727755 Uitvoering IHP Onderwijs rvs

RAADSVOORSTEL

Zaaknummer

727755

Onderwerp

Uitvoering Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2022-2041

Besluit in raad

31 mei 2023

Portefeuillehouder(s)

Wethouder Prakke

Naam steller

Ellen-Jane van Straten

Status / Vertrouwelijkheid

Openbaar

Voorgestelde beslispunten: 1. Instemmen met het algemene scenario 1 waarbij de uitbreiding voor basisschool St. Aloysius wordt gerealiseerd via transformatie van het voorste deel van het huidige Poorthuis en vernieuwing van de huisvesting van de Koningin Wilhelminaschool wordt gerealiseerd door vernieuwbouw van het huidige schoolgebouw en voor het verder uitwerken van deze plannen: a. een voorbereidingskrediet van € 30.000 beschikbaar stellen voor uitbreiding van de capaciteit van basisschool St. Aloysius; b. een voorbereidingskrediet van € 150.000 beschikbaar stellen voor de vernieuwbouw van basisschool Koningin Wilhelminaschool; 2. Een voorbereidingskrediet van € 75.000 beschikbaar stellen voor uitbreiding van de capaciteit van voortgezet onderwijs in Baarn (Het Baarnsch Lyceum / Waldheim Mavo) en het budget dat hiervoor is opgenomen in het MIP verschuiven van 2024 naar 2023. Samenvatting van het voorstel De gemeente heeft een wettelijke zorgplicht voor de huisvesting van het primair en voortgezet onderwijs en is verantwoordelijk voor nieuwbouw en uitbreiding van schoolgebouwen en gymnastiekvoorzieningen. Met een voorgenomen wetswijziging komt daar ook de verantwoordelijkheid voor renovatie bij.

In 2021 hebben gemeente en schoolbesturen gezamenlijk het Integraal Huisvestingplan (IHP) Onderwijs voor Baarn geactualiseerd, dat in november 2021 door de gemeenteraad is vastgesteld. Op een routekaart is de fasering van de projecten uit het IHP opgenomen. In de eerste uitvoeringsfase zijn de basisscholen St. Aloysius en Koningin Wilhelminaschool (KWS) aan de beurt. Voor uitbreiding van de St. Aloysius en de vernieuwing van de KWS zijn meerdere scenario’s verkend. De raad heeft ingestemd met het scenario waarbij de uitbreiding van de St. Aloysius wordt gerealiseerd via transformatie van het voorste deel van het huidige Poorthuis en vernieuwing van de huisvesting van de KWS wordt gerealiseerd door vernieuwbouw van het huidige schoolgebouw. Voor het verder uitwerken van deze plannen worden voorbereidingskredieten beschikbaar gesteld. Ook wordt een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld in verband met de geplande uitbreiding van de capaciteit bij het voortgezet onderwijs. De uitbreiding van de basisschool St. Aloysius heeft gevolgen voor het plan Maatschappelijk Vastgoed. Het gedeelte van het Poorthuis dat getransformeerd dient te worden ten behoeve van de uitbreiding van de basisschool St. Aloysius wordt nu gebruikt voor activiteiten die georganiseerd worden vanuit Lokaal-O. Voor Lokaal-O is nog geen nieuwe huisvesting gevonden.

Daarnaast is het onzeker of de uit het plan Maatschappelijk Vastgoed te verwachten grondopbrengsten bij herontwikkeling van het resterende deel van het Poorthuis gerealiseerd kunnen worden. Daarom wordt parallel het plan Maatschappelijke Vastgoed geactualiseerd. Het doel

1

is om uiterlijk 1e kwartaal 2024 een voorstel voor de kredietaanvragen per school, alsmede het geactualiseerde plan Maatschappelijk Vastgoed, aan de raad voor te leggen. Aanleiding In november 2021 is het IHP Onderwijs 2022-2041 vastgesteld door de gemeenteraad van Baarn. Het IHP verwoordt de gezamenlijke ambitie van de schoolbesturen en de gemeente Baarn ten aanzien van het onderwijs in Baarn en de maatregelen die de komende jaren nodig zijn om tot een optimalisering van onderwijshuisvesting te komen. Naast vernieuwing van verouderde onderwijshuisvesting, waarmee onder andere een bijdrage kan worden geleverd aan het behalen van de klimaatdoelstellingen en de scholen hun voorbeeldfunctie kunnen vervullen, leiden de groeiambities van Baarn ook tot meer vraag naar onderwijscapaciteit. Dit vraagt op enkele plekken om uitbreiding van de huidige onderwijscapaciteit. In het IHP zijn de komende tien jaar vier basisscholen opgenomen voor vernieuwing. Vernieuwing kan via renovatie / vernieuwbouw of vervangende nieuwbouw. Het IHP geeft voor de meeste scholen, waarvan we de huisvesting de komende jaren willen verbeteren, een perspectief op hoofdlijnen: vernieuwing in een bepaalde fase. Voor de vernieuwing van de KWS, Guido de Bres, Amalia Astro en uitbreiding van de St. Aloysius zijn nog verschillende scenario’s mogelijk.

Om een goede afweging te kunnen maken in de huisvestingsmogelijkheden, worden hiervoor scenariostudies uitgevoerd. Na afronding van een scenariostudie wordt een voorstel voorgelegd aan het college en de gemeenteraad voor een uitvoeringsrichting en voorbereidingskrediet. Bij het vaststellen van het IHP heeft de gemeenteraad een amendement aangenomen waarmee bij de aanpak van verouderde schoolgebouwen ‘transformatie naar de eisen van deze tijd, met behoud van het unieke en authentieke karakter van het historische pand’ als voorkeursscenario wordt gehanteerd. In de toelichting op het amendement staat aangegeven dat ‘alvorens pannen voor vervangende nieuwbouw uitgewerkt worden, moet eerst goed onderzocht worden of renovatie of transformatie van de gebouwen naar de eisen van deze tijd haalbaar is'. Pas wanneer dit onmogelijk blijkt, worden nieuwbouwplannen verder uitgewerkt. Voor twee projecten uit het IHP is het perspectief al wel duidelijk. Voor het hoofdgebouw van basisschool St. Aloysius is een gefaseerde renovatie als uitgangspunt opgenomen. Fase 1 (verbeteren binnenklimaat en een gedeeltelijke verduurzaming) is reeds uitgevoerd. Hiervoor is een bijdrage vanuit de rijksubsidieregeling ‘SUVIS’ voor verbetering van de ventilatie in schoolgebouwen ingezet.

Voor fase 2 van de renovatie is reeds een voorbereidingskrediet van € 100.000 beschikbaar gesteld waarmee momenteel door schoolbestuur Het Sticht een uitgewerkt renovatieplan wordt opgesteld. Voor het voortgezet onderwijs is uitbreiding op de huidige locatie bij Het Baarnsch Lyceum / Waldheim Mavo het uitgangspunt. In het IHP wordt uitgegaan van realisatie van deze uitbreiding in 2025. Hiervoor is nog geen voorbereidingskrediet afgegeven. De volgorde waarin scholen worden vernieuwd, is in het IHP opgenomen in een routekaart. In 2022 is uitwerking gegeven aan twee in het IHP voorgestelde projecten door te verkennen welke mogelijkheden er zijn voor uitbreiding van de capaciteit bij de St. Aloysius en vernieuwing van de huisvesting van de KWS. Voordat ingegaan wordt op de afzonderlijke scenariostudies voor deze twee scholen, is vanuit een breder belang gekeken naar het gewenste perspectief voor Baarn. Hierbij zijn de volgende drie algemene scenario’s onderzocht: 1) Uitbreiding St. Aloysius op een deel van de locatie van het Poorthuis en renovatie / vernieuwbouw van het huidige gebouw van de KWS 2) Sloop van het Poorthuis en nieuwbouw op deze locatie voor KWS en St. Aloysius (3 lokalen) 3) Nieuwbouw voor St. Aloysius en KWS op een andere locatie in Baarn Deze scenario’s worden hieronder afgewogen.

Naast het amendement van de raad om transformatie van schoolgebouw als voorkeursscenario mee te nemen en de voorkeur van betrokken schoolbesturen, spelen de volgende aspecten in de afweging een rol. • Renovatie van schoolgebouwen vraagt om tijdelijke huisvesting. De kosten hiervoor zijn niet geraamd in het IHP en de meerjarenbegroting, maar hiermee moet wel rekening worden gehouden. Uitdaging is om de kosten

2

hiervoor zoveel mogelijk te beperken, maar ze wel af te wegen tegen de lange termijn oplossing die voor de huisvesting van de scholen en andere ontwikkelingen in Baarn (zoals woningbouw) geboden kan worden. • De locatie van het Poorthuis is bekeken als mogelijke (tijdelijke) huisvesting van scholen. De locatie leent zich gezien het eigendom (= gemeente) en bestemming (= maatschappelijk) voor (tijdelijke) onderwijshuisvesting. Dit kan door op deze plek een nieuw schoolgebouw te realiseren voor de St. Aloysius (3 groepen) en KWS. Daarmee is geen tijdelijke huisvesting nodig voor de KWS. Het vrijkomende schoolgebouw van de KWS kan ingezet worden voor de tijdelijke huisvesting van basisscholen Guido de Bres en Amalia Astro en daarna worden herontwikkeld. Andere mogelijkheden zijn om op (een deel van) de locatie van het Poorthuis tijdelijke huisvesting via units te realiseren en deze locatie daarna te herontwikkelen of om elders tijdelijk huisvesting te creëren en de locatie Poorthuis direct te slopen (mogelijk met uitzondering van het voorste deel / het Poortgebouw) en te herontwikkelen als woningbouwlocatie. • De St. Aloysius en de KWS zijn scholen met een belangrijke functie voor het centrum. Het voedingsgebied van zowel de St. Aloysius als de KWS is het centrum van Baarn, waardoor verplaatsing van deze scholen naar een ander deel van Baarn niet voor de hand ligt.

• Door uitbreiding van de capaciteit bij het voortgezet onderwijs zo snel mogelijk te realiseren, kan ruimte die Het Baarnsch Lyceum momenteel gebruikt in basisschool De Uitkijck worden vrijgespeeld voor tijdelijke huisvesting van scholen of andere maatschappelijke activiteiten. Uitbreiding van de capaciteit bij het voortgezet onderwijs kan in alle scenario’s zo snel mogelijk worden gerealiseerd. Op basis van bovengenoemde overwegingen en de opgave die er ligt vanuit het IHP zijn de drie algemene scenario’s beoordeeld en meegenomen bij het opstellen van dit voorstel. Algemeen scenario 1 • Uitbreiding St. Aloysius op een deel van de locatie van het Poorthuis • Renovatie / vernieuwbouw van het huidige gebouw van de KWS • Oplossing voor tijdelijke huisvesting de komende maanden verder uitwerken en meenemen in begrotingsbehandeling Voordelen: overeenkomstig routekaart IHP, draagvlak bij scholen en schoolbesturen, hergebruik bestaande gebouwen, woningbouw mogelijk op deel locatie Poorthuis (direct of op termijn afhankelijk van oplossing tijdelijke huisvesting), behoud van een divers en verspreid onderwijsaanbod (grote en kleine onderwijsvoorzieningen, oude en nieuwe schoolgebouwen) Nadelen: tijdelijke huisvesting (locatie, kosten, beschikbaarheid). Algemeen scenario 2 • Sloop van het Poorthuis en nieuwbouw op deze locatie voor KWS en St.

Aloysius (3 lokalen) • Tijdelijke huisvesting nodig voor deel St. Aloysius • Vrijkomend schoolgebouw KWS inzetten voor tijdelijke huisvesting Amalia Astro en Guido de Bres • Op termijn gebouw / locatie KWS herontwikkelen Voordelen: overeenkomstig routekaart IHP, mogelijk hergebruik locatie KWS bij herontwikkeling op termijn, beperkt tijdelijke huisvesting nodig -> alleen voor (deel) St. Aloysius, woningbouw mogelijk op locatie KWS, clustering van onderwijs (uitwisselbaarheid van ruimten, samenwerkingsmogelijkheden). Nadelen: geen draagvlak scholen / schoolbesturen, geen hergebruik van bestaande gebouwen voor onderwijshuisvesting, nadelen van clustering scholen in het centrum (hoge bebouwingsdichtheid, verkeerstoename, afname verkeersveiligheid, parkeerdruk, beperkte buitenruimte, minder gymnastiekcapaciteit, overlast, mogelijk bezwaren omwonenden. Algemeen scenario 3 • Nieuwbouw voor St. Aloysius en KWS op een andere locatie in Baarn • Vrijkomende schoolgebouwen inzetten voor tijdelijke huisvesting scholen

3

•

Op termijn vrijkomende schoolgebouwen herontwikkelen

Voordelen: geen tijdelijke huisvesting nodig, woningbouw mogelijk op locatie Poorthuis, herontwikkelingsmogelijkheden (op termijn) locatie St. Aloysius en KWS waarbij bestaande gebouwen mogelijk ook hergebruikt kunnen worden. Nadelen: niet overeenkomstig routekaart IHP, geen hergebruik / transformatie van alle schoolgebouwen voor het onderwijs, scholen mogelijk verplaatsen uit hun huidige voedingsgebied, geen draagvlak scholen / schoolbesturen, geen beschikbare locatie voor nieuwbouw, langere doorlooptijd tot realisatie. Alles overwegende wordt voorgesteld het algemene scenario 1 uit te voeren waarbij uitbreiding St. Aloysius op een deel van de locatie van het Poorthuis plaatsvindt en renovatie / vernieuwbouw van het huidige gebouw van de KWS. Dit algemene scenario 1 sluit aan bij de individuele voorkeursscenario’s voor de uitbreiding van de St. Aloysius en vernieuwing van de KWS. Daarbij wordt het unieke en authentieke karakter van historische schoolgebouwen bewaard en een diversiteit aan scholen en schoolgebouwen behouden. Het algemene scenario 1 (met een perspectief van 40 jaar) leidt, net als de andere scenario’s, wel tot hogere bedragen dan waarmee in het IHP uit 2021 rekening is gehouden (€ 3.100 per m2 BVO), ook als deze op basis van de VNG-index naar prijsniveau 2023 worden gerekend (€ 3.432 per m2 BVO).

Dit komt onder andere omdat de kostenraming voor het voorkeursscenario rekening houdt met de huidige marktprijzen. Met name dit laatste aspect zorgt ervoor dat de stichtingskosten voor scholen tegenwoordig rond € 3.800 per m2 BVO uitkomen. Met de scholen is in het IHP afgesproken dat zij een bijdrage doen van 5% tot 15% van de investeringsbedragen. Door in te stemmen met het voorgestelde scenario moet in de meerjarenbegroting (structureel) meer geld beschikbaar worden gemaakt voor onderwijshuisvesting om de jaarlijkse kapitaallasten en mogelijk eenmalige kosten die voortvloeien uit deze keuze te kunnen dekken. De precieze financiële impact wordt in de volgende fase helder wanneer uitgewerkte plannen per school samen met een (bouw)kredietaanvraag (waarin ook de bijdrage van de schoolbesturen is meegenomen) ter besluitvorming wordt voorgelegd aan het college van B&W en de gemeenteraad. Scenariostudie uitbreiding capaciteit St. Aloysius Basisschool St. Aloysius kampt al jaren met een capaciteitstekort. De school gebruikt daarom het naastgelegen Poorthuis. Het betreft drie lokalen op de eerste verdieping van het voorste deel van het Poorthuis: ‘het Poortgebouw’. Op basis van de verwachte leerlingontwikkeling van de basisscholen in Baarn, blijft deze capaciteitsbehoefte ook op (middel)lange termijn bestaan. Het IHP gaat uit van uitbreiding van de capaciteit van basisschool St.

Aloysius in fase 1B (2024-2025) met 300 m2 bruto vloeroppervlak (BVO). Om de mogelijkheden van uitbreiding te verkennen, heeft schoolbestuur Het Sticht een scenariostudie laten uitvoeren door Bureau Bos (bijlage 1). Hierbij zijn drie scenario’s uitgewerkt: • Scenario 1: uitbreiding in de bestaande gymzaal • Scenario 2: uitbreiding naast de bestaande gymzaal • Scenario 3: uitbreiding door transformatie van de begane grond van het Poortgebouw Transformatie van het bestaande Poortgebouw (scenario 3) is als voorkeursscenario meegenomen en ook financieel uitgewerkt (bijlage 2). Dit scenario gaat uit van hergebruik van de ‘betontafel’ onder de huidige drie lokalen. Op deze plek op de begane grond worden drie lokalen en een leerplein gerealiseerd. De uitkomsten van deze scenariostudie zijn in december 2022 gedeeld met de gemeente. De voorkeur van het schoolbestuur en het team van de St. Aloysius gaat ook uit naar uitbreiding door transformatie van het Poortgebouw, met name vanwege de onderwijskundige voordelen van dit scenario. Scenariostudie vernieuwing huisvesting KWS Het gebouw van de KWS is ondanks diverse verbouwingen niet geschikt voor eigentijds onderwijs. Het heeft functionele beperkingen en het gebouw is niet flexibel in te delen. Daarnaast is een slag nodig om het binnenklimaat en duurzaamheid van het gebouw te verbeteren. Het IHP gaat uit van vernieuwing van de

4

huisvesting van basisschool KWS in fase 1B (2024-2025) via renovatie of vervangende nieuwbouw. Voor de huisvestingsperspectieven voor basisschool KWS heeft schoolbestuur PCBO Baarn-Soest een scenariostudie laten uitvoeren door Bureau Bos (bijlage 3). Hierbij zijn -overeenkomstig het IHP- vier scenario’s uitgewerkt: • Scenario 1: renovatie en verbouw/uitbreiding van het huidige schoolgebouw (= vernieuwbouw) • Scenario 2: vervangende nieuwbouw op de locatie van het Poorthuis • Scenario 3: vervangende nieuwbouw op de huidige locatie van de KWS • Scenario 4: vervangende nieuwbouw op een andere locatie in Baarn Transformatie van het bestaande schoolgebouw is als voorkeursscenario meegenomen en ook financieel uitgewerkt (bijlagen 4 en 5). De uitkomsten van deze scenariostudie zijn in februari 2023 gedeeld met de gemeente. De voorkeur van het schoolbestuur en het team van de KWS gaat ook uit naar vernieuwbouw van het huidige schoolgebouw. De scenario's zijn, ook vanuit het bredere Baarnse perspectief, met elkaar vergeleken waarbij verschillende belangen tegen elkaar zijn afgewogen. De KWS is een wijkschool en wil dat graag blijven. Het belangrijkste voedingsgebied van deze school is het centrum van Baarn, waardoor verplaatsing naar een locatie buiten het centrum (mogelijkheid van scenario 4) voor deze school niet wenselijk is.

Bij scenario 2, waarin voor de KWS vervangende nieuwbouw wordt gerealiseerd op de locatie van het huidige Poorthuis naast basisschool St. Aloysius, ontstaat aanzienlijk meer druk op deze locatie. Er worden knelpunten verwacht ten aanzien van verkeersafwikkeling, verkeersveiligheid, parkeren, beschikbare buitenruimte en gymnastiekruimte en overlast die door omwonenden wordt ervaren. Daarnaast zal bij een dergelijke clustering geen echte eenheid ontstaan zoals bij brede school Noorderbreedte het geval is, maar je creëert een nieuw gebouw naast een bestaand gebouw. Scenario 2 heeft zowel bij het schoolbestuur van de KWS als van de St. Aloysius geen draagvlak. Uitbreiding capaciteit voortgezet onderwijs Het Baarnsch Lyceum heeft vanwege een toename van het aantal leerlingen in 2020 zelf tijdelijke units geplaatst op het terrein van de school. Voor deze units is een vergunning van vijf jaar afgegeven. Daarnaast maakt Het Baarnsch Lyceum vanaf schooljaar 2021-2022 medegebruik van een deel van onderwijscapaciteit in basisschool De Uitkijck. Het IHP gaat uit van uitbreiding van de capaciteit van het voortgezet onderwijs in fase 1B (2024-2025). Relatie met plan Maatschappelijke Vastgoed Er ligt een directe relatie tussen dit voorstel over de uitwerking scenario's/voorbereidingskredieten Onderwijshuisvesting en de actualisatie van het plan Maatschappelijk Vastgoed.

Het gedeelte van het Poorthuis dat getransformeerd dient te worden ten behoeve van de uitbreiding van de basisschool St. Aloysius wordt nu gebruikt voor activiteiten die georganiseerd worden vanuit Lokaal-O. Voor Lokaal-O is nog geen nieuwe huisvesting gevonden. Daarnaast is het onzeker of de uit het plan Maatschappelijk Vastgoed te verwachten grondopbrengsten bij herontwikkeling van het resterende deel van het Poorthuis gerealiseerd kunnen worden. Daarom laten we de twee projecten komende periode parallel oplopen. Hiervoor is een intensivering van de inzet van personeel nodig op het plan Maatschappelijk Vastgoed. De kosten hiervoor worden meegenomen in de eerste Tussenrapportage. Het doel is om uiterlijk in het 1e kwartaal 2024 het geactualiseerde plan Maatschappelijk Vastgoed en de individuele kredietaanvragen per school aan de raad voor te leggen. Beoogd effect Door uitvoering te geven aan de perspectieven die voor onderwijshuisvesting zijn opgenomen in het IHP Onderwijs 2022-2041 kan een adequaat, passend, aantrekkelijk, gezond en duurzaam onderwijsklimaat in Baarn worden gerealiseerd. Daarbij wordt het unieke en authentieke karakter van historische schoolgebouwen bewaard en een diversiteit aan scholen en schoolgebouwen behouden. Argumenten 1.1 + 2.1 Hiermee geven we uitvoering aan het IHP Onderwijs 2022-2041

5

Door in te zetten op uitvoering van de voorkeursscenario’s voor uitbreiding van de St. Aloysius en vernieuwing van de KWS en door de uitbreiding van de capaciteit van het voortgezet onderwijs op eigen locatie op te starten, geven we uitvoering aan de voorgestelde maatregelen en fasering uit het IHP. Met het beschikbaar stellen van de voorbereidingskredieten kunnen de plannen verder uitgewerkt en voorbereid worden. 1.2 + 2.2 Schoolbesturen staan achter de voorgestelde oplossingsrichtingen De schoolbesturen zijn het bevoegd gezag van de scholen. De gemeente kan een school niet verplichten om naar een andere locatie te verplaatsen, daarvoor is instemming nodig van het bevoegd gezag. De schoolbesturen van de St. Aloysius, KWS, Het Baarnsch Lyceum en Waldheim Mavo staan achter de voorgestelde oplossingsrichtingen en willen deze graag zo snel mogelijk realiseren. 1.3 Hiermee transformeren we bestaande gebouwen naar de eisen en wensen van deze tijd De voorgestelde scenario’s (tevens de voorkeursscenario’s in beide studies) sluiten aan bij de opdracht die de gemeenteraad heeft meegegeven bij het vaststellen het IHP Onderwijs 2022-2041 om transformatie van bestaande (school)gebouwen naar de eisen en wensen van deze tijd met behoud van het unieke en authentieke karakter van historische panden als voorkeursscenario mee te nemen.

Naast verbetering van de technische staat, installaties, binnenklimaat en verduurzaming, wordt via de transformatie van bestaande gebouwen ook een functionele en onderwijskundige kwaliteitsverbetering gerealiseerd. Door gebruik te maken van bestaande gebouwen en deze te transformeren naar functionele schoolgebouwen, komt het totaal aantal vierkante meters onderwijscapaciteit in veel gevallen hoger uit dan wanneer je nieuw bouwt omdat rekening gehouden moet worden met de bestaande constructie. Dit is ook het geval bij de voorgestelde gebouwtransformaties voor de uitbreiding van de St. Aloysius en de vernieuwing van de KWS. De schoolbesturen zijn zich ervan bewust dat zij als (toekomstig) gebouweigenaar deze extra vierkante meters in stand moeten houden (onderhouden, exploiteren, beheren). De extra vierkante meters leiden ‘aan de voorkant’ echter ook tot een extra investering in de renovatiekosten waarvoor de gemeente verantwoordelijk is. Daarentegen zijn de kosten voor vervangende nieuwbouw nog hoger. 1.4 Hiermee kiezen we voor een duurzame oplossing Verduurzaming van bestaande gebouwen tot (bijna) energieneutrale gebouwen, levert een belangrijke bijdrage aan het behalen van onze klimaatdoelstellingen. Door gebruik te maken van bestaande gebouwen kiezen we voor een duurzame oplossing en voorkomen we volledige sloop en vervanging.

1.5 Hiermee behoudt het karakteristieke en beeldbepalende schoolgebouw van de KWS haar onderwijsfunctie Door renovatie / vernieuwing blijft het karakteristieke schoolgebouw van de KWS de functie van school behouden. Doordat het schoolgebouw valt onder de Wet op het Primair onderwijs, behoudt de gemeente ook het economisch claimrecht op deze locatie. 1.6 Hiermee voorkomen we een grote druk op één locatie in het centrum Door basisscholen St. Aloysius en KWS (en eventueel kinderopvang) niet te clusteren in het centrum van Baarn (op de locatie St. Aloysius / Poorthuis) voorkomen we een grote druk op één locatie en bijbehorende knelpunten die dit kan opleveren ten aanzien van het aantal verkeersbewegingen, de verkeersveiligheid, parkeren, overlast voor omwonenden en beperkte beschikbaarheid van ruimte voor gymnastiek en buitenspelen. 1.7 Het voorkeursscenario voor uitbreiding van de St. Aloysius wordt positief beoordeeld Het voorkeursscenario biedt ten opzichte van de twee andere scenario’s de meeste onderwijskundige meerwaarde. Naast de drie lokalen kan ook een gezamenlijk leerplein op dezelfde verdieping en gekoppeld aan alle drie lokalen worden gerealiseerd. Daarnaast blijven de gymzaal en buitenruimte behouden. Indien op de drie nieuwe lokalen ook nog een ‘buitenlokaal’ wordt gerealiseerd, ontstaat zelfs meer buitenruimte.

Het biedt tevens de mogelijkheid om ook nog en voorziening voor kinderopvang toe te voegen. Het voorkeursscenario past binnen het huidige

6

bestemmingsplan. In alle drie scenario’s komen de drie lokalen op enige afstand van de andere leslokalen in het hoofdgebouw te liggen. Daarin worden de scenario’s door de school als gelijkwaardig beoordeeld. Door het Poortgebouw te transformeren naar onderwijscapaciteit, wordt de omvang van het te herontwikkelen deel van de locatie Poorthuis kleiner. Hierdoor kunnen op deze locatie waarschijnlijk minder woningen gerealiseerd worden dan wanneer het Poortgebouw hierbij betrokken zou worden. De alternatieve scenario’s waarbij uitbreiding op het huidige terrein van de school zelf wordt gerealiseerd gaan echter ten koste van de onderwijsruimte (gymlokaal en/of buitenruimte) en leiden tot een grotere druk op de ruimte (parkeren, verkeer). 1.8 Het voorkeursscenario voor vernieuwbouw van de KWS wordt positief beoordeeld Het voorkeursscenario wordt op meerdere aspecten positief beoordeeld. Onderwijskundig kunnen met de transformatie van het huidige gebouw diverse onderwijskundige wensen worden gerealiseerd, zoals een centrale hal, leerpleinen voor onder- midden- en bovenbouw, twee grotere lokalen op de verdieping, extra spreekkamers, het toevoegen van BSO en peuteropvang en het deels inzetten van de ruimte op zolder als creatieve ruimte. Daarnaast kan het gebouw worden verduurzaamd tot niveau ENG (energieneutraal gebouw).

Ten aanzien van de andere scenario’s geldt voor scenario 2 (nieuwbouw op de locatie van het Poorthuis) dat zowel het schoolbestuur van de KWS als van de St. Aloysius hiervan geen voorstander zijn vanwege de grote druk die ontstaat op deze plek ten aanzien van verkeersbewegingen, parkeren, buitenspelen, gym. Voor scenario 4 is momenteel geen mogelijke locatie in beeld, wat de uitwerking en beoordeling van dit scenario op dit moment lastig maakt. De vernieuwbouw van het gebouw van de KWS is een grootschalige ingreep waarbij gedurende de periode van minimaal een jaar bouwkundige en installatietechnische werkzaamheden uitgevoerd moeten worden. Gedurende deze werkzaamheden is tijdelijke huisvesting nodig voor de gehele school. Vanwege onder andere veiligheid, overlast en doorlooptijd (een gefaseerde uitvoering van de werkzaamheden kost meer tijd en geld) is het niet mogelijk/wenselijk een deel van de school in het gebouw te laten zitten tijdens de werkzaamheden. In het IHP is geen rekening gehouden met tijdelijke huisvesting, omdat de exacte uitvoeringsscenario’s per school nog bepaald moesten worden. Dit wordt in beeld gebracht en bij de behandeling van de begroting 2024-2027 meegenomen. Het voorkeursscenario voor de KWS gaat ervan uit dat er ruimte voor kinderopvang wordt toegevoegd op de huidige locatie waarvoor een uitbreiding nodig is.

De gevolgen hiervan voor het parkeren, de verkeersbewegingen, het bestemmingplan en de stedenbouwkundige inpassing / welstandstoets moeten in de vervolgfase nog nader verkend worden. Dit maakt onderdeel uit van het traject waarvoor het voorbereidingskrediet wordt ingezet. 2.3 Hierdoor kan onderwijscapaciteit in het schoolgebouw van De Uitkijck worden vrijgespeeld Het Baarnsch Lyceum maakt tijdelijk medegebruik van onderwijscapaciteit in het gebouw van basisschool De Uitkijck. Zodra de uitbreiding bij Het Baarnsch Lyceum / Waldheim Mavo gereed is, komt er ruimte beschikbaar bij De Uitkijck voor onderwijs (bijvoorbeeld tijdelijke huisvesting van scholen) en/of andere maatschappelijke activiteiten. Financiële risico's • Onzekerheid in dit stadium over bijkomende kosten, waaronder de kosten voor tijdelijke huisvesting. • Onzekerheid over bouwkostenontwikkeling, waardoor kosten hoger kunnen uitvallen. • Verminderde opbrengst van de woningbouw op de Poorthuislocatie. • Vertraging van deze projecten kan ook leiden tot vertraging van de andere projecten uit het IHP. Kosten, baten en dekking • De voorbereidingskredieten voor de uitbreiding van basisschool St. Aloysius (€ 30.000 in 2023) en de vernieuwing van basisschool KWS (€ 150.000 in 2023) zijn opgenomen in het Meerjaren Investeringsplan (MIP) voor 2023 en hiervoor is daarmee dekking.

7

• •

•

•

•

•

•

•

•

Het voorbereidingskrediet voor de uitbreiding van het voortgezet onderwijs (€ 75.000) is opgenomen in het MIP voor 2024 en dit budget moet worden verschoven naar 2023. De investeringsbedragen uit het IHP zijn niet gebaseerd op de VNG-normbedragen voor onderwijshuisvesting omdat dat in de praktijk de afgelopen jaren ontoereikend blijken te zijn. In het IHP is uitgegaan van een vast bedrag per m2 BVO voor nieuwbouw / uitbreiding (€ 3.100) en voor renovatie (€ 2.000). Gezien de omvang van de voorgestelde maatregelen kan zowel bij de transformatie van het Poortgebouw voor de St. Aloysius als bij de transformatie van het huidige schoolgebouw van de KWS beter worden gesproken van ‘vernieuwbouw’ dan van ‘renovatie’. Voor vernieuwbouw kunnen de stichtingskosten worden vergeleken met de kosten voor nieuwbouw in plaats van renovatie. Ook de afschrijvingstermijn van nieuwbouw (40 jaar) past beter bij de voorgestelde maatregelen en perspectieven voor de gebouwen dan de afschrijvingstermijn van renovatie (25 jaar). In het IHP is een indicatie opgenomen van de stichtingskosten op basis van prijspeil 2021. De bedragen zijn niet geïndexeerd naar het verwachte jaar van realisatie vanwege de onzekerheid over de prijsontwikkeling. De investeringsbedragen uit het IHP zijn tot nu toe nog niet geïndexeerd in de meerjarenbegroting.

Daarnaast kan er per project sprake zijn van specifieke bijkomende kosten die in het IHP ook niet geraamd zijn (bijvoorbeeld sloopkosten, saneringskosten, tijdelijke huisvesting, extra vierkante meters, ruimte voor kinderopvang, locatie specifieke kosten, verwervingskosten), omdat dit afhangt van het gekozen uitvoeringsscenario. Op basis van de indexering van de VNG-normbedragen voor de bouwkosten voor onderwijshuisvesting voor 2021-2022 (4,92%) en 2022-2023 (5,49%) zijn de bedragen uit het IHP in 2023 al met 10,7% toegenomen. Voor nieuwbouw komt dit neer op € 3.431 per m2 BVO. Indexering van de bedragen uit het IHP op basis van de VNG-index komt voor uitbreiding van de St. Aloysius neer op € 1.029.324 in plaats van € 930.000 (+ € 99.325) en voor de KWS op € 4.254.543 in plaats van € 3.844.000 (+ € 410.543). De vergoeding voor onderwijshuisvesting in de algemene uitkering gemeentefonds wordt onder andere gebaseerd op de VNG-normbedragen en -indexering. De inkomsten die de gemeente Baarn ontvangt voor onderwijshuisvesting zijn daardoor dus ook toegenomen ten opzichte van 2021. De investeringsramingen die zijn opgesteld voor de voorkeursscenario’s van de St. Aloysius en KWS vallen hoger uit dan de bedragen uit het IHP, ook als deze op basis van de VNG-index naar prijsniveau 2023 worden gerekend.

Dit komt omdat er sprake is van meer m2’s voor het onderwijs, een deel van de ‘bijkomende kosten’ is meegenomen in de investeringsraming en de kostenramingen rekening houden met de huidige marktprijzen. Met name dit laatste aspect zorgt ervoor dat de stichtingskosten voor scholen tegenwoordig rond € 3.800 per m2 BVO uitkomen. Door in te stemmen met het voorgestelde scenario zal in de meerjarenbegroting (structureel) meer geld beschikbaar moeten worden gemaakt voor onderwijshuisvesting om de jaarlijkse kapitaallasten en mogelijk eenmalige kosten die voortvloeien uit deze keuze te kunnen dekken. Het Meerjaren InvesteringsPlan (MIP) van de gemeente Baarn moet herzien worden voor 2024 in verband met herstel van de achtergebleven indexatie de afgelopen jaren. Dit gebeurt bij de Perspectiefnota 2024. Daarbij wordt voorgesteld om de budgetten voor de projecten uit het IHP te indexeren naar een realistische kostenraming, waarbij de investeringsramingen behorende bij de voorkeursscenario’s als uitgangspunt dienen voor deze projecten.

Uitbreiding St. Aloysius stichtingskosten IHP (2021): € 930.000 totale kosten voorkeursscenario: € 1.552.430 (= + € 622.430) waarvan stichtingskosten: € 1.225.740 / € 3.404 per m2 BVO (= + € 352.430) waarvan bijkomende kosten: € 270.000 (= + € 270.000) mogelijke eigen bijdrage schoolbestuur: € 155.243 (uitgaande van 10%, in het IHP is een bandbreedte van 515% opgenomen) In het voorkeursscenario worden meer vierkante meters uitgebreid dan waarvan het IHP uitgaat: 360 m2 in plaats van 300 m2 vanwege hergebruik van een bestaand gebouwdeel. Daarnaast houdt de kostenraming van het

8

voorkeursscenario rekening met een aantal bijkomende kosten zoals sloopkosten, het realiseren van aan tribunetrap en hekwerk op de verdieping. Indien op de verdieping (deels) kinderopvang kan worden gerealiseerd, kan een deel van de kosten worden verrekend in een kostendekkende huurprijs Vernieuwbouw KWS stichtingskosten IHP (2021): € 3.844.000 totale kosten voorkeursscenario ENG: € 6.216.000 (= + € 2.372.000) waarvan deel onderwijs: € 4.873.000 / € 3.255 per m2 BVO (= + € 1.029.000) waarvan deel kinderopvang: € 1.343.000 (niet opgenomen in IHP, kostendekkend verhuren) kosten tijdelijke huisvesting: PM mogelijke eigen bijdrage schoolbestuur: € 487.300 (uitgaande van 10%, in het IHP is een bandbreedte van 515% opgenomen) Toelichting: In het voorkeursscenario worden meer vierkante meters voor het onderwijs vernieuwd dan waarvan het IHP uitgaat: 1.497 m2 in plaats van 1.240 m2. Dit heeft te maken met het hergebruik van het bestaande en de gymzaal die onderdeel uitmaakt van het schoolgebouw en deels ingezet wordt als speellokaal. De kosten voor het deel kinderopvang moeten worden gedekt vanuit een kostendekkende huurprijs.

Uitbreiding voortgezet onderwijs stichtingskosten IHP (2021): € 2.458.000 voorstel budget 2024: € 3.000.000 (= + € 542.000) Toelichting: Voor de uitbreiding voor het voortgezet onderwijs wordt rekening gehouden met bouwkostenstijging en een extra toename van het aantal leerlingen waardoor mogelijk meer capaciteit nodig is. Om hierover meer duidelijkheid te krijgen, worden de leerlingprognoses uit 2021 geactualiseerd. In de Perspectiefnota 2024 worden de consequenties van de voorkeursscenario's meegenomen. Aanpak / Uitvoering • Voor het verstrekken van een voorbereidingskrediet aan schoolbesturen wordt een beschikking afgegeven. Hierin wordt door de gemeente onder andere aangegeven waarvoor het voorbereidingskrediet ingezet moet worden, welke kaders en uitgangspunten van toepassing zijn en over welke aspecten het plan duidelijkheid moet geven. Hierbij kan gedacht worden aan een ontwerp, welstandstoets, benodigde maatregelen voor de parkeren en verkeersinfrastructuur, behoefte aan tijdelijke huisvesting, regelen eigendomssituatie (voortgezet onderwijs) planning, een uitgebreide kostenraming en de mogelijke financiële bijdrage vanuit het schoolbestuur. Vervolgens wordt een uitgewerkt plan samen met een (bouw)kredietaanvraag ter besluitvorming voorgelegd aan het college van B&W en de gemeenteraad.

• Om bij het uitwerken van de plannen van de meest recente leerlingprognoses uit te kunnen gaan, laat de gemeente deze actualiseren. • Renovatie, verduurzaming, aanpassing en vernieuwbouw van schoolgebouwen zijn grootschalige ingrepen die vragen om tijdelijke huisvesting voor de betreffende scholen. In het IHP is tijdelijke huisvesting benoemd als mogelijk bijkomende kostenpost, maar deze is niet verder uitgewerkt omdat dit afhangt van het uitvoeringsscenario dat voor de betreffende scholen wordt gekozen. Omdat op basis van het door de raad aangenomen amendement transformatie van schoolgebouwen in alle gevallen als voorkeursscenario wordt meegenomen en dit op basis van het eerste vernieuwingsproject ook daadwerkelijk het voorgestelde scenario is, is inzicht nodig in de behoefte aan tijdelijke huisvesting: hoeveel vierkante meters / lokalen, wanneer moet dit beschikbaar zijn voor welke school (ook voor de scholen die in fase 2 en 3 aan de beurt zijn), welke opties zijn er (inzet van een bestaand (school)gebouw, aanhuur of aankoop van een bestaand gebouw en/of het plaatsen van tijdelijke units) en welke kosten gaan hiermee gepaard.

Voor de tijdelijke huisvesting van scholen worden mogelijkheden onderzocht en de financiële consequenties hiervan worden meegenomen bij de behandeling van de begroting 2024-2027; • De huidige gebruikers van het Poorthuis hebben al jaren te maken met onzekerheid over hun huisvesting. Momenteel is Lokaal-O gehuisvest op de begane grond van het voorste deel van het Poorthuis (het

9

•

Poortgebouw). Om uitbreiding van de capaciteit voor de St. Aloysius op deze plek mogelijk te maken, moet Lokaal-O verplaatst worden. Vanwege de grote waardering die de gemeente Baarn heeft voor het maatschappelijke belang van Lokaal-O, gaat de gemeente zich, ook conform de aangenomen motie 'Ruimte voor maatschappelijke initiatieven', maximaal inspannen voor passende alternatieve huisvesting. De grote maatschappelijke waarde van Lokaal-O heeft zich in de afgelopen jaren bewezen en alles wordt in het werk gesteld, waar nodig ook met een financiële bijdrage, om tijdig nieuwe huisvesting voor Lokaal-O te realiseren. Diverse ontwikkelingen in Baarn maken dat het Plan Maatschappelijk Vastgoed van de gemeente Baarn geactualiseerd wordt. Een huisvestingsperspectief voor Lokaal-O (en andere gebruikers van het Poorthuis) wordt meegenomen in de actualisatie van het Plan Maatschappelijk Vastgoed. De financiële consequenties van het IHP worden jaarlijks verwerkt in de meerjarenbegroting van de gemeente, waarmee een concrete financiële doorkijk voor vier jaar wordt gegeven

Duurzaamheid Door transformatie van bestaande gebouwen naar energieneutrale gebouwen en de levensduur van deze gebouwen te verlengen, wordt met de voorkeursscenario’s voor de uitbreiding van de St. Aloysius en vernieuwing van de huisvesting van de KWS een duurzame oplossing gerealiseerd. Communicatie • In het Besturen Overleg Baarn -een gezamenlijk overleg tussen de gemeente Baarn en de schoolbesturen die in Baarn actief zijn- zijn de resultaten van de scenariostudies voor de St. Aloysius en de KWS gedeeld. Tevens zijn de voorgestelde voorkeursscenario’s en de aanvraag van de voorbereidingskredieten voor de drie projecten (uitbreiding St. Aloysius, renovatie/vernieuwbouw KWS en uitbreiding voortgezet onderwijs) in dit overleg gedeeld. • Er wordt al enige jaren gesproken over de toekomst van de locatie van het Poorthuis. Mede hierdoor wordt dit gebouw al een tijd op een minimaal niveau onderhouden. De huidige gebruikers van het Poorthuis (Lokaal-O, Frontaal Kunst, RTV Baarn en basisschool St. Aloysius) weten hiervan af en huurafspraken worden steeds voor maximaal 1 jaar gemaakt. In verband met het voorkeursscenario voor de uitbreiding van de St. Aloysius, is de huidige gebruiker van de begane grond van het ‘Poortgebouw’ (Lokaal-O) geïnformeerd over de plannen voor dit deel van het Poorthuis.

• Bij het opstellen van de scenariostudies zijn nog geen organisaties voor kinderopvang benaderd. Dit gebeurt bij het verder uitwerken en voorbereiden van de plannen voor de uitbreiding van de St. Aloysius en de vernieuwbouw van de KWS. • De omwonenden van de schoollocaties worden geïnformeerd over de plannen. Evaluatie Schoolbesturen leggen verantwoording af over de inzet van een voorbereidingskrediet.

Burgemeester en wethouders van Baarn,

drs. C.E. Creveld gemeentesecretaris

10

M. Eijbaard locoburgemeester

Bijlagen: • Bijlage 1 Scenariostudie uitbreiding St. Aloysius • Bijlage 2 Kostenraming voorkeursscenario uitbreiding St. Aloysius • Bijlage 3 Scenariostudie vernieuwing KWS • Bijlage 4 Kostenraming BENG voorkeursscenario vernieuwing KWS • Bijlage 5 Kostenraming ENG voorkeursscenario vernieuwing KWS

11