857142 Principeverzoek Groeneveld 1-1A rvs

RAADSVOORSTEL Zaaknummer

857142

Onderwerp

Principeverzoek Groeneveld 1-1A

Besluit in raad

20 december 2023

Portefeuillehouder(s)

Wethouder Veldhuizen

Naam steller

Jurre Bosman

Status / Vertrouwelijkheid

Openbaar

Voorgestelde beslispunten: 1. In principe medewerking te verlenen aan het verzoek om de percelen Groeneveld 1-1A ook te gebruiken voor maatschappelijke functies gerelateerd aan cultuur, historie, natuur en landschap, met als ondergeschikt doel om het gebouw te gebruiken voor het organiseren van daaraan gelieerde workshops, lezingen, trainingen, vergaderingen en naar de aard daarmee gelijk te stellen gebruik. 2. Dit principebesluit te hanteren als ontwerp Verklaring van geen bedenkingen (VVGB) in de benodigde vervolgprocedure; 3. Indien er geen zienswijzen worden ingediend en er geen significante wijzigingen komen, de ontwerpVVGB als definitieve verklaring van geen bedenkingen te beschouwen. 4. Geen exploitatieplan vast te stellen. Samenvatting van het voorstel Aan het Groeveld 1-1A staat een rijksmonument leeg. De eigenaar, Staatsbosbeheer, vraag of ze het gebouw mogen gebruiken op een manier die aansluit bij de activiteiten op de rest van buitenplaats Groeneveld. Hiermee wordt leegstand en verval voorkomen. Ook wordt het monument hiermee weer bereikbaar voor een breder publiek en kan het een financiële bijdrage leveren aan het behoud van de buitenplaats. Aanleiding De Ossenstal is onderdeel van buitenplaats Groeneveld (waaronder ook kasteel Groeneveld), en is in eigendom van Staatsbosbeheer.

De buitenplaats wordt met name gebruikt voor natuur, recreatieve, educatieve en maatschappelijke doeleinden. De Ossenstal is een Rijksmonument dat bestaat uit een voorhuis dat in 1703 is gebouwd, en een achterhuis (stal) dat tussen 1730 en 1763 is gebouwd. Het voorhuis heeft één hoge bouwlaag onder een met pannen gedekt schilddak met gemetselde schoorstenen op de nokeinden. Ook onderdelen van het interieur genieten bescherming als onderdeel van het Rijksmonument. In het geldende bestemmingsplan sluit de bestemming van de Ossenstal niet aan bij die van de rest van de buitenplaats, het heeft de bestemming Wonen. Jarenlang heeft een medewerker van Staatsbosbeheer in het voorhuis (Groeneveld 1) gewoond. Deze werknemer is inmiddels gepensioneerd, en heeft de woning verlaten. Sindsdien staat de woning leeg. De stal (Groeneveld 1A) heeft ondanks de woonbestemming nooit gefunctioneerd als woning. In 2018 is er voor dit deel van het complex al een vergunning aangevraagd om voor 10 jaar af te wijken van het bestemmingsplan. Hiermee werd het mogelijk gemaakt om 15 evenementen op jaarbasis te organiseren en een BSO in de stal te vestigen. De combinatie met een bewoner in het voorhuis bleek niet werkbaar aangezien de bewoners aangaven meer en meer overlast te ervaren van de activiteiten en recreanten op de buitenplaats.

De stal staat daarom al jaren leeg en sinds het vertrek van de bewoners geldt hetzelfde voor het voorhuis.

1

Nu het pand leegstaat is de kans de kans groot dat de conditie van het monument zal verslechteren. Dagelijks gebruik van een monument is de beste garantie op het tijdig opmerken van gebreken en het uitvoeren van de noodzakelijke onderhoudswerkzaamheden. De leegstand betekent ook dat de Ossenstal in negatieve zin bijdraagt aan de financiën van buitenplaats Groenveld. Het rijksmonument vereist het nodige onderhoud maar tegenover deze kosten staan geen opbrengsten. Om het beheer en behoud van de buitenplaats veilig te stellen zijn meer inkomsten nodig om richting een gezonde exploitatie te gaan. Als laatste is de Ossenstal, met haar prominente plek op de buitenplaats, nu niet toegankelijk voor het bredere publiek. Daarom vraagt Staatsbosbeheer of ze de Ossenstal ook mogen gebruiken voor maatschappelijke functies gerelateerd aan cultuur, historie, natuur en landschap, met als ondergeschikt doel om het gebouw te gebruiken voor het organiseren van daaraan gelieerde workshops, lezingen, trainingen, vergaderingen en naar de aard daarmee gelijk te stellen gebruik. Denk hierbij aan het geven van workshops over monumenten, het organiseren van natuurwandelingen op het landgoed of bijeenkomsten over landschapsarchitectuur. De nieuwe activiteiten zullen nauw aansluiten op de kernwaardes van de buitenplaats en er zal minder wrijving ontstaan tussen de verschillende functies.

De gemeente kan medewerking verlenen door een omgevingsvergunning af te geven op basis van artikel 2.12, eerste lid, aanhef en onder a, onder 3º van de Wabo, waarmee wordt afgeweken van het bestemmingsplan. Dit betekent dat de onderliggende bestemming Wonen op het perceel blijft liggen en dat het gebruik als woning toegestaan blijft. In het kader van deze procedure vragen we de gemeenteraad van Baarn om een principeuitspraak te doen en daarmee een ontwerp Verklaring van geen bedenkingen (VVGB) af te geven. Beoogd effect Na een positief principebesluit kan er dit jaar nog worden gestart met de benodigde planologische procedure om de extra activiteiten mogelijk te maken. Hiermee kan de procedure nog onder de bestaande wetgeving worden afgerond. Argumenten 1.1 Het plan is in overeenstemming met een goede ruimtelijke ordening Het plan is getoetst aan landelijk, provinciaal en gemeentelijk beleid. De plannen zijn er uitsluiten op gericht om extra activiteiten in de Ossenstal mogelijk te maken. Hierbij vinden er nadrukkelijk geen bouwwerkzaamheden plaats, het bestaande gebouw is geschikt om de nieuwe activiteiten in te huisvesten. Het plan doet daarom geen afbreuk aan de in de beleidsstukken omschreven ruimtelijke kwaliteit in het gebied. Het plan raakt wel aan de provinciale regels voor historische buitenplaatszones.

Het plan is getoetst aan de provinciale regels en sluit aan op de ontwikkelingsladder uit de provinciale leidraad 'Behoud door ontwikkeling historische buitenplaatsen'. De plannen zijn besproken met de Rijksdienst Cultureel Erfgoed, hierin kwamen geen bezwaren naar voren. In de gemeentelijke omgevingsvisie is buitenplaat Groeneveld aangeduid als recreatief en cultuurhistorisch ankerpunt. Door maatschappelijke activiteiten in de Ossenstal mogelijk te maken en het gebouw hierdoor meer toegankelijk te maken wordt deze functie versterkt. Voor uitvoering van het project is de bijgevoegde ruimtelijke onderbouwing opgesteld waarin de relevante ruimtelijke aspecten zijn afgewogen. Uit de onderbouwing blijkt dat er sprake is van een goede ruimtelijke ordening en dat er geen aspecten zijn die de ontwikkeling verhinderen. Omdat het hier het toevoegen van functies aan een bestaand gebouw betreft is impact van de ontwikkeling laag. Het meest relevante aspect is een toename in verkeersbewegingen en benodigde parkeerplaatsen. Omdat de Ossenstal rechtstreeks aan de parkeerplaats van Kasteel Groenveld ligt, is er meer dan genoeg ruimte voor de maximale parkeervraag van 35 plaatsen. De parkeerplaats wordt ontsloten door de N221 en de A1/A27, deze kunnen de lichte toename in verkeersbewegingen makkelijk verwerken.

Er is daarnaast ook gekeken of het toevoegen van de activiteiten kan leiden tot overlast voor nabijgelegen woningen. Gelet op de aard van de activiteiten in de Ossenstal (weinig hinderlijke activiteiten die zich

2

uitsluitend intern afspelen) en de zeer grote afstand naar de dichtstbijzijnde woning (250 meter) kan op voorhand gesteld worden dat er geen milieu hinder te verwachten valt. 1.2 Door nieuwe activiteiten toe te staan sluit de Ossenstal beter aan bij de rest van de buitenplaats Groeneveld Buitenplaats Groeneveld is een belangrijk toeristisch, recreatief en cultureel centrum in de gemeente Baarn. De natuur op het landgoed trekt veel recreanten en Kasteel Groeneveld biedt plaats aan veel verschillende culturele en maatschappelijke evenementen en activiteiten. De Ossenstal ligt vlak naast het kasteel, maar sloot vanwege de woonfunctie nooit aan bij de rest van de buitenplaats. Dit blijkt ook uit het feit dat de vorige bewoners steeds meer overlast ervaarden van de activiteiten die rondom de Ossenstal plaatsvinden. Door op de Ossenstal eenzelfde soort activiteiten toe te staan als op het kasteel kunnen gezamenlijk activiteiten uitgevoerd en bijeenkomsten georganiseerd worden. Hiermee wordt de historische link tussen het kasteel en de Ossenstal hersteld en beleefbaar voor de bezoekers van de buitenplaats. De vergunning geeft Staatsbosheer meer flexibiliteit om de Ossenstal te gebruiken op een wijze die aansluit bij de overige activiteiten op Groeneveld. 1.3 Met deze procedure worden er alleen mogelijkheden toegevoegd op het perceel.

Met de omgevingsvergunning wordt er afgeweken van het geldende bestemmingsplan, de bestemming wordt nadrukkelijk niet gewijzigd. Staatsbosbeheer vraagt of ze extra activiteiten op het perceel mogen uitvoeren en deze worden met de vervolgprocedure worden toegevoegd aan het perceel. De onderliggende bestemming en de daarbij behorende gebruiksmogelijkheden blijven bestaan en blijven mogelijk. Omdat er geen verbouwingen plaats zullen vinden blijft het ook na het verlenen van de vergunning mogelijk om in de Ossenstal te wonen. Het de intentie is van Staatsbosbeheer om de woonfunctie (voorlopig) niet te benutten maar te gaan voor de invulling van de toe te voegen maatschappelijke mogelijkheden. Met de gekozen procedure wordt de mogelijkheid van bewoning wel behouden. 1.4 De nieuwe activiteiten maken het monument toegankelijk voor een breder publiek Doordat de Ossenstal jarenlang in gebruik is geweest als woonhuis, is het in die tijd nooit toegankelijk geweest voor het grotere publiek. Voor een rijksmonument op een landgoed van Staatsbosbeheer is dit een gemiste kans, des te meer omdat het interieur een belangrijk onderdeel uitmaakt van de monumentale waarde. Door de nieuwe activiteiten mogelijk te maken zal de Ossenstal toegankelijk worden voor een breder publiek en de cultuurhistorische waarde breder beleefd kunnen worden.

1.5 Door nieuwe activiteiten toe te staan kunnen meer inkomsten gegeneerd worden ten behoeve van de buitenplaats Groeneveld In de huidige situatie heeft het landgoed niet voldoende financiële middelen om alle onderhoudskosten voor het landgoed en de gebouwen te dekken. Besparingsmogelijkheden en alternatieve inkomstenbronnen blijken onvoldoende op te leveren om alle kosten te dekken. Kasteel Groeneveld wordt conform de maximale invulling van het bestemmingsplan gebruikt en heeft geen verdere mogelijkheden om nieuwe kostendragers te realiseren. Binnen de huidige regels zijn er op de buitenplaats geen mogelijkheden meer om extra inkomsten te generen, terwijl het voor de toekomstbestendigheid wel noodzakelijk is om extra economische draagkracht te realiseren. Door het transformeren van de Ossenstal naar een maatschappelijke functie is het mogelijk om de maatschappelijk en culturele activiteiten van het kasteel uit te breiden en daarmee een nieuwe inkomstenbron te creëren die meer oplevert dan een leegstaande woning. 2.1 Dit is in lijn met de Baarnse werkwijze. Na een positief principebesluit kan de benodigde planologische procedure worden gestart. De initiatiefnemer zal na een positief besluit van de gemeenteraad een aanvraag voor een omgevingsvergunning indienen.

Omdat het initiatief niet in het vigerende bestemmingsplan past zal dit een omgevingsvergunning met een uitgebreide voorbereidingsprocedure zijn. Hiermee kan een initiatief in afwijking van het bestaande bestemmingsplan worden toegestaan.

3

Een onderdeel van deze uitgebreide voorbereidingsprocedure is het te inzage leggen van een ontwerpbesluit, waarbij belanghebbenden voor een periode van zes weken de mogelijkheid krijgen om zienswijzen in te dienen. Het principebesluit van de gemeenteraad zal in deze procedure als een ontwerpverklaring van geen bedenkingen (VVGB) worden gehanteerd. Indien er geen zienswijzen worden ingediend en het plan niet afwijkt van het initiatief zoals dat nu voorligt zal de VVGB definitief worden. 3.1 Het enkelvoudig behandelen van de VVGB scheelt in de doorlooptijd van de vergunning. In het geval dat er geen zienswijzen op het plan worden ingediend en er geen (ambtshalve) wijzigingen worden doorgevoerd dan hoeft het plan niet opnieuw aan de gemeenteraad te worden voorgelegd. Een tweede behandeling zou in dat geval overbodig zijn en zo'n 8 weken toevoegen aan de doorlooptijd van de vergunning. 4.1 Geen exploitatieplan vaststellen. Voor dit plan wordt met de initiatiefnemer een anterieure overeenkomst aangegaan. Een exploitatieplan op grond van de Wro (Wet ruimtelijke ordening) kan daardoor achterwege blijven. Algemene risico's Bij het ontbreken van voldoende draagvlak bestaat de kans dat belanghebbenden in de vervolgprocedure bezwaar gaan maken. Kosten, baten en dekking Voor het verlenen van de vergunning worden leges in rekening gebracht.

Aanpak / Uitvoering Na een positief principebesluit zal de initiatiefnemer nog dit jaar een aanvraag om omgevingsvergunning indienen. De overgangsregeling behorende bij de invoering van de Omgevingswet bepaalt dat de procedure voor een aanvraag om omgevingsvergunning met een uitgebreide voorbereidingsprocedure nog conform het regime van de Wabo mag worden afgewikkeld, indien deze vóór inwerkingtreding van de Omgevingswet is aangevraagd. Daarmee kan de procedure conform de huidige wet- en regelgeving worden afgewikkeld, ook al is de Omgevingswet reeds in werking getreden. Na de aanvraag zal het college gevraagd worden om de ontwerp-omgevingsvergunning tezamen met de ontwerpVVGB voor een periode van 6 weken ter inzage leggen. In deze periode kunnen zienswijzen worden ingediend. Indien er zienswijzen tegen het ontwerp worden ingediend deze beoordeeld worden. Vervolgens worden ze aan het college en de gemeenteraad voorgelegd bij de vaststelling van de definitieve vergunning en VVGB. Nadat de definitieve vergunning is verleend kunnen de nieuwe activiteiten plaatsvinden. Duurzaamheid In de vergunning worden slechts extra activiteiten toegestaan op het perceel zonder dat er bouwwerkzaamheden plaatsvinden. Dit heeft geen invloed op de duurzaamheid. Communicatie De initiatiefnemer wordt geïnformeerd over het besluit. Evaluatie Niet van toepassing

4

Burgemeester en wethouders van Baarn,

drs. C.E. Creveld gemeentesecretaris

M.A. Röell burgemeester

Bijlagen: 857142 Principeverzoek Groeneveld 1-1A Bijlage 1 Principeverzoek 857142 Principeverzoek Groeneveld 1-1A Bijlage 2 Ruimtelijke onderbouwing

5