883281 Begrotingswijziging AVU 2024 rvs

RAADSVOORSTEL Zaaknummer

883281

Onderwerp

Begrotingswijziging AVU 2024

Besluit in raad

24 april 2024

Portefeuillehouder(s)

Wethouder Eijbaard

Naam steller

Thomas Hodselmans

Status / Vertrouwelijkheid

Openbaar

Voorgestelde beslispunten: 1. Geen zienswijze in te dienen op de begrotingswijziging 2024 van AVU. 2. De bijgevoegde brief aan het Algemeen Bestuur van de AVU vast te stellen. Samenvatting van het voorstel De gemeenschappelijke regeling Afvalverwijdering Utrecht (AVU) heeft de begrotingswijziging 2024 aangeboden voor een zienswijze. Het voorstel is geen zienswijze in te dienen op de begrotingswijziging 2024 van de gemeenschappelijke regeling Afvalverwijdering Utrecht (AVU). De begrotingswijziging is met de raadsrapporteurs besproken. Aanleiding De aanleiding voor de begrotingswijziging is tweeledig. 1. Per 1 januari 2023 is het gebruik van lachgas onder de Opiumwet gebracht. Handhaving van het verbod op het innemen van lachgascilinders per 1 juli jl. door gespecialiseerde bedrijven heeft de afvalsector voor enorme problemen geplaatst omdat in plaats van “statiegeld”-lachgascilinders nu wegwerplachgascilinders worden gebruikt die vervolgens illegaal worden gedumpt, met name in verzamelcontainers, zowel bovengronds als ondergronds. 2. Een grote brand op 21 september 2023 schakelde de afvalverwerkingslocatie van AVR in Rozenburg volledig uit. Deze twee problemen leiden tot een vertraging in de afvalverwerking, waardoor het noodzakelijk is om maatregelen te treffen.

Beoogd effect De raad de mogelijkheid bieden om kennis te nemen van en invloed uit te oefenen op het beleid van de AVU. Argumenten 1.1 Veiligheid en milieu Het Rijksbeleid inzake lachgascilinders leidt tot aanzienlijke extra kosten voor de afvalverwerking. Deze kosten zijn het gevolg van maatregelen en veranderingen die nodig zijn om de problemen veroorzaakt door lachgascilinders aan te pakken. De investering in maatregelen tegen de gevaren van lachgascilinders draagt bij aan een veiligere afvalverwerking en beschermt zowel werknemers als het milieu. Als een cilinder in de verbrandingsoven terecht komt, kan deze een explosie veroorzaken: filmpje ontploffing in Amsterdamse vuilverbranding

1

1.2 Effectieve Controlemaatregelen De maatregelen welke AVU heeft getroffen om lachgascilinders in het restafval te controleren en te onderscheppen voorkomen verdere problemen en hogere kosten in het proces van afvalverwerking. Er vindt nu extra controle plaats op de overslaglocaties op de aanwezigheid van lachgas in het restafval. Er worden zo’n 120 cilinders per week onderschept. Dat zorgt voor extra kosten van € 3,- per ton restafval. 1.3 Kostenstijging is onvermijdelijk Als gevolg van de beslissing door de rijksoverheid om lachgas onder de Opiumwet te scharen, werd het voor gebruikers onmogelijk om statiegeldcilinders te gebruiken. Dit heeft geleid tot een toename van de (illegale) handel in wegwerpcilinders in Nederland. Hoewel deze wegwerpcilinders theoretisch bij elke milieustraat in Nederland ingeleverd kunnen worden, gebeurt dit in de praktijk nauwelijks. Dit is waarschijnlijk te wijten aan de identificatieplicht bij vrijwel alle milieustraten, inclusief die in Baarn. Vaak worden deze cilinders achtergelaten in de openbare ruimte of in de algemene afvalcontainers. De gemeente zorgt voor de verwijdering van deze cilinders naar een verwerker, conform de geldende voorschriften. Het is ons onbekend hoeveel cilinders in ondergrondse containers of onderin kliko’s terechtkomen.

Om explosies in de verbrandingsovens te vermijden, is extra controle op de doorvoer van restafval noodzakelijk. Dit is een ontwikkeling waarop de AVU (en dus de aangesloten gemeenten) geen invloed kan uitoefenen. Het indienen van een zienswijze is daarom niet effectief. Financiële risico's Er is nog geen definitief uitsluitsel gegeven over de totale kosten die gemoeid zijn met deze problematiek. Dit betekent dat er een risico bestaat dat de uiteindelijke kosten hoger kunnen uitvallen dan de huidige schattingen. Momenteel is het nog onzeker, maar er bestaat een mogelijkheid dat de in 2023 toegebrachte schade aan de verbrandingsinstallaties door lachgascilinders, geschat op € 1,2 miljoen, evenals eventuele toekomstige schade, ten laste van de AVU zal komen. Algemene risico's 1.1 De hogere kosten hadden ook kunnen worden uitgelegd bij de jaarrekening. De AVU heeft er voor gekozen om de hogere kosten via een begrotingswijziging meteen door te rekenen naar de gemeenten. Gezien het relatief kleine bedrag dat met de wijziging gemoeid is, had de AVU er voor kunnen kiezen om dit toe te lichten bij de jaarrekening 2024. In de AVU begroting 2024 is een bedrag van 51,7 miljoen euro geraamd voor de verwerking van afvalstromen, waarvan ongeveer 919.227 euro voor het afval uit Baarn. De extra kosten voor de controle op lachgas zijn geraamd op 689 duizend euro, waarvan 10.650 euro voor Baarn.

Dat zijn kleine verschillen. De AVU heeft voor een begrotingswijziging gekozen om op die manier de gemeenteraden goed te informeren over de problematiek. Dat heeft als nadeel dat alle gemeenteraden daar nu over moeten beslissen. Een informatiebrief en/of een toelichting bij de jaarrekening had ook kunnen volstaan. 2.1 In de brief van de AVU staat veel meer informatie In de brief van de AVU met de begrotingswijziging staat veel meer informatie dan nodig is voor de begrotingswijziging. De gevolgen voor de afvalbranche van het opnemen van het gebruik van lachgas in de Opiumwet, worden uitgebreid besproken. Daarnaast wordt ook de grote brand die in september 2023 bij onze restafvalverwerker AVR heeft gewoed, toegelicht. Die brand is overigens niet veroorzaakt door een lachgascilinder. Het is nog niet duidelijk wie uiteindelijk opdraait voor de (gevolg)schade die de brand met zich meebrengt. Wij hebben bij de AVU er op aangedrongen dat zij zich (samen met andere grote klanten van de AVR) goed juridisch

2

laat ondersteunen om te voorkomen dat de AVR de schade verhaalt op de klanten. Mocht de brand toch leiden tot extra kosten voor de gemeenten, dan zullen wij u daarover informeren. Voor meer informatie over de lachgasproblematiek en de brand bij de AVR verwijzen wij u naar de raadsbrief van de AVU. Kosten, baten en dekking Als gevolg van de begrotingswijziging van de AVU nemen de kosten voor de gemeente Baarn toe met € 10.650. Dit leidt nog niet tot een begrotingswijziging omdat onze gemeenschappelijke partner RMN de begroting van de AVU overneemt. Dat betekent dat wij de begrotingswijziging van RMN afwachten en dan pas ook het financiële inzicht hebben wat de financiële gevolgen zijn. Aanpak / Uitvoering De deadline voor het indienen van zienswijzen is 1 mei 2024. Als de termijn voor zienswijzen is verstreken, moet de AVU op eventuele zienswijzen reageren. Duurzaamheid Hoewel de begrotingswijziging zelf geen rechtstreekse invloed heeft op duurzaamheid, is deze wel het gevolg van maatregelen die bijdragen aan duurzaamheidsdoelstellingen. 1. Verhoogde Verwerking van Nascheidbaar Afval: Door de nascheiding deels bij AVR in Rozenburg en deels bij Attero in Wijster te hervatten, kan 50% van het totaal bij AVR na te scheiden afval worden verwerkt. Dit zorgt voor een efficiënter gebruik van hulpbronnen en vermindert de hoeveelheid afval die op stortplaatsen terechtkomt. 2.

Netto Toename in Nascheiding van PMD: Ondanks de tijdelijke vermindering in nascheidingsactiviteiten voor sommige 'bronscheidings-gemeenten', leidt deze aanpak tot een netto toename in de nascheiding van plastic, metalen en drankkartons (PMD). Dit verbetert de recyclingpercentages en vermindert de milieubelasting door het verminderen van de hoeveelheid ongescheiden afval. 3. Bevordering van Circulaire Economie: Door meer afval te scheiden en te recyclen, ondersteunt dit proces de principes van een circulaire economie, waarbij materialen worden hergebruikt en de levenscyclus van producten wordt verlengd, wat bijdraagt aan een duurzamere toekomst.

Communicatie De zienswijzen van de deelnemende gemeenten, of het bericht dat hiervan wordt afgezien, worden aan het Algemeen Bestuur van AVU gecommuniceerd. De begrotingswijziging 2024 wordt samen met de zienswijze en eventueel daaruit voortvloeiende wijzigingen vastgesteld in het Algemeen Bestuur AVU. Evaluatie Niet van toepassing

Burgemeester en wethouders van Baarn,

3

drs. C.E. Creveld gemeentesecretaris

M.A. Röell burgemeester

Bijlagen: 883281 Begrotingswijziging AVU 2024 bijlage 1 Begrotingswijziging 2024 883281 Begrotingswijziging AVU 2024 bijlage 2 Reactiebrief

4