872718 Kredietaanvraag projecten beheer openbare ruimte 2024 Beantwoording technische vraag VoorBaarn

Memo Aan Onderwerp Portefeuillehouder Datum

: Gemeenteraad Baarn : Beantwoording technische vraag VoorBaarn Kredietaanvraag projecten beheer openbare ruimte 2024 : Mark Eijbaard : 21 maart 2023

Geachte raadsleden en steunfractieleden, De fractie van VoorBaarn heeft een technische vraag gesteld over de Kredietaanvraag projecten beheer openbare ruimte 2024. Hieronder de vraag en het antwoord. Vraag: Is het mogelijk om niet alleen bij bestemmingsplanprocedures, maar ook bij omgevingsvergunningen (en opvolgers als BOPA’s en OPA’s), en dan m.n. bij grotere bouwprojecten waarbij -naar het zich laat aanzien- zwaar materiaal zal worden gebruikt, een anterieure overeenkomst (of evt. een minder ingrijpend middel) door de gemeente met de aanvrager(s) te laten sluiten? Dit om te voorkomen dat de gemeente achteraf hoge herstelkosten moet betalen en deze herstelkosten dus niet voor rekening komen van de veroorzaker(s) van de schade, maar feitelijk worden betaald door al onze inwoners. Antwoord: Het is bij lopende uitgebreide omgevingsvergunningen (die zijn aangevraagd onder de oude wetgeving) en buitenplanse omgevingsplanactiviteiten (BOPA's) mogelijk om middels een anterieure overeenkomst afspraken te maken met de initiatiefnemer over (de kosten voor) het herstel van de openbare ruimte. Bij binnenplanse omgevingsplanactiviteiten (OPA's) en vergunningvrije bouwactiviteiten is het voor de gemeente niet afdwingbaar om een anterieure overeenkomst af te sluiten.

En daarmee is het niet afdwingbaar om afspraken te maken met de initiatiefnemer over (de kosten voor) het herstel van de openbare ruimte. Het is nu al gebruikelijk dat bij een uitgebreide omgevingsvergunning (onder de oude wetgeving) en een BOPA (onder de Omgevingswet) een anterieure overeenkomst wordt opgesteld. In de anterieure overeenkomst worden onder andere afspraken met de initiatiefnemer gemaakt over (de kosten voor) het herstel van de openbare ruimte. Nadere toelichting Ter verduidelijking van bovenstaande antwoord volgt hieronder een nadere toelichting op de verschillende vergunningprocedures, mogelijkheden om afspraken te maken met een initiatiefnemer en de procedure voor het verhalen van de kosten. De verschillende procedures Omdat er verschillende vergunningprocedures, is het allereerst van belang om de verschillende procedures kort te beschrijven. Momenteel is er sprake van een overgangsperiode (als gevolg van de inwerkingtreding van de Omgevingswet) voor vergunningsaanvragen die nog onder de oude wetgeving zijn aangevraagd. Hiervoor

1

geldt dat ook de oorspronkelijke benamingen zoals bestemmingsplanprocedures nog van toepassing zijn op deze procedures. Onder de Omgevingswet zijn er vier situaties waarbinnen een (bouw)ontwikkeling mogelijk is of mogelijk wordt gemaakt. • Het wijzigen van het omgevingsplan • Een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) • Een binnenplanse omgevingsplanactiviteit (OPA) • Vergunningvrije bouwactiviteiten Het wijzigen van het omgevingsplan De verwachting vanuit het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) is dat een aanvraag voor wijziging van het omgevingsplan weinig zal voorkomen, omdat een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit meestal meer voor de hand ligt. Buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) Een buitenplanse omgevingsplanactiviteit is een activiteit die niet voldoet aan de regels van het omgevingsplan en niet vergunningvrij voor het bouwen is. Er zijn twee varianten: 1. Een activiteit waarvoor het omgevingsplan bepaalt dat een vergunning nodig is, maar het volgens de beoordelingsregels niet mogelijk is de vergunning te verlenen 2. Een andere activiteit die in strijd is met het omgevingsplan Binnenplanse omgevingsplanactiviteit (OPA) Een binnenplanse omgevingsplanactiviteit (OPA) is een activiteit waarvoor het omgevingsplan bepaalt dat daarvoor een vergunning nodig is en die niet in strijd is met het omgevingsplan.

De gemeente regelt in het omgevingsplan voor welke omgevingsplanactiviteiten een omgevingsvergunning nodig is. In het omgevingsplan worden de beoordelingsregels over het verlenen van de omgevingsvergunning opgenomen. Mogelijkheden om afspraken te maken over kosten voor herstel van de openbare ruimte De gemeente kan alleen privaatrechtelijk afspraken maken met een initiatiefnemer over kosten voor herstel van de openbare ruimte. De afspraken worden dan opgenomen in een anterieure overeenkomst. Deze overeenkomst dient voor het verlenen van de vergunning tot stand te zijn gekomen. Anterieure overeenkomsten zijn afdwingbaar bij wijziging van het omgevingsplan of een BOPA Een anterieure overeenkomst, met afspraken over kosten voor herstel van de openbare ruimte, is vanuit de gemeente afdwingbaar bij een verzoek tot wijziging van het omgevingsplan of bij een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA). In het geval van een wijziging van het omgevingsplan en een BOPA betreft het een wijziging of een afwijking van het vastgestelde beleid. Daarbij is het wel mogelijk om een anterieure overeenkomst te eisen en als voorwaarde te stellen voor medewerking. Daarin kan worden opgenomen dat eventuele herstelkosten voor rekening van de aanvrager zijn.

Het is nu al gebruikelijk dat bij een uitgebreide omgevingsvergunning (onder de oude wetgeving) en een BOPA (onder de Omgevingswet) een anterieure overeenkomst wordt opgesteld. Bij OPA's kan een anterieure overeenkomst alleen met medewerking van de initiatiefnemer

2

In het geval van een binnenplanse omgevingsplanactiviteit (OPA) is het afsluiten van een anterieure overeenkomst alleen mogelijk als de initiatiefnemer hier zelf aan meewerkt. Als de ontwikkeling passend is binnen het vastgestelde beleid betreft dit een zogeheten gebonden beschikking. De gemeente moet aan de aanvraag meewerken. Een anterieure overeenkomst is daarmee niet afdwingbaar en ook niet voorwaardelijk voor medewerking. De gemeente heeft zeer beperkt zicht op vergunningvrije bouwactiviteiten Als (bouw)activiteiten vergunningvrij zijn, nemen initiatiefnemers slechts beperkt contact op met de gemeente. Dit betreft dan vooral een check of de activiteit vergunningvrij is. Hierdoor heeft de gemeente maar zeer beperkt zicht op vergunningvrije initiatieven. Daar komt bij dat het in die gevallen ook niet mogelijk is om afdwingbare afspraken te maken over kosten voor herstel van de openbare ruimte. Het verhalen van kosten voor herstel van de openbare ruimte vraagt capaciteit Als in een anterieure overeenkomst afspraken zijn gemaakt over kosten voor herstel van de openbare ruimte vraagt dit in het proces ambtelijke capaciteit en mogelijk ook aanvullende externe expertise. In de anterieure overeenkomst moet allereerst goed zijn bepaald op welk gebied van de openbare ruimte de overeenkomst betrekking heeft.

Schades die in de directe nabijheid van een ontwikkeling ontstaan zijn vaak nog te relateren aan activiteiten ten behoeve van de ontwikkeling. Bij schades die verder weg van de (bouw)ontwikkeling zijn ontstaan, zijn veelal ook andere mogelijke oorzaken te benoemen. Voorwaarde is dat voorafgaand aan de (bouw)werkzaamheden een nulmeting van het gebied is uitgevoerd. Na afronding van de werkzaamheden dient een schouw uitgevoerd te worden, zodat de situatie voor- en achteraf met elkaar vergeleken kunnen worden om te bepalen welke schade is ontstaan gedurende de (bouw)werkzaamheden. Vervolgens moeten de kosten voor herstel van deze schade worden bepaald en worden verhaald op de initiatiefnemer. Voor al deze werkzaamheden is ambtelijke capaciteit vereist, waarbij de kosten voor die capaciteit hoger kunnen zijn dan de ‘opbrengsten’. Ik ga er van uit u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Mark Eijbaard Wethouder

3