499649 Aanvullende warmtekaders gemeente Baarn rvs

RAADSVOORSTEL

Zaaknummer

499649

Onderwerp

Aanvullende warmtekaders gemeente Baarn

Besluit in raad

23 november 2022

Portefeuillehouder(s)

Wethouder De Vries

Naam steller

Sibren Lochs

Status / Vertrouwelijkheid

Openbaar

Voorgestelde beslispunten: 1. De routekaarten vast te stellen. 2. De uitvoerings- en participatiekaders vast te stellen: 2.1 We streven naar een energierekening neutrale of -verlagende warmtetransitie. 2.2 Bij de verdeling van de transitie kosten gaan we uit van de `laagste maatschappelijke kosten’. 2.3 We hebben een toekomstbestendige warmteoplossing. 2.4 De duurzame warmteoplossing heeft een heel hoge leveringszekerheid. 2.5 De gekozen warmtebron past bij de Baarnse ambitie om in 2030 zoveel mogelijk klimaatneutraal te zijn. 2.6 Zo min mogelijk overlast en gedoe voor gebouweigenaren en -gebruikers. 2.7 De duurzame warmtevoorziening gaat niet ten koste van de leefbaarheid van de omgeving. 2.8 Elke wijk krijgt een participatietraject op maat. 2.9 Inwoners krijgen veel ruimte om mee te praten, mee te denken en mee te beslissen over hoe de warmtetransitie er in hun wijk uit gaat zien. Samenvatting van het voorstel Baarn heeft in november 2020 de Transitievisie Warmte(TvW) aangenomen. In de TvW staan de plannen om woningen en andere gebouwen duurzaam te verwarmen en van het aardgas af te halen. Onderdeel hiervan is een algemeen afwegingskader voor de Baarnse warmtetransitie. Dit kader is een afspiegeling van de manier waarop de warmtetransitie tot uitvoering moet komen. Er is gebleken dat er behoefte is aan duidelijkere kaders.

Dat zit hem in kaders over participatie, de uitvoering en de volgorde waarin onze wijken aan de beurt zijn. Deze kaders voorzien, als aanvulling op de TvW, in die behoefte en worden samengevoegd in de TvW 2.0. Deze kaders bevatten een aardgasvrije routekaart voor een collectieve en voor een individuele warmteoplossing; en negen uitvoerings- en participatiekaders, die de kaders uit de TvW aanvullen en verduidelijken. Aanleiding De gemeente Baarn wil klimaatneutraal worden. Een belangrijk onderdeel hiervan is het aardgasvrij maken van onze woningen en gebouwen. Hiervoor zijn de eerste kaders geschetst in de Transitievisie Warmte (TvW). In 2021 is begonnen met de uitvoering van de TvW met een kansenverkenning in de woonwijk Staatsliedenwijk. Uit de kansenverkenning bleek dat een collectief warmtesysteem met warmte uit de Eem veel potentie heeft om de gemeente Baarn van duurzame warmte te voorzien, maar dat daarmee het beste in woonwijk Eemdal-Noord begonnen kan worden. Eemdal-Noord is de andere woonwijk die in de TvW genoemd is als mogelijke eerste aardgasvrije wijk. Bij het wijkuitvoeringsplan voor Eemdal-Noord, waarmee de gemeente samen met de bewoners aan de warmtetransitie wilde beginnen, bleek dat de kaders uit de TvW niet voldoende waren.

1

Beoogd effect De aanvullende warmtekaders scheppen meer duidelijkheid over de voorwaarden waarbinnen de warmtetransitie in de gemeente Baarn vorm kan krijgen. Vanuit inwoners, ondernemers, belangengroepen en ook de ambtelijke organisatie zijn veel vragen over de planning van de warmtetransitie, wat er gedaan gaat worden en wat dat voor hen betekent. Inwoners en ondernemers willen duidelijkheid om te bepalen welke investeringen zij wanneer kunnen doen. De routekaarten en de te verwachte warmteoplossing op wijkniveau voorzien hierin. Daarnaast borgen de aanvullende kaders de waarden uit de TvW beter, evenals andere belangrijke Baarnsche waarden. In de TvW is opgenomen dat de warmtetransitie voor iedereen betaalbaar is, dat iedereen mee kan doen en dat de warmtetransitie gezamenlijk wordt vorm gegeven. De uitvoerings- en participatiekaders maken concreter hoe die waarden in de warmtetransitie terug moeten komen, maar zorgen wel dat er nog ruimte is om samen met inwoners en andere belanghebbenden maatwerk te leveren. Argumenten 1.1 Deze aanvullende warmtekaders geven bewoners, ondernemers, andere belangengroepen, het ambtelijk apparaat en de bestuurders duidelijkheid over de uitvoering van de warmtetransitie.

1.1.1 Woningeigenaren en ondernemers die binnenkort voor een investeringsbeslissing staan, vragen geregeld aan de gemeente wat ze moeten doen en welke richting het op gaat met hun wijk. De routekaarten geven per wijk, en in de tijd weggezet, inzicht in de mogelijkheden die volgens de gemeente als beste alternatief voor aardgas overwogen kunnen worden en de zoekrichting voor een aardgasvrije warmteoplossing. 1.1.2 De aanvullende warmtekaders helpen de ambtelijke organisatie om beter uitvoering te geven aan de warmtetransitie. Daarnaast geven bestuurders (het college en de gemeenteraad) duidelijker beleid en kaders mee aan de inwoners, waarbinnen de warmtetransitie plaats kan vinden. De concreetheid van de aanvullende warmtekaders maakt het mogelijk om de inzet van het ambtelijk apparaat gerichter in te zetten en om meer synergie te creëren. 2.1 De uitvoerings- en participatiekaders borgen de waarden die in de TvW zijn vastgelegd en andere belangrijke Baarnsche waarden, doordat zij concreter zijn uitgeschreven. 2.1.1 Uitvoerings- en participatiekader 1 en 2 borgen de betaalbaarheid van de warmtetransitie. 2.1.2 Uitvoerings- en participatiekader 3 en 5 borgen dat de warmtetransitie bijdraagt aan het structureel verminderen van de Baarnsche uitstoot van broeikasgassen, door minder gasgebruik.

2.1.3 Uitvoerings- en participatiekader 4, 6 en 7 borgen het welzijn van de inwoners en het groene karakter van de gemeente Baarn. 2.1.4 Uitvoerings- en participatiekader 8 en 9, samen met uitvoerings- en participatiekader 1 en 2, borgen dat iedereen met de warmtetransitie mee kan doen. Financiële risico's Voor de financiering van de warmtetransitie zijn we grotendeels afhankelijk van de rijksoverheid. De warmtetransitie vraagt van inwoners, ondernemers en de overheden forse investeringen, maar die kunnen niet altijd door iedereen gedragen worden. Nieuwe, creatieve financieringsmogelijkheden worden gezocht, zoals mogelijkheden voor gebouwgebonden verduurzamingsfinanciering, maar regelgeving, ambtelijke capaciteit en een gebrek aan financiële mogelijkheden maken dit uitdagend. Door middel van het aangrijpen van koppelmogelijkheden en goede, eerlijke afspraken kan er al veel worden gedaan. Juridische risico's Deze warmtekaders zijn gevormd op basis van bestaande wetgeving. Nieuwe wetgeving is in de maak. Deze wetgeving geeft gemeenten meer mogelijkheden om sturing te geven aan de warmtetransitie en om de

2

betaalbaarheid van de warmtetransitie te verbeteren (bijv. door loskoppelen van de warmteprijs in een collectief systeem van aardgas). Dit kan impact hebben op de bestaande routekaarten en misschien ook de uitvoerings- en participatiekaders. De nieuwe wetgeving wordt niet eerder dan 2024 verwacht. Wanneer de nieuwe wetgeving er is, worden deze warmtekaders geëvalueerd. Wij anticiperen nu al op deze nieuwe wetgeving door de ontwikkelingen goed in de gaten te houden en deze mee te nemen in onze planvorming. Kosten, baten en dekking De financiële dekking is eerder al bepaald en in de begroting belegd. Als er extra middelen nodig zijn, dan komen we daar expliciet bij de raad op terug. Hierbij zullen de ontwikkelingen op rijksniveau en geleerde lessen in de overweging meegenomen worden. Om de routekaart voor een aardgasvrij Baarn te realiseren, is in de toekomst uitbreiding nodig op het thema energietransitie. Eén projectmanager energietransitie is in staat om twee wijkuitvoeringsplannen te begeleiden. Echter, vanaf 2025 staan er vier wijkuitvoeringsplannen op de planning. Dan is er een extra projectmanager nodig om de planning te realiseren. Daarnaast moet er extra geïnvesteerd worden in aanverwante zaken van de warmtetransitie, die een versnelling van de warmtetransitie ondersteunen.

Onder andere voor het implementeren van nieuwe financieringsstructuren, participatietrajecten en ondersteuning bij de uitvoering. Voor een deel zijn we hiervan ook afhankelijk van de rijksoverheid. Betaalbaarheid en financiering van de maatregelen voor particuliere huiseigenaren om hun woningen aardgasvrij te maken, moeten nog verder worden onderzocht. Voor een deel van de woningen is het op dit moment nog niet mogelijk om deze aardgasvrij te maken zonder dat de (omgerekende) maandelijkse lasten stijgen. Hiervoor moeten nieuwe financieringsconstructies ontwikkeld en geïmplementeerd worden, zoals gebouwgebonden financieringsvormen. Wanneer hier meer informatie over beschikbaar is, wordt dit gedeeld. Aanpak / Uitvoering In Eemdal-Noord zal, als eerste wijk van de gemeente Baarn, een participatietraject worden opgestart om de wijk aardgasvrij te maken. Duurzaamheid Deze aanvullende warmtekaders geven richting en duidelijkheid met betrekking tot de uitvoering en participatie van de warmtetransitie in Baarn. Deze kaders dragen bij aan de plannen en ambities van een zoveel mogelijk klimaatneutraal Baarn in 2030. Communicatie We willen dit raadvoorstel naar de inwoners, organisaties en ondernemers communiceren in de vorm van een persbericht.

Ook omdat er eerder dit jaar een brief naar de inwoners van Eemdal-Noord is uitgegaan naar aanleiding van een raadsvoorstel van de plannen voor een wijkuitvoeringsplan in Eemdal-Noord. Vervolgens is er nog een tweede brief uit gegaan over het intrekken van het plan, vanwege onduidelijke kaders met betrekking op uitvoering en participatie. Persbericht: Baarn heeft in december 2020 de Transitievisie Warmte (TvW) aangenomen. In de TvW staan de plannen om woningen en andere gebouwen duurzaam te verwarmen en van het aardgas af te halen. Toch is er gebleken dat er behoefte is aan meer en duidelijkere kaders. Daarom zijn er aanvullende warmtekaders opgesteld om Baarnaars een beeld te geven waarbinnen de warmtetransitie in de gemeente vorm kan krijgen. Het gaat onder meer over participatie, de uitvoering en de volgorde waarin onze wijken aan de beurt zijn voor planvorming voor een aardgasvrije warmtevoorziening. Het is belangrijk dat inwoners veel ruimte krijgen om mee te praten, mee te denken en mee te beslissen over hoe de warmtetransitie er in hun wijk uit gaat zien

3

Evaluatie Niet van toepassing

Burgemeester en wethouders van Baarn,

drs. C.E. Creveld gemeentesecretaris

M.A. Röell burgemeester

Bijlagen: 499649 Aanvullende warmtekaders gemeente Baarn bijlage 1 Aanvullende warmtekaders

4