919684 Gezamenlijke reactie RES doelstelling rvs

RAADSVOORSTEL Zaaknummer

919684

Onderwerp

Gezamenlijke reactie RES doelstelling

Besluit in raad

3 juli 2024

Portefeuillehouder(s)

Wethouder De Vries

Naam steller

Carin Ogier

Status / Vertrouwelijkheid

Openbaar

Voorgestelde beslispunten: 1. de gezamenlijke reactie van de regiogemeenten op de brief van Provincie Utrecht over de RES afspraken vast te stellen. 2. akkoord te gaan met het, samen met de provincie Utrecht, nader onderzoeken van windenergie binnen de Gemeente Baarn voor wat betreft potentiële locatie 75 uit de PlanMER. Samenvatting van het voorstel De realisatie van duurzame opwek van elektriciteit ligt nog niet op koers in de regio Amersfoort. Hoewel in veel gemeenten hard wordt gewerkt en op sommige locaties goede voortgang is geboekt, is er meer nodig om de doelstellingen voor 2030 te halen. De provincie heeft daarom een onderzoek gedaan naar potentieel kansrijke locaties in de regio voor opwek van windenergie. Vervolgens heeft de provincie Utrecht aan gemeenten de dringende oproep gedaan om in actie te komen. Met concrete voorstellen voor wind- en zonne-energie willen gemeenten meer regie nemen om de uitvoering te versnellen. Ook gemeente Baarn heeft verkend wat de mogelijkheden zijn om bij te dragen. Een groot deel van Baarn bestaat uit bos en wetgeving maakt zon op landbouwgrond beperkt mogelijk. Dat maakt dat er weinig mogelijkheden zijn voor grootschalige energie-opwek in Baarn. Uit het onderzoek van de provincie is een locatie in Baarn gekomen waar het mogelijk zou zijn om één windmolen te plaatsen. Dit is onderzoekslocatie 75 uit de PlanMER.

Deze onderzoekslocatie ligt voor een groot deel op grondgebied van Eemnes en voor een klein deel op grondgebied van Baarn. Het college is onder voorbehoud van goedkeuring van uw raad bereid om deze locatie samen met de provincie nader te onderzoeken. Hiermee komt de ambitie van de regionale energiestrategie (RES) binnen handbereik. Het gezamenlijke doel, dat in 2021 door 7 gemeenteraden werd vastgesteld, blijft gelijk: 0,5 TWh duurzame opwek met wind en zon in de regio Amersfoort. Met dit voorstel wordt de gemeenteraad gevraagd akkoord te gaan met de gezamenlijke brief waarin de gemeenten in de regio een reactie geven op de oproep van de provincie. Daarnaast wordt de gemeenteraad gevraagd akkoord te gaan met het nadere onderzoek naar de locatie voor een potentiële windmolen in Baarn. Aanleiding

1

In september 2020 heeft de gemeenteraad ingestemd met het indienen van het concept RES 1.0 bod van de regio Amersfoort. Hierbij is de motie aangenomen ‘geen windmolens en/ of zonneweides in kwetsbare natuurgebieden en landschappen’. Het uitnodigingskader zon- en windenergie is eind 2021 vastgesteld, waarin rekening is gehouden met de aangenomen motie bij de RES 1.0. De conclusie uit het Uitnodigingskader is dat er weinig ruimte is voor windenergie in Baarn vanwege de aangenomen motie, te verwachten financieel-economische en ruimtelijk technische beperkingen en mogelijk beperkt draagvlak voor grote windmolens. Ook wordt hierin gesteld dat de optie om grote windmolens te plaatsen in de toekomst kan worden heroverwogen, wanneer blijkt dat met zonneweides de ambitie niet behaald kan worden. In het coalitieakkoord is afgesproken om in de huidige raadsperiode (2022-2026) geen zonneweides op agrarische en/of natuurgronden te realiseren. Inmiddels heeft de Rijksoverheid de Zonneladder gepresenteerd, waarin het gebruik van landbouw -en natuurgronden voor zonnepanelen in principe ongewenst is verklaard. Dit om de schaarse ruimte zo efficiënt mogelijk te benutten met behoud van de kwaliteit van de fysieke leefomgeving. De provincie is voornemens de Zonneladder juridisch te verankeren in de omgevingsverordening.

In juni 2023 is een voortgangsrapportage opgesteld om te kijken of de Regionale Energiestrategieën (RES) op koers liggen. De conclusie is dat grootschalige opwek van wind- en zonne-energie op land achterloopt. Om het concretiseren en de realisatie van projecten te versnellen, heeft provincie Utrecht in 2023 de meest kansrijke gebieden voor windenergie in beeld gebracht met een PlanMER. In januari 2024 hebben de Gedeputeerde Staten 27 ‘meest kansrijke gebieden’ vastgesteld in de provincie Utrecht, waarvan 5 in de regio Amersfoort. Om de RES-doelstellingen voor 2030 te behalen roept de Provincie Utrecht gemeenten op aan te geven hoe de afspraak van 0,5 TWh duurzame opwek in Regio Amersfoort met wind en/of zon voor 2030 gerealiseerd gaat worden. Aan iedere gemeente is gevraagd hierover vóór het zomerreces in de gemeenteraad een besluit te nemen. Gemeenten kunnen de informatie uit de provinciale onderzoeken (zoals het planMER en de adviezen van het burgerforum) gebruiken om te bepalen welke gebieden zij willen benutten voor de ontwikkeling van windenergie. Na het zomerreces zal de Provincie Utrecht een eindbalans opstellen op basis van alle genomen raadsbesluiten. Als hieruit blijkt dat realisatie van de RES doelen niet haalbaar is, zal de Provincie Utrecht zelf besluiten gaan nemen om tot concrete projecten voor windenergie te komen.

Daarbij zal de provincie voor het einde van het jaar een keuze maken uit de meest kansrijke gebieden van de PlanMER. In maart 2024 heeft de Provinciale Staten een motie aangenomen waarin is vastgelegd dat gemeenten, die voldoende duurzame energie opwekken, niet als eerste worden geselecteerd als locatie voor nieuwe windmolens. De provincie is bevoegd gezag voor omgevingsvergunningen voor windparken (groter dan 5 MW). De afgelopen maanden hebben wethouders in het bestuurlijk overleg RES van Regio Amersfoort uitvoerig gesproken over de reactie op de brief van de Provincie Utrecht naar aanleiding van de PlanMER. Daarbij is gesproken over de meerwaarde van een gezamenlijke reactie richting de provincie, de wijze waarop de regionale opgave onder gemeenten wordt verdeeld en het belang om de uitvoering nadrukkelijker en concreter te organiseren. De resultaten uit deze gesprekken zijn verwoord in de gezamenlijke reactiebrief. De betekenis voor Baarn wordt nader toegelicht in dit raadsvoorstel. Beoogd effect

2

Door in te stemmen met de gezamenlijke reactie, en het onderzoek naar de mogelijke locatie voor één windmolen, wordt de potentie voor duurzame opwek helder. Dit maakt dat de gemeente de beste beslissingen kan nemen binnen haar verantwoordelijkheid voor duurzame opwek. Inwoners hebben baat bij de mitigatie van de netcongestie-problematiek. Argumenten 1 Met deze brief aan de Provincie Utrecht geven we gezamenlijk inzicht in de realisatie van het RES-bod van 0,5 TWh grootschalige duurzame opwek in 2030. 1.1 Niet alleen het stellen maar ook het halen van doelen is een gezamenlijke opgave. In juni 2021 is het RES-doel vastgesteld door de gemeenteraden van de 7 samenwerkende gemeenten (Amersfoort, Baarn, Bunschoten, Eemnes, Leusden, Soest en Woudenberg), netbeheerder Stedin, provincie Utrecht en waterschap Vallei en Veluwe. 1.2 Hiermee maken we de stap van regionale ambitie naar concrete afspraken en bijbehorende lokale verantwoordelijkheid. Door hier invulling aan te geven, wachten we niet af of de provincie Utrecht onvrijwillige projectbesluiten zal nemen om de uitvoering van opwek te versnellen op kansrijke locaties uit de planMER. 1.3 De regionale ambities zijn er niet alleen omdat het Klimaatakkoord dit voorschrijft, maar omdat colleges en volksvertegenwoordigers in de regio Amersfoort zelf de urgentie voelen. Iedere gemeente levert een bijdrage om het RES-bod te halen.

In bijlage 2 van de gezamenlijke brief is een overzicht opgenomen welke bijdrage de verschillende gemeenten leveren. 1.4 Hiermee ondersteunen we de regionale samenwerking. Hierdoor ontstaat meer regie, betere sturing en efficiëntie in de samenwerking. 1.5 De RES vloeit voort uit de afspraken die zijn gemaakt in het Klimaatakkoord om in Nederland voor 2030 35 TWh duurzame energie op te wekken via grootschalige bewezen technieken op land: windturbines en zonnepanelen. 2 Gemeente Baarn wil zich inspannen om de eigen en de regionale ambities in duurzame opwek waar te maken. 2.1 Met het onderzoek vervullen we de eigen ambitie om de energietransitie te versnellen en om zoveel mogelijk klimaatneutraal te zijn in 2030. 2.2 Baarn heeft ruimtelijk gezien beperkte mogelijkheden voor grootschalige energieopwek uit duurzame bronnen. Ter vergelijking, 1 windturbine van ca. 5 MW staat gelijk aan 15-20 hectare zonneweide (dit zijn ongeveer 30 tot 40 voetbalvelden). Het realiseren van zonneweides wordt gezien de Zonneladder steeds lastiger. Daarom is het goed om de potentie voor wind helder te krijgen. 2.3 Met de inzet op windenergie wordt geprobeerd een bijdrage te leveren aan het tegengaan van netcongestie. Door een betere balans tussen zon- en windenergie ontstaat er een betere balans in de belasting van het net.

Dit voorkomt onevenredig hoge maatschappelijke kosten van netverzwaring, en vertraging bij de bouw van woningen en verduurzaming van bedrijven door netcongestie. 2.4 Gemeente Baarn wil zorgen dat minimaal 50% van de duurzame opwek in lokaal eigendom komt. Door mee te denken over de zoeklocatie houden we regie op het verkennen, borgen en benutten van de meerwaarde van lokaal eigendom in zon- en windprojecten. Algemene risico's Als er niet met het voorstel wordt ingestemd, dan is het risico dat de provincie zelf aan de slag gaat met de potentiële windlocatie in Baarn. In maart 2024 heeft Provinciale Staten een motie aangenomen waarin is vastgelegd dat gemeenten, die voldoende duurzame energie opwekken, niet als eerste worden geselecteerd als locatie voor nieuwe windmolens. De bijdrage van Baarn is naar verhouding beperkt. Het is daarom niet ondenkbaar dat de provincie naar Baarn kijkt als één van de eerste locaties voor onvrijwillige projectbesluiten. Daarmee zou de gemeente invloed verliezen op het onderzoeksproces en de mogelijkheid om de belangen van inwoners en bedrijven te behartigen. Kosten, baten en dekking 3

Dit voorstel heeft geen financiële consequenties. De uitvoering van het nader onderzoek naar de windlocatie en het organiseren van de participatie zal in afstemming met de gemeente Baarn uitgevoerd worden door de provincie. De provincie stelt hiervoor mensen en middelen beschikbaar. Aanpak / Uitvoering Nadat alle lokale raadsbesluiten zijn genomen, zal de gezamenlijke reactie voor het zomerreces 2024 naar de provincie worden gestuurd. In het najaar 2024 maakt de provincie de eindbalans van het RES-bod op. Op basis hiervan beslist de provincie óf en waar er provinciale aanvullende projectbesluiten nodig zijn voor het realiseren van windenergie om de doelstellingen te behalen. Mocht de locatie in Baarn als (één van de) eerste locaties worden onderzocht dan volgt er een traject waarin tegelijkertijd een participatietraject, onderzoek naar effecten en belemmeringen, en een ecologisch onderzoek worden gestart. Deze onderzoeken duren tussen een half jaar en een jaar. Afhankelijk van de uitkomst zal er een omgevingsvergunning aangevraagd moeten worden, waar het bevoegd gezag een besluit over zal moeten nemen. Zodra de provincie in het najaar besluit over de eindbalans en eventueel aanvullende windlocaties zal de gemeenteraad hierover worden geïnformeerd. Duurzaamheid Dit voorstel draagt bij aan het versnellen van de energietransitie en het halen van de klimaatdoelen.

Communicatie Gemeenteraden, regionaal georganiseerde stakeholdergroepen (voor- en tegenstanders) en pers zijn geïnformeerd bij de regionale raadsinformatiebijeenkomst op 17 april, en via het uitgestuurde persbericht. De landeigenaar en directe omgeving is op de hoogte gebracht van de plannen voor het mogelijke onderzoek naar een windmolenlocatie. Belanghebbenden zullen een plek krijgen in het participatieproces. Evaluatie Niet van toepassing

Burgemeester en wethouders van Baarn,

A. van Wijk locosecretaris

4

M.A. Röell burgemeester

Bijlagen: 919684 Gezamenlijke reactie RES doelstelling bijlage 1 Reactie op PlanMER - RES Regio Amersfoort

5