867405 Lokale Energie Strategie (LES) rvs

RAADSVOORSTEL Zaaknummer

867405

Onderwerp

Lokale Energie Strategie (LES)

Besluit in raad

31 januari 2024

Portefeuillehouder(s)

Wethouder De Vries

Naam steller

Floris Eigenhuis

Status / Vertrouwelijkheid

Openbaar

Voorgestelde beslispunten: 1. De Lokale Energie Strategie (LES) vast te stellen. Samenvatting van het voorstel De overgang naar schonere energie, oftewel de energietransitie, is een van de belangrijkste opgaven in het verduurzamen van onze samenleving. Het vraagt om een verandering van het systeem dat wij nu kennen en gebruiken. Daarom is het belangrijk dat we deze opgave vanuit dat systeem bekijken: de Lokale Energie Strategie (LES). Met de Lokale Energie Strategie (LES) geeft de gemeente Baarn helderheid over hoe we over willen gaan naar schonere energie. We richten ons daarbij op drie belangrijke pijlers van de energietransitie: zuiniger omgaan met energie (Energiebesparing), geen aardgas meer (Duurzame warmte) en het opwekken van schone elektriciteit (Duurzame elektriciteit). In de LES leggen we uit welke keuzes we maken en welke stappen we van plan zijn te nemen. We vragen de gemeenteraad om daarmee in te stemmen. Aanleiding In 2015 verbonden talloze landen zich aan een ambitieus doel: de opwarming van de aarde beperken tot maximaal 2 graden Celsius, met het streven om deze zelfs onder de 1,5 graden Celsius te houden. Ook Nederland sloot zich aan bij dit Klimaatakkoord van Parijs. In 2018 werd deze toewijding samengevoegd in de Europese Green Deal, waarin de Europese Unie (EU) zich vastlegde op het doel om in 2050 klimaatneutraal te zijn.

De EU spande zich verder in met 'Fit for 55', waarin werd bepaald dat de uitstoot van broeikasgassen in 2030 met 55% moet verminderen ten opzichte van 1990. Nederland nam deze ambities over in de Klimaatwet (2019). Ook de gemeente Baarn wil een zo groot mogelijke bijdrage leveren aan het tegengaan van klimaatverandering. In 2017 ondertekende de gemeente en alle politieke partijen het Baarns Klimaatakkoord, waarmee we de ambitie afspraken om in 2030 zoveel mogelijk klimaatneutraal te zijn. De energietransitie, het overstappen van fossiele brandstoffen naar duurzame alternatieven, heeft daar een grote rol in. Veruit de meeste broeikasgassen komen namelijk vrij door de manier waarop wij onze woningen en gebouwen verwarmen en door de elektriciteit die wij gebruiken. In de Lokale Energie Strategie benaderen wij deze grote opgave in samenhang, want keuzes zijn met elkaar verbonden en hebben onderlinge invloed. Om tot de keuzes te komen, is een scenario-studie uitgevoerd (zie bijlage 2). In deze studie is met modellen onderzocht wat verwachte uitkomsten zijn verschillende aanpakken. Het advies dat het college zwaar vond wegen, is dat de menselijke benadering doorslaggevend is. De energietransitie is niet alleen een technisch en een financieel vraagstuk, maar bovenal ook een sociaalmaatschappelijke opgave.

In de Lokale Energie Strategie staan de inwoners van Baarn, en andere belanghebbenden, daarom centraal.

1

De LES bouwt voort op wat er al is. Zoals de Transitievisie Warmte (2020), het Uitnodigingskader zonneen windenergie (2021), de Aanvullende warmtekaders (2022), diverse onderzoeken en de scenario-studie van WeBoost (zie bijlage 2). Het is een actualisatie en aanscherping van onze doelstellingen en planning. Per pijler, namelijk energiebesparing (isolatie), duurzame warmte (aardgasvrij) en duurzame elektriciteit (opwekking), heeft het college kaderstellende en richtinggevende keuzes voorbereid op strategisch, tactisch en operationeel niveau. Deze keuzes zijn vervolgens doorvertaald naar een routekaart voor elke pijler, waarin ook concrete doelstellingen zijn opgenomen. Het college vraagt de gemeenteraad om met de voorgestelde keuzes en de daarop gebaseerde routekaarten in te stemmen. Beoogd effect Met de Lokale Energie Strategie wil de gemeente Baarn helderheid geven over hoe we over willen gaan naar schonere energie. Dit document legt uit welke keuzes we hebben gemaakt en welke stappen we van plan zijn te nemen. Zo weten inwoners en ondernemers wat er speelt. Argumenten 1.1 de inwoners van Baarn en andere belanghebbenden moeten in de energietransitie centraal staan. 1.1.1 Door in te stemmen met de LES wordt de inwonerreis een belangrijk aspect van de energietransitie.

Door middel van wijkgerichte participatietrajecten die afgestemd zijn op bepaalde doelgroepen, kunnen we beter bij inwoners ophalen waar hun behoeften liggen, onze communicatie beter afstemmen op wat werkt en inwoners en andere belanghebbenden beter meenemen. 1.2 een goed schillabel is een randvoorwaarde voor de warmtetransitie en een betaalbare energierekening. 1.2.1 De meeste uitstoot van broeikasgassen kan bespaard worden door de gemeente aardgasvrij te maken. Om dat te kunnen doen, is het essentieel dat woningen goed geïsoleerd zijn. Een verhoogde ambitie op goed geïsoleerde woningen en een isolatiestrategie die direct gekoppeld is aan de warmtetransitie, biedt het beste klimaatperspectief. 1.2.2 Hoe beter de schillabel, hoe minder energie uit woningen weglekt en hoe hoger het comfort. Een goed geïsoleerde woning heeft minder energie nodig en mensen ervaren een betere woonbeleving. Bij onveranderd gedrag kan dat jaarlijks honderden euro's schelen op de energierekening. 1.3 de routekaart en doelstellingen voor de warmtetransitie zijn ambitieus en haalbaar. 1.3.1 De gemeente Baarn kan de meeste uitstoot van broeikasgassen voorkomen door over te stappen op aardgasvrije warmteoplossingen.

Echter, de warmtetransitie is ook één van de meest complexe opgaven, omdat het veel vraagt van inwoners (inspanning, geld, begrip en geduld) en een grote (tijdelijke) impact heeft op de leefomgeving. Snelle slagen kunnen dus niet gemakkelijk gemaakt worden. Er is veel tijd nodig om samen met wijkbewoners en andere belanghebbenden om plannen te maken. 1.4 de Nederlandse elektriciteitsvoorziening wordt op de middenlange termijn uitstootvrij en de capaciteit op het elektriciteitsnet kan beter gereserveerd worden om met de warmtetransitie broeikasgasuitstoot te voorkomen. 1.4.1 De huidige doelstellingen van het Nederlandse kabinet zijn om in 2035 een uitstootvrije Nederlandse elektriciteitsmix te hebben. Ongeacht hoeveel elektriciteit in de gemeente Baarn opgewekt wordt, zal de uitstoot van broeikasgassen als gevolg van ons elektriciteitsverbruik vanaf 2035 dus (nagenoeg) 0 zijn.

2

1.4.2. De meeste uitstoot van broeikasgassen kan verminderd worden met de warmtetransitie. Dit betekent echter dat we elektriciteit gaan gebruiken voor het verwarmen van onze huizen en dat de druk op het elektriciteitsnet dus oploopt. De ruimte die beschikbaar is op het elektriciteitsnet kunnen we dus beter gebruiken voor duurzame warmteoplossingen, dan voor zonnepanelen. Financiële risico's De gemeente Baarn leunt voor de uitvoering van het klimaatbeleid sterk op de aanvullende (meerjarige) financiële programma's van het Rijk. Het Rijk stelt veel geld beschikbaar via specifieke uitkeringen (SPUK's), waaraan ook allerlei voorwaarden zijn verbonden. Mochten deze fondsen niet meer beschikbaar zijn, dan komen de lasten bij de gemeenten te liggen of moeten de doelstellingen worden aangepast. In de LES is een monitoringscyclus voorgesteld waarmee de gemeenteraad tijdig geïnformeerd wordt en eventueel een keuze kan worden voorgelegd. Algemene risico's Er zijn allerlei praktische risico's die een grote invloed kunnen hebben op de snelheid van de energietransitie. Netcongestie is hier een zeer bepalend en actueel voorbeeld van, maar ook de krapte op de arbeidsmarkt en schaarste aan materialen dreigen een remmende werking te hebben. Dit is echter geen reden om ambities te stellen.

Het is namelijk beter voor het klimaat en onze leefomgeving om te doen wat we kunnen, in plaats van te wachten tot anderen onze weg hebben vrijgemaakt. Kosten, baten en dekking De capaciteit om de routekaarten in de LES uit te voeren, wordt betaald uit het structurele budget. Uit de LES zullen projecten volgen, die elk een eigen projectbegroting hebben. Er wordt zoveel mogelijk gezocht naar slimme combinaties met financiële regelingen van de provincie en het Rijk, zoals de 'Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE)', de 'Specifieke Uitkering (SpUk) Lokale Aanpak Isolatie' (LAI) en de SpUk voor de Aanpak Energiearmoede. De gemeenteraad zal per projectplan geïnformeerd worden. Aanpak / Uitvoering Wanneer de gemeenteraad instemt met het voorstel, zullen zo snel mogelijk twee infographics worden gemaakt. Eén infographic over de keuzes die aan de LES ten grondslag liggen en de andere infographic waarin de routekaarten in samenhang zijn opgenomen. Vervolgens gaan we deze onder de aandacht brengen bij de inwoners en ondernemers van de gemeente en zullen we, samen met onze partners, projecten opzetten om de doelstellingen te realiseren. Duurzaamheid Het betreft een beleidskader om klimaatneutraliteit sneller te bereiken. Communicatie Bij akkoord zal de website www.baarn.nl/duurzaamheid worden bijgewerkt.

Ook zullen infographics worden gemaakt om inwoners en ondernemers te informeren. Met een communicatiestrategie zullen deze onder de aandacht worden gebracht. Ook zal een persbericht worden uitgestuurd. Evaluatie Monitoring (evaluatie) is gekoppeld aan de P&C-cyclus. Bij de jaarrekening zal de gemeenteraad worden geïnformeerd over de laatste ontwikkelingen. Het eerste voortgangsrapportage kan de gemeenteraad in 2025 verwachten. Elke twee jaar zal een herijkingsmoment plaatsvinden, waarin de LES wordt geactualiseerd en eventueel kan worden bijgestuurd. Het eerste herijkingsmoment vindt plaats in 2026.

Burgemeester en wethouders van Baarn,

3

drs. C.E. Creveld gemeentesecretaris

M.A. Röell burgemeester

Bijlagen: 867405 - Lokale Energie Strategie (LES) - Bijlage 1 - Lokale Energie Strategie 867405 - Lokale Energie Strategie (LES) - Bijlage 2 - Adviesdocument scenariostudie programmapijlers LES

4