383027 Perspectiefnota 2023 bijlage 1 Perspectiefnota 2023-2026
Tekst van het document
Perspectiefnota 2023-2026
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 2 Bestuurlijke samenvatting ....................................................................................................................... 4 1. Actualiseren en begrotingspositie ....................................................................................................... 6 1.1 Startpositie financieel.................................................................................................................... 6 Algemeen......................................................................................................................................... 6 Actueel begrotingssaldo start Perspectiefnota 2023 ...................................................................... 6 2. Uitgangspunten perspectiefnota 2023-2026 ...................................................................................... 8 2.1 Onvermijdbaar............................................................................................................................... 9 2.1a Verbonden Partijen .................................................................................................................
9 2.1b Wettelijke taken .................................................................................................................... 11 2.1c Continueren uitvoering.......................................................................................................... 13 3. Versterken uitvoeringskracht ............................................................................................................ 14 4. Voortzetting vastgesteld/huidig beleid ............................................................................................. 18 4.1 Woonomgeving ........................................................................................................................... 18 4.2 Vitale gemeenschap .................................................................................................................... 18 4.3 Duurzaamheid ............................................................................................................................. 19 4.4 Dienstverlening ........................................................................................................................... 19 5. Anticiperen op ontwikkelingen .........................................................................................................
21 5.1 Duurzaamheid ............................................................................................................................. 21 5.2 Vitale gemeenschap .................................................................................................................... 21 5.3 Dienstverlening ........................................................................................................................... 21 6. Totaal financieel beeld (onvermijdbaar, versterken uitvoeringkracht, voortzetting vastgesteld/huidig beleid en ontwikkelingen) ...................................................................................... 23 7. Risico's en ontwikkelingen ................................................................................................................ 24 7.1 Risico's ......................................................................................................................................... 24 7.2 Ontwikkelingen............................................................................................................................ 24 8. Meerjaren Investeringsplan (MIP)..................................................................................................... 26 9. Indexeringen in de begroting 2023 ...................................................................................................
27 Indexatie begroting 2023. ................................................................................................................. 27 10. Afsluitende taakopdracht en taakstelling hervormingsagenda Jeugd ............................................ 29 10.1 Taakstelling hervormingsagenda Jeugd .................................................................................... 29 10.2 Afsluitende opdracht meerjarenbegroting 2022 - 2025 ........................................................... 29 11. Besluitvorming................................................................................................................................. 31
2
Besluitvorming. ............................................................................ Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Bijlage .................................................................................................................................................... 32 Bijlage: Stand Algemene Reserve ...................................................................................................... 32 Bijlage: Woningbouwprogramma ..................................................................................................... 35
3
Bestuurlijke samenvatting Sinds 2015 zijn er door het Rijk veel taken gedecentraliseerd naar gemeenten. Door de ontwikkelingen en bredere maatschappelijke opgaven zijn de taken en verantwoordelijkheden voor de gemeente Baarn enorm gegroeid. De gemeente Baarn streeft er naar om met behoud van eigen unieke kenmerken deze taken integraal en in onderlinge samenhang uit te voeren door dichtbij onze inwoners te staan en op Baarn (lokaal) gericht maatwerk te leveren. Wij zijn hierin ook kwetsbaar. Door de stapeling van taken lopen wij tegen grenzen aan voor wat betreft personele capaciteit en expertise, organisatieprocessen en financiële middelen. Schaarste op de arbeidsmarkt leidt tot een hogere uitstroom van personeel (en daarmee kennis van de lokale situatie) wat de druk op de huidige medewerkers verhoogt en vertraagt in de uitvoering van werk. Door deze ontwikkelingen nemen bijvoorbeeld werving- en selectiekosten toe en zijn investeringen in de organisatie nodig om de uitvoeringskracht op niveau te brengen en te houden. Tegelijkertijd is het (financiële) beleid vanuit de Rijksoverheid gericht op opschaling in de uitvoering. Dit maakt dat het spanningsveld tussen ambities, uitvoeringskracht en beschikbare (financiële) middelen toeneemt. Bij het opstellen van de Perspectiefnota is daarom gekeken naar de taak en wat er vanuit de organisatie nodig is om deze goed te kunnen uitvoeren.
Om een goede afweging van de onderwerpen te kunnen maken is een ordening in de voorstellen gemaakt in "onvermijdbaar", voortzetting vastgesteld/huidig beleid" en "anticiperen op ontwikkelingen". Daarnaast is aangegeven of er sprake is van een wettelijke taak, voortzetting huidig beleid of ontwikkeling en wat hiervoor nodig is van de organisatie om de taak uit te voeren. De Programmabegroting 2022-2025 'Met zorg vooruit'! is op 27 oktober 2021 vastgesteld. Deze begroting staat in het teken van realistisch begroten waardoor wij beter kunnen anticiperen op de ontwikkelingen die op ons afkomen. De Perspectiefnota 2023-2026 is ook dit jaar, vanwege de recente gemeenteraadsverkiezingen en de komst van een nieuw college, beleidsarm en conserverend opgesteld. In verband met de nieuwe programma indeling van de begroting vanaf 2023 is er voor gekozen de Perspectiefnota op een andere wijze te presenteren. Vanuit het nieuwe coalitie akkoord, worden de doelstellingen en de maatregelen uit de huidige Programmabegroting 2022 aangepast. Bij het opstellen van de Perspectiefnota zijn de uitkomsten van de meicirculaire nog niet bekend. De meicirculaire 2022 wordt extra belangrijk. Het nieuwe verdeelstelsel wordt per 2023 ingevoerd. Dit vindt plaats met een aangepast invoertraject en met extra waarborgen voor gemeenten, die te maken hebben met een zwakke sociale structuur en/of krimp.
Ook wordt de maartbrief 2022 van het kabinet Rutte IV verder geconcretiseerd. Hopelijk met antwoorden op vragen, zoals: 1) Hoe zien de nieuwe accressen eruit door hogere inflatie & rente, gewijzigde plannen na diverse budgettaire tegenvallers (defensie, opvang vluchtelingen, vermogenstaks enzovoort) 2) Komt er een oplossing voor het ravijnjaar 2026 (accres, opschalingskorting) 3) Wordt de afslag van (100 – 75 = ) 25% voor Jeugdzorg opgeheven, en wordt extra taakstelling van € 500 miljoen vanaf 2025 inderdaad geschrapt? Het saldo van de Perspectiefnota wordt geactualiseerd op het moment dat de meicirculaire 2022 beschikbaar komt. De actualisatie van het saldo van de Perspectiefnota 2023-2026, wordt nog voor de besluitvorming in de raad van 6 juli 2022, in de vorm van een Raadsinformatiebrief verstuurd. Als alle voorstellen uit deze Perspectiefnota worden overgenomen is er in 2023 sprake van een licht positief resultaat van (€ 0,4 miljoen), een positief saldo in 2024 en 2025 en in 2026 een nadelig saldo van € 0,9 miljoen. Dit heeft te maken met de terugkeer van de opschalingskorting, verdere
4
effectuering van de invoering herijking en een uitname uit de algemene uitkering voor specifieke uitkeringen, waardoor het accres lager uitvalt. In de Programmabegroting 2023-2026, die in het najaar aan de raad wordt aangeboden, gaan we weer uit van de lijn die eerder is uitgezet: de minimale doelstelling van de gemeente Baarn is de begroting voor de eerste twee jaren structureel sluitend te hebben. Dit betekent dat 2023 en 2024 in ieder geval met een positief saldo moeten sluiten en dat de jaren 2025 en 2026 een tekort mogen hebben van maximaal € 0,5 miljoen.
5
1. Actualiseren en begrotingspositie 1.1 Startpositie financieel Algemeen Het kader voor de begroting is dat deze structureel en reëel in evenwicht moet zijn (uitgaven versus inkomsten). Onze minimale doelstelling voor de Programmabegroting 2023-2026 is om de jaren 2023 en 2024 structureel en reëel sluitend te hebben. Een eventueel structureel tekort voor de jaren 2025 en 2026 mogen we niet verder dan € 0,5 miljoen laten oplopen. Dit jaar starten wij met een Programmabegroting 2022 -2025 die na verwerking van de septemberen decembercirculaire 2021 tot en met het jaar 2025 een positief saldo heeft. Het positieve saldo ontstaat doordat bij de septembercirculaire 2021 de oploop van opschalingskorting voor 2022 is geschrapt en het accres is geactualiseerd. Dit laatste leidt tot extra middelen t/m 2025. In maart 2022 is de 'maartbrief' van het Rijk ontvangen. Daarin is het financiële effect van de belangrijkste maatregelen uit het coalitieakkoord van het Rijk met betrekking tot het Gemeentefonds opgenomen. Er is tot en met 2025 sprake van groei van de algemene uitkering door de jaarlijkse indexatie van het Gemeentefonds (accres) en het tijdelijk (tot en met 2025) schrappen van de oploop van de opschalingskorting. Vanaf 2026 is het accres op een lager niveau vastgezet en komt de opschalingskorting weer terug.
Het Rijk heeft de effecten van het coalitieakkoord dus doorgerekend over de beoogde termijn van de regering. De extra financiële middelen tot en met 2025 zijn daardoor voornamelijk incidenteel van aard. Overigens leiden de keuzes die door de regering zijn gemaakt tot een lagere groei van de algemene uitkering. De regering heeft in het coalitieakkoord gekozen om de uitvoeringskosten van medeoverheden voor investeringspakketten (klimaat, ontsluiten nieuwbouwwoningen en stikstof) specifiek te verstrekken. Deze worden echter eerst onttrokken aan de algemene uitkering. In samenhang hiermee is besloten om de middelen voor het Stikstoffonds, het Klimaatfonds, het budget voor ontsluiting van nieuwe woningen in het Mobiliteitsfonds en het Nationaal Groeifonds uit te zonderen van de berekening van het accres. Van het vervolgens berekende accres is een gedeelte specifiek gereserveerd voor de woningbouwimpuls en volkshuisvesting. Deze middelen zijn niet aan het Gemeentefonds toegevoegd, maar worden via een specifieke uitkering uitgekeerd. Tenslotte is in de maartbrief 2022 ook bekend gemaakt dat de herverdeling van het Gemeentefonds definitief ingaat per 1 januari 2023.
Actueel begrotingssaldo start Perspectiefnota 2023
De uitgangspositie in onderstaande tabel is de vastgestelde Programmabegroting 2022-2025. De september-, decembercirculaire 2021 en de maartbrief 2022 leiden tot een positief saldo voor 2023 t/m 2026. Voor de jaren 2023 t/m 2025 ontvangen wij extra incidentele middelen. Besloten is voor deze kabinetsperiode de oploop van de opschalingskorting te schrappen. Het ingroeipad van de herijking wordt met € 7,50 per inwoner verlaagd t/m 2025. De verwachting is dat het voorgestelde model voor 2026 geëvalueerd is. Aan de hand van de evaluatie wordt besloten over het traject van 2026 en verder. Het volledig bedrag van de herijking was al verwerkt in de begroting. Dit leidt tot incidentele extra middelen voor 2023 t/m 2026.
6
Beginstand begrotingssaldo
2023
2024
2025
2026
Vastgesteld begrotingssaldo 20202-2025
-134 V
283 N
370 N
386 N
Incidentele baten lasten dekking AR*
-35 V
Begroting 2022- 2025 structurele baten en lasten
-169 V
-15 V 283 N
355 N
386 N
Wijzigingen na vaststelling 328350 BGW speeldoos/bibliotheek kredietbesluit 22-12-2021
7 N
48 N
47 N
47 N
Septembercirculaire 2021
-868 V
-868 V
-959 V
-V 1.027
Decembercirculaire 2021
2 N
0N
0N
0N
Maartbrief 2022
- V -V -V 1.442 2.412 2.810
-970 V
Huidige stand van de begroting
- V -V -V -V 2.470 2.949 3.367 1.564
Een min teken (-) geeft een positief saldo weer en bedragen zijn weergegeven in duizendtallen * incidentele baten en lasten dekking AR - Burgerpeiling 2-jaarlijks en eenmalige extra capaciteit bestrijding ondermijning
7
2. Uitgangspunten perspectiefnota 2023-2026 Bij het opstellen van de Perspectiefnota is het belangrijkste uitgangspunt "de inwoner centraal". Dit doen wij onder andere vanuit onze visie op dienstverlening in onze werkwijze, houding en gedrag. We zijn bereikbaar via alle kanalen en zijn altijd in contact met onze inwoners. Als gemeente zetten wij in op een vitale gemeenschap en hebben oog voor mensen in kwetsbare situaties en bieden waar nodig zorg, ondersteuning en bescherming. Wij stimuleren hen om met hun directe omgeving de eigen verantwoordelijkheid te pakken en zorg te hebben voor elkaar. Vanuit de toekomstvisie en structuurvisie 'Baarn in 2030" ondernemen we activiteiten en voeren taken uit die nodig zijn voor een aantrekkelijk woon-, werk- en leefklimaat. Waarbij inwoners en ondernemers de ruimte krijgen voor initiatieven die wij regisseren, ondersteunen en stimuleren. Met aandacht voor behoud van de Baarnse identiteit. Dit alles doen wij met betrokken medewerkers die ondersteund en geadviseerd worden vanuit de verschillende disciplines van bedrijfsvoering. Hierdoor zijn wij in staat om goede producten en diensten te leveren aan de inwoners en ondernemers van Baarn Daarnaast werken wij regionaal samen. Door samen te werken met andere gemeenten, blijven we als gemeente nu en in de toekomst lokaal en regionaal van belang.
We werken primair voor de Baarnse inwoners en bedrijven ook als we buiten onze gemeentegrenzen de samenwerking opzoeken. We beseffen ons dat een sterke zelfstandige gemeente ook betekent dat ze open staat voor samenwerking met andere gemeenten als dat de continuïteit en de kwaliteit van onze dienstverlening versterkt en onze kwetsbaarheid vermindert. Daarom werken wij samen in acht verbonden partijen. Verbonden partijen dienen een publiek, openbaar belang. Als gemeente blijven wij uiteindelijk verantwoordelijk voor het realiseren van de beoogde doelstellingen van de beleidsprogramma’s waaraan de verbonden partijen een bijdrage leveren. De manier waarop wij samenwerken en het toetsingskader is vastgelegd in de nota Regionale samenwerking en verbonden partijen 2020. De financiële vooruitzichten zijn op dit moment nog onverminderd onzeker. De financiële consequenties van de herijking van het Gemeentefonds, de tegemoetkoming in de zorgkosten voor de jeugd en de duurzaamheids- en ruimtelijke opgaven zorgen ervoor dat we nog steeds spreken over 'dagkoersen'. Vanwege de recente gemeenteraadsverkiezingen en het nieuwe college is deze Perspectiefnota beleidsarm van aard. De uitgangspunten zijn besproken met onze toezichthouder Provincie Utrecht.
De manier van verwerken van de herijking Gemeentefonds voor het jaar 2026, de wijze van indexeren, de ontwikkeling in de arbeidsmarkt en economie zijn uitvoerig besproken. Deze leiden voor nu niet tot benodigde aanpassingen van de nota zoals deze voorligt. In deze Perspectiefnota maken wij onderscheid in "onvermijdbaar", "voortzetting vastgesteld/huidig beleid" en "anticiperen op ontwikkelingen". In de onderstaande tabellen is een gespecificeerd overzicht van onderwerpen en financiële effecten opgenomen. Dekkingsvoorstellen zijn opgenomen in het raadsvoorstel Perspectiefnota.
8
2.1 Onvermijdbaar 2.1a Verbonden Partijen Verbonden partijen dienen een publiek, openbaar belang. De gemeente blijft uiteindelijk verantwoordelijk voor het realiseren van de beoogde doelstellingen van de beleidsprogramma’s waaraan de verbonden partijen in meer of mindere mate een bijdrage leveren. De raad heeft een kaderstellende en controlerende taak en ziet erop toe dat de verbonden partijen bijdragen aan de doelstellingen in de programma’s. Op basis van de conceptbegrotingen van de verbonden partijen is sprake van een structurele toename van de gemeentelijke bijdrage met ruim € 0,6 miljoen. Dit betreft vooral toename van lasten door stijging van personele kosten (CAO) en prijsstijgingen (inflatie). Bij de RUD is sprake van een stijging van (€ 79.000). Dit wordt vooral veroorzaakt door het verschuiven van bodemtaken van provincies naar gemeenten als uitvloeisel van de invoering van de Omgevingswet. De mate waarin gemeenten hiervoor financieel worden gecompenseerd is nog niet duidelijk en vormt daardoor een risico. De grootste toename in financiële bijdrage is te zien bij de RMN en de BBS. Bijdrage RMN Op basis van het huidige uitgangspunt van kostendekkende tarieven wordt deze kostenstijging in principe doorberekend in de gemeentelijke tarieven Afvalstoffenheffing 2023.
Overigens zijn in de begroting van de RMN naast de kosten voor afvalinzameling (RMN) ook de kosten van afvalverwerking (AVU) opgenomen. Zowel bij RMN als AVU stijgen deze. Bij AVU door ontwikkelingen op de markt voor afvalverwerking en wijziging in aantal te verwerken tonnages. Bij de RMN als gevolg van stijgende personele kosten en in 2023 een extra (incidentele) route in het kader van VANG (Van Afval Naar Grondstof). Er is nog overleg gaande tussen de gemeente en RMN over de oorzaken van de stijgende bijdrage en de onderbouwing daarvan. RMN beleidsplan tekstueel ingevoegd bij onvermijdelijk hangt geen bedrag aan. “RMN heeft aangegeven diverse nieuwe functies aan te willen stellen binnen hun organisatie. Daarmee breiden zij hun capaciteit uit. Dit brengt extra kosten met zich mee. Het zal gaan over de nieuwe functies van: inkoop & contractmanager, controller, werkvoorbereider, manager bedrijfsvoering en informatiemanager. Volgens RMN zijn deze sleutelfuncties cruciaal voor het op orde krijgen van de basis. Om de bedrijfsvoering op orde te krijgen dient RMN de executiekracht te verbeteren. RMN doelt hierbij op het vermogen om besluiten te nemen en deze ook daadwerkelijk te implementeren.
Het doel is kort gezegd om de dagelijkse routines te verbeteren en leiderschap te vestigen.” Bijdrage BBS De toename in financiële bijdrage aan BBS wordt voor € 160.000 veroorzaakt door de indexatie van de budgetten met 4% vanwege de hoge inflatie. Daarnaast is de hogere bijdrage toe te schrijven aan hogere lasten voor de BUIG uitkeringen. BBS voorziet een stijging van de kosten voor deze uitkeringen. De gemeente Baarn volgt deze inschatting niet, maar raamt het budget hiervoor als 105% van de rijksinkomsten die hier tegenover staan. Het budget voor uitkeringen stijgt hierdoor met € 124.000. Doordat ook de rijksinkomsten hiervoor stijgen komt de verhoging van de lasten netto neer op € 79.000. Tot slot neemt BBS bijdragen mee voor hun taak bij inburgering en de uitbreiding bij het lokaal team (raadsvoorstel 306308). Dit betreft ontwikkelingen waar budgetten voor beschikbaar zijn en leidt dus niet tot een extra lastenstijging bij de gemeente.
9
2. Verbonden partijen
progr.
2023
32 N
2025
32 N
2026
VRU
1
RID
1
23 N
22 N
16 N
21 N
BBS
2
239 N
239 N
239 N
239 N
GGDrU
2
0N
0N
0N
0N
RWA AMFORS
2
-61 V
-65 V
-68 V
-90 N
RMN
3
261 N
261 N
261 N
261 N
RUD
3
79 N
78 N
79 N
79 N
574 N
567 N
559 N
542 N
Totale kosten verbonden partijen
33 N
2024
32 N
Een min teken (-) geeft een positief saldo weer bedragen x € 1000
10
2.1b Wettelijke taken In het onderstaand overzicht is aangegeven wat naar de mening van het college de onontkoombaarheden, naast de stijgende bijdragen voor verbonden partijen, zijn. Het college wenst de onderstaande bedragen op te nemen in de Programmabegroting 2023-2026. Wettelijke taken Vanuit wet- en regelgeving zijn er een aantal belangrijke ontwikkelingen. In het ruimtelijk domein start de implementatie van de Omgevingswet. Deze leidt tot een fundamentele verandering in de rolverdeling tussen overheid en inwoners rondom bijvoorbeeld vergunningverleningstrajecten. Voor een robuuste inrichting van de openbare ruimte op het gebied van klimaat, mobiliteit en energietransitie zijn investeringen nodig. Bijvoorbeeld door middel van de uitvoeringsagenda Klimaatadaptie. In het sociaal domein leiden wijzigingen en gebruik tot hogere kosten voor huishoudelijk hulp en bemoeizorg. Implementatie Omgevingswet De invoering van de Omgevingswet gaat gepaard met verplichte inspanningen en stevige veranderopgaven. Deze werkzaamheden lopen vanaf 2023 tot de laatste overgangsdeadline in 2029. Denk aan het omgevingsplan, de omgevingsvisie en de transitie van beleid naar programma’s. Zowel qua menskracht als qua expertise is aanvullende capaciteit noodzakelijk. Hier is momenteel geen dekking voor.
Het Rijk zegde onlangs de gemeenten de komende vier jaar een bedrag toe als tegemoetkoming voor de invoeringskosten van de Omgevingswet. Die tegemoetkoming bedraagt voor dit jaar € 150 miljoen, en voor de komende jaren respectievelijk € 110 miljoen (2023), € 70 miljoen (2024) en € 80 miljoen (2025), maar dit biedt slecht deels soelaas voor individuele gemeenten. Het Rijk compenseert slechts een fractie van de werkelijke implementatiekosten. De aanname vanuit het Rijk is dat er op langere termijn een positief financieel effect te verwachten is door efficiencyvoordelen en maatschappelijke baten. Onder andere vanwege de gekozen koers in het Koersdocument Omgevingswet gemeente Baarn (202110317) vindt een groot deel van de werkzaamheden na inwerkingtreding nog plaats. Dat betekent dat ook na 2023 gedurende langere tijd een extra beroep zal worden gedaan op de organisatie. Voor het omgevingsplan kan dit zelfs doorlopen tot 2029. Voor de komende jaren zijn daarvoor incidentele middelen benodigd. In de loop van het implementatietraject ontstaat inzicht in de structurele lasten van de nieuwe Omgevingswet. Deze zijn nu nog niet in te schatten. Later dit jaar wordt de legesverordening voor 2023 aan u voorgelegd waarin de aangepaste leges die hiermee samenhangen opgenomen zijn.
Uitvoering IHP onderwijs voorbereidingskrediet IHP Kapitaallasten Gemeenten hebben een wettelijke zorgplicht voor voldoende, adequate huisvesting voor het primair en voortgezet onderwijs binnen de gemeentegrenzen. De gemeente is onder meer verantwoordelijk voor uitbreiding en vervangende nieuwbouw van scholen. Bij het vaststellen van Integraal Huisvestingsplan Onderwijs in november 2021 is door de raad besloten dat de financiële consequenties worden meegenomen bij de Perspectiefnota 2023-2026. Voor de uitvoering worden voorbereidingskredieten gevraagd en extra lasten voor kapitaallasten en een scenariostudie. Voorbereidingskrediet € 180.000 in 2023, structurele kapitaallasten investeringen € 93.360 in 2024, € 192.837 in 2025 en € 256.317 in 2026 en incidentele uitgave van € 25.000 in 2025 voor een scenariostudie van Guido de Bres. Het IHP gaat uit van een hoger ambitieniveau dan het huidige Bouwbesluit (bijvoorbeeld volledig energieneutraal in plaats van bijna energieneutraal) en de bedragen waarmee wordt gerekend per
11
m2 voor nieuwbouw liggen hoger dan de VNG normbedragen. Daar staat (voor een deel) dan wel een financiële bijdrage van schoolbesturen tegenover. Huishoudelijke hulp, inkoop via BBS De vraag naar huishoudelijke hulp neemt toe met als gevolg een doorgaande stijging van de kosten. De toename van de vraag is het gevolg van de invoering van het abonnementstarief, vergrijzing en het langer zelfstandig wonen. En daarnaast speelt Corona ook hierbij een belangrijke rol. Voor 2023 tot en met 2026 bedragen de extra lasten € 164.000 per jaar. Bemoeizorg, inkopen bij zorgpartijen Bemoeizorg is het bieden van (ongevraagde) hulp aan cliënten met (vaak) complexe problematiek die zorg mijden. Voorheen werd deze zorg gefinancierd door centrumgemeente Amersfoort. Door de uitreding van Veenendaal is het regionale budget fors verminderd. Regionaal is besloten dat het onderdeel bemoeizorg niet meer regionaal maar volledig lokaal gefinancierd moet worden. Op basis van ervaringscijfers van voorgaande jaren is de bijdrage van Baarn voor de inkoop van zorg bij diverse ketenpartners € 80.000,- op jaarbasis . Bij de Perspectiefnota 2021 was dit onderwerp al opgenomen als PM post. Inmiddels is duidelijk om welk het bedrag het gaat. Licenties ICT t.b.v. raadsleden i.v.m.
wettelijke plicht beschikbaar stellen devices Gemeenten zijn verplicht om vanaf deze nieuwe raadsperiode devices beschikbaar te stellen aan raadsleden om hybride werken mogelijk te maken. Voor deze devices zijn licenties nodig, de geraamde lasten hiervoor zijn € 5.500 structureel. Verhogen opleidingsbudget raadsleden In de raad worden steeds complexere onderwerpen behandeld. Om raadsleden goed toe te rusten in de uitvoering van het raadswerk is er structureel extra opleidingsbudget van € 15.000 per jaar benodigd. Stijgende energieprijzen In december 2022 loopt ons huidige energiecontract af. De verwachting is dat de kosten (gas en elektra) voor 2023 e.v. met 20-30% zullen stijgen. Dit is natuurlijk afhankelijk van de ontwikkelingen om ons heen. Naar verwachting stijgen de energielasten met € 38.000 structureel.
12
2.1c Continueren uitvoering Uniformering lokale teams In de regio Amersfoort hebben alle gemeenten een lokaal team (wijkteam) die uitvoering geeft aan de WMO- en Jeugdwet. Het doel van de versterking en uniformering van de lokale teams is om de lokale teams zodanig te versterken en de werkwijze zodanig te uniformeren dat ze in staat zijn om hun hernieuwde rol in de keten van ondersteuning en zorg te vervullen. Om het lokaal team in Baarn te kunnen versterken en verbreden, is goede aansturing nodig en daarvoor is onvoldoende ruimte binnen de huidige bezetting. Dit doen we om de beweging van zware naar lichte hulp en ondersteuning dichtbij de leefwereld van onze inwoners te versterken. De exacte kosten hiervoor zijn nog niet bekend. Eerst wordt in kaart gebracht wat er op inhoud nodig is. De uniformering van de lokale teams heeft een samenhang met de taakgerichte inkoop 2024. Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR) In het Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR) staan de integrale vervangingsprojecten beschreven. Sinds de vaststelling van het IBOR zijn de materiaal-, personeel,- en brandstofprijzen gestegen waardoor de budgetten voor de in 2023 (en verder) geplande projecten ontoereikend zijn. De prijsstijgingen zijn grillig en verschillen sterk per product. Grofweg worden projecten in het IBOR tussen de 20-30% duurder. Programma
Onvermijdbaar
2023
2024
3
Implementatie omgevingwet
326 N 158 N 103 N
2
Uitvoering IHP onderwijs voorbereidingskrediet
180 N
2
IHP Kapitaallasten
2 2
Incidenteel/Structureel
98 N
I I
93 N 192 N 256 N
S
Huishoudelijke hulp, inkoop via BBS
165 N 165 N 165 N 165 N
S
Bemoeizorg, inkopen bij zorgpartijen
80 N
80 N
80 N
80 N
S
1
Licenties ICT t.b.v. raadsleden i.v.m. wettelijke plicht beschikbaar stellen devices
6N
6N
6N
6N
S
1
Verhogen opleidingsbudget raadsleden
15 N
15 N
15 N
15 N
S
9
Stijgende energieprijzen
38 N
38 N
38 N
38 N
S
5
Uniformering lokale teams
p.m. N p.m. N p.m. N p.m. N
S
3
Integraal beheer openbare ruimte
7N
25 N
2026
N
Totaal saldo
75 N
2025
12 N
19 N
S
810 N 637 N 636 N 677 N
Een min teken (-) geeft een positief saldo weer bedragen x € 1000
13
3. Versterken uitvoeringskracht De gemeente Baarn streeft er naar om met behoud van eigen, unieke kenmerken onze taken voor onze inwoners en ondernemers integraal en in onderlinge samenhang uit te voeren. We willen dichtbij onze inwoners en ondernemers staan en op Baarn (lokaal) gericht maatwerk leveren. Wij zijn hierin kwetsbaar vanwege de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt waarin het steeds moeilijker is om goed personeel te vinden en te behouden. Dit is een landelijk beeld wat door veel organisaties en inwoners wordt gevoeld en waarvan ook in Baarn de gevolgen worden ondervonden. Zo rapporteert het CBS d.d. 27 mei 2022 133 vacatures voor 100 werklozen en ontvangen we dagelijks berichten van uitval in dienstverlening vanuit verschillende sectoren. Wij lopen tegen grenzen aan voor wat betreft personele capaciteit en expertise. Schaarste op de arbeidsmarkt leidt tot een hogere uitstroom van personeel (en daarmee kennis van de lokale situatie) wat de druk op de huidige medewerkers verhoogt en vertraagt in de uitvoering van werk. Deze ontwikkeling vraagt om een stevige inzet op het versterken van onze uitvoeringskracht en het vraagt om investeren in onze ambtelijke organisatie. In deze Perspectiefnota hebben we dit concreet vertaald in de volgende onderdelen die hieronder nader worden omschreven.
Versterken positie op de arbeidsmarkt In de huidige (en door de vergrijzing ook de toekomstige) arbeidsmarkt is het voor werkgevers belangrijk om aantrekkelijk te zijn en te blijven voor (potentiële) werknemers. We ondervinden nu al dat sommige vacatures lastig zijn te vervullen en het ook lastig is om mensen te binden. Medewerkers vinden is al lastig, medewerkers vervolgens vasthouden is daarom ook prioriteit. Om te voorkomen dat de gemeente taken niet of niet volledig kan uitvoeren en op veel formatieplaatsen inhuur nodig is, wat ook extra kosten met zich meebrengt, is het belangrijk om onze positie op de arbeidsmarkt te verstevigen. In verband daarmee doen wij de onderstaande voorstellen. Marktconform beloningsbeleid De hoge uitstroom van medewerkers naar andere organisaties (met hogere inschalingsmogelijkheden) beperkt de uitvoeringskracht van de gemeente. Met het vertrek van kennis en kunde, die cruciaal is voor uitvoering primaire processen, komt o.a. sturing en regie op bijvoorbeeld Gemeenschappelijke Regelingen (BBS, RID) onder druk te staan en neemt de kwaliteit van beleid en dienstverlening af. Daarnaast is het door de gespannen arbeidsmarktsituatie moeilijk om nieuw gekwalificeerd personeel aan te trekken. Door het bieden van marktconforme beloningen blijft kennis en kunde beschikbaar in de organisatie.
Het ontwikkelen van een marktconforme beloningsbeleid houdt ook in dat functies geherwaardeerd moeten worden. De herwaardering van functies zorgt voor structureel extra lasten van € 322.000 in 2023 naar € 760.000 per jaar vanaf 2024. Interne sturing op prestaties De sturing op prestaties van primaire dienstverleningsprocessen en interne bedrijfsvoering is beperkt ingericht. Analyse en inzichten in actuele prestaties, integrale realisatie van budgetten en capaciteit zijn nodig om actief bij te kunnen sturen. Dit stelt MT en College tevens in staat om in het kader van de rechtmatigheidsverantwoording te werken met betere inzichten en prognoses van de prestaties. Voor ondersteuning van het leidinggevend kader op sturing hierin is de komende drie jaar incidenteel extra inzet nodig om dit naar een hoger niveau te brengen. Dit zodat de uitvoeringskracht structureel versterkt kan worden. Concreet in de vorm van 0,67 fte voor een data-analist / PMO-functionaris voor drie jaar. Kosten € 40.000 per jaar.
14
Impuls werving- en selectie Vanwege hoge uitstroom is er continu een hoog aantal openstaande vacatures (5-12) waarvan de invulling veel tijd, energie en expertise vraagt van zowel management als de P&O functie. Om de vacatures sneller ingevuld te krijgen en blijvend onze werving & selectie strategie structureel te verbeteren is tijdelijke inzet van recruitment nodig, 0,8 fte voor 2 jaar, €50.000,-. Deze wordt ook ingezet om het ‘Actieplan Succesvol de Arbeidsmarkt’ uit te voeren welke in Q1-Q2 van 2022 wordt ontwikkeld. Aanbestedingsplicht website werving en selectie Baarn Voor de hosting van onze website werkenbijgemeentebaarn.nl, het uitzetten van vacatures van de gemeente via diverse online kanalen (gemeentebanen.nl etc.) en het aan de ‘achterkant’ kunnen afhandelen van alles selectieprocedures hebben we een contract met Jobsrepublic. Deze is aanbestedingsplichtig en dient in 2023 opnieuw aanbesteed te worden om te blijven voldoen aan wet- en regelgeving. Zonder een platform voor onze eigen vacatures met alle functionaliteiten, is de gemeente niet in staat om nieuwe medewerkers aan te trekken. Hiervoor is in 2023 eenmalig € 1.500 nodig en structureel € 6.650.
Hybride werken/zorgplicht werkgever en thuiswerkvergoeding In het kader van hybride werken dient personeelsbeleid ontwikkeld te worden en daarnaast heeft de werkgever ook een zorgplicht voor goede arbeidsomstandigheden thuis. Vanaf 2023 is structureel € 21.000 extra nodig. Voor de Thuiswerkvergoeding is jaarlijks € 23.000 nodig. Personeelsbeleid, moeilijk te vervullen functies. De crisis als gevolg van COVID-19 heeft grote gevolgen gehad voor de arbeidsmarkt, de arbeidsomstandigheden en de arbeidsvoorwaarden. De mobiliteit en schaarste op de arbeidsmarkt zijn toegenomen. Dit heeft geleid tot een relatief hoge uitstroom ten opzichte van andere jaren. Dit is versterkt door een hoog aandeel pensionering. Het effect hiervan is dat in 2021 meer capaciteit en middelen ingezet zijn voor werving en selectie dan beoogd, waardoor structurele verbeteringen van het personeelsbeleid zijn vertraagd en kosten gestegen. Eveneens zijn de personeelskosten gestegen door noodzaak tot inhuur en hogere salarissen voor nieuw vast personeel vanwege krapte op de arbeidsmarkt. Door het geven van een impuls voor werving & selectie, marktconform beloningsbeleid (zie ook voortzetting vastgesteld/huidig beleid) en extra middelen voor moeilijk te vervullen functies is dit in de begroting van 2023 te ondervangen.
De extra kosten voor het vervullen van moeilijk in te vullen functies is geraamd op € 23.000 per jaar structureel Personele capaciteit grondzaken Vanwege nieuwe rechtspraak (Didam-arrest) en het vertrek van een medewerker is er extra budget/capaciteit nodig om (complexere) grondverzoeken binnen een redelijke termijn te kunnen afhandelen en om aanvullend beleid te kunnen ontwikkelen. Om de complexere grondverzoeken te kunnen afhandelen is er een bedrag van € 22.000 nodig. Extra fte BOA domein II De gemeente Baarn kent een uitgestrekt buitengebied waarin intensief gerecreëerd wordt. Hiervoor is vanuit de gemeente één buitengewoon opsporingsambtenaar (BOA) in dienst. In de afgelopen jaren heeft er een verbreding van de werkzaamheden plaatsgevonden. In het kader van ondermijning nemen BOA’s bijvoorbeeld deel aan de gemeentelijke ondermijningstafel en ondersteunen bij de maatregelen die hier gedefinieerd worden. Maar ook rukt de georganiseerde misdaad op en zijn er overtredingen in de bossen zoals illegaal motorcrossen, negeren gesloten verklaring en het dumpen van drugsafval. Met meer capaciteit is hier beter en ook verantwoorder tegen op te treden. 15
Uitbreiding met 1 fte verhoogt de eigen veiligheid, de inzetbaarheid en de slagingskans bij bestrijding van overlast en overtredingen. Voor deze uitbreiding is structureel € 71.000 extra nodig vanaf 2023 en € 8.000 incidenteel in 2023. Extra inzet ondermijning Ondermijning is aanzienlijk toegenomen de afgelopen jaren evenals de bestuurlijke mogelijkheden tot het nemen van maatregelen. Voor een doeltreffende aanpak van ondermijning is extra capaciteit nodig om aan de normen van het Integraal Veiligheidsplan te kunnen voldoen. Vanaf 2023 is hiervoor € 72.000 structureel extra nodig. Continueren en verbeteren van beheer en onderhoud openbare ruimte Gemeente Baarn heeft langere tijd goed kunnen functioneren door het voordeel van een kleinere organisatie: de medewerkers werken goed samen, zijn gedreven en loyaal en de lijnen zijn kort. Door het uitstromen van enkele, zeer ervaren medewerkers is de kwetsbaarheid echter versneld zichtbaar geworden. Deels is dit te repareren door het aanstellen van nieuwe medewerkers of het inschakelen van de markt (uitbesteden van taken). Desondanks is er een grens bereikt. Het team is vooral gericht op (ad-hoc) uitvoering en heeft moeite om de extra belasting op te vangen van (met name) nieuwe projecten en beleidsontwikkelingen.
Indien niet wordt ingegrepen, zal sprake zijn van toenemend achterstallig beheer en onderhoud, afnemende kwaliteit openbare ruimte en – uiteindelijk – hogere kosten voor beheer en onderhoud. Uit het onderzoek van IPR Normag naar de binnendienst van het team Beheer Ruimte en Omgeving blijkt dat de taken van het team toenemen en dat de formatie achterblijft in verhouding tot andere gemeenten van vergelijkbare grootte. Om het functioneren van het team BRO te verbeteren wordt geadviseerd om een aantal verbetermaatregelen toe te passen en te combineren. Het gaat om processen, instrumenten, kwaliteit en formatie. Door het toepassen van de diverse voorgestelde maatregelen en het combineren van deze maatregelen, behouden we de kwaliteit van onze openbare ruimte en lopen achterstanden niet verder op. De geadviseerde verbetermaatregelen kunnen niet genomen worden zonder extra capaciteit. Om onze taken de komende jaren goed te kunnen uitvoeren, het beheerproces te versterken en kwaliteit te kunnen handhaven is een toename van 7,9 fte naar 11,2 benodigd wat ook meer in verhouding staat tot andere gemeenten van vergelijkbare aantal inwoners en grootte areaal. Uitbreiding loket Welzijn 1 fte Door toenemende vergrijzing en het abonnementstarief neemt de vraag naar hulp en ondersteuning toe. Om te zorgen dat we binnen de wettelijke termijnen blijven is uitbreiding met 1 fte noodzakelijk.
Graag willen we de dienstverlening van het loket wonen, zorg en welzijn continueren en verder integreren met het lokaal team tot het besluiten team zoals bedoelt in de integrale toegang. Het loket Welzijn heeft hiervoor 1 fte nodig op jaarbasis kost dit vanaf 2023 € 58.000.
16
Programma Versterken uitvoeringskracht
2023
2024
2025
2026
Incidenteel/Structureel
9
Marktconform beloningsbeleid
322 N
760 N
760 N
760 N
S
9
Interne sturing op prestaties
40 N
40 N
40 N
N
I
9
Impuls werving en selectie
50 N
50 N
9
Aanbestedingsplicht werving en selectie gemeente Baarn
7N
7N
7N
7N
S
9
Hybride werken/zorgplicht werkgever
21 N
21 N
21 N
21 N
S
9
Thuiswerkvergoeding
23 N
23 N
23 N
23 N
S
9
Personeelsbeleid, moeilijk te vervullen functies
23 N
23 N
23 N
23 N
S
9
Personele capaciteit grondzaken
22 N
22 N
22 N
N
I
4
Extra fte BOA (1fte)
73 N
71 N
71 N
71 N
S
4
Bijkomende kosten extra fte BOA
6N
4
Extra inzet ondermijning
72 N
72 N
72 N
72 N
S
3
Continueren en verbeteren van beheer en onderhoud openbare ruimte 190 N
190 N
190 N
190 N
S
5
Besluiten team WZW 1,0 FTE
58 N
58 N
58 N
58 N
S
Totaal saldo
907 N 1.337 N 1.287 N 1.225 N
I
I
Een min teken (-) geeft een positief saldo weer bedragen x € 1000
17
4. Voortzetting vastgesteld/huidig beleid Bestuurlijke ontwikkelingen op verschillende terreinen zijn opgenomen in deze nota. Voor de openbare ruimte is er enerzijds noodzaak om deze robuust te maken voor klimaatadaptie, mobiliteit en energietransitie. Anderzijds is de ambitie om het unieke karakter van Baarn (uit de Staat van Baarn) en het niveau van beheer van de openbare ruimte en maatschappelijk vastgoed te behouden. Hier zijn diverse maatregelen (bijvoorbeeld een nieuw bomenbeleidsplan en uitvoering verkeerscirculatieplan) voor nodig Om de ambities op het gebied van verduurzaming te realiseren is het intensiever samenwerken met, en faciliteren van, belanghebbenden zoals inwoners en ondernemers nodig.
4.1 Woonomgeving Uitvoering maatregelen Verkeerscirculatieplan (VCP) centrum Baarn Op 21 december 2016 is door de raad een amendement aangenomen met betrekking tot de herinrichting van de Laanstraat en de Brinkstraat. De implementatie van de maatregelen vindt plaats in 2023 en mogelijk ook 2024. Op dit moment zijn de definitieve hoogte van het investeringsbedrag en bijbehorende kapitaallasten nog niet bekend.
4.2 Vitale gemeenschap Uitvoeren plan Maatschappelijk Vastgoed Op 24 november 2021 heeft de raad het plan Maatschappelijk Vastgoed vastgesteld. Eén van de doelstellingen van dit plan is inzicht te geven in de wijze waarop vastgoed een rol kan spelen bij het realiseren van wettelijke, sociale en maatschappelijke doelstellingen. Het in het plan gekozen scenario benoemt de volgende ontwikkelopgave per pand: • Hoofdstraat 1 : Ontmoeting • Poorthuis : Onderwijshuisvesting en/of woningbouw • Gemeentehuis: Publieke dienstverlening en integrale toegang Het uitgangspunt van dit scenario is dat de extra financiële opgave voor de vastgoedportefeuille de komende 10 jaar gedekt kan worden uit de verkoop van vastgoed (met name het Poorthuis of hiervoor in de plaats een onderwijs locatie), Eemnesserweg 15 en het Nutsgebouw). Besluitvorming hierover volgt in 2023 op basis van investeringsplannen per pand. In deze Perspectiefnota zijn in het kader van de uitvoering van het plan Maatschappelijk Vastgoed de volgende voorstellen opgenomen: Project Brinkhuis (kapitaallasten verbouwkosten) Vanwege de aanstaande verhuizing van de bibliotheek naar de Rembrandtlaan (in 2024) komt het pand aan de Hoofdstraat 1 vrij. In het vastgestelde plan Maatschappelijk Vastgoed zijn als mogelijk nieuwe bestemmingen 'Integrale toegang' (zoals PIT Baarn, Wmo loket en lokaal team) en 'maatschappelijke ruimte" genoemd.
Voor de voorbereiding van bestuurlijke besluitvorming over de toekomst van het pand (voorzien in 2023) is budget nodig voor onderzoeken, advies en projectmanagement. Voor de verbouwing inzake het project Brinkhuis wordt, conform het plan Maatschappelijk Vastgoed, op dit moment op € 3,7 miljoen exclusief BTW geraamd (opgenomen in het meerjaren investeringsplan). Hierbij is geen rekening gehouden met mogelijke prijsstijgingen van materialen en menskracht in de bouw. Deze investering zorgt ook voor jaarlijkse kapitaallasten. Deze bedragen € 22.000 in 2023, € 132.000 in 2024 en € 198.000 in 2025.
18
Project Brinkhuis (onderhoudskosten) De onderhoudskosten van het pand met betrekking tot het project Brinkhuis nemen toe. In het huidige MJOP is dekking voor onderhoudsniveau 3 (hoognodig onderhoud). De exacte onderhoudskosten zijn op dit moment nog niet bekend. Huuropbrengsten Brinkhuis De verwachting is dat verhuur van het pand € 80.000 aan huurinkomsten per jaar kan opleveren.
Herindeling gemeentehuis (kapitaallasten) In 2022 vindt een onderzoek plaats naar de mogelijkheden om efficiënter gebruik te maken van het gemeentehuis en tegelijk maatschappelijke organisaties een plek te geven in het pand. Het pand is nu niet voor iedereen geschikt om in te werken. De mogelijkheden in het pand om digitaal te vergaderen zijn beperkt. De herindeling vergt, op basis van de huidige inschattingen een investering € 800.000 in 2024. De investering zorgt voor extra kapitaallasten van € 50.000 per jaar vanaf 2025. De verhuur van het pand aan maatschappelijk organisaties genereert naar verwachting (huur inkomsten - kapitaallasten) € 30.000 per jaar structureel aan inkomsten vanaf 2025 (uitgaande van gereedkomen herindeling gemeentehuis in 2024). Opstellen ontwerp & participatie buitenruimte theater De Kroon. Voor het opstellen van ontwerp & participatie buitenruimte van theater De Kroon is de inhuur van een projectleider nodig. De incidentele kosten hiervoor bedragen € 65.000 in 2023.
4.3 Duurzaamheid Onderzoek omgekeerd inzamelen De raad heeft in januari 2022 opdracht gegeven aan het college om het omgekeerd inzamelen voort te zetten, verder te optimaliseren (waaronder het faciliteren voor de hoogbouw) en scenario’s tot gedifferentieerde tarieven te onderzoeken. Dit heeft als doel om de hoeveelheid restafval per inwoner verder te minimaliseren. Dit wordt in 2023 uitgevoerd, voor het onderzoek is incidenteel € 30.000 nodig.
4.4 Dienstverlening Behouden adequaat beveiligingsniveau en dienstverlening Het vakgebied informatievoorziening is aan continue verandering onderhevig, zeker als het gaat om informatieveiligheid. Er zijn diverse recente voorvallen (Log4J, hacks) geweest die meer dan ooit duidelijk maken dat we gezamenlijk moeten blijven ontwikkelen en investeren om het beveiligingsniveau adequaat te houden en onze dienstverlening te optimaliseren. Onderzoek heeft plaatsgevonden wat buiten RID verband voor gemeente Baarn financieel nodig is in 2023, en verder, om de dienstverlening te kunnen continueren, de gebruikers goed te kunnen faciliteren en de kwetsbaarheid voor hack’s, het verlies van data, te voorkomen. Extra benodigd structureel budget € 106.000.
19
Programma Voortzetting vastgesteld/huidig beleid
2023
2024 22 N
2025
2026
132 N
198 N
S
-80 V
S
50
S
2
Project Brinkhuis, kapitaallasten verbouwkosten
2
Huuropbrengsten Brinkhuis
9
Herindeling gemeentehuis (kapitaallasten)
2
Opstellen ontwerp & participatie buitenruimte theater De Kroon
3
Omgekeerd inzamelen onderzoek
30 N
1
Behouden adequaat beveiligingsniveau en dienstverlening
106 N
106 N
106 N
106 N
Totaal saldo
201 N
128 N
288 N
274 N
50 N 65 N
Incidenteel/Structureel
I I S
Een min teken (-) geeft een positief saldo weer bedragen x € 1000
20
5. Anticiperen op ontwikkelingen 5.1 Duurzaamheid Klimaatmonitor Om in 2030 zoveel mogelijk klimaatneutraal te zijn, is het belangrijk om de voortgang goed bij te houden. Hiervoor willen we een inzichtelijke interactieve digitale tool (laten) ontwikkelen. Door inzichtelijk te maken wat er al gebeurt en wat er nog moet gebeuren, kan er tijdig worden bijgestuurd. Ook kunnen inwoners, ondernemers en het maatschappelijk middenveld goed zien wat er in de gemeente wordt ondernomen. Zo blijft iedereen goed op de hoogte en creëren we meer betrokkenheid. Hiervoor is in 2023 incidenteel € 25.000 nodig. Innovatieve manieren om energie op te wekken De materiaalprijzen zijn enorm gestegen met als gevolg dat de business case voor zon-opparkeerplaatsen (solar carports) bijna niet rond te krijgen is; alleen met een minimaal construct en daardoor een verhoogd afbreukrisico van de ervaring van de ruimte. Als gemeente kunnen we met dergelijke initiatieven de leefbaarheid van de ruimte juist verbeteren door verschillende opgaven te koppelen, zoals waterhuishouding, hittestress, biodiversiteit, energietransitie en esthetiek, en initiatiefnemers daarin financieel tegemoet te komen. Voor het realiseren van drie solar carports is in 2023 incidenteel € 75.000 nodig.
5.2 Vitale gemeenschap Eenzaamheid Corona heeft laten zijn hoe belangrijk het is aandacht te hebben voor het thema eenzaamheid. De beschikbare gelden hiervoor zijn inmiddels gestopt. Met de incidentele coronagelden zetten we het programma Eén tegen Eenzaamheid voorlopig voort. Uitvoering initiatief Inwoners-top Er is als vervolg op de in 2018 door de gemeente georganiseerde Inwonertop een ambitieus plan (Beleef de rivier) gemaakt door een groep inwoners. De direct aanwonenden stelden daar hun eigen plan tegenover: Natuurlijk de Eem. In de afgelopen jaren zijn er diverse gesprekken geweest met initiatiefnemers en aanwonenden. In 2023 wil het College als eerste stap tot uitvoering komen van een aantal behapbare acties die in het gemeentelijke beleid passen, weinig kosten meebrengen en relatief gemakkelijk uitgevoerd kunnen worden, bijvoorbeeld fietspad verbeteren, groenbeheer anders aanpakken en beperkte (her)inrichting van het gebied als het gaat om bankjes, bebording en fietsenrekken. Dit alles wederom in overleg met de initiatiefnemers, aanwonenden en het waterschap.
5.3 Dienstverlening De hieronder benoemde onderwerpen zijn opgenomen in verband met de huidige ontwikkelingen en komen niet voort uit ingezet of vastgesteld beleid. Van deze onderwerpen schatten wij in dat zij uiteindelijk alsnog volgend jaar opgenomen moeten worden in de meerjaren begroting 2023-2026
21
Uitvoeringsplan 2023-2027 informatiebeleid Het meerjarige Uitvoeringsprogramma ondersteunt de wettelijke en de gewenste ontwikkeling van onze digitale dienstverlening en de informatiebeveiliging. In 2022 wordt integraal bepaald welke projecten de komende jaren moeten worden uitgevoerd. Voor de uitvoering van deze projecten is extra capaciteit of expertise nodig en/of moet software worden aangeschaft of aangepast. Het gaat dan onder andere om de implementatie van de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer, de Wet Open Overheid, de modernisering van de Archiefwet, de Baseline Informatiebeveiliging Overheid en het aansluiten bij oplossingen die voldoen aan de VNG Common Ground architectuurvisie, de I-Visie, Agenda Digitale Veiligheid 2020-2024, beveiliging van informatie(systemen), en de doorontwikkeling van enkele bestaande geo-basisregistraties tot een samenhangende objectenregistratie. Daarnaast willen we beter gebruik maken van beschikbare data om beleidskeuzes te onderbouwen, om de effecten te volgen en om dat ook doelmatig te doen. Zonder Uitvoeringsprogramma lopen we het risico dat onze (digitale) dienstverlening niet voldoet aan de eisen van de inwoners, college, wetgever en veiligheid.
Onze informatievoorziening zou daardoor niet langer duurzaam en toekomstbestendig zijn ingericht, verliezen de grip op onze informatie en kunnen niet langer meer voldoen aan wetgeving. Het informatiebeleidsplan is eind 2022 gereed. Dan is er meer duidelijkheid over de investeringen voor de komende jaren. Voor 2023 wordt reeds incidenteel € 75.000 gereserveerd.
Programma
Anticiperen op ontwikkelingen
2023
2024
2025
2026
Incidenteel/Structureel
8
Klimaatmonitor
25 N
I
3
Inwoners-top
PM N
I
8
Innovatieve manieren op energie op te wekken
75 N
I
9
Uitvoeringsplan 2023-2027 informatiebeleid
75 N
Totaal saldo
175 N
I 0N
0N
0N
Een min teken (-) geeft een positief saldo weer bedragen x € 1000
22
6. Totaal financieel beeld Onvermijdbaar, versterken uitvoeringkracht, voortzetting vastgesteld/huidig beleid en ontwikkelingen
Perspectiefnota ontwikkeling structureel begrotingssaldo
2023
2024
2025
2026
Beginstand
-2.470 V
-2.949 V
-3.367 V
-1.564 V
Herijking gemeentefonds
-188 V
-188 V
-188 V
-562 V
Onvermijdbaar
810 N
637 N
636 N
677 N
Verbonden partijen
574 N
567 N
559 N
542 N
Versterken uitvoeringskracht
907 N
1.337 N
1.287 N
1.225 N
Voortzetting vastgesteld/huidig beleid
201 N
128 N
288 N
274 N
Anticiperen op ontwikkelingen
175 N
0N
0N
0N
Indexering begroting 2023
669 N
672 N
656 N
656 N
3.148 N
3.153 N
3.238 N
2.812 N
Saldo na voorstellen en ontwikkelingen PPN
677 N
203 N
-130 V
1.248 N
Dekking incidentele lasten (dekking AR)
-872 V
-398 V
-243 V
-138 V
Dekking structurele lasten afvalstoffen heffing
-250 V
-250 V
-250 V
-250 V
Saldo na dekkingsvoorstellen PPN
-445 V
-445 V
-623 V
860 N
Totaal voorstellen en ontwikkelingen
Indentele lasten in het saldo
872 N
398 N
243 N
138 N
Dekking incidentele lasten (dekking AR)
-872 V
-398 V
-243 V
-138 V
Structureel begrotingssaldo
-445 V
-445 V
-623 V
860 N
Een min teken (-) geeft een positief saldo weer bedragen x € 1000
23
7. Risico's en ontwikkelingen 7.1 Risico's Inflatie en prijsstijgingen. Huidige inflatie, hoge energieprijzen, stijgende prijzen van grondstoffen in de bouw, tekort aan technische onderdelen (chips) en doorwerking in prijzen voor beheer, onderhoud en nieuwe aanbestedingen zijn risico's waarmee in de Programmabegroting 2022-2025 nog geen rekening kon worden gehouden. Dit is een recente ontwikkeling. Andere risico's waarmee de gemeente al enige jaren wordt geconfronteerd betreffen de ontwikkeling van de algemene uitkering uit het Gemeentefonds, ontwikkeling kosten Jeugdzorg, Wmo, Participatiewet en de gestegen kosten voor verwerking van afval. Huidige plannen niet voldoende voor realisatie 3.000 sociale huurwoningen In de Visie Wonen 2019 zet de gemeente Baarn in op het toevoegen van per saldo 225 sociale huurwoningen gericht op een omvang van de sociale huurvoorraad van 3.000 sociale huurwoningen in 2025. Woningcorporatie Eemland Wonen heeft de meeste sociale huurwoningen in haar bezit en is de grootste speler binnen het segment sociale huurwoningen om dit aantal te realiseren. In de meerjarige prestatieafspraken is tussen gemeente en Eemland Wonen afgesproken dat zij gemiddeld 30 nieuwbouwwoningen per jaar willen (laten) bouwen om hieraan bij te dragen.
Gezamenlijk willen wij hier de kanttekening plaatsen dat met de huidige plannen we de 225 toevoegingen in de sociale huurvoorraad in 2025 niet gaan halen. Redenen van het achterlopen zijn de langere procedures en bouwbeperkende besluitvorming.
7.2 Ontwikkelingen Baarnsche Zoom Uit onderzoek is gebleken dat er in de Baarnsche Zoom ongeveer 500 woningen kunnen worden gebouwd. Het bedrijventerrein Noordschil kan met ongeveer 2,5 hectare worden uitgebreid. Het uitwerken van het Ruimtelijk Kader tot een bouwplan wordt gedaan door een marktpartij. Deze marktpartij wordt gekozen via een aanbesteding, waarbij marktpartijen hun visie presenteren op het Ruimtelijk Kader. De aanbesteding is in april 2022 gepubliceerd. De gemeente kiest welke partij verder mag met het maken van het plan. Nadat dit plan is vastgesteld, gaat de marktpartij de woningen bouwen. Naar verwachting kan de bouw in 2024 starten. De gemeente verwacht een substantiële opbrengst die vanaf 2023 in delen wordt ontvangen. Omdat sprake kan zijn van een terugkoopverplichting in het geval de marktpartij alsnog niet gaat ontwikkelen wordt een deel van de opbrengst tijdelijk in het weerstandsvermogen van de gemeente afgezonderd. Theater de Kroon Op 22 december 2021 heeft de raad een krediet beschikbaar gesteld voor het realiseren van gezamenlijke huisvesting van de bibliotheek en het theater. Realisatie is gepland in 2023-2024. Maatschappelijke vastgoed Op 24 november 2021 heeft de raad het plan Maatschappelijk Vastgoed vastgesteld.
Eén van de doelstellingen van het plan Maatschappelijk Vastgoed is inzicht te geven in de wijze waarop vastgoed een rol kan spelen bij het realiseren van wettelijke, sociale en maatschappelijke doelstellingen.
24
Uitgangspunt is dat de extra financiële opgave voor de vastgoedportefeuille de komende 10 jaar gedekt kan worden uit de verkoop van vastgoed (met name het Poorthuis (of hiervoor in de plaats een onderwijs locatie), Eemnesserweg 15 en het Nutsgebouw). Besluitvorming hierover volgt in 2022/2023 op basis van investeringsplannen per pand. Als gevolg van het besluit om het huidige theater aan de Rembrandtlaan uit te breiden en op deze locatie ook de bibliotheek te huisvesten komt de locatie van de bibliotheek aan de Hoofdstraat vrij. De gemeente wil de toekomstige invulling van deze locatie vanuit een breed perspectief benaderen. In deze Perspectiefnota is het voorstel voor de verbouw van het Brinkhuis en het gemeentehuis opgenomen. Gemeentelijke watertaken / Opstellen programma Water en Riolering In 2023 wordt het programma Water, riolering en klimaatadaptatie opgesteld. De visie op gemeentelijk waterbeheer wordt vastgelegd in de Omgevingsvisie. Juridisch bindende instrumenten worden opgenomen in het omgevingsplan. Het programma bevat een uitwerking van de visie naar een programma, inclusief rioleringsprojecten in de openbare ruimte en maatregelen en instrumenten om de Baarnse samenleving aan te zetten tot duurzaam/duurzamer waterbeheer. Het bevat ook een kostendekkingsplan voor dit programma.
Een degelijke onderbouwing van het gemeentelijk waterbeheer blijft ook na invoering van de omgevingswet verplicht. De maatschappelijke effecten zijn grotendeels afhankelijk van het te kiezen ambitieniveau van zowel de omgevingsvisie als het programma. De gemeentelijke watertaken en het programma voor klimaatadapatie (watergerelateerde maatregelen) worden kostendekkend gemaakt in het rioleringsplan/programma Water, Riolering en Klimaatadaptatie. De gekozen ambitie bepaalt de hoogte van de rioolheffing. De nietwatergerelateerde projecten in het kader van klimaatadaptatie moeten worden gedekt vanuit de algemene middelen. De omvang van de kosten is nog niet in beeld en hangt af van het te kiezen ambitieniveau. Aanbesteden meerjarenovereenkomst groenonderhoud In 2022 vindt een nieuwe aanbesteding plaats voor het groenonderhoud, de huidige overeenkomst met de groenaannemer loopt af in 2022. Uit de aanbestedingsprocedure moet blijken of er sprake is van structurele overschrijding op de meerjarenbegroting. Op dit moment zijn de financiële effecten nog niet bekend. In de Programmabegroting 2023-2026 komt dit effect naar voren. Nieuw bomenbeleidsplan Het huidige bomenbeleidsplan dateert uit 2013 en is aan vernieuwing toe gezien de nieuwe inzichten en ontwikkelingen op het gebied van bomen.
De rol van bomen is anders in het veranderend klimaat en daarnaast leveren bomen een belangrijke bijdrage aan de biodiversiteit. Voor het voorbereiden en vaststellen van het bomenbeleid wordt naar verwachting geen financieel effect verwacht. Mogelijk dat uit het vastgesteld bomenbeleid extra opgaves in de uitvoering om extra budget vragen, dit is mede afhankelijk van het gekozen onderhoudskwaliteit. Snelfietsroute Hilversum-Amersfoort De provincie Utrecht heeft prioriteit gegeven aan de ontwikkeling van de snelfietsroute tussen Hilversum en Amersfoort. Aangezien de route door Baarn loopt dient de fietsinfrastructuur geoptimaliseerd te worden conform de inrichtingseisen van een snelfietsroute. De kosten voor aanvullende maatregelen en realisatie zijn nog niet bekend. In een later stadium wordt een afzonderlijk financieringsvoorstel aan de raad voorgelegd.
25
8. Meerjaren Investeringsplan (MIP) Het Meerjaren Investeringsplan (MIP) geeft inzicht in de geplande investeringen voor de periode 2023-2026. Ter informatie is ook het lopende jaar 2022 toegevoegd zodat inzichtelijk is welke kredieten er al beschikbaar zijn gesteld. Het Meerjaren Investeringsplan (MIP) vanaf 2023 wordt vastgesteld bij de Programmabegroting 2023-2026. Onderstaand overzicht is richtinggevend voor de begroting. Als gevolg van onder meer de vernieuwbouw van theater De Speeldoos en de in de Perspectiefnota opgenomen investeringen in maatschappelijk vastgoed en onderwijsgebouwen nemen de kapitaallasten toe. Baarn hanteert een kapitaallastenplafond dat hierdoor in 2026 wordt overschreden. Bij de begroting 2023-2026 leggen wij u keuzes voor hoe hiermee kan worden omgegaan. Gedacht kan worden aan het handhaven van het kapitaallastenplafond met als gevolg dat het investeringsvolume verlaagd moet worden. Een andere mogelijkheid is het temporiseren van het realiseren van nieuwe investeringen zodat er in de tussentijd meer vrijval van bestaande kapitaallasten is. Tenslotte kan de raad ervoor kiezen het kapitaallastenplafond te verhogen eventueel in combinatie met het instellen van een “bestemmingsreserve dekking kapitaallasten”. Hiermee kunnen bijvoorbeeld kapitaallasten van investeringen in maatschappelijk vastgoed (deels) worden gedekt.
Deze bestemmingsreserve kan dan worden gevoed met de opbrengst van verkoop van een deel van het maatschappelijk vastgoed Een groot deel van de investeringen zijn gebaseerd op het op 21 april 2021 door de raad vastgestelde "Integraal Beheerplan Openbare Ruimte" (IBOR). Nieuw zijn de investeringsaanvragen voor het gemeentehuis en project Brinkhuis in het kader van het op 24 november 2021 door de raad vastgestelde plan Maatschappelijk Vastgoed. Daarnaast is het effect van de verwachte prijsstijging van projecten in het kader van het IBOR verwerkt. Dit is echter exclusief riolering. Eventuele kostenstijgingen bij het vervangen van riolering worden doorberekend in het rioolrecht. Meerjareninvesteringsplan 2023-2026 Investeringscategorie Omschrijving kredieten
2021
2022 2023
2024 2025 2026 Status Besluit
Gebouwen
Speeldoos Bibliotheek