857189 Begrotingswijzing Septembercirculaire 2023 bijlage 1 RIB Effecten septembercirculaire 2023 (859680)

inlichtingen bij

Ilse Lubach

Aan de raadsleden en steunfractieleden van de gemeente Baarn

doorkiesnummer uw kenmerk ons kenmerk

855741 / 859680

datum

24 oktober 2023

portefeuillehouder(s) onderwerp

Wethouder Prakke Effecten septembercirculaire 2023

Geachte leden van de raad en steunfractieleden, De septembercirculaire is zoals gebruikelijk op Prinsjesdag gepubliceerd en is een vertaling van de Miljoenennota. Deze circulaire bevat informatie over onder andere de nieuwe financieringssystematiek vanaf 2027, een actualisatie van de Loon Prijs Ontwikkeling (LPO) van de algemene uitkering, taakmutaties en andere ontwikkelingen. De jaarlijkse groei van het gemeentefonds is gesplitst in een volumedeel en een loon- en prijsontwikkeling deel (LPO). Het volume deel is sinds 2022 vastgeklikt tot en met 2025. Het LPO deel van het gemeentefonds stijgt en daalt evenredig mee met de omvang van de huidige inflatie. Door bijstelling van de LPO op basis van de raming van het Centraal Plan Bureau (CPB) ontvangen wij bij deze circulaire extra middelen. Het saldo van de begroting voor 2023 t/m 2027 wordt hierdoor positiever. Het saldo voor 2026 en 2027 blijft ondanks dat negatief. (Tabel 1). Gemeentefinanciën Loon- prijsontwikkelingen en nieuwe financieringssystematiek Zoals aangekondigd in de meicirculaire van 2023 is de nieuwe financieringssystematiek bij de Miljoenennota 2024 uitgewerkt. De trap op en trap af systematiek is losgelaten. Vooruitlopend op de nieuwe systematiek heeft de gemeente Baarn bij de septembercirculaire 2022 eenmalig voor 2026 € 1.047.000 ontvangen.

Bij de Voorjaarsnota 2023 is dit bedrag vanaf 2027 structureel gemaakt. In 2027 ontvangen wij € 1.116.000. (tabel 2). Als uitwerking van het coalitieakkoord heeft het kabinet besloten om de volumeontwikkeling (die sinds 2022 is vastgeklikt) vanaf 2027 te indexeren op basis van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product. De indexatie voor het volumedeel wordt vanaf 2027 gebaseerd op een 8-jaars historisch gemiddelde van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp). De indexatie voor inflatie (LPO) volgt de prijs van het bbp van het lopende jaar.

1

Het bezwaar en beroep op WOZ beschikking door no-cure-no-pay bureaus wordt aangepakt Met het indienden van het Belastingplan 2024 is het wetsvoorstel Wet herwaardering proceskostenvergoedingen WOZ en bpm ingediend. Het voorstel omvat onder andere een verlaging van de proceskostenvergoeding voor beroepsmatige verleende rechtsbijstand bij bezwaar, beroep, hoger beroep en cassatie tegen de WOZ-beschikking en een verlaging van de vergoeding van immateriële schade wegens overschrijding van de redelijke termijn. Aanleiding voor deze wijziging is de druk van no-cure-no-pay bureaus op de uitvoering van de Wet WOZ. Het afgelopen jaar hebben wij door de toename van bezwaar en beroep ruim € 90.000 extra proceskosten betaald. De maatregelen uit het wetsvoorstel moeten er voor zorgen dat de financiële prikkel om een bezwaarprocedure te starten, te procederen met als doel proceskostenvergoeding of het incasseren van immateriële schade wegens overschrijding van de redelijke termijn wordt weggenomen. Reiskostenvergoeding Voorgesteld is om de het maximale onbelaste bedrag per 1 januari te verhogen naar 0,23 per zakelijke kilometer. Ook is het voorstel om de ov-kaart onbelast te vergoeden of te verstrekken. Dit betekent dat de reiskostenregeling woon-werkverkeer eventueel kunnen verhogen. Dit is overigens niet verplicht.

De nieuwe regels rondom de ov-kaart betekenen een administratieve lastenverlichting. De VNG, WSGO en de vakbonden hebben begin 2023 afspraken gemaakt om onderzoek te doen naar duurzame mobiliteit. Ook in Baarn gaan wij hiermee aan de slag. Wonen en ruimtelijk ordening Omgevingswet De Omgevingswet treedt per 1 januari 2024 in werking, dit geldt ook voor de Wet kwaliteitsborging bouw. De invoering van de Omgevingswet gaat gepaard met verplichte inspanningen en stevige veranderopgaven. Naast voorbereidende kosten voor de implementatie is er een bredere doorwerking in de organisatie en in onze begroting, zoals meer vragen in de eerste en tweedelijns informatievoorziening. Voor 1 januari 2024 wordt een publiekscampagne opgezet, maar zeker in de eerste tijd na de invoering wordt er een grotere vraag verwacht naar informatie. Overige activiteiten die de uitvoering en invoering van de Omgevingswet ondersteunen, zoals afbouw, beheer en doorontwikkeling en uitbouw van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) en invoeringsondersteuning lopen in 2024 verder door. De nog te verstrekken middelen voor compensatie van extra kosten bij gemeenten (de zogenaamde coalitieakkoord-reeks) zijn door het Rijk voor de jaren 2022 tot en met 2025 in de begroting verwerkt. De ontvangen middelen zijn deels in de bestemmingsreserve gestort.

De inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024 is een tussenstap in de transitie van het omgaan met initiatieven in de leefomgeving. Er komt steeds meer duidelijkheid over de inzet van de organisatie en benodigde middelen. De beschikbaar gemaakte compensatiegelden voor 2024 geven enige financiële ruimte om de implementatie door te zetten en de dienstverlening zoveel mogelijk op peil te houden. Het bedrag voor 2023 wordt via de decembercirculaire van 2023 uitgekeerd.

2

Wet betaalbare huur (Wbh) en Wet versterking regie op de volkshuisvesting (Wvrv) De Wbh regelt de aanvangshuurprijzen voor mensen met een middeninkomen. Met de Wvrv is de regelgeving voor de volkshuisvestelijke taak van alle overheden vastgelegd. Met ingang van 2024 treden beide wetten in werking. Beide wetten zorgen voor een taakuitbreiding de gemeente. De Wvrv regelt onder andere dat wij aan de slag moeten met het maken van een huisvestingsverordening met daarin een urgentieregeling voor specifiek in de wet aangeduide aandachtsgroepen. Met de invoering van de Wbh krijgen wij er een handhavende taak bij en moeten wij handhaven op huren die niet conform het woningwaarderingstelsel zijn. Deze extra taken worden via het Gemeentefonds gecompenseerd. Re-integratie, participatie en bijzondere bijstand Re-integratie Met de Voorjaarsnota 2023 heeft het kabinet besloten om vanaf 2028 het re-integratiebudget voor gemeenten structureel met € 20 miljoen te verlagen. Deze maatregel is onderdeel van de ombuigingen om de Rijksbegroting op orde houden. De gemeente kan hierdoor minder bijstandsgerechtigden ondersteunen. De gemeente Baarn ontvangt € 14.076 minder vanaf 2028. (Tabel 3 - 2.

Specifiek B) Bijzondere bijstand en vroegsignalering Voor 2024 wordt in totaal € 45.000 via het Gemeentefonds beschikbaar gesteld zodat wij tijdig kunnen inzetten op bijzondere bijstand en vroegsignalering van geldzorgen. Gebleken is dat een persoonlijke benadering het meest effectief om mensen te bereiken. Dat kost capaciteit en middelen. Vroegsignalering is een wettelijke taak van de gemeente en wordt uitgevoerd door PIT. Zij ontvangen hiervoor een extra subsidie. (Tabel 3 - 2. Specifiek D) Integratie uitkering Participatie Bij de voorjaarsnota is besloten om de gemeente te compenseren voor de bijzonder verhoging van het wettelijk minimum loon voor medewerkers in de Wet Sociale werkvoorziening (Wsw). Er is meerjarig een bedrag toegevoegd aan de integratie uitkering. (tabel 3) In 2023 ontvangen wij € 11.133. (Tabel 3 - 2. Specifiek I) Inmiddels is er gestart met het programma Participatiewet in Balans. Dit programma moet de balans tussen vertrouwen, verplichtingen, ondersteuning en menselijk maat in de uitvoering van de participatiewet herstellen. Voor de gemeente betekent dit dat er ruimte is voor maatwerk en te werken vanuit vertrouwen richting onze inwoners. Er zijn vanuit het rijk in nauwe samenwerking met gemeente en ander organisaties drie sporen uitgezet.

Met als doel het creëren van ruimte voor mensen in de huidige wet, te werken aan een herziening van de wet op de lange termijn en de professionaliteit van de professional te versterken. Jeugd en Wmo Loon en prijsbijstelling jeugdzorg In de septembercirculaire zijn de middelen voor de loon- en prijsbijstelling 2022 over de reservering jeugdzorg op de Aanvullende Post (AP) toegekend. Vanuit het coalitieakkoord stonden middelen op

3

de AP jeugdzorg gereserveerd. Voor 2024 en 2025 zijn deze middelen van de AP vrijgegeven. De gemeente Baarn ontvangt € 47.537 in 2024 en € 27.409 in 2025. (Tabel 3 - 2. Specifiek G) Op basis van het principeakkoord Hervormingsagenda zijn extra maatregelen jeugdzorg genomen. Op basis hiervan moet de gemeente voor de jaren 2026 en verder rekening houden met de voorgenomen besparingen en in de begroting voor jeugdzorg een lagere raming opnemen voor de uitgaven. Dit verloopt budget-neutraal. Niet alleen ontvangen wij ruim € 900.000 minder, ook moeten wij de lasten € 900.000 lager ramen. Beschermd Wonen en Beschermd Thuis Om de transitie van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis te bevorderen. Is er begin dit jaar het wetsvoorstel woonplaatsbeginsel naar de kamer gestuurd. De streefdatum voor de invoering van het wetsvoorstel is 1 januari 2025. Dit is nog niet van invloed op de financiële middelen die de centrumgemeenten (gemeente Amersfoort) voor beschermd wonen krijgen in 2024. Echter de gebruikelijke volume-compensatie voor de integratie-uitkering Beschermd wonen wil men achterwege laten, wat neerkomt op een bedrag van € 45 miljoen. Deze beslissing is gemotiveerd door het argument van het Rijk dat er geen volumegroei is door de openstelling van de Wet langdurige zorg (Wlz).

De invoering van een woonplaatsbeginsel voor beschermd wonen is gekoppeld aan invoering van de doordecentralisatie. Dit betekent dat de gemeente de middelen voor beschermd wonen ontvangen op grond van een nieuw objectief verdeelmodel. Samen met de regiogemeenten bereiden wij ons al geruime tijd voor op invoering vanaf 2025. Het kabinet roept gemeenten op deze voorbereidingen en transitie van beschermd wonen naar een beschermd thuis voort te zetten. Dit wordt nu bemoeilijkt doordat het achterwege blijven van volume compensatie gemeenten in 2024 €45 miljoen mislopen voor Beschermd wonen en het bieden van ambulante ondersteuning thuis. Houdbaarheid Wmo en herinvoering van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage Wmo per 2026 In de Voorjaarsnota 2023 heeft het Rijk besloten om het abonnementstarief in de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) 2015 af te schaffen met ingang van 1 januari 2026. Vanaf 2026 wordt de inkomensafhankelijke eigen bijdrage opnieuw geïntroduceerd. In het kader van het Integraal Zorgakkoord (IZA) heeft het Rijk besloten gemeenten vanaf 2025 te “compenseren” voor de onverwacht hoge aanzuigende werking van het abonnementstarief in de Wmo 2015. Bij de meicirculaire ontvangen wij vanaf 2025 ca. € 120.000. Naast de inkomensafhankelijke bijdrage wordt er een houdbaarheidsonderzoek naar de Wmo gestart.

De vergrijzing, streven naar langer zelfstandig wonen, ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en de vooruitgang in de zorgtechnologie zijn van invloed op de houdbaarheid van de Wmo. Voor 2024 ontvangen wij geen compensatie. Nu het abonnementstarief per 2026 wordt afgeschaft is de verwachting dat de kosten van de aanzuigende werking wegvallen. VWS wil daarom met ingang van 1 januari 2026 € 165 miljoen uit het gemeentefonds opnemen. (de geïndexeerde € 145 miljoen uit de cofinanciering van 2019) + € 60 miljoen (van de € 110 miljoen uit het IZA akkoord die structureel wordt toegevoegd) = € 225 miljoen per 2026. Bij de meicirculaire is berekend dat wij vanaf 2025 € 257.000 minder ontvangen.

4

Veilig wonen Mensen die een functie vervullen bij de overheid moeten hun taken en werkzaamheden goed en veilig kunnen uit voeren. Door de recente ontwikkelingen staat de veiligheid onder druk. Daarom zijn er wijzigingen en is er versterking in het stelsel, per 1 oktober 2023 wordt de werkgeversverantwoordelijkheid explicieter met een wijziging van de regeling rechtpositie decentrale politieke ambtsdragers. Dit houdt in dat decentrale bestuurders ten behoeve van een veilige woonplek beveiligingsadvies op maat krijgen. De gemeente moet op basis van deze regeling het advies altijd overnemen en de uitvoering van de veiligheidsmaatregelen betalen. Tot en met 2026 ontvangen wij hiervoor een bedrag van € 7.062 . (Tabel 3 - 2. Specifiek H). Rijksvaccinatieprogramma Vanaf 2019 krijgen zwangere vrouwen een vaccinatie aangeboden tegen maternale (zwangerschap gerelateerde) kinkhoest aangeboden door de Rijksoverheid. Vanaf 1 januari 2024 wordt de uitvoering van kinkhoestvaccinatie overgedragen aan de gemeente. Hiervoor ontvangt de gemeente een bedrag van € 5.000 per jaar. (Tabel 3 - 2. Specifiek F).

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Baarn,

drs. C.E. Creveld gemeentesecretaris

M.A. Röell burgemeester

Bijlagen: Bijlage RIB tabellen

5

Tabel 1 Begrotingssaldo (2023 - 2027)

Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2023 2024 2025 2026 2027 Huidige stand programmabegroting 2023 incl. circulaires 2022 -2.056 V onttrekking incidentele lasten -1.330 V Tussenrapportage 2023 2.570 N Saldo programmabegroting 2024-2027 -36 V -659 V 1.877 N 2.381 N Septembercirculaire 2023 -690 V -649 V -661 V -600 N -1.304 V Actuele begrotingssaldo na Septembercirculaire 2023 Bedragen *€ 1.000 (-/- = voordeel;+/+ =nadeel)

Tabel 2 Rijksbijdrage circulaires 2022/2023

Begroting 2023

-1.506 V

-685 V

-1.320 V

1.277 N

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting Begroting 2027 2028

Rijksbijdrage financieringssystematiek sept 22 Rijksbijdrage financieringssystematiek mei 23

1.077 N

1.047 1.116

1.109

2027

2028

Tabel 3

Ontwikkeling Gemeentefonds (bedragen x € 1.000)

2023

2024

2025

2026

Stand Meicirculaire 2023 (RIB 821102)

44.022 46.295 46.061 42.057 41.675 39.818

1. Algemeen

A. Ontwikkeling uitkeringsbasis / accresontwikkeling B. Voorschot BCF-plafond 2023 C. Financieringssystematiek – deel BCF D. WOZ-mutaties en hoeveelheidsverschillen Subtotaal 1 Algemeen: Totaal Algemeen

-177 419

380

381

353

1.147

3.182

448 690

268 649

280 661

246 600

-86 243 1.304

-86 239 3.336

44.712

46.944

46.722

42.656

42.979

43.153

2

2

2

2

2

-1 0 1 5 27 7 10

-1 0 1 5

-1 0 1 5

7 11

-1 45 1 5 48 7 11

2 -14 -1 0 1 5

7 9

9

7

20

117

51

23

15

0

2. Specifiek*

A. Europese richtlijn energieprestatie gebouwen (EPBD III) B. Re-integratie C. Wet visueel beperkten D. Bijzondere bijstand en vroegsignalering E. Hulpmiddelen thuis laten staan F. Rijksvaccinatieprogramma G. Loon- en prijsbijstelling Jeugdzorg H. Veilig wonen I. Participatie (IU) Subtotaal 2 Specifiek:

Stand Septembercirculaire 2023 totaal (algemeen+spec.)

0

44.732 47.061 46.774 42.679 42.994 43.153 0

0

0

*De specifieke bijdrage worden budgetneutraal geraamd. De bedragen worden besteed waarvoor zij zijn verstrekt.

0

0

0