876451 Financiele uitgangspunten en keuze scenario bijlage 1 Financiele uitgangspunten Gemeente Baarn

Financiële uitgangspunten Gemeente Baarn Dit document bevat de financiële uitgangspunten voor het financieel beleid van de gemeente Baarn. Deze zijn opgesteld op basis van de eisen van de toezichthouder, advies van de VNG en de actuele financiële ontwikkelingen welke leiden tot een onzeker beeld van de algemene uitkering vanuit het Gemeentefonds. Het financiële beleid van de Gemeente Baarn is gericht op specifieke onderwerpen en is vastgelegd in verschillende nota’s. Deze financiële uitgangspunten zijn aanvullend op deze nota’s en verordeningen:  Nota investeren activeren en afschrijven 2024  Nota reserves en voorzieningen 2021  Nota risicomanagement en weerstandvermogen 2024  Nota verbonden partijen 2020  Nota borgstellingen 2024  Nota lokale heffingen 2024  Kadernota misbruik en oneigenlijk gebruik 2024  Financiële verordeningen (212, 213, 213a) De financiële uitgangspunten bestaan uit vier onderdelen: 1. Algemene afspraken structurele middelen begroting 2. Algemene reserve 3. Indexatie 4. Financiële kengetallen 1.Structurele middelen begroting De volgende vijf uitgangspunten zorgen samen voor balans tussen de structurele inkomsten en uitgaven in de begroting. 1. De minimale eis is dat het eerste of het laatste jaar van elke meerjarenbegroting structureel sluitend is. (Conform minimale eis toezichthouder en advies VNG). a.

De intentie blijft om de begroting de eerste twee jaar achtereenvolgend structureel sluitend te hebben. Hier kan gemotiveerd van worden afgeweken, bijvoorbeeld bij onzekere en veranderende inkomsten vanuit het Rijk. Afwijking van deze intentie wordt gemotiveerd vastgelegd in de perspectiefnota. 2. Uitgaven voor nieuwe initiatieven of onvoorziene kosten tijdens de uitvoering van de begroting worden gedekt binnen het toegewezen programmabudget (vervanging van bestaande uitgaven). Als de middelen binnen het programmabudget niet toereikend zijn, wordt door het College een afweging gemaakt binnen het hele begrotingskader. 3. Bij onverwachte structurele financiële tegenvallers zoals korting op de algemene uitkering, of crisis van buitenaf, worden zowel de begroting als deze uitgangspunten van het volledige begrotingsbeleid opnieuw geëvalueerd. Er wordt geen enkel onderwerp of thema uitgesloten tijdens deze integrale heroverweging. 4. Ieder besluit van raad en college is voorzien van financiële dekking. Dit geldt ook voor moties en amendementen. Voor incidentele uitgaven kan de dekking worden gevonden in de algemene reserve of het begrotingssaldo indien deze positief is. 5. We investeren alleen als er (structurele) financiële ruimte is binnen de begroting. De investeringen worden conform de nota investeren, activeren en afschrijven behandeld.

Bij de beoordeling van de voorgenomen investering evenals de eventuele noodzakelijke lening worden de kengetallen en het weerstandsvermogen meegenomen in de overweging.

2.Algemene reserve De hoogte van de algemene reserve is gekoppeld aan de benodigde weerstandscapaciteit. Deze capaciteit wordt in de begroting berekend aan de hand van de risico’s. Hoe groter de omvang en kans van risico's, hoe hoger de algemene reserve dient te zijn en andersom. De benodigde weerstandscapaciteit is in de begroting opgenomen als verplichte paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’. Voor de gemeente Baarn is dit in 2024 € 5,7 miljoen. Door de benodigde weerstandscapaciteit te koppelen aan de algemene reserve kan de minimale hoogte van de algemene reserve fluctueren. Bij het actualiseren van de ‘nota reserves en voorzieningen’ wordt een voorstel gedaan met regels voor de hoogte en de inzet van de algemene reserve en het gebruik van bestemmingsreserves. De nota reserves en voorziening wordt in de loop van 2024 geactualiseerd. 3.Indexatie van de begroting In 2022 is bij de perspectiefnota besloten om een vaste systematiek te hanteren voor het indexeren van de begroting. De nieuwe systematiek van nacalculatie zorgt ervoor dat budgetten op (middel) lange termijn juist en voldoende worden gecompenseerd. Indien het structurele begrotingssaldo ontoereikend is om de budgetten met het berekende percentage te verhogen, kan het college in het kader van de betaalbaarheid overwegen de indexatie achterwege te laten of te verlagen.

Voor de indexering wordt gebruik gemaakt van de kerngegevenstabel MEV gepubliceerd door het Centraal Economisch Plan bureau (CEP). Concreet is dit de tabel ‘prijzen, overheid nationale CPI en caoloon marktsector’. De loon-en prijsbijstelling voor het jaar (t) wordt vastgesteld op basis van de voorlopige ramingen voor het jaar t+1. Omdat de loon- prijsbijstelling pas definitief wordt vastgesteld in het macrokader (t-1) wordt dit in het jaar volgend aan jaar (t) gecorrigeerd. De indexatie wordt gebaseerd op de kerngegevenstabel van het Centraal Economisch Plan, die in maart wordt gepubliceerd. Bij indexatie wordt onderscheid gemaakt in: 1. Loongevoelige budgetten (loonvoet sector overheid) 2. Prijsgevoelige budgetten (afgeleide nationale consumentenprijsindex) 3. Voor het indexeren van de subsidies wordt een combinatie van deze twee gebruikt, 2/3 loon- en 1/3 prijsindex Voorbeeld berekening indexatie

4.Financiële kengetallen De kengetallen zijn een verplicht onderdeel van de financiële begroting en verantwoording. Deze geven inzicht in de financiële positie en exploitatieruimte van onze gemeente. De kengetallen spelen een belangrijke rol bij het beoordelen van beleidsvoorstellen omdat hiermee inzicht kan worden gekregen in de financiële consequenties van deze voorstellen. Een afzonderlijk kengetal zegt weinig over hoe de financiële positie van een gemeente moet worden beoordeeld. De kengetallen moeten altijd in samenhang worden bezien, omdat zij in hun onderlinge verhouding een beeld geven van de financiële positie van de gemeente. De kengetallen laten het effect zien van het gevoerde en voorgestelde beleid. De Raad kan vanuit haar kaderstellende en controlerende rol bijstelling van beleid verlangen op basis van een weging van de kengetallen. De financiële kengetallen geven in combinatie met elkaar inzicht in de financiële weerbaarheid en wendbaarheid van de begroting. Voor de signaalwaarden van de kengetallen sluiten wij aan bij het gemeenschappelijke financiële toezichtkader van de provincies. Voor nieuw beleid en investeringen moet het effect op de kengetallen meegewogen worden in de besluitvorming.

Overzicht 1: financiële kengetallen toezichtkader Provincie Utrecht

Bijlage 1. Analyse ontwikkeling financiële positie Het onderstaande overzicht laat de ontwikkeling van de financiële positie zien van 2022-2027. Dit op basis van de actuele gegevens in december 2023.

Overzicht 2: financiële kengetallen begroting 2024-2027

Weerbaarheid De weerbaarheid van de begroting voor 2024 is op orde op basis van de ratio’s die inzicht geven in de weerbaarheid van de financiële positie. De komende jaren neemt de weerbaarheid, met name de solvabiliteit, af. Deze daalt onder de kritieke grens van 20% door een teruglopend eigen vermogen. De netto schuldquote stijgt licht maar blijft ruim onder de grens van 90%. Bij berekening van de schuldquote is al rekening gehouden met toekomstig geplande investeringen. De gemeente Baarn heeft geen eigen actieve grondexploitatie. Deze weegt dus ook niet mee. Voor nieuwe investeringen en de inzet van van de algemene reserve moet rekening gehouden worden met het effect hiervan op de solvabiliteit en schuldquote. Zo is de inzet van het eigen vermogen (algemene reserve) en het aantrekken van nieuwe leningen direct van invloed op de solvabiliteit. Investeringen in bijvoorbeeld wegen, water, groen, riolering, gebouwen, sportfaciliteiten leggen beslag op de exploitatie via de kapitaallasten en hebben effect op de schuldpositie. Wendbaarheid, hoe snel kunnen wij ons aanpassen aan veranderende omstandigheden?

De structurele exploitatieruimte is vanaf 2026 negatief. De structurele baten zijn ontoereikend om de structurele last te dekken. Hier is geen sprake meer van ruimte en flexibiliteit in de begroting. Dit betekent geen ruimte voor nieuw beleid of investeringen of om structurele tegenvallers op te vangen. De lasten zijn in grotere mate beïnvloedbaar dan de baten. De gemeente is voor een groot deel van de inkomsten afhankelijk van de gemeentefondsuitkering en de specifieke uitkeringen. Deze zijn niet door de gemeente te beïnvloeden. Belangrijkste inkomstenbronnen die wel beïnvloedbaar zijn, zijn heffingen, belastingen en baten uit bezit. Vooral de mogelijkheid tot het heffen van belasting komt in beeld om de structurele exploitatieruimte te vergroten. Er zijn diverse manieren om de flexibiliteit in beeld te brengen, bijvoorbeeld door na te gaan wat wettelijke taken zijn en wat niet. Ruimte in de exploitatie kan gevonden worden in het schrappen van gemeentelijk beleid en ambities. Ook kan gekozen worden voor een minimale- of een andere uitvoering van taken. Uit het kengetal belastingcapaciteit komt naar voren dat de gemiddelde woonlasten hoger liggen dan het landelijk gemiddelde. Dit wordt met name veroorzaakt door de hogere WOZ-waarde van de woningen in de gemeente Baarn.