 16 | 81 Concept Voorlopige jaarrekening dd.3 april 2024

1.3.7 Ontwikkeling van medewerkers en organisatie RMN in 2023 Op het gebied van personele en organisatie is er in 2023 veel gebeurd. Waar 2023 nog begon met veel vacatures, waren eind 2023 alle vacatures in de buitendienst vervuld net als de meeste vacatures in de binnendienst. In de loop van 2023 zijn meerdere sleutelfuncties ingevuld, zoals die van secretaris-directeur, controller, een tweede relatiemanager/gemeenteadviseur en de functie van financieel adviseur. RMN startte met het in dienst nemen van meerdere uitzendkrachten, zowel bij inzameling als bij de recyclingstations en transport om daarmee de flexibele schil te verkleinen. In 2023 zijn door alle medewerkers meerdere trainingsdagen gevolgd. Leidinggevenden hebben een intensieve training gehad over leiderschap. De thema’s die hierin aan bod kwamen – zoals elkaar aanspreken, samenwerken, en het voeren van werkoverleg - worden op de werkvloer door de leidinggevenden samen met de medewerkers verder uitgewerkt en omgezet in concreet waarneembaar en gewenst gedrag. In 2023 is ook gewerkt aan het beter laten aansluiten van het functiewaarderingssysteem HR21 bij de organisatie en bij de activiteiten van de medewerkers van RMN, naast het opstellen van functiebeschrijvingen en ontwikkelmogelijkheden voor de meest voorkomende functies.

Verder is RMN gestart met het vormgeven van het vitaliteitsbeleid, waaronder de inventarisatie naar de mogelijkheden van een fietsplan en is zij gestart met gratis fruit verstrekken aan haar medewerkers. Tot slot is op 30 oktober 2023 de nieuwe organisatiestructuur vastgesteld. 1.3.8 Ingezette maatregelen ter verbetering van de executiekracht In 2023 is de executiekracht van RMN, net als in 2022 toegenomen. RMN heeft verbeteringen doorgevoerd en diverse mooie resultaten neergezet. Een klein aantal voorbeelden wordt hieronder genoemd. • • • • •

• •

RMN hanteert een inkoopkalender voor de aanbestedingen Samen met ambtelijke vertegenwoordigers van alle gemeenten is een nieuwe opzet en verdere harmonisatie van de dienstverleningsovereenkomsten gerealiseerd In 2023 is van start gegaan met de implementatie van een planningstool voor het beheer van de openbare ruimte In 2023 is het plan van aanpak voor de Administratie Organisatie en Interne Controle vastgesteld en geïmplementeerd, en is er een start gemaakt met het in kaart brengen van de belangrijkste processen In 2023 zijn elk kwartaal voortgangsrapportages opgesteld en ter beschikking gesteld aan de gemeenten. Deze rapportages hebben betrekking op de ingezamelde tonnages afval en grondstoffen, de beeldkwaliteit van de openbare ruimte en het aantal ontvangen meldingen In september 2023 is een startnotitie voor het onderzoek naar de governancestructuur van RMN besproken in het algemeen bestuur In 2023 zijn zowel de ontwerpwijziging van de gemeenschappelijke regeling als verschillende verordeningen (de financiële verordening, organisatieverordening, mandaatverordening, budgethoudersregeling, etc.) door het bestuur vastgesteld P a g i n a 17 | 81

Concept Voorlopige jaarrekening dd.3 april 2024

•

RMN heeft in 2023 voorbereidingen uitgevoerd voor het maken en uitvoeren van de zogenaamde “vlakke planning” per 1 januari 2024. Dit betreft het gelijk verdelen van inzamelroutes over de dagen van de week zodat RMN haar medewerkers optimaal kan inzetten met als gevolg een betere dienstverlening.

1.3.9 Voortgang basis op orde Op 16 februari 2022 heeft het algemeen bestuur van RMN het Meerjarenbeleidsplan 2022-2025 vastgesteld, inclusief het bijbehorende Verbeterplan ‘Basis op orde, samen bouwen aan RMN’. In 2023 zijn door RMN flinke stappen gezet om de basis op orde te krijgen. In de paragrafen 1.3.7 (Ontwikkeling van medewerkers en organisatie RMN in 2023) en 1.3.8. (Ingezette maatregelen ter verbetering van de executiekracht) zijn de belangrijkste ontwikkelingen kort samengevat. Elk half jaar rapporteert RMN aan de colleges van de deelnemende gemeenten de voortgang van het verbetertraject basis op orde. Voor meer gedetailleerde informatie over de voortgang wordt de lezer verwezen naar deze voortgangsrapportages. In de voortgangsrapportage van november 2023 schrijft het dagelijks bestuur een opgaande lijn in het functioneren van RMN te zien en tevreden te zijn over de progressie van het verbeterplan. Wel geldt dat door langere tijd niet-ingevulde vacatures, zoals op het gebied van de interne controle en administratieve organisatie, sommige zaken minder snel effect hadden dan vooraf op was gerekend. Tegelijkertijd is het van belang te benadrukken dat het ingezette verbetertraject een zaak van lange adem is. Zo is cultuurontwikkeling een proces van de lange termijn en kent daarmee geen einddatum maar is blijvend onder de aandacht van het management.

Ook de borging van de interne controle en administratieve organisatie vergt blijvende aandacht van management en bestuur.

P a g i n a 18 | 81 Concept Voorlopige jaarrekening dd.3 april 2024

2. Paragrafen Besluit Begroting en Verantwoording Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten dienen overheidsorganen in de begroting en de jaarstukken een aantal verplichte paragrafen op te nemen. Dit betreft de volgende paragrafen: 1. Lokale heffingen 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3. Onderhoud kapitaalgoederen 4. Financiering 5. Bedrijfsvoering 6. Verbonden partijen 7. Grondbeleid De paragrafen 1 en 7 zijn niet van toepassing voor RMN. 2.1. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen is gedefinieerd als het vermogen van de gemeenschappelijke regeling Reinigingsbedrijf Midden Nederland om niet structurele financiële risico’s op te kunnen vangen teneinde haar taken te kunnen voortzetten. Het weerstandsvermogen wordt bepaald door de verhouding tussen weerstandscapaciteit en ongedekte risico’s en is van belang voor het bepalen van de gezondheid van de financiële positie van RMN voor het verslagjaar maar ook voor de meerjarenraming. 2.1.1 Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit wordt berekend uit de posten: algemene reserve, bestemmingsreserve, de stille reserves en het gerealiseerde resultaat en bedraagt ultimo 2023 € 217.580,Voor de ontwikkeling van de weerstandscapaciteit verwijzen wij u naar de ontwikkeling van de reserves bij de toelichting op de balans.

Het bestuur van RMN heeft bepaald dat volledige verrekening van de lasten plaatsvindt met de deelnemende gemeenten met uitzondering van benoemde kosten die ten laste van de bestemmingsreserve worden gebracht. Positieve resultaten worden bij resultaatbestemming door het bestuur aan de algemene reserve toegevoegd of aan de deelnemende gemeenten uitgekeerd. Negatieve resultaten worden verrekend met de deelnemende gemeenten voor zover deze niet ten laste gebracht kunnen worden van de algemene reserve. In 2023 heeft RMN dit toegepast door het negatieve resultaat op haar bedrijfsvoering te compenseren met het voordelige afvalverwijderingsresultaat. Het restant van het voordelige resultaat vloeit na vaststelling van de jaarrekening, via de DVO afrekeningen, terug naar de gemeenten.

P a g i n a 19 | 81 Concept Voorlopige jaarrekening dd.3 april 2024

2.1.2 Risico's Vorig boekjaar zijn de risico’s van RMN per onderwerp uitgebreid beschreven. Voor het verslagjaar 2023 is gekozen voor een andere manier van identificeren en beschrijven van de risico’s die op RMN van toepassing kunnen zijn. In januari 2024 zijn de risico’s van RMN in kaart gebracht volgens de Methode MAPGOOD4. Voor het milieumanagementsysteem ISO 14001 is het een vereiste om risico’s in kaart te brengen. MAPGOOD is daarbij een veelgebruikte methode. Het staat voor Mensen, Apparatuur, Programmatuur, Gegevens, Organisatie, Omgeving en Diensten. Dit zijn de verschillende invalshoeken om naar bedreigingen en risico's te kijken. De geïdentificeerde risico’s krijgen een kans-score op een schaal van 1-5 en een impact-score op een schaal van 1-5. Uit de combinatie kans * impact volgt een laag, middel of hoog risico. Per risico moet bepaald worden of de risico’s kunnen worden vermeden (zaken niet meer doen), of dat de kans op het zich voordoen van risico’s kan worden verkleind (passende (beveiligings)maatregelen nemen), of dat de risico’s kunnen worden overgedragen (naar bijvoorbeeld een verzekeraar) of dat besloten wordt om het risico te accepteren (als mitigerende maatregelen teveel geld of teveel inspanning gaat kosten).

Om een zo compleet mogelijk inzicht te krijgen in alle mogelijk risico’s voor RMN als organisatie, zijn er interviews geweest met de directeur, managers, teamleiders, assistent teamleiders en senior medewerkers. Resultaten risicoanalyse Er zijn in totaal 68 risico’s geïdentificeerd, waarvan 41 risico’s een risicowaarde hebben die in categorie “laag” vallen, 24 risico’s in de categorie “middel” en 3 risico’s in de categorie “hoog”. De risico’s die in de categorie “laag” vallen zijn acceptabel omdat er al maatregelen zijn genomen waardoor de kans op de risico verkleind is. Naar verwachting zal de risicowaarde van de ongewenste (categorie: middel) en onacceptabele (categorie: hoog) risico’s lager uitvallen bij het nemen van mitigerende maatregelen. Zie onderstaande tabel voor een verdere toelichting naar invalshoek. Risico's RMN invalshoeken

aantallen

laag acceptabel

Risicowaarde middel hoog ongewenst onacceptabel

Mens Apparatuur Programmatuur Gegevens Omgeving Organisatie Diensten

29 6 4 9 8 7 5

16 6 2 7 3 5 2

10

Eindtotaal

68

41

24

3

2 2 5 2 3 3

In 2024 zal naar aanleiding van de risicoanalyse resultaten, een plan van aanpak worden opgesteld die zal leiden tot interne beleidsaanpassing of nieuw intern beleid daar waar nodig is. Ook zullen mitigerende maatregelen leiden tot verbeteringen in processen, systemen en werkwijze. RMN kan de gevolgen van de risico’s in euro’s uitdrukken maar in eerste instantie is er bewust voor 4

https://ib-p.nl/2022/03/risicoanalyse-aan-de-hand-van-het-mapgood-model/ P a g i n a 20 | 81

Concept Voorlopige jaarrekening dd.3 april 2024

gekozen om een plan van aanpak op te stellen en zo veel mogelijk mitigerende maatregelen te nemen gedurende 2024. De verwachting is dat deze maatregelen voldoende zullen zijn om deze risico’s te beheersen. En bovendien heeft RMN een post onvoorzien van 200.000 euro per jaar opgenomen in de begroting om eventuele tegenvallers te kunnen opvangen. In het vervolg zal de risicoanalyse jaarlijks plaatsvinden en worden opgenomen in de reguliere begroting vanaf 2024.1, waardoor het bestuur in de gelegenheid wordt gesteld een afweging te maken om wel of niet een reserve op te nemen in de RMN begroting. Ook kunnen de deelnemende gemeentes afzonderlijk besluiten een reserve op te nemen in eigen gemeentelijke begroting voor de te lopen risico’s vanwege RMN. Een tabel met de eerste 10 risico’s met de hoogste risicowaarden, waarbij de dreiging en de risico’s worden beschreven, is opgenomen in de bijlage. De Risicowaarde is kans * impact. Bij de risico aanpak staan mitigerende maatregelen die nog genomen moeten worden en maatregelen die al genomen zijn in aparte kolommen.

2.1.3

Kengetallen

De kengetallen voor 2023 zijn afgezet tegen de begroting 2023.00 en hebben zich als volgt ontwikkeld: Kengetallen in procenten

Realisatie

Begroting

Realisatie

2023

2023.00

2022

Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

66,9%

62,8%

64,0%

66,9%

62,8%

64,0%

Solvabiliteitsratio

0,8%

1,7%

0,7%

De netto schuldquote als kengetal geeft inzicht in welke mate de schuldenlast van RMN op de exploitatie drukt. RMN zet geen gelden uit waardoor de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen gelijk is aan het ongecorrigeerde kengetal. Het kengetal wordt berekend door het totaal aan geleende gelden te delen door de totale jaarlijkse baten. De deelnemende gemeenten staan garant voor de exploitatielasten en schulden van RMN. Jaarlijks worden de lasten van RMN afgerekend met deze gemeenten.

P a g i n a 21 | 81 Concept Voorlopige jaarrekening dd.3 april 2024

2.1.4 Beleidsindicatoren In 2022 is landelijk gemiddeld 4635 kilo (2021: 514 kilo) afval per inwoner ingezameld. In de bij RMN deelnemende gemeenten was dit 481 kilo (2021: 541 kilo). In 2023 is de gemiddelde hoeveelheid afval binnen de deelnemende gemeenten gedaald naar 445 kilo per inwoner per jaar. Kanttekening is hierbij dat 2021 een Corona jaar is geweest en dat een reductie in 2022 in de lijn der verwachtingen lag. Voor 2023 kan RMN zich nog niet meten met de landelijke cijfers omdat deze nog niet beschikbaar zijn. Onderstaande grafieken6 laten de daling van de gemiddelde hoeveelheid afval van de deelnemende gemeenten zien. De 1e grafiek laat zien hoeveel er gemiddeld per inwoner per jaar aan afvalstromen is ingezameld in de deelnemende gemeenten in de 3 opeenvolgende jaren. Grafiek 1 Gemiddelde hoeveelheid ingezameld afval in kilo's per inwoner per jaar 800 600 400 200 0 Baarn

Bunnik

IJsselstein 2021

Nieuwegein 2022

Soest

Zeist

Nederland

2023

De 2e grafiek laat zien welk deel van de ingezamelde hoeveelheid afvalstromen bestaat uit restafval, waarbij RMN de indeling volgt van de landelijke samenstelling conform de benchmark HuisHoudelijkAfval (HHA) : Restafval betreft fijn huishoudelijk restafval, grof huishoudelijk restafval en bouw & sloop afval. Grafiek 2

5 6

Bron: benchmark Huishoudelijk Afval (HHA) eindrapport 2022 Bron: eigen cijfers van RMN en benchmark HHA voor landelijke cijfers P a g i n a 22 | 81

Concept Voorlopige jaarrekening dd.3 april 2024

Gemiddelde ingezamelde hoeveelheid afval per inwoner per jaar t.o.v. van de gemiddelde hoeveelheid ingezameld rest afval per persoon per jaar 700 600

500 400 300 200 100 0 Baarn

Bunnik

2021 Totaal

2021 Rest

IJsselstein

2022 Totaal

Nieuwegein

2022 Fijn Rest

Soest

Zeist

2023 Totaal

2023 Fijn Rest

De deelnemende gemeenten willen zich inzetten om zowel de hoeveelheid ingezameld afval te laten afnemen als om het overblijvende afval zoveel mogelijk om te zetten naar herbruikbare materialen (denk hierbij aan het project VANG: Van Afval Naar Grondstof). In de gemeente Zeist is het in 2021 gestarte project VANG in 2022 afgerond en dit lijkt zich nu te vertalen in een vermindering van de hoeveelheid ingezameld restafval (zie de tabel hierboven, al lijkt het te stabiliseren in 2023)

2.2

Onderhoud kapitaalgoederen

RMN zet veel kapitaalgoederen in, zoals huisvuilwagens, vrachtwagens, veegmachines en nietgekentekend werkmaterieel. De kwaliteit van de kapitaalgoederen is mede bepalend voor de prestaties in het verzorgingsgebied. RMN streeft ernaar het onderhoud op een kwalitatief hoog peil te houden. Het onderhoud wordt hoofdzakelijk uitgevoerd door de eigen werkplaats. Investeren in onderhoud is van belang voor de continuïteit van de bedrijfsvoering, het voorkomt onnodige stilstand en de in het verzorgingsgebied behaalde prestaties zijn kwalitatief en kwantitatief van een hoger (constant) niveau. Daarnaast zijn de voertuigen samen met de buitendienstmedewerkers gezichtsbepalend voor RMN. Een goed verzorgd wagenpark draagt bij aan de veiligheid en vermindert de belasting van het milieu. Met het oog hierop wordt door RMN veel geïnvesteerd in het opleiden van het personeel om zuinig, veilig en verantwoord om te gaan met de aan hen toevertrouwde middelen. Het beleid van RMN is er opgericht om een optimale verhouding te vinden tussen enerzijds de hoogte van de kosten van onderhoud en anderzijds de kapitaallasten als gevolg van aanschaf van nieuwe voertuigen. In het verslagjaar 2023 bedragen de investeringen in nieuwe voertuigen € 2,2 miljoen. De afschrijvingen op het wagenpark bedroegen € 1,8 miljoen.

De (positieve) correctie op de afschrijvingslasten in het jaar 2022 was onterecht en zorgt in 2023 voor een extra last in de verlies en winstrekening van € 345.000. Verder is er geïnvesteerd in machines, apparaten en installaties waarbij de inzamelmiddelen het merendeel van de investering van € 4,3 miljoen bedroegen (ruim € 4,2 miljoen). De afschrijvingen op deze inzamelmiddelen bedragen € 2,3 miljoen. P a g i n a 23 | 81 Concept Voorlopige jaarrekening dd.3 april 2024

2.3

Financiering

2.3.1

Kasgeldlimiet

De kasgeldlimiet is het maximumbedrag waarvoor financiële middelen mogen worden aangetrokken op de geldmarkt. De kortlopende middelen worden aangetrokken in de vorm van daggeld, kasgeldleningen en kredietlimiet op de rekening courant. De financiële middelen worden aangetrokken bij de huisbankier van RMN, de NV Bank Nederlandse Gemeenten (BNG). De grootte van de kasgeldlimiet is afhankelijk van het begrotingstotaal aan het begin van het jaar. Voor 2023 bedraagt de kasgeldlimiet 8,2% over het primaire begrotingstotaal van € 35.900.000,en komt daarmee uit op € 2,9 miljoen. RMN is in 2023 binnen de kasgeldlimiet gebleven. Begin 2023 is de kasgeldlening uit januari 2023 omgezet in een langlopende lening van € 7 miljoen.

2.3.2

Renterisiconorm

De renterisiconorm is een bedrag ter grootte van een percentage van het totaal van de omzet bij aanvang van het jaar. Het doel van deze norm is het beperken van de gevolgen van een stijgende kapitaalmarktrente op de rentelasten van de organisatie. De norm stelt dat per jaar maximaal 20% van de omzet in aanmerking mag komen voor herfinanciering of renteherziening.

Renterisico Bedragen in € * 1.000 31-12-2023

31-12-2022

Renterisico aflossingen en rente herzieningen Het bij ministeriële regeling vastgestelde % Renterisiconorm (begrotingstotaal * %)

1.400 20,0% 7.180

700 20,0% 6.694

Ruimte onder de rente risiconorm

5.780

5.994

Het renterisico op de vaste schuld blijft in 2023 binnen de wettelijke gestelde normen. 2.3.3

Financieringsbehoefte en leningenportefeuille

De investeringen van bijna € 6,5 miljoen zijn mede gefinancierd door het afsluiten van een geldlening van € 7,0 miljoen bij de BNG begin 2023. De rest van het jaar is geen verdere lening afgesloten. Dit was mogelijk doordat RMN een hogere lening dan strikt noodzakelijk had afgesloten en door tijdige (kwartaallijkse) bevoorschotting van gemeenten en het iets later betalen van crediteuren. De hoge geldlening was mede aangetrokken met het oog op de verdere uitrol van het investeringsprogramma rondom de invoering van VANG maatregelen in de diverse gemeenten. In 2024 zullen uitgestelde investeringen uit 2023 gaan plaatsvinden waardoor de kans groot is dat er weer een langlopende lening zal moeten worden aangetrokken. P a g i n a 24 | 81 Concept Voorlopige jaarrekening dd.3 april 2024

Daarnaast worden de investeringen gefinancierd uit de afschrijvingen, en heel minimaal met het beperkte eigen vermogen en het kredietarrangement met de Bank Nederlandse Gemeenten. De kredietlimiet is vastgesteld op € 0,8 miljoen met een intra-daglimiet van € 2,2 miljoen. De rente is gebaseerd op het 1-maands Euribor tarief vermeerderd met een spread van 15 basispunten. De excedentrente bedraagt 2 % voor overschrijdingen tussen de kredietlimiet en de Intra-daglimiet en 5% voor overschrijdingen boven de Intra-daglimiet. In aanvulling op het "krediet in rekeningcourant" wordt in onderling overleg daggeld of kasgeld verstrekt. Door de wijze van bevoorschotting door de deelnemende gemeenten, vooraf per kwartaal, is de financieringsbehoefte het grootst aan het einde van elk kwartaal. Ook dient RMN kwartaalvoorschotnota’s te betalen aan 1 van haar grootste crediteuren, de AVU.

P a g i n a 25 | 81 Concept Voorlopige jaarrekening dd.3 april 2024

Tabel Overzicht langlopende leningen: Langlopende leningen Bedragen in € * 1.000 looptijd

31-12-2020 31-12-2021 31-12-2022 31-12-2023 750 100

Rente Aflossingsvorm Aflossing per jaar 0,55% Einddatum 0 3,29% Lineair 33

2021-2031 2011-2026

750 200

750 167

750 133

2011-2041 2012-2022 2015-2023 2018-2028 2019-2029 2021-2030 2023-2033

1.400 280 1.300 3.000 3.000 6.000

1.333 140 1.300 3.000 3.000 5.400

1.267 0 1.300 3.000 3.000 4.800

1.200 3,97% Lineair 0 1,99% Lineair 0 0,99% Einddatum 3.000 1,25% Einddatum 3.000 0,06% Einddatum 4.200 -0,04% Lineair 7.000 2,79% Lineair

Totaal

15.930

15.090

14.250

19.250

67 0 0 0 0 600 700 1.400

In de jaarrekening wordt de stand per ultimo 2023 gepresenteerd. In het jaar 2023 werd € 1,4 miljoen aan leningen afgelost. De onderstaande tabel geeft de financieringsbehoefte per ultimo van het jaar aan: Financieringsbehoefte Bedragen in € * 1.000 31-12-2023

31-12-2022

23.235

20.180

Vaste leningen Interne financiering (Reserves en voorzieningen)

19.250 795

14.250 254

Te financieren

3.190

5.676

Investeringen Boekwaarde investeringen Financieringsmiddelen

Renteresultaat In 2023 is per saldo € 0,14 miljoen aan rente betaald met een gemiddeld rentepercentage van 0,72%, waarbij de betaalde rente gedeeld is door de beginboekwaarde van de activa per 1-1-2023. De rentelasten zijn vrijwel geheel doorberekend aan de vaste activa waardoor het renteresultaat nihil is. De rentelasten zijn bepaald door de betaalde rentelasten op langlopende leningen, kasgeldleningen en rente van de rekening courant bij elkaar op te tellen.

P a g i n a 26 | 81 Concept Voorlopige jaarrekening dd.3 april 2024

Schema rentetoerekening ter bepaling van het treasury resultaat:

Schema rentetoerekening Bedragen in € * 1.000 31-12-2023 288 144

31-12-2022 129 0

144

129

0 0

0 0

De taakvelden toe te rekenen rente

144

129

E. De werkelijke aan taakvelden toegerekende rente

144

128

0

-1

A. De externe rentelasten over de korte en lange financiering B. De externe rentebaten Saldo door te rekenen externe rente D1. Rente over eigen vermogen D2. Rente over voorzieningen

F. Renteresultaat op het taakveld treasury

De gebruikte begrootte rekenrente is gewijzigd van 1% naar 0,72% omdat de werkelijke rentelasten meer dan 25% afweken van de begrote rentelasten. 2.3.4 Kasbeheer Jaarlijks wordt een eindafrekening opgesteld van de kosten voor de overeengekomen diensten met de deelnemende gemeenten. Het verschil tussen het totaal van de voorschotnota’s en het totaal af te rekenen bedrag wordt met de betreffende gemeenten verrekend. 2.4

Bedrijfsvoering

2.4.1 Maatschappelijke verantwoordelijkheid Een duurzame en mooie leefwereld. Dat willen we allemaal. De rijksoverheid stuurt hier ook op met het doel dat Nederland in 2050 volledig circulair is. RMN vervult in de regio daarin een actieve rol. Wij zijn een maatschappelijke en innovatieve onderneming die op vooruitstrevende wijze afval en grondstoffen inzamelt. Daarnaast zetten wij ons continu in voor een schone, hele en veilige buitenruimte. Op deze wijze levert RMN een bijdrage aan een mooie en duurzame leefomgeving. 2.4.2 Samenwerking/regionale gebondenheid Maatschappelijke verantwoordelijkheid komt tot uiting in de samenwerking van RMN met andere partijen, waaronder: •

•

Partijen die betrokken zijn bij het beheer van de openbare ruimten, zoals groenaannemers, handhaving, openbare werken, waterschap, kringloopcentra in de deelnemende gemeenten en sociale werkvoorzieningen; Partijen die betrokken zijn bij de participatiewetgeving door het aanbieden van participatie werkplaatsen; P a g i n a 27 | 81

Concept Voorlopige jaarrekening dd.3 april 2024

• •

Afvalvrije scholen; Buurtverenigingen/wijkbureaus.

Met deze partijen wordt samengewerkt of samenwerking gezocht bij het o.a. blad- en zwerfafval opruimen, inzamelen oud papier en participatie bij het verbeteren van de kwaliteit van de openbare ruimte. Door deze samenwerking ontstaat er verbinding met de samenleving in de regio. RMN verzorgt ook voorlichting aan scholieren. Bij gemeentelijke evenementen/activiteiten kan RMN zorg dragen voor een goede afvalvoorziening en na afloop de locatie weer schoon opleveren. 2.4.3 Milieu RMN heeft een gecertificeerd ISO-14001 milieuzorgsysteem en zorgt middels interne audits voor waarborging van het naleven van de gestelde eisen. Het wagenpark en materieel voldoen aan de strengste milieueisen. RMN is in het bezit van de vereiste omgevingsvergunningen voor de door haar beheerde Recyclingstations. Naast CO2 reductie op de eigen bedrijfsvoering draagt RMN in belangrijke mate bij aan CO2 reductie door het gescheiden inzamelen van afval. Door actieve advisering aan de deelnemende gemeenten geeft RMN invulling aan haar medeverantwoordelijkheid van duurzaam afvalbeheer. 2.4.4 Personeel RMN hecht grote waarde aan goed werkgeverschap. RMN heeft een actieve OR die nauw wordt betrokken bij de bedrijfsvoering en beleidsvorming van RMN. Door begeleiding en scholing wordt gestreefd personeel breed inzetbaar te houden waardoor doorstroming kan plaatsvinden naar andere taakvelden.