693429 Beleidsnota Aanpak mensenhandel gemeente Baarn bijlage 1 Beleidsnota

BELEIDSNOTA AANPAK MENSENHANDEL Gemeente Baarn

0

Inhoud 1. Inleiding.................................................................................................................................................... 2 2. Wat is mensenhandel............................................................................................................................... 4 3. Wettelijk kader.......................................................................................................................................... 6 4. Regionale Ontwikkelingen......................................................................................................................... 9 5. Situatie Baarn.......................................................................................................................................... 10 6. Doelstellingen......................................................................................................................................... 12 Doelstelling 2: Bestrijden........................................................................................................................ 13 Doelstelling 3: Opvang en nazorg........................................................................................................... 15 Doelstelling 4: Samenwerking.................................................................................................................

16 Bijlage 1: Barrieremodel.............................................................................................................................. 17 Bijlage 2: Meldroute mensenhandel........................................................................................................... 18

1

1. INLEIDING De voornaamste definitie van mensenhandel is “het werven, vervoeren of opnemen en huisvesten van mensen met gebruik van dwang”. Mensenhandel doet zich voor in veel verschillende vormen. Denk hierbij aan seksuele uitbuiting, arbeidsuitbuiting, criminele uitbuiting en gedwongen orgaanverwijdering. Mensenhandel is een ernstige schending van mensenrechten en een ‘verborgen’ misdaad, net als veel andere vormen van geweld. Als je er niet naar op zoek bent, kom je het ook niet tegen. Het precieze aantal slachtoffers is dan ook niet bekend. In 2021 registreerde Coördinatiecentrum tegen Mensenhandel (CoMensha) 791 nieuwe slachtoffers van mensenhandel in Nederland. Dat is aanzienlijk minder dan in 2020 (1.013) en 2019 (1.372). Hoewel het aantal gemelde slachtoffers de afgelopen jaren is gedaald, betekent dit niet dat het probleem aan het verdwijnen is. Er is geen aanleiding om aan te nemen dat het daadwerkelijke aantal slachtoffers daalt. CoMensha is voor haar registratie afhankelijk van informatie van onder andere de politie en de Koninklijke Marechaussee. De Nationaal Rapporteur Mensenhandel schat dat slechts één op de vijf slachtoffers in beeld is bij CoMensha. Voor het werkelijke aantal zouden we in Nederland moeten uitgaan van jaarlijks 5.000 tot 7.500 slachtoffers (Nationaal Rapporteur, 2021). De gemeente staat vooraan in het contact met burgers.

Om deze reden zijn gemeenten een belangrijk puzzelstuk in de aanpak van mensenhandel. Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak te maken met dwang en geweld en kunnen hierdoor bang zijn, schaamte ervaren of niet in staat zijn om zelf aangifte te doen. Het is hierom belangrijk dat signalen van mensenhandel snel worden opgepakt. Gemeenten zijn in de aanpak van mensenhandel verantwoordelijk voor preventie, signalering, handhaving, veiligheid en zorg, op basis van vier rollen: 1. Signaleerder: gemeenten zijn door het dagelijks contact met burgers de oren en ogen in de samenleving waarbij signalen van mensenhandel kunnen worden opgevangen. 2. Beleidsmaker: als beleidsmakers zijn we verantwoordelijk voor het opstellen van een plan voor een sluitende aanpak, waarin alle gemeentelijke taken worden opgenomen. 3. Regisseur van de integrale aanpak: gemeenten zijn met al hun taken en verantwoordelijkheden de aangewezen partij om regie in handen te nemen en partijen bij elkaar te brengen, voor samenwerking in een aanpak die zowel bestuurlijk als strafrechtelijk van aard is. 4. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de opvang van en hulpverlening aan slachtoffers. De gemeente Baarn is de afgelopen jaren druk bezig geweest om haar aanpak op mensenhandel te verbeteren. Zo is de gemeente in 2021 begonnen met het opzetten 2

van het basisniveau bestuurlijke aanpak mensenhandel. Dit betekent het hebben van een beleid aanpak mensenhandel en het hebben van een aandachtsfunctionaris mensenhandel. Door middel van het opzetten van dit beleid aanpak mensenhandel voldoet de gemeente Baarn aan de afspraken die zijn gemaakt in het Interbestuurlijk Programma (IBP). Naast dit beleidskader zal er een jaarlijks uitvoeringsprogramma ontwikkeld worden met de specifieke acties daarin beschreven. Deze zal onderdeel zijn van het algemene uitvoeringsprogramma van het team Openbare Orde en Veiligheid. Bij de aanpak van mensenhandel zijn veel partijen betrokken. Alle samenwerkingspartners beschikken over kennis en expertise die nodig is om de aanpak van mensenhandel vorm te geven. Door kennis, expertise en informatie bij elkaar te brengen, wordt effectiever samengewerkt in de strijd tegen mensenhandel.

3

2. WAT IS MENSENHANDEL Mensenhandel is vastgelegd in artikel 273f Sr uit het Wetboek van Strafrecht. Het fenomeen manifesteert zichzelf in verschillende vormen van uitbuiting door middel van dwang (dwang is niet vereist bij seksuele uitbuiting of orgaanhandel van minderjarige) en uitbuiting. Er zijn vier vormen van uitbuiting te onderscheiden wanneer we het hebben over mensenhandel: seksuele uitbuiting, criminele uitbuiting, arbeidsuitbuiting en gedwongen orgaanhandel.

Seksuele uitbuiting De meest bekende vorm van mensenhandel is seksuele uitbuiting. Hierbij wordt het slachtoffer gedwongen seksuele diensten te verlenen. De gedwongen seksuele handelingen moeten worden verricht, tegen betaling van geld of andere vergoedingen zoals onderdak of eten, of de belofte daarvan. Seksuele uitbuiting kan iedereen overkomen; mannen, vrouwen, transgenders, kinderen etc. In Nederland zien we dat het merendeel van de geregistreerde slachtoffers vrouw is. Onder seksuele uitbuiting vallen onder andere prostitutie, pornografie onder dwang en gedwongen seksuele dienstverlening in bars, hotels, kuuroorden, massagesalons en de entertainmentsector. Het kan gaan om seksuele diensten aan vreemden, of aan bekenden, bijvoorbeeld in het geval van gedwongen seks met vrienden van je partner.

Criminele uitbuiting Criminele uitbuiting vindt plaats wanneer iemand gedwongen wordt om strafbare feiten te plegen of om te bedelen. Denk hierbij aan drugshandel, het misbruik van iemands bankrekening, het gebruik van iemands woning voor drugsproductie, het knippen van hennep, diefstal of andere vormen van criminaliteit. Het verkregen voordeel gaat naar de uitbuiter. Criminele uitbuiting wordt vaak niet gesignaleerd omdat het slachtoffer in de veronderstelling kan zijn dat hij/zij strafrechtelijk vervolgbaar is. Slachtoffers kunnen onterecht als dader worden gezien. Criminele uitbuiting kan ook iedereen overkomen: jongeren, volwassenen, van verschillende nationaliteiten.

Arbeidsuitbuiting Arbeidsuitbuiting is het werven, vervoeren, overbrengen of huisvesten van een persoon met gebruik van dwang met als doel deze persoon uit te buiten. Het gaat dan om zulke erbarmelijke omstandigheden dat we kunnen spreken van mensonterende situaties en mensenhandel. Dwang, geweld, dreiging, afpersing, fraude en misleiding spelen vaak een rol. Deze vorm van uitbuiting zien we overal, maar (arbeids)migranten zijn extra kwetsbaar. In diverse sectoren komt 4

arbeidsuitbuiting het vaakst voor: de bouw, de land- en tuinbouw, de horeca, de schoonmaakbranche en de automotive branche.

Gedwongen orgaanverwijdering Bij gedwongen orgaanverwijdering gaat het om elke handeling waardoor iemand wordt gedwongen om zijn of haar orgaan af te staan of ter beschikking te stellen (denk bij dat laatste aan bijvoorbeeld gedwongen draagmoederschap). Deze vorm van mensenhandel komt zo goed als niet in de landelijke cijfers terug. We hebben er daarom voor gekozen deze vorm niet mee te nemen in dit beleidskader, maar het is wel zaak hierop alert te blijven.

5

3. WETTELIJK KADER Mensenhandel wordt in artikel 273f van het Wetboek van Strafrecht strafbaar gesteld. De gemeente beschikt over een aantal bestuurlijke instrumenten om mensenhandel tegen te gaan. Te denken valt aan de Algemene Plaatselijke Verordening (ofwel APV) en de Wet Bibob. Tevens kunnen bestemmingsplannen werken als barrière tegen mensenhandel. Wetboek van Strafrecht In het Wetboek van Strafrecht komt mensenhandel terug in de volgende artikelen: -

-

Mensenhandel: artikel 273f. Kinderporno: artikel 240a, artikel 240b, artikel 248d (corrumperen) en artikel 248e (grooming). Andere zedenzaken: artikel 244 (ontucht < 12 jaar), artikel 245 (ontucht >12 jaar en < 16 jaar), artikel 247 (verleiding < 16 jaar), artikel 248a (verleiding) en artikel 248b (seksuele handelingen met een minderjarige prostituee). Restcategorie: artikel 274 (slavenhandel), artikel 278 (mensenroof) en artikel 279 (onttrekking van een minderjarige aan het gezag).

Ook arbeidsuitbuiting komt terug in het Wetboek van Strafrecht. Hierin valt uitbuiting in alle economische sectoren onder de delictsomschrijving mensenhandel, zoals omschreven in Artikel 273f Wetboek van Strafrecht. Bij arbeidsuitbuiting is er ook veelal sprake van indirecte wetgeving zoals: -

Arbeidsomstandighedenwet Arbeidstijdenwet Wet Arbeid Vreemdelingen Wet minimumloon

Overtredingen van deze wetten kunnen signalen van arbeidsuitbuiting zijn. Naast Artikel 273f Wetboek van Strafrecht over mensenhandel geldt bij alle vormen van uitbuiting, het non-punishment beginsel. Maar dit beginsel is vooral relevant bij criminele uitbuiting. Dit beginsel maakt het namelijk mogelijk om de slachtoffers van mensenhandel niet te bestraffen voor de strafrechtelijke gedragingen die zij onder dwang hebben begaan. Het non-punishment beginsel is opgenomen in de wet- en regelgeving (EU Directive 2011/36/EU, art 8) en is opgenomen in de Aanwijzing Mensenhandel. Algemene Plaatselijke Verordening In de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) staan alle gemeentelijk regels op het gebied van veiligheid. Zo is in de APV (2019) beschreven dat een vergunning voor seksbedrijven geweigerd kan worden als een exploitant of beheerder veroordeeld is geweest voor geweld- of zedendelicten of voor mensenhandel. Ook is erin opgenomen dat een vergunning geweigerd kan worden als er aanwijzingen zijn dat er 6

personen werken die nog niet de leeftijd van 21 hebben behaald als sekswerker of als anders werkzaam de leeftijd van 18, of slachtoffer zijn van mensenhandel of uitbuiting. Vergunningen kunnen om dezelfde redenen ook worden ingetrokken. Ook is het een verplichting van een exploitant van een seksbedrijf dat ieder signaal van mensenhandel of ieder andere vorm van uitbuiting wordt gemeld bij de politie. In de APV (2019) van de gemeente Baarn wordt mensenhandel viermaal genoemd. In artikel 3:7 tweemaal, eenmaal in 3:9 en eenmaal in 3:17. Alle keren wordt mensenhandel benoemd in de kaders van seksbedrijven. Artikel 2:38 ‘Verschaffing gegevens nachtregister’ is ondersteunend aan het ontdekken en voorkomen van mensenhandel. Hierin staat ‘Degene die in een inrichting nachtverblijf houdt of de kampeerder is, verplicht is om de exploitant of feitelijk leidinggevende van die inrichting volledig en naar waarheid naam, woonplaats, betrekking, dag van aankomst en de dag van vertrek te verstrekken’. De burgemeester beschikt ook over de bevoegdheid om publieke openstaande gebouwen en/of bijbehorend erf te sluiten onder artikel 2:55 ‘Sluiting van voor het publiek openstaande gebouwen’. Dit kan gedaan worden in het belang van de openbare orde, veiligheid, gezondheid of zedelijkheid. Dit kan ook als er naar oordeel van de burgemeester sprake is van bijzondere omstandigheden.

Het openbare gebouw en bijbehorende erven kunnen dan voor een bepaalde duur geheel of gedeeltelijk gesloten worden. Wet Bibob De Wet Bibob is een preventief beleidsinstrument dat de overheid de mogelijkheden biedt om vergunningen, die misbruikt zou kunnen worden, te weigeren of te in te trekken (Wet Bibob, 2021). In het Bibob-beleid van de gemeente Baarn worden mensenhandel en uitbuiting benoemd in artikel 2.1 en 2.3. Hierin wordt gesteld dat seksinrichtingen in de gemeente Baarn standaard worden getoetst aan de Wet Bibob. Dit omdat de seksbranche erg gevoelig is voor mensenhandel en uitbuiting. Ook wordt er een Bibob-onderzoek opgestart bij andere vergunningen, zoals bepaalde omgevingsvergunningen en exploitatievergunningen. In ons beleid hebben we opgenomen dat alleen wanneer een aanvraag verhoogd risico op onder andere uitbuiting heeft, er een Bibob-onderzoek zal worden gestart. De Wet Bibob gaat niet in op andere vormen van uitbuiting en mensenhandel. B8/3-regeling Vermoedelijke slachtoffers van mensenhandel zonder rechtmatig verblijf kunnen in sommige gevallen op grond van de B8/3-regeling maximaal 3 maanden bedenktijd krijgen om eventueel aangifte te doen als slachtoffer van mensenhandel. Het slachtoffer krijgt een tijdelijke verblijfsstatus en het recht op opvang en (medische) zorg gedurende de strafrechtelijke procedure.

Ook getuigen van mensenhandel vallen onder deze regeling. Ook kan een slachtoffer met rechtmatig verblijf, maar geen recht op voorzieningen, gebruik maken van de regeling bedenktijd.

7

RIEC-convenant Onder het RIEC-convenant kunnen de gemeente, de politie en het Openbaar Ministerie (OM) samenwerken en bekijken in hoeverre strafrechtelijke sancties samen kunnen gaan met door de gemeente opgelegde bestuurlijke sancties. Het OM zorgt ervoor dat strafbare feiten worden opgespoord en vervolgd. Vergunningplicht voor onzelfstandige bewoning Slechte huisvesting uit zich vaak indien er veel mensen op een adres wonen in erbarmelijke omstandigheden. Een van de mogelijkheden om hiertegen op te kunnen treden als gemeente is om een vergunningsplicht in te stellen voor onzelfstandige bewoning (in de volksmond: kamergewijzeverhuur). Zo kan kamergewijzeverhuur/onzelfstandige bewoning gereguleerd worden in de huisvestingsverordening of via het bestemmingsplan/omgevingsplan. De Huisvestingswet zou de aan te bevelen wettelijke basis zijn voor het opnemen van de vergunningsplicht voor onzelfstandige bewoning (artikel 21 lid 1 sub c Huisvestingswet) in de huisvestingsverordening gezien er dan ook de mogelijkheid bestaat om bestuurlijke boetes op te leggen (artikel 35 Huisvestingswet). Dit in tegenstelling tot de Wet Ruimtelijke Ordening die geen boete bevoegdheid kent.

8

4. REGIONALE ONTWIKKELINGEN Mensenhandel is een regionaal RIEC-thema in Midden-Nederland. Burgemeester Röell van de gemeente Baarn en tevens portefeuille mensenhandel Midden-Nederland heeft samen met de Taskforce Georganiseerde Ondermijnende Criminaliteit (GOC) Midden-Nederland in september 2022 de koers bepaald voor de aanpak van mensenhandel voor de komende vier jaar. De Taskforce GOC Midden-Nederland heeft in september 2022 de volgende regionale ontwikkelingen gesignaleerd: “Er zijn meer signalen van mensenhandel opgewerkt binnen de Districtelijke Teams Ondermijning (DTO’s) en er is samengewerkt met de zorg (zorgcoördinatoren en Veilig Thuis). In de aanpak mensenhandel staat het adequaat opvangen en hulpverlenen aan slachtoffers buiten kijf. Daarom is het actief stimuleren en verbeteren van de samenwerking tussen zorg- en veiligheidspartners in deze aanpak van groots belang, mede omdat daarmee de signalering van slachtoffers wordt gestimuleerd. Het lukt op dit moment onvoldoende om repressie en preventie te combineren om dit te bewerkstelligen. De optimale belegging en uitvoering van de aanpak mensenhandel blijft om die reden een terugkomend vraagstuk.” Er wordt door de verschillende gemeenten in de regio samengewerkt aan het opstellen van een uniform beleid aanpak mensenhandel.

Ook wordt er gekeken naar het gezamenlijk optrekken voor het verbeteren van kennis en bewustwording over mensenhandel.

9

5. SITUATIE BAARN Omvang in Baarn Het aantal meldingen en signalen van mensenhandel, voor zover bij de gemeente Baarn bekend, is de afgelopen jaren beperkt. Bij het sociaal team kwamen in 2022 twee meldingen van mensenhandel binnen, welke zijn onderzocht en afgehandeld conform de meldroute uit bijlage 2 (pagina 17). Ook binnen het lokale ondermijningsoverleg zijn deze vermoedens besproken. Na onderzoek is uiteindelijk geen mensenhandel vastgesteld. Dat betekent niet dat mensenhandel binnen onze gemeente niet voorkomt.

Rol gemeente Baarn De gemeente Baarn heeft in 2021 afgesproken zich te houden aan het ‘Basisniveau bestuurlijke aanpak’. Dit basisniveau dient als referentiekader en handelingsperspectief voor gemeenten om hun rol binnen de bestuurlijke aanpak van mensenhandel (verder) in te vullen. Het bestaat uit drie pijlers, te weten; 

Actieve signalering van mensenhandel Baliemedewerkers burgerzaken, toezichthouders en bestuurlijke inspecteurs kunnen signalen oppikken. Het CCV heeft handleidingen en signaalkaarten beschikbaar gesteld, en geeft trainingen voor gemeentelijk personeel.



Aandachtsfunctionaris Gemeenten moeten een aandachtsfunctionaris mensenhandel aanwijzen. Deze is bekend met bestuurlijke mogelijkheden tot aanpak en waar slachtoffers terecht kunnen. Zij ontvangt en verzamelt signalen vanuit de gemeentelijk medewerkers en verrijkte deze info zo mogelijk met adresgegevens, eerder opgelegde sancties en andere zaken. Deze functie is in Baarn belegd bij de beleidsmedewerker Openbare orde en Veiligheid.



Gemeentelijke beleid en lokale regelgeving Het is belangrijk dat er een gemeentelijk beleid en lokale regelgeving komt die de aanpak mensenhandel ondersteunt. Beleid met voldoende aandacht voor bestuurlijke instrumenten en barrières. Met dit beleid aanpak mensenhandel geven we navolging aan dit onderdeel van de bestuurlijke aanpak.

De gemeente Baarn heeft vier rollen in de aanpak van mensenhandel: 1. Signaleerder Deze rol sluit aan bij de pijler van de hierboven genoemde ‘Basisniveau bestuurlijke aanpak’. Om signalen van mensenhandel te herkennen en vervolgens te melden, moet je weten waar je op moet letten en waar je moet melden. Daarom is het van belang om bewustwording te vergroten en zetten we actief in op voorlichting. Dat geldt voor professionals, bestuurders en hulpverleners binnen en buiten de gemeente, en inwoners. Welke signalen kunnen bijvoorbeeld duiden op mensenhandel? Een mooi voorbeeld van het 10

creëren van bewustwording was de tentoonstelling van CoMensha in Baarn, waarmee via foto’s en verhalen inwoners en professionals in Baarn meer beeld kregen bij mensenhandel. 2. Beleidsmaker Zoals eerder vermeld, dienen alle gemeenten een beleidsplan aanpak mensenhandel op te stellen. Ook deze rol sluit aan bij een pijler van de bestuurlijke aanpak. Dit voor u liggende beleid geeft hieraan invulling. Daarnaast bieden de APV en de Wet Bibob aanknopingspunten om mensenhandel binnen de gemeente tegen te gaan en aan te pakken. 3. Regisseur De gemeente Baarn is de aangewezen partij om de regie in handen te nemen en partijen bij elkaar te brengen. Dit gebeurt onder andere in het lokale ondermijningsoverleg, waarin signalen en vermoedens van mensenhandel met partners worden gedeeld, en vervolgacties worden geformuleerd en uitgevoerd. Hierbij gaat het om een bestuursrechtelijke, een strafrechtelijke aanpak, of een combinatie ervan. 4. Verantwoordelijk voor hulpverlening en opvang Regionaal kan de ondersteuning van een zorgcoördinator ingeroepen worden. De coördinator zorgt ervoor dat de slachtoffers toegeleid worden naar de ondersteuning/zorg die zij nodig hebben. De gemeente Baarn kan ook gebruikmaken van de inzet van deze coördinator.

11

6. DOELSTELLINGEN De gemeente Baarn werkt de komende jaren aan de volgende doelen: 1. Voorkomen: om mensenhandel te voorkomen wordt er ingezet op preventie en voorlichting. Het vergroten van de al bestaande kennis, zowel intern als extern, is hier een groot onderdeel van. Dit wordt gedaan door middel van trainingen en informatieavonden. Ook werpen we barrières op om het nog lastiger te maken om mensenhandel en uitbuiting in onze gemeente te vestigen. 2. Bestrijden: om mensenhandel te bestrijden is het belangrijk om de signalen snel en adequaat te signaleren. Hierom gaan we inzetten op een betere bekendheid van de meldroute binnen de gemeente en dat deze voor inwoners duidelijk en bekend is. Deze meldroute is in de bijlage vermeld. 3. Nazorg: De gemeente is verplicht om te zorgen voor opvang en nazorg van slachtoffers van mensenhandel. Ook zorgen wij voor samenhangende hulp, zowel sociaal als juridisch. Daarnaast zorgen we dat de basisroute zorg duidelijk is voor de betrokken ambtenaren. 4. Samenwerken: De complexiteit van mensenhandel vraagt om zowel een bestuurlijke als strafrechtelijke aanpak en intensieve samenwerking tussen de verschillende domeinen. Bijvoorbeeld een grotere informatiepositie verkrijgen op het gebied van mensenhandel eist een intensieve samenwerking tussen verschillende partijen.

We zoeken elkaar binnen de gemeente actief op en werken samen met alle betrokken partijen.

Doelstelling 1: Voorkomen Het voorkomen van mensenhandel is een van de belangrijkste doelstellingen van dit beleid. Het voorkomen begint bij het vergroten van kennis en bewustwording van bestuurders, professionals, ondernemers en het brede publiek. Maar ook bij potentiële slachtoffers én daders. Omdat deze vorm van criminaliteit zo onzichtbaar is, is het vaak voor het brede publiek lastig om zich een beeld te vormen van de actuele problematiek. Preventie richt zich daarom voor een groot deel op bewustwording: wat is mensenhandel, hoe kom je het op het spoor en waaraan kun je het herkennen? Waarop moet je letten bij de publieksbalies, bij huisbezoek aan inwoners, bij zorg- en dienstverlening of bij controles op de werkvloer? En waar kun je heen met signalen van verdachte situaties? Bewustwording vergroten onder ambtenaren Zoals in de inleiding genoemd, staat de gemeente vooraan in het contact met de burger. Hierdoor zijn bijvoorbeeld baliemedewerkers en handhavers vaak degene die als eerste signalen opvangen van mensenhandel. Het is van groot belang dat deze medewerkers weten wat belangrijke signalen zijn, hoe zij een onderbuikgevoel 12

kunnen omzetten in een daadwerkelijke melding en wat de vervolgstappen zijn.. Hieronder worden een aantal trainingen genoemd waarin al deze zaken aan bod komen. In 2023 zal worden besloten wie welke training zal gaan volgen: 

Het CCV heeft een e-learning opgezet om het bewustzijn van medewerkers en toezichthouders te vergroten. Aan deze e-learning zijn geen kosten verbonden.



CoMensha organiseert ook een bewustwordingsbijeenkomst voor gemeenten. Het doel van deze bijeenkomsten is om gemeenteambtenaren bewust maken van mensenhandel en ervoor zorgen dat de ogen en oren van de verschillende uitvoerende ambtenaren worden ingezet om mensenhandel te signaleren en ernaar te handelen. Aan deze training zijn op het moment van schrijven geen kosten verbonden.



De organisatie Fairwork heeft een vaardigheidstrainingen opgezet voor leidinggevenden en aandachtsfunctionarissen die een essentiële rol hebben bij het faciliteren van het signaleren. Fairwork heeft ook een training specifiek voor boa’s. Zij leren hierin hun onderbuikgevoel om te zetten naar een melding.



De training van SVIAM genaamd ‘Training ketensamenwerking bestrijding mensenhandel’ heeft als doel het bevorderen van de multidisciplinaire samenwerking in de keten/tussen de ketenpartners in een specifieke regio. Het effectief bestrijden van mensenhandel kan niet door slechts een organisatie gedaan worden. Het is van groot belang dat ketenpartners in een regio weten met wie ze zouden moeten samenwerken en op welke wijze. Deze training voorziet in die behoefte.

Barrières In de bijlage bij dit beleidsplan zijn een aantal barrièremiddelen opgenomen. Dit barrièremodel is ontworpen door het CCV en maakt stap voor stap duidelijk welke barrières opgeworpen kunnen worden tegen criminelen. De barrièremodellen gaan in op mensenhandel met oog op arbeidsuitbuiting, mensenhandel met oog op seksuele uitbuiting en mensenhandel in het buitengebied. De aandachtsfunctionaris mensenhandel stelt in 2023 een plan van aanpak op om de barrièremodellen in de praktijk te brengen. Daarnaast zijn in de APV en het Bibob-beleid reeds barrières opgeworpen.

Doelstelling 2: Bestrijden De aanpak van mensenhandel betekent ook bestrijding van de reeds bestaande mensenhandel. Dat doen we vanuit de beleidsterreinen Sociaal domein en Openbare orde en Veiligheid. We zoeken daarbinnen naar de beste manier signalen op te sporen. Zo gaan we in gesprek met (mogelijke) slachtoffers en we voeren controles uit op basis van de gegevens die we verzamelen over risicolocaties.

13

Ondermijningsoverleg Het lokale ondermijningsoverleg geeft de gemeente Baarn een goed platform om informatie te kunnen delen met samenwerkingspartners. Het doel van het lokale ondermijningsoverleg (en onze aanpak) is vaststellen of uitsluiten of er sprake is van fraude, mensenhandel of andere vormen van ondermijnende criminaliteit. Dat doen we niet alleen vanuit systeemkennis, maar ook op basis van informatie die ter plaatse gehaald wordt halen, oftewel straatkennis. De partners die aan tafel zitten bij het ondermijningsoverleg zijn onder andere de politie, handhaving, bouw- en woningtoezicht en openbare orde en veiligheid. Actieve signalering Signaleren begint met actuele kennis over mensenhandel. Zowel bij burgers als professionals. Meer kennis vergroot de meldingsbereidheid. Een mooi voorbeeld van het vergroten van publieke kennis over mensenhandel is de rondreizende tentoonstelling van CoMenSha. Deze tentoonstelling is in 2021 in Baarn geland en heeft veel gesprekken losgemaakt onder burgers, maar ook onder professionals en ambtenaren binnen de gemeente Baarn. De gemeente Baarn wil het daarnaast makkelijker maken voor burgers en professionals om verdachte situaties te melden. Cruciaal hierin dat al deze personen weten waar ze met eventuele signalen terecht kunnen.

Diverse sectoren zijn risicovol als het gaat om mensenhandel: bijvoorbeeld de prostitutie, horeca, schoonmaak, land- en tuinbouw. Maar ook jongeren bij onderwijsinstellingen zijn kwetsbaar. In de voor Baarn relevante sectoren gaan we actief op zoek naar signalen van misstanden. Zo wordt er reeds zicht gehouden op de verschillende escort advertenties met Baarn als locatie. Daarnaast wordt er meer geïnvesteerd in een goede relatie met bijvoorbeeld horeca en het onderwijs om signalen op te halen. Signalen die uit deze onderzoeken naar boven komen worden besproken in het ondermijningsoverleg. Meldroute In de gemeente Baarn is een meldroute voor mensenhandel opgesteld. Deze is in de bijlage te raadplegen. Bij Veilig Thuis is voor onze regio het Meldpunt mensenhandel ondergebracht. Repressieve inzet Op basis van de opgehaalde signalen bepalen we de vervolgacties. Denk hierbij aan: -

bestuursrechtelijke maatregelen tegen daders en organisaties;

-

doorgeleiding naar politie en Openbaar Ministerie voor strafrechtelijke

vervolging; -

opwerpen van barrières;

-

intensievere bestuursrechtelijke controle, onder andere door het Bestuurlijk

Interventie Team.

14

Doelstelling 3: Opvang en nazorg Slachtoffers van mensenhandel vragen niet snel om hulp en zijn bang om zich te melden. Goede hulp en opvang in een veilige omgeving zijn essentieel om slachtoffers te overtuigen zich wel te melden. Gemeenten zijn vanuit de Wmo en vanuit de Jeugdwet verantwoordelijk voor de zorg en opvang. De aanpak van mensenhandel is complex en vraagt om intensieve samenwerking tussen de verschillende domeinen. Gemeenten hebben een verantwoordelijkheid voor de slachtoffers die ingeschreven staan in hun gebied. Met betrekking tot slachtoffers van mensenhandel die niet staan ingeschreven in een gemeente, zijn afspraken gemaakt: zij zullen in principe worden ingeschreven in de gemeente waar zij zijn aangetroffen. Om dit proces goed te laten verlopen zijn er belangrijke functies belegd. Zorgcoördinator De zorgcoördinator mensenhandel is in de regio Amersfoort/Utrecht gezamenlijk ingekocht bij Moviera. Dit houdt in dat de gemeente Baarn de zorgcoördinator kan inzetten wanneer dat nodig is zonder daar jaarlijks kosten voor te betalen. Een zorgcoördinator wordt ingezet wanneer slachtoffers van mensenhandel opgevangen moeten worden en nazorg nodig hebben. Met name buitenlandse slachtoffers van mensenhandel krijgen snel te maken met allerlei regels. Zij moeten bijvoorbeeld een zorgverzekering regelen, een uitkering of een verblijfsvergunning aanvragen.

Ze moeten zich inschrijven bij de gemeente en een DigiD aanmaken. De zorgcoördinator mensenhandel is voor al deze zaken hun eerste aanspreekpunt, vanaf de aanmelding tot en met de afsluiting van het traject. Hij of zij zorgt dat de juiste procedures worden opgestart en houdt de regie over ondersteuning en begeleiding. Daarnaast heeft de gemeente noodbedden ingekocht bij Kwintes samen met Bunschoten en Soest. Deze bedden zijn bedoeld om slachtoffers van mensenhandel de eerste periode op te kunnen vangen. Aandachtsfunctionaris mensenhandel De gemeente Baarn heeft de functie van aandachtsfunctionaris belegd bij de beleidsmedewerker Openbare Orde en Veiligheid. De aandachtsfunctionaris geeft intern voorlichting, verrijkt signalen bij een vermoeden van mensenhandel en werkt nauw samen met de zorgcoördinator en ketenregisseur om slachtoffers te helpen en daders aan te pakken. Ook is de aandachtsfunctionaris verantwoordelijk voor de uitvoering van dit beleid. Zorg voor slachtoffers Slachtoffers kunnen in de regio terecht bij de reguliere zorg voor medische of psychische hulp: de huisarts, de GGD en de GGZ. Bij ondersteuningsvragen op gebied van Wmo en Jeugdhulp kunnen de slachtoffers terecht bij het PIT Baarn of het lokaal team van de gemeente. 15

Doelstelling 4: Samenwerking Gemeenten zijn de regisseurs van de integrale aanpak van mensenhandel. Zij staan in contact met ketenpartners en zorgen voor de onderlinge verbinding. Gemeenten beschikken over veel data en kunnen bestuurlijke middelen inzetten om op lokaal en regionaal niveau mensenhandel te voorkomen of te frustreren. Gezien de gemeentelijke rol als signaleerder én de verantwoordelijkheid voor zorg/opvang van slachtoffers, hebben gemeenten een breed beeld van de aard en omvang van de problematiek. Gemeenten zijn met al hun taken en verantwoordelijkheden de aangewezen partij om de regie in handen te nemen en partijen bij elkaar te brengen. De aandachtsfunctionaris mensenhandel, zorgcoördinator en ketenregisseur zijn belangrijke schakels in de integrale aanpak. De ketenregisseur mensenhandel zorgt voor regionale samenhang door de ketenpartners te ondersteunen in het integraal samenwerken Dat gaat hierbij om de gemeenten in de regio, de betrokken afdelingen en maatschappelijke organisaties als de politie (AVIM), Veilig Thuis, Nederlandse arbeidsinspectie, CoMensha e.a. Daarnaast werkt de ketenregisseur ook aan een groter bewustzijn van organisaties met een signalerende functie. RIEC Midden-Nederland levert vanaf 1 november 2022 de ketenregisseur voor de regio Utrecht.

In de Taskforce GOC, met burgemeester Röell van Baarn als portefeuillehouder mensenhandel, is afgesproken dat er samen met een ketenregisseur mensenhandel in Midden-Nederland ondersteuning is voor de 38 gemeenten. Hierbij gaat het om met name de borging en praktische uitvoering van het bestuurlijk basisniveau mensenhandel (zoals opgenomen in het IBP). De eerste aanzet is hiervoor al gedaan in 2022 en in 2023 wordt hier verder aan gewerkt. De gemeente Baarn wil ook meer inzicht verkrijgen op wat zich afspeelt binnen de gemeentelijke grenzen. Wat zijn de risicolocaties, risicosectoren en risicogroepen? Dit wordt gedaan door middel van het regelmatig uitvoeren van controles in bijvoorbeeld de horeca, op vakantieparken of op bedrijventerreinen. Door deze controles uit te voeren, wordt de informatiepositie die we als gemeente hebben groter. Hoe groter de informatiepositie, des te doelgerichter we mensenhandel kunnen bestrijden. Voor het versterken van onze informatiepositie en de aanpak van mensenhandel kan de gemeente uiteraard niet zonder haar veiligheids- en zorgpartners. Te denken valt aan politie, Openbaar Ministerie, Belastingdienst, RIEC Midden-Nederland, Jongerenwerk, Veilig Thuis, Nederlandse Arbeidsinspectie, Meld Misdaad Anoniem, Koninklijke Marechaussee, Immigratie- en Naturalisatiedienst, Moviera (zorgcoördinator)

16

BIJLAGE 1: BARRIEREMODEL

17

BIJLAGE 2: MELDROUTE MENSENHANDEL Samenhang partners ondersteuning/hulpverlening op zoek naar advies, of hulp

vermoeden binnenlandse mensenhandel

vermoeden buitenlandse mensenhandel

Veilig Thuis meldpunt

zorgcoördinator

mensenhandel

mensenhandel (Moviera)

Hulpvraag:

opvang nodig:

Lokaal Team: met alle betrokkenen wordt gekeken wie of wat het Lokaal Team hierin kan betekenen en welke organisatie kan worden ingezet (ook bij zorgmijdend)

Kwintes / Moviera CoMensha

samenwerking politie/gemeente opsporing en toezicht melding bij MMA

signaal mensenhandel bij

signaal mensenhandel bij gemeente

politie

Acuut actie: Ja: veldtafel beleggen met politie, Moviera of VT, OOV

signaal bij andere partners

team mensenhandel politie grote cases

Nee: lokaal ondermijningsoverleg

Voortgang en evaluatie

integrale controle

zie schema advies/hulp hierboven 18

Interne meldroute (vermoeden) mensenhandel

Stap 1 Vermoeden van mensenhandel? Vraag advies aan de gemeentelijke aandachts- functionaris mensenhandel. Bij gemeente Baarn is de functie belegd bij de afdeling Openbare Orde en Veiligheid (OOV). Of maak een anonieme melding bij Meld Misdaad Anoniem (0800-7000 of www.meldmisdaadanoniem.nl) Bij acuut gevaar! Bel 112

Stap 2 Team OOV / de aandachtsfunctionaris verrijken het signaal.

Stap 3 Team OOV / de aandachtsfunctionaris, in overleg met politie en zorgcoördinator: weeg aard, ernst van en risico op mensenhandel.

Stap 4 Beslis: zelf hulp organiseren of inschakelen hulpverlening via zorgcoördinator mensenhandel (slachtoffer) Beslis: signaal doorzetten naar politie (afdeling Vreemdelingen, Identiteit en

Stap 5 Terugkoppeling aan melder en vastleggen resultaat OOV: Is er sprake van mensenhandel? 

Ja > doorgezet aan?



Nee > afgesloten en hulp georganiseerd?