573471 Groenonderhoud 2023 en verder rvs

RAADSVOORSTEL

Zaaknummer

573471

Onderwerp

Groenonderhoud 2023 en verder

Besluit in raad

19 april 2023

Portefeuillehouder(s)

Wethouder Eijbaard

Naam steller

Alice Latumahina

Status / Vertrouwelijkheid

Openbaar

Voorgestelde beslispunten: 1. Een (extra) bedrag van € 325.000 beschikbaar te stellen voor groenonderhoud in 2023 en dit te dekken uit de algemene reserve.

Samenvatting van het voorstel Omdat de raamovereenkomst voor het groenonderhoud aan het einde van 2022 is geëindigd heeft het college het afgelopen jaar een Europese aanbestedingsprocedure uitgevoerd voor het groenonderhoud vanaf 2023. Het gaat over het onderhoud van beplanting, gazon, halfverharding en het ruimen van zwerfvuil en blad. De aanbesteding heeft geresulteerd in een sterke kostenstijging. Om het groenbeheer in 2023 en verder duurzaam voort te zetten binnen de vastgestelde beeldkwaliteit en de groenvisie is extra budget nodig. Voor het groenonderhoud in 2023 vraagt het college aan de gemeenteraad een eenmalige dekking van € 325.000 uit de algemene reserve. Het college zal in de Perspectiefnota 2024 dit bedrag aanvragen voor het jaar 2024 en verder. De overeenkomst loopt van 2023 tot en met 2025 en kan eventueel verlengd worden van drie maal 1 jaar tot en met 2028. Aanleiding Op 31 december 2022 eindigde de raamovereenkomst voor het groenonderhoud. De werkzaamheden in de raamovereenkomst bestaan uit het onderhoud van beplanting, gazon, halfverharding en het ruimen van blad en zwerfvuil. Om per 1 januari een nieuwe raamovereenkomst met een partij voor het groenonderhoud te hebben is afgelopen jaar een Europese aanbestedingsprocedure uitgevoerd.

De werkzaamheden die opgenomen zijn in de raamovereenkomst geven uitvoering aan het groenonderhoud binnen de vastgestelde kaders uit het “Beeldkwaliteitsplan 2019-2028” en de “Groenvisie gemeente Baarn 2020”. De raamovereenkomst heeft een looptijd van 2023 tot en met 2025. De overeenkomst kan daarna nog met drie maal 1 jaar worden verlengd tot en met 2028. In de Perspectiefnota 2023 (blz. 24 en 25) en de Begroting 2023 (blz. 96 en 103) is de aankondiging en voortgang van de aanbesteding gerapporteerd. In december zijn de resultaten van de aanbesteding bekend geworden. Hieruit blijkt dat de aanbieding van de partij met de beste prijs-kwaliteit verhouding een forse overschrijding van het in de begroting beschikbare budget voor groenonderhoud oplevert. Om het groenonderhoud binnen de vastgestelde kaders uit te voeren is jaarlijks een hoger budget nodig van € 325.000. In de begroting is een bedrag beschikbaar van afgerond € 385.000. Het uitgeven van extra geld bovenop de begroting is een bevoegdheid van de gemeenteraad. Dit raadsvoorstel legt het college aan de gemeenteraad voor om te besluiten hoe om te gaan met het groenonderhoud voor de kalenderjaren 2023 en verder. Beoogd effect

1

Het continueren van het duurzaam groenonderhoud volgens de vastgestelde beeldkwaliteit en uitvoering geven aan ambities uit de groenvisie. Argumenten 1.1 De ‘marktprijzen’ zijn sterk gestegen. De tendens is dat door krapte op de arbeidsmarkt en de gestegen prijzen voor grondstoffen en brandstoffen de uitgaven voor diensten en werken toenemen. Dit blijkt nu ook uit de resultaten van de Europese openbare aanbesteding voor het groenonderhoud. De kosten voor het uitvoeren van het groenonderhoud in 2022 en de kosten voor het uitvoeren van hetzelfde groenonderhoud in 2023 zijn met de inschrijfprijzen uit de aanbesteding bijna verdubbeld. 1.2 Met het verhogen van het budget kan blijvend uitvoering gegeven worden aan de vastgestelde beeldkwaliteit en de groenvisie. Het groenonderhoud wordt uitgevoerd volgens de kaders die de gemeenteraad heeft vastgesteld. Met het verhoogde budget kan het door de raad vastgestelde beleid voor het groenonderhoud uitgevoerd blijven worden. Beeldkwaliteitsplan 2019 – 2028 (BKP) Het onderhoudsniveau van het groenonderhoud is in het BKP vastgesteld op beeldkwaliteit niveau B (basiskwaliteit). Binnen de periode van 2019 tot en met 2028 wordt toegewerkt naar beeldkwaliteit niveau A voor de centra (Baarn en Lage Vuursche), hoofdwegen en stedelijke parken. Sinds 2020 wordt het centrum van Baarn op beeldkwaliteit niveau A onderhouden.

Groenvisie gemeente Baarn 2020 Het behoud van het groene karakter, het vergroten van de biodiversiteit en de positieve bijdrage van groen aan het omgaan met klimaatverandering zijn de ambities die de gemeenteraad in april van 2020 heeft vastgesteld. Met het voortzetten van het groenonderhoud op een beeldkwaliteitsniveau A of B blijft het groene karakter duurzaam in stand. Het duurzame onderhoud komt ook ten goede aan de positieve bijdrage van groen in het veranderend klimaat. Ook worden kansen benut die ten gunste komen aan het vergroten van de biodiversiteit, zoals het bewust achterlaten van blad tussen beplantingen. 1.3 Zonder aanvullend budget treedt verwaarlozing op in de openbare ruimte en is geen sprake meer van duurzaam groenonderhoud. Verwaarlozing openbare ruimte bij schrappen van netheidsmaatregelen. Als er geen extra budget ter beschikking komt moet een aantal werkzaamheden komen te vervallen. De werkzaamheden die als eerste in aanmerking komen om te vervallen gaan over de netheid van de openbare ruimte. Denk hierbij aan het ruimen van zwerfvuil, snoeien van beplanting, maaiwerkzaamheden en het verwijderen van onkruid in beplanting en op halfverharding. Veiligheidsmaatregelen zullen bij voorrang uitgevoerd worden, zoals het bladruimen in het najaar en snoeiwerkzaamheden op uitzichthoeken. Bij het stoppen van enkele netheidsmaatregelen treedt kapitaalvernietiging op.

Als er overgegaan moet worden tot het achterwege laten van een netheidsmaatregel zoals onkruidbestrijding zal er kapitaalvernietiging optreden. Niet uitgevoerde onkruidbestrijding kan niet in “1 extra schoffelbeurt” ingehaald worden om weer te voldoen aan de gewenste beeldkwaliteit. Eerst moet fors geïnvesteerd worden op het wegwerken van achterstallig onderhoud, dat doorgaans het investeren in het opnieuw aanleggen van beplanting of halfverharding betekent. 1.4 Alternatieven om kosten te besparen zijn verkend, maar niet mogelijk gebleken.

2

Er is verkend of er mogelijkheden zijn om kosten te besparen zodat het groenonderhoud binnen de begroting past. Geen van de bekeken scenario’s leiden tot een resultaat waarbij het groenonderhoud binnen het beschikbare budget en de vastgestelde kaders uitgevoerd kan worden. De belangrijkste redenen zijn het tekort aan personeel op de arbeidsmarkt en de sterk gestegen grond- en brandstofprijzen. Er zal naar verwachting geen partij te vinden zijn die het onderhoud uit kan voeren binnen de kaders die zijn genoemd onder punt 1.2 van dit voorstel en de begroting. Verkende mogelijkheden: • Verlengen van de overeenkomst die afliep in 2022: de looptijd van de overeenkomst was tot en met 2022 en had geen verlengingsmogelijkheden meer. • Nieuwe aanbesteding met plafondbedrag: het is niet aannemelijk dat een partij inschrijft wegens krapte op de arbeidsmarkt. • Nieuwe aanbesteding met opsplitsing van groenonderhoud in kleinere onderdelen voor meer partijen: een kostenbesparing wordt gering geacht omdat de gestegen marktprijzen ook op kleinere onderdelen zal gelden. Daarnaast levert onderhoud door meerdere partijen geen voordeel op doordat dit om meer capaciteit in aansturing en afstemming van de gemeente vraagt.

• Uitvoering door een al in de gemeente uitvoerende partij, bijvoorbeeld de gemeentelijke buitendienst of Reinigingsdienst Midden Nederland (RMN): gelet op de huidige arbeidsmarkt is uitbreiding van personeel bij de gemeente of bij RMN op de korte termijn niet haalbaar. In de zomermaanden moet zelfs extra ingehuurd worden vanwege een ‘groeipiek’ in het onderhoud gelijktijdig met vakanties van eigen personeel. Daarnaast wordt bij RMN niet verwacht dat uitvoering van het groenonderhoud zal leiden tot kostenbesparing voor gemeente Baarn, aangezien ook RMN net als een derde partij te kampen heeft met arbeidskrapte en verhoogde grondstof- en brandstofprijzen. • Groenadoptie (zelfbeheer): hieronder wordt verstaan het onderhoud van gemeenteplantsoen door inwoners. Het is alleen kostenbesparend als hele wijken door inwoners worden onderhouden. Het is niet realistisch om te verwachten dat er veel inwoners, structureel, het groenbeheer kosteloos overnemen. Nu wordt hier en daar een klein plantsoenvak in een straat geadopteerd door inwoners. 2.1 De begroting is niet meer toereikend om het groenonderhoud volgens de vastgestelde kaders uit te voeren. Er is nu geen ruimte in de begroting om het tekort op te vangen. In de vorige raamovereenkomst was sprake van een ‘aanbestedingsvoordeel’ dat in 2019 nog gebruikelijk was bij aanbestedingen.

De uitgaven voor het groenonderhoud pasten toen nog in de begroting. De ontwikkeling van het budget voor het groenonderhoud is sinds 2019 achtergebleven ten opzichte van de ontwikkeling van de marktprijzen. In 2019 en 2020 is het budget in het onderhoud niet toegenomen (niet geïndexeerd) en in 2021 is de begroting zelfs met 5% naar beneden bijgesteld (Perspectiefnota 2021, blz. 10). In 2022 heeft voor het eerst een indexering plaatsgevonden. Financiële risico's Binnen de overeenkomst wordt geïndexeerd op basis van de indexcijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek over arbeid en brandstofprijzen (CBS index). Als de CBS index meer stijgt dan de indexering die in de gemeentebegroting plaatsvindt wordt het begrotingstekort groter. Tegelijkertijd als de CBS index minder stijgt dan de indexering in de gemeentebegroting wordt het begrotingstekort kleiner. Algemene risico's Als er tijdens de looptijd van de overeenkomst blijkt dat er niet voldoende financiële dekking is kan er onvoldoende uitvoering gegeven worden aan de vastgestelde beeldkwaliteit en de ambities uit de groenvisie. Kosten, baten en dekking Bijlage 1 geeft het overzicht van de begrotingswijziging voor 2023. Een eenmalige onttrekking in 2023 van € 325.000 uit de algemene reserve ten gunste van programma 3 in de exploitatiebegroting. Na deze onttrekking

3

bedraagt het restantsaldo van de algemene reserve € 15.055.000. Voor het jaar 2024 en verder wordt een voorstel opgenomen in de Perspectiefnota 2024. Aanpak / Uitvoering Aan het begin van elk kalenderjaar wordt een onderhoudsopdracht binnen de afgesloten raamovereenkomst verstrekt. De looptijd van de raamovereenkomst is tot en met 2025 en kan drie keer met een jaar verlengd worden tot en met 2028. Voorafgaand aan een eventuele verlengingsjaar wordt gekeken of het voordeliger is om opnieuw aan te besteden of dat een verlenging ‘voordeliger’ is. Duurzaamheid In het groenonderhoud wordt invulling gegeven aan duurzaamheidsmaatregelen, zoals het terugdringen van uitstoot van gassen en het vergroten van de biodiversiteit. Ook ‘social return on investment’ (inzet mensen met ‘afstand tot de arbeidsmarkt’) is een standaard onderdeel van de overeenkomst waarin een hoger percentage dan de standaardpercentage wordt ingezet (>15%). Communicatie Inwoners worden via communicatiekanalen (krant en gemeentewebsite) geïnformeerd bij wijzigingen of aandachtspunten in het groenonderhoud, zoals over de uitvoerende partij of over de onderhoudswerkzaamheden. Evaluatie Niet van toepassing

Burgemeester en wethouders van Baarn,

A. van Wijk locosecretaris

M.A. Röell burgemeester

Bijlagen:

4

573471 Groenonderhoud 2023 en verder - bijlage 1 Begrotingswijziging 2023

5