693429 Beleidsnota Aanpak mensenhandel gemeente Baarn rvs

RAADSVOORSTEL

Zaaknummer

693429

Onderwerp

Beleidsnota Aanpak mensenhandel

Besluit in raad

19 april 2023

Portefeuillehouder(s)

Burgemeester Röell

Naam steller

Amber van Schie

Status / Vertrouwelijkheid

Openbaar

Voorgestelde beslispunten: 1. De beleidsnota Aanpak mensenhandel gemeente Baarn vast te stellen.

Samenvatting van het voorstel Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de bestuurlijke aanpak van mensenhandel en voor het organiseren van adequate hulp en opvang voor slachtoffers van mensenhandel binnen hun gemeentegrenzen. Ook zijn zij verplicht tot het hebben van een beleid voor de aanpak van mensenhandel. Het doel van het beleid is om mensenhandel actief te bestrijden en slachtoffers van mensenhandel de hulp te bieden die zij nodig hebben. Dit doel gaan we bereiken door: 1) Voorkomen van mensenhandel door in te zetten op preventie en voorlichting. 2) Bestrijden van mensenhandel door signalen binnen te halen en op te pakken. 3) Opvang en nazorg te leveren aan slachtoffers van mensenhandel. 4) Samen te werken met andere gemeenten en partners. Aanleiding Veiligheid is een kerntaak van de overheid. Het huidige kabinet zet extra in op de aanpak van ondermijnende en georganiseerde criminaliteit. Hieronder vallen verschillende veiligheidsonderwerpen, en zo ook mensenhandel. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de bestuurlijke aanpak van mensenhandel en voor het organiseren van adequate hulp en opvang voor slachtoffers van mensenhandel binnen hun gemeentegrenzen. Ook zijn zij verplicht tot het hebben van een beleid ten aanzien van mensenhandel. Met deze beleidsnota Aanpak mensenhandel voldoet de gemeente Baarn hieraan.

Beoogd effect Het doel is om mensenhandel actief te bestrijden en slachtoffers van mensenhandel de hulp te bieden die zij nodig hebben. Dit doel gaan we bereiken door: 1) Voorkomen van mensenhandel door in te zetten op preventie en voorlichting. 2) Bestrijden van mensenhandel door signalen binnen te halen en op te pakken. 3) Opvang en nazorg te leveren aan slachtoffers van mensenhandel. 4) Samen te werken met andere gemeenten en partners. Argumenten 1.1 Mensenhandel is een onacceptabel misdrijf. In Nederland worden jaarlijks naar schatting circa. 6000 mensen het slachtoffer van mensenhandel (Slachtoffer Monitor Mensenhandel, 2022). Het uit zich in verschillende vormen van uitbuiting door middel van dwang. Dit kan gaan om seksuele uitbuiting, criminele uitbuiting, arbeidsuitbuiting en gedwongen orgaanverwijdering. De

1

laatstgenoemde komt zo goed als niet voor in de landelijke cijfers. Slachtoffers van mensenhandel zitten vaak langdurig gevangen in een mensonwaardige situatie, met psychische klachten zoals depressie of posttraumatische stress-stoornis (PTSS) als gevolg. Ook zijn er vaak fysieke klachten zoals verwondingen door geweld, besmetting met seksueel overdraagbare aandoeningen en ernstige slijtageklachten door zwaar werk (Rode Kruis Nederland, 2019). 1.2 Het hebben van beleid tegen mensenhandel is landelijk verplicht. Ook het kabinet vindt mensenhandel onacceptabel en verwacht dat alle gemeenten in 2022 een beleid voor aanpak van mensenhandel opstellen. Helaas is het veel gemeenten niet gelukt om het beleid in 2022 af te hebben. In de regio heeft alleen de gemeente Soest op dit moment een beleid vastgesteld in februari 2023. Het beleid mensenhandel Baarn en Soest zijn gezamenlijk opgesteld, en vormen ook een voorbeeld voor de omliggende gemeenten. Door het samen op te stellen willen we een uniform beleid neerzetten. 1.3 Het voorkomen van mensenhandel is beter dan het bestraffen. Preventie richt zich voor een groot deel op bewustwording en het herkennen van mensenhandel. Medewerkers die veel contact hebben met inwoners, zoals baliemedewerkers en handhavers, zijn vaak de eersten die signalen opvangen van mensenhandel.

Door aan de voorkant actief te signaleren en deze signalen vervolgens op te pakken, kan er veel leed worden voorkomen. Daarnaast blijkt uit onderzoek dat voornamelijk arbeidsuitbuiting en criminele uitbuiting niet altijd worden bestraft (Dadermonitor Mensenhandel, 2018). Slachtoffers doen niet altijd aangifte en vaak komen de daders niet in beeld. Voorkomen en snel signaleren is dus van groot belang. 1.4 Goed beleid leidt tot meer meldingen. Mensenhandel is vaak onzichtbaar omdat slachtoffers zich niet melden. Dit komt voort uit angst voor de dader of onwetendheid over de rechten die zij hebben. Goede hulp en opvang in een veilige omgeving zijn essentieel om slachtoffers te overtuigen zich wel te melden. Voor deze zorg is de regionale zorgcoördinator beschikbaar. Deze persoon ondersteunt bij bijvoorbeeld het aanvragen van een zorgverzekering, uitkering of verblijfsvergunning. Algemene risico's 1.1 Er zijn geen tot weinig meldingen mensenhandel in de gemeente Baarn In 2022 waren er twee meldingen mensenhandel. Nadat deze zijn uitgelopen bleek het niet te gaan om mensenhandel. Dat er weinig signalen binnen komen of dat de ontvangen signalen geen mensenhandel zijn, betekent niet dat het in de gemeente Baarn niet voorkomt. Mensenhandel is onzichtbaar en wordt niet altijd gemeld. Het volgende voorbeeld beschrijft een van de vormen van mensenhandel.

Dit laat zien dat het ook dicht bij huis voor kan komen en dat het niet altijd heel groots hoeft te zijn om te vallen onder mensenhandel. "Een minderjarige jongen met een licht verstandelijke beperking woont in een instelling voor beschermd wonen. Hij wordt benaderd door wat oude bekenden uit zijn wijk. Ze vragen of hij een pakketje - met drugs - weg wil brengen. Na dit eerste ‘klusje’ volgen er meer. Stoppen is geen optie. De jongens bedreigen hem en zijn zusje. Deze jongen voert nu onder dwang criminele activiteiten uit en is daardoor slachtoffer van mensenhandel. " (Kompas Aanpak Mensenhandel).

1.2 Het hebben van beleid en een meldroute zorgt voor meer werk. Het is mogelijk dat er meer meldingen van mensenhandel gaan binnenkomen bij de gemeente. Dit zal de werkdruk van verschillende medewerkers verhogen. Echter is de negatieve impact van mensenhandel zo groot, dat misstanden aangepakt moeten worden. Kosten, baten en dekking

2

De uitvoering past binnen de begroting. Gezien de overschrijding op het opleidingsbudget zullen we onderzoeken of de genoemde opleidingskosten passen binnen de begroting. Aanpak / Uitvoering Gemeenten zijn de regisseurs van de integrale aanpak van mensenhandel. De aandachtsfunctionaris mensenhandel van de gemeente Baarn draagt zorg voor de uitvoering van het beleid binnen de gemeente. En de zorgcoördinator draagt zorg voor de opvang en nazorg van slachtoffers. Daarnaast wordt er samengewerkt in de regio, wat ondersteund wordt door de ketenregisseur mensenhandel. De ketenregisseur werkt ook aan een groter bewustzijn bij organisaties met een signalerende functie. Duurzaamheid Niet van toepassing. Communicatie Er wordt samengewerkt met andere gemeenten en partners op het gebied van mensenhandel. Omdat het beleid in Baarn ook als voorbeeld dient voor de omliggende gemeenten, zullen zij op de hoogte worden gesteld wanneer het beleid is vastgesteld. Ook partners als de politie worden geïnformeerd middels de reguliere kanalen. Binnen de gemeentelijke organisatie zal er ook aandacht worden gevraagd voor het onderwerp. Dit valt binnen het uitvoeren van het beleid, namelijk het vergroten van de bewustwording en kennis over mensenhandel. Evaluatie Niet van toepassing

Burgemeester en wethouders van Baarn,

drs. C.E. Creveld gemeentesecretaris

M.R. Veldhuizen locoburgemeester

3

Bijlagen: 693429 Beleidsnota Aanpak mensenhandel bijlage 1 Beleidsnota

4