384895 Pilot wijkuitvoeringsplan aardgasvrij verwarmen rvs

RAADSVOORSTEL

Zaaknummer

384895

Onderwerp

Pilot wijkuitvoeringsplan aardgasvrij verwarmen - Eemdal-Noord

Besluit in raad

6 juli 2022

Portefeuillehouder(s)

Wethouder Vissers

Naam steller

Floris Eigenhuis

Status / Vertrouwelijkheid

Openbaar

Voorgestelde beslispunten: 1. Eemdal-Noord als eerste aardgasvrije wijk van Baarn te ontwikkelen; 2. De uitgangspunten voor de te kiezen aardgasvrije warmteoplossing vast te stellen; 3. Het beschreven participatietraject vast te stellen. Samenvatting van het voorstel De gemeente Baarn wil klimaatneutraal worden en het gebruik van aardgas verminderen. Het is daarom belangrijk om onze gebouwen op een aardgasvrije manier te verwarmen. In de Transitievisie Warmte (TvW) zijn de eerste contouren van deze warmtetransitie neergezet. Met inzichten uit de kansenverkenningen op de bedrijventerreinen Noordschil en De Drie Eiken en in de woonwijk Staatsliedenwijk is er nu een wijkuitvoeringsplan (WUP) ontwikkeld om de eerste wijk van Baarn van het aardgas te halen. Aan de gemeenteraad wordt gevraagd om in te stemmen met het WUP om Eemdal-Noord als eerste wijk aardgasvrij te maken, om in te stemmen met de uitgangspunten voor de te kiezen aardgasvrije warmteoplossing en het beschreven participatietraject. Aanleiding De gemeente Baarn heeft de ambitie om zoveel mogelijk klimaatneutraal te worden. Een belangrijk onderdeel hiervan is het aardgasvrij verwarmen van onze woningen, bedrijven en andere gebouwen. Er is onderzoek gedaan naar de kansen voor aardgasvrije verwarming in woonwijk de Staatsliedenwijk en op de industrieterreinen Noordschil en De Drie Eiken.

Met de inzichten uit die kansenverkenningen is een wijkuitvoeringsplan ontwikkeld om Eemdal-Noord als eerste aardgasvrije wijk te realiseren. Haalbaarheidsstudies bedrijventerreinen In samenwerking met het Platform Ondernemend Baarn Duurzaam (POB-D) zijn haalbaarheidstudies voor aardgasvrije oplossingen uitgevoerd op de bedrijventerreinen Noordschil en De Drie Eiken. Het doel van dit onderzoek was om de betaalbaarheid en technische haalbaarheid van verschillende duurzame warmteoplossingen inzichtelijk te maken. Met behulp van adviesbureaus DuraDesign en Transition Hero zijn mogelijke scenario’s voor de energietransitie in kaart gebracht. Uit de Kansenverkenningen voor de bedrijventerreinen kwam naar voren dat een collectief warmtenet voor de Noordschil een interessante optie is. De reden is dat er voor een collectief systeem voldoende warmtevraag is. Voor De Drie Eiken bleek echter dat een individuele aanpak de meest rendabele aanpak is. In tegenstelling tot de Noordschil is het aardgasgebruik aanzienlijk lager, waardoor een collectief systeem te duur is. Zie voor de volledige eindrapportage 'Eindrapportage Duurzame bedrijventerreinen De Drie Eiken & Noordschil' in de bijlage. Kansenverkenning Staatsliedenwijk

1

De Staatsliedenwijk is in de TvW naar voren geschoven als kansrijke wijk om de warmtetransitie mee te starten. Het doel van dit onderzoek was om de betaalbaarheid en technische haalbaarheid van verschillende duurzame warmteoplossingen inzichtelijk te maken. Voor de Staatsliedenwijk, maar potentieel ook als blauwdruk voor de rest van Baarn. Met behulp van adviesbureau BOOM - Hoogers zijn mogelijke scenario’s voor de energietransitie in kaart gebracht. In de bijgevoegde adviesnota vindt u de belangrijkste afwegingen en uitkomsten uit de kansenverkenning. Zie hiervoor 'Adviesnota Energietransitie Kansenverkenning Staatsliedenwijk' in de bijlage. Voor de eindrapportage van de Kansenverkenning zelf, zie bijlage 'Eindrapportage warmtetransitie Kansenverkenning Staatsliedenwijk'. De Kansenverkenning toont dat een kleinschalig collectief warmtenet nu niet kansrijk is voor de Staatsliedenwijk, zoals opgenomen is in de TvW, omdat grote warmtevragers als aanjager ontbreken. Wel zou de Staatsliedenwijk op een grootschalig collectief warmtenet (meerdere woonwijken) aangesloten kunnen worden. Het is nu echter nog te vroeg om dat vast te stellen, omdat aansluiting op een groter collectief warmtenet afhankelijk is van de ontwikkelingen elders in Baarn.

Daarom is er nu voor gekozen om nog geen leidingwerk in de ondergrondse infrastructuur mee te nemen, maar wel om hier een ruimtereservering voor te doen. Hiermee wordt voorkomen dat er een voorbarige desinvestering wordt gedaan en dat de geplande werkzaamheden in de ondergrond van de Staatsliedenwijk volgend jaar kunnen starten. In plannen voor andere wijken zal deze afweging opnieuw worden gemaakt. Ook voor individuele oplossingen, zoals een lucht-warmtepomp, moeten de meeste woningen in de Staatsliedenwijk eerst beter worden geïsoleerd. De woningen in de Staatsliedenwijk hebben een relatief oud bouwjaar en daarom is het, alles overziend, voor de Staatsliedenwijk het beste om eerst beter te isoleren. Met een betere isolatiegraad worden de woningen voorbereid op een eventuele warmteoplossing met een lagere afgiftetemperatuur; collectief of individueel. Daarnaast bleek uit de Kansenverkenning dat aquathermie uit de Eem op relatief korte termijn een kansrijke warmtebron zou kunnen zijn voor Baarn. Aquathermie uit de Eem zou kunnen worden benut met een KoWaNet (koude-warmte-net) of LT-net (lage temperatuur net). Dit zijn vormen van collectieve warmtenetten waarbij de Eem als bron kan dienen. In combinatie met individuele warmtepompen zou dit een betrouwbaar en relatief goedkoop netwerk voor duurzame warmte kunnen zijn.

De Staatsliedenwijk is echter niet de meest geschikte wijk om met een dergelijke warmteoplossing te starten, omdat de wijk relatief ver van de Eem ligt. Een wijk als Eemdal-Noord, liggend aan de Eem en met beter geïsoleerde woningen, is meer geschikt. Beoogd effect Het wijkuitvoeringsplan is een blauwdruk voor het proces om Eemdal-Noord, samen met de bewoners van de wijk, als eerste wijk van Baarn aardgasvrij te maken. Dit zorgt ervoor dat er minder broeikasgassen worden uitgestoten en de gemeente dichter bij zijn doel komt om klimaatneutraal te worden. Zo werkt de gemeente Baarn aan het tegengaan van klimaatverandering. Argumenten Eemdal-Noord als eerste aardgasvrije wijk van Baarn te ontwikkelen 1.1 want het draagt direct bij aan de ambitie om Baarn zo snel mogelijk klimaatneutraal te maken. 1.2 want de situatie in Eemdal-Noord lijkt goed geschikt om de warmtetransitie te beginnen, door de ligging aan de Eem en de hogere isolatiegraad. 1.2.1 want wanneer in Eemdal-Noord voor een collectieve aardgasvrije warmteoplossing wordt gekozen, kan dat een vliegwiel zijn voor de rest van Baarn. De uitgangspunten voor de te kiezen aardgasvrije warmteoplossing vast te stellen

2

2.1 want de uitgangspunten 'maatwerk & synergie', 'samen', 'betaalbaar', duurzaam en 'integraal & aantrekkelijk', zoals vastgesteld in de Transitievisie Warmte, vormen de kaders waarbinnen de warmtetransitie tot uitvoering moet komen. Het beschreven participatietraject vast te stellen. 3.1 want het biedt veel ruimte om samen met de inwoners tot de beste aardgasvrije warmteoplossing te komen. 3.1.1 Hierdoor verwachten wij dat er voldoende/veel draagvlak zal zijn voor het proces om tot de aardgasvrije wijk te komen en de uiteindelijk gekozen warmteoplossing. Algemene risico's Wijkuitvoeringsplannen zijn delicate kwesties. Het gaat om de woningen en directe leefomgeving van bewoners. Een juiste betrokkenheid van inwoners is dus essentieel. In het huidige plan hebben we veel ruimte ingebouwd voor de betrokkenheid van inwoners, maar de balans is kwetsbaar. Er is dus een wezenlijk risico met betrekking tot het draagvlak voor de warmtetransitie, maar dat zou met elke andere invulling van een wijkuitvoeringsplan niet anders zijn. Kosten, baten en dekking De uitvoering van het wijkuitvoeringsplan brengt kosten met zich mee (zie hoofdstuk 6 van het wijkuitvoeringsplan). De geschatte kosten in het wijkuitvoeringsplan kunnen uit de begroting van het programma duurzaamheid worden betaald.

Aanpak / Uitvoering Wanneer de raad akkoord gaat, zal de rest van Q3 gebruikt worden voor een omgevings- en technische analyse van Eemdal-Noord. In Q4 zal het participatietraject starten. Duurzaamheid Het betreft een duurzaamheidsproject. Communicatie Na akkoord zal een persbericht worden uitgestuurd (nog op te stellen) en zullen onze sociale media kanalen gebruikt worden om inwoners verder te informeren. Onze partners in het maatschappelijk middenveld zullen ook op de hoogte worden gesteld. Evaluatie Niet van toepassing

Burgemeester en wethouders van Baarn,

drs. C.E. Creveld gemeentesecretaris

3

M.A. Röell burgemeester

Bijlagen: 384895 Pilot wijkuitvoeringsplan aardgasvrij verwarmen Eemdal-Noord bijlage 1 Wijkuitvoeringsplan aardgasvrij verwarmen Eemdal-Noord 384895 Pilot wijkuitvoeringsplan aardgasvrij verwarmen bijlage 2 Adviesnota Energietransitie Kansenverkenning Staatsliedenwijk 384895 - Pilot wijkuitvoeringsplan aardgasvrij verwarmen - Eindrapportage warmtetransitie Kansenverkenning Staatsliedenwijk 384895 Pilot wijkuitvoeringsplan aardgasvrij verwarmen bijlage 3 Eindrapportage Duurzame bedrijventerreinen De Drie Eiken & Noordschil

4