888378 Kadernota 2025 en begrotingswijziging 2024-1 BBS bijlage 2 Kadernota BBS 2025

KADERNOTA 2025 Gemeenschappelijke Regeling Samenwerking Sociaal Domein Baarn Bunschoten Soest

INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave ............................................................................................................................................ 1 Voorwoord ................................................................................................................................................... 3 1.

Inleiding .............................................................................................................................................. 4

2.

Werk en Inkomen ............................................................................................................................... 5

2.1

Landelijke ontwikkelingen .............................................................................................................. 5

2.2

Lokale ontwikkelingen .................................................................................................................... 6

2.3

Organisatie en bedrijfsvoering........................................................................................................ 6

2.4

Personele en financiële consequenties .......................................................................................... 7

KADERNOTA 2025 – 26 januari 2024

2

VOORWOORD Voor u ligt de Kadernota van de Uitvoeringsorganisatie Baarn Bunschoten Soest voor het jaar 2025. In deze nota worden de financiële en inhoudelijke kaders geschetst die we zullen hanteren voor de begroting 2025 en de meerjarenbegroting 2026-2028. Namens het bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Samenwerking Sociaal Domein Baarn Bunschoten Soest (Uitvoeringsorganisatie BBS), Soest, 26 januari 2024

Voorzitter De heer P. van Asselt Wethouder van Bunschoten

Directeur BBS De heer B. van der Schelde

Algemeen Bestuur De heer O. Suna Wethouder van Soest

Algemeen Bestuur De heer M. Eijbaard Wethouder van Baarn

KADERNOTA 2025 – 26 januari 2024

3

1.

INLEIDING In deze nota schetsen we de kaders voor uitvoeringsorganisatie BBS in 2025 en de jaren daarna. De verwachting is dat in deze jaren grote veranderingen optreden in het Sociaal Domein in Baarn, Bunschoten en Soest, en in de rol daarbinnen van BBS. De colleges van de drie gemeenten hebben in december een bestuursopdracht gegeven voor de uitwerking van een voorstel voor een nieuwe of vernieuwde uitvoeringsorganisatie, met een breder takenpakket dan het huidige BBS. De planning is dat de (ver)nieuw(d)e organisatie er uiterlijk per 1 januari 2026 staat. In deze kadernota wordt gefocust op hetgeen vanaf 2025 sowieso noodzakelijk is voor BBS, los van de toekomstige organisatiestructuur. Dat is een beetje kunstmatig onderscheid, omdat de keuze voor een nieuwe structuur deels gebaseerd is op de verwachte ontwikkelingen in het Sociaal Domein. Maar we lopen niet vooruit op de besluitvorming over de bestuursopdracht. In deze nota wordt er vanuit gegaan dat het Rijk extra middelen ter beschikking stelt om de grote tekorten die bij gemeenten de komende jaren worden voorzien, (deels) te dempen. Indien er geen middelen bijkomen, zullen de gemeenten Baarn, Bunschoten en Soest opnieuw in gesprek gaan met BBS over begroting en kosten.

Deze kadernota wordt via de gebruikelijke route aangeboden aan de gemeenteraden, die conform de nieuwe wet op de Gemeenschappelijke Regelingen twaalf weken hebben om een zienswijze te formuleren. Wij hopen al eerder de hoofdlijnen van die zienswijze te vernemen, zodat we deze kunnen meenemen in de Ontwerpbegroting 2025 en Meerjarenraming 2026-2028, die in april 2024 aan de gemeenten wordt aangeboden.

KADERNOTA 2025 – 26 januari 2024

4

2.

WERK EN INKOMEN

2.1

LANDELIJKE ONTWIKKELINGEN

Nieuwe participatiewet Eind 2022 kondigde het kabinet een aanpassing af van de bestaande participatiewet, die in juli 2024 van kracht zou worden. De ‘participatiewet in balans’ beoogt de regelgeving te vereenvoudigen, biedt extra mogelijkheden om de ‘menselijke maat’ toe te passen, en gaat meer uit van vertrouwen in de burger. Invoering ervan kan in theorie leiden tot meer of minder werk voor medewerkers van BBS, maar omdat wij al relatief veel aan maatwerk doen, is het de vraag of het in praktijk bij ons veel uitmaakt. Of de nieuwe wet ook echt in ‘24 wordt ingevoerd, is met de val van het kabinet-Rutte IV onzeker geworden.

WAMS Voor juli 2024 staat (vooralsnog) ook de introductie van de WAMS gepland, de Wet Aanpak Meervoudige problematiek Sociaal domein. Deze wet moet zorgen voor goede coördinatie in de hulp aan huishoudens met meerdere problemen. Daartoe worden onder andere knelpunten op het gebied van gegevensuitwisseling opgelost. Implementatie ervan vergt bredere regievoering over cases en meer samenwerking tussen de verschillende betrokken partijen, een kant die we toch al steeds meer opgaan (en een van de redenen is voor de eerdergenoemde bestuursopdracht).

Oekraïne De begin 2022 op gang gekomen vluchtelingenstroom uit Oekraïne groeit nog geleidelijk, en naar verwachting blijft dat voorlopig ook zo. Gemeenten blijven vooralsnog verantwoordelijk voor de opvang van deze groep1.

Inburgering De recente toename van asielzoekers en daarmee ook van statushouders leidt voorlopig tot meer werk voor BBS. Dat geldt ook als de toename in de nabije toekomst bijvoorbeeld als gevolg van ander kabinetsbeleid- stopt, of zelfs wordt omgezet in een afname. Dat komt omdat er nu nog veel asielzoekers in een opvangcentrum wachten op uitplaatsing naar een gemeente, en gemeenten een aantal jaar verantwoordelijk blijven voor de inburgering indien de mensen eenmaal zijn gehuisvest.

Uitkeringsvolume Het aantal mensen met een bijstandsuitkering daalde de afgelopen jaren geleidelijk, slechts onderbroken door een korte stijging aan het begin van de Coronapandemie. Aan die daling kwam in 2023 een einde, en voor de komende jaren wordt een stabiel tot licht stijgend bestand verwacht2. Een groeiend deel van de bijstandsgerechtigden zal horen tot het zogeheten doelgroepregister3 dan wel statushouder zijn, en re-integratieinspanningen zullen zich dus steeds meer op die twee groepen moeten richten.

Minimaregelingen Er is de afgelopen jaren sprake geweest van een sterke stijging in de landelijke uitgaven voor bijzondere bijstand, vooral als gevolg van de inflatie. Die is inmiddels grotendeels bedwongen, maar voor de komende jaren wordt toch opnieuw een stijging van de uitgaven verwacht, ditmaal in de eerste plaats vanwege een verwachte groei van het aantal aanvragen. Met de vestiging van meer nieuwkomers zal bijvoorbeeld vaker worden verzocht om vergoeding van inrichtingskosten van de nieuwe woning.

1

Dit in tegenstelling tot andere groepen vluchtelingen, waar het COA (Centraal Orgaan opvang Asielzoekers) verantwoordelijk is tot het moment dat vluchtelingen een status krijgen en een huis krijgen in een gemeente. 2 Zie de jongste septembercirculaire van de Rijksoverheid. 3 In het doelgroepregister staan mensen met een arbeidsbeperking als gevolg van een lichamelijke, psychische of verstandelijke handicap.

KADERNOTA 2025 – 26 januari 2024

5

2.2

LOKALE ONTWIKKELINGEN

Beleid De nieuwe visies op het Sociaal Domein van Soest en Bunschoten zullen de genoemde landelijke trend tot meer samenwerking verder benadrukken, en de noodzaak ervan versterken. Dat geldt ook los van de toekomstige inrichting van de uitvoeringsorganisatie. Meer samenwerking tussen de onderdelen van het Sociaal Domein ten behoeve van betere dienstverlening aan de burgers, leidt er toe dat we meer tijd moeten stoppen in onderlinge afstemming, ook met externe partijen als regionale organisaties en regiogemeenten. Als gevolg van de intensievere samenwerking (en de inzet van nieuwe systemen, zie hieronder) is het ook vaker nodig om werkprocessen te wijzigen.

Inburgering In lijn met de landelijke ontwikkelingen zal het aantal inburgeraars in 2025 in Baarn, Bunschoten en Soest in elk geval ruim hoger liggen dan op dit moment. De taakstelling vanaf juli 2024 is nog onbekend, maar op basis van de al wel bekende opgave voor de periode daarvoor, komt het aantal inburgeraars in 2025 waarschijnlijk op bijna 5004. Dat is bijna twee keer zoveel als de 270 van nu, en acht keer zoveel als aan het begin van 2023.

Uitkeringsvolume Baarn, Soest en vooral Bunschoten kennen al jarenlang een relatief klein aantal mensen in de bijstand, als gevolg van aard en omvang van de gemeenten5. In Baarn en vooral Soest is het de laatste jaren gelukt om veel bijstandsgerechtigden aan het werk te krijgen, waardoor het bestand nog verder in omvang daalde. In Bunschoten bleef het bestand ongeveer gelijk6; daar is verhoudingsgewijs al sprake is van erg weinig mensen in de bijstand, en de mensen die erin zitten hebben vaak een erg grote afstand tot de arbeidsmarkt. Uitstroom is er daardoor moeilijker realiseerbaar. Voor de komende jaren verwachten we dat het aantal bijstandsgerechtigden in alle drie de BBS-gemeenten relatief wat harder zal stijgen dan het landelijk gemiddelde. Dat komt omdat de statushouders (in principe) gelijkelijk verdeeld worden over alle gemeenten in het land. In plaatsen waar naar verhouding weinig mensen een bijstandsuitkering ontvangen, weegt de komst van deze nieuwkomers daardoor relatief zwaarder mee in het bestand.

Minimaregelingen Overeenkomstig de landelijke ontwikkelingen, verwachten we een toename van zowel het aantal aanvragen als van de kosten.

Re-integratie De veranderende opbouw van het bijstandsbestand (meer statushouders en zeker relatief ook meer mensen uit het doelgroepregister) maakt re-integratieactiviteiten zowel noodzakelijker als complexer. Vanaf het voorjaar van 2023 draaien we een pilot met extra inzet op re-integratie, de komende maanden zal deze worden geëvalueerd op effectiviteit. Op basis daarvan besluiten we, zoals aangegeven in de ontwerpbegroting 2023, tot handhaving, afschaffing of uitbreinding van de pilot. Om de re-integratietaken nog beter te kunnen uitvoeren, zijn we in 2023 ook gestart met een groot project. Dat zal de komende jaren nog meer inzicht geven in de (on)mogelijkheden van klanten, en tegelijkertijd meer inzet van alle kwaliteiten van onze medewerkers mogelijk zal maken, en de kwaliteit van de managementinformatie verhogen. 2.3

ORGANISATIE EN BEDRIJFSVOERING

ICT Bij Werk en Inkomen maken we al vele jaren gebruik van hetzelfde klantvolgsysteem, en de accountant dringt aan op een nieuwe aanbesteding. We onderkennen de noodzaak daarvan, maar willen de aanbesteding uitstellen tot duidelijk is hoe de nieuwe of 4

Een en ander is uiteraard sterk afhankelijk van de huisvesting. Er is een sterk verband tussen de omvang van een gemeente en de zogeheten ‘bijstandsdruk’. 6 De meest recente cijfers tonen zelfs een duidelijke groei. 5

KADERNOTA 2025 – 26 januari 2024

6

vernieuwde uitvoeringsorganisatie eruit gaat zien. Dat betekent dat de aanbesteding pas in 2025 gaat lopen, maar al wel wordt voorbereid in de tweede helft van 2024.

Arbeidsmarkt De krappe arbeidsmarkt zal naar verwachting in grote lijnen blijven bestaan, en we zullen net als elke (overheids-)organisatie in Nederland veel moeite moeten blijven doen om goede mensen binnen te halen en te houden. Bij Werk en Inkomen lukt dat de afgelopen jaren overigens goed: er is nauwelijks ongewenst verloop en wij kennen niet de problemen van gemeenten die hun taken niet gedaan krijgen omdat ze er geen mensen voor kunnen vinden. Maar het blijft een kwestie van veel aandacht. Mede gezien ons vergrijzend personeelsbestand doen we dan ook aan strategische personeelsplanning en zetten we in op ‘branding’ als aantrekkelijke werkgever.

Cao De nieuwe cao loopt tot 1 april 2025. Voor het restant van het jaar gaan we uit van een loonkostenstijging van 3%. 2.4

PERSONELE EN FINANCIËLE CONSEQUENTIES Om de bedrijfsvoering op orde te kunnen houden en onze dienstverlening te kunnen waarborgen terwijl het takenpakket groeit, is op enkele onderdelen uitbreiding noodzakelijk.

Oekraïners Voor de opvang van Oekraïners verwachten we geen extra kosten, omdat deze geheel vergoed worden door het Rijk.

Inburgering De zeer snelle groei van het aantal door BBS te begeleiden inburgeraars in de drie BBSgemeenten noopt tot verdere uitbreiding. Indien het aantal inburgeraars zich zo blijft ontwikkelen als we nu verwachten, zullen we in 2025 nog eens 1 extra fte nodig hebben. Gemeenten ontvangen zowel structureel als incidenteel gelden ten behoeve van inburgering en integratie van statushouders. Of deze gelden de extra kosten van BBS (geheel) dekken, is voor BBS niet inzichtelijk. Overigens, om de relatief snelle groei van het aantal medewerkers op deze (sinds 2022) nieuwe taak in perspectief te plaatsen: onze klantmanagers Inburgering zitten op dit moment op een caseload van 80 per fte, terwijl dat gemiddeld 50 zou moeten zijn 7. Verdere verhoging van de caseloads leidt er onherroepelijk toe dat medewerkers hun taken minder goed kunnen uitvoeren, en de betrokken statushouders daardoor langer in de bijstand zitten, en minder goed inburgeren. De direct en indirecte kosten daarvan zijn veel groter dan de gevraagde uitbreiding8.

Uitkeringsvolume en aantal aanvragen Bijzondere Bijstand De toename van het aantal aanvragen bijzondere bijstand verwachten we in 2025 nog te kunnen opvangen met het zittende aantal ‘klantmanagers inkomen’. Als dit soort aanvragen blijft groeien, en het totale klantenbestand vanaf 2025 ook toeneemt, zal uitbreiding van deze groep medewerkers mogelijk noodzakelijk worden, maar dat kan in een later stadium worden beoordeeld.

7

Zie https://www.kis.nl/publicatie/het-werk-van-de-regievoerder-inburgering Het is overigens mogelijk dat gemeenten voor (een deel van) de extra kosten voor Inburgering worden gecompenseerd via het Gemeentefonds, dit is nog onduidelijk. 8

KADERNOTA 2025 – 26 januari 2024

7

Zorgadministratie In het licht van de regionale inkoop die vanaf 1 januari 2024 (deels) van start is gegaan, zullen de activiteiten van de zorgadministratie in de komende jaren vermoedelijk afnemen. Wat gaan voorlopig uit van een besparing van 2 fte (€ 150.000) in 2025, en nog 1 extra in de jaren daarna (in totaal dan € 225.000). Wij stellen voor deze besparing in te zetten om stijgende kosten op andere terreinen (mede) te financieren.

KADERNOTA 2025 – 26 januari 2024

8